II FSK 1409/06
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną podatników, uznając za prawidłowe zakwestionowanie przez organy podatkowe kosztów uzyskania przychodów z tytułu fikcyjnych faktur.
Sprawa dotyczyła podatku dochodowego od osób fizycznych za 1999 r., gdzie organy zakwestionowały koszty uzyskania przychodów spółki cywilnej z tytułu faktur wystawionych przez firmę "F.", uznanych za fikcyjne. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę podatników, a Naczelny Sąd Administracyjny utrzymał ten wyrok w mocy, oddalając skargę kasacyjną. Sąd uznał, że organy prawidłowo postąpiły, nie uznając tych wydatków za koszty uzyskania przychodów, a zarzuty dotyczące naruszenia przepisów proceduralnych okazały się bezzasadne.
Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawie podatku dochodowego od osób fizycznych za 1999 r. dotyczył kwestionowania przez organy podatkowe kosztów uzyskania przychodów spółki cywilnej "P." w W. z tytułu faktur wystawionych przez firmę "F." Artura F. Organy uznały te faktury za fikcyjne i dotyczące usług nie wykonanych, co doprowadziło do określenia wyższego zobowiązania podatkowego dla wspólników spółki, Jadwigi i Adama T. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę podatników, a następnie NSA oddalił ich skargę kasacyjną. Sąd kasacyjny odniósł się do zarzutów dotyczących naruszenia przepisów postępowania, w tym kwestii przesłuchania świadka Artura F. w areszcie śledczym oraz prawidłowości postępowania organów w zakresie nieuznania ksiąg podatkowych za dowód. NSA uznał, że zawiadomienie o przesłuchaniu świadka było zgodne z przepisami, a podatnicy nie wykazali, aby uniemożliwiono im udział w tej czynności. Ponadto, sąd stwierdził, że organy prawidłowo zakwestionowały zapisy w księgach spółki dotyczące faktur firmy "F.", co oznaczało, że w tej części księgi nie mogły być uznane za rzetelne. Sąd podkreślił, że wyrok WSA był zgodny z prawem, a skarga kasacyjna nie zawierała uzasadnionych podstaw.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, organy podatkowe prawidłowo zakwestionowały te koszty, uznając faktury za fikcyjne i dotyczące usług nie wykonanych.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że zeznania świadka Artura F. (właściciela fikcyjnej firmy) były zbieżne z ustaleniami faktycznymi, a sposób wystawiania faktur i przekazywania pieniędzy (gotówką, tylko częściowo pokwitowane) budził wątpliwości co do rzeczywistego świadczenia usług.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (35)
Główne
p.p.s.a. art. 184
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
u.p.d.o.f. art. 24 § 1
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
u.p.d.o.f. art. 22 § 1
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
u.p.d.o.f. art. 23
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
u.p.d.o.f. art. 22 § 5
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
u.k.s. art. 31 § 1-2
Ustawa o kontroli skarbowej
ord. pod. art. 120
Ordynacja podatkowa
ord. pod. art. 121
Ordynacja podatkowa
ord. pod. art. 122
Ordynacja podatkowa
ord. pod. art. 123
Ordynacja podatkowa
ord. pod. art. 180
Ordynacja podatkowa
ord. pod. art. 181
Ordynacja podatkowa
ord. pod. art. 187 § 1
Ordynacja podatkowa
ord. pod. art. 188
Ordynacja podatkowa
ord. pod. art. 190
Ordynacja podatkowa
ord. pod. art. 191
Ordynacja podatkowa
ord. pod. art. 193 § 1-8
Ordynacja podatkowa
ord. pod. art. 210
Ordynacja podatkowa
ord. pod. art. 240 § 1
Ordynacja podatkowa
ord. pod. art. 281
Ordynacja podatkowa
ord. pod. art. 284 § 2
Ordynacja podatkowa
ord. pod. art. 288 § 2
Ordynacja podatkowa
ord. pod. art. 289 § 1
Ordynacja podatkowa
ord. pod. art. 290 § 2
Ordynacja podatkowa
ord. pod. art. 291
Ordynacja podatkowa
ord. pod. art. 292
Ordynacja podatkowa
p.u.s.a. art. 1
Prawo o ustroju sądów administracyjnych
p.p.s.a. art. 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 3 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 134
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 135
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 204
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 205 § 2
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 210 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organy podatkowe prawidłowo zakwestionowały koszty uzyskania przychodów z tytułu fikcyjnych faktur. Przesłuchanie świadka w areszcie śledczym było zgodne z przepisami, a strona nie wykazała naruszenia jej praw procesowych. Nie było obowiązku sporządzania odrębnego protokołu badania ksiąg podatkowych w sytuacji, gdy protokół z kontroli zawierał wystarczające stwierdzenia o nierzetelności zapisów.
Odrzucone argumenty
Naruszenie przepisów postępowania poprzez niezapewnienie czynnego udziału strony w przesłuchaniu świadka w areszcie śledczym. Naruszenie przepisów postępowania poprzez nieuznanie ksiąg podatkowych za dowód bez sporządzenia odrębnego protokołu badania ksiąg. Naruszenie przepisów prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie.
Godne uwagi sformułowania
faktury wystawione przez firmę "F." Artura F., które oceniono jako fikcyjne i nie dotyczące usług rzeczywiście wykonanych niezasadnie zaliczono do kosztów uzyskania przychodów nie można zgodzić się z argumentem, by organ kontroli skarbowej naruszył w tym zakresie przepisy postępowania nie jest jasne czy strona chciała wziąć w tym przesłuchaniu udział, lecz z braku tego dokumentu nie została do aresztu wpuszczona, czy też uważa, że już brak tego dokumentu oznaczał, że czynność przesłuchania świadka odbyła się niezgodnie z prawem nie sposób przyjąć by mógł tu mieć zastosowanie art. 193 par. 8 ord. pod.
Skład orzekający
Stefan Babiarz
przewodniczący sprawozdawca
Stanisław Bogucki
członek
Barbara Kołodziejczak - Osetek
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Potwierdzenie prawidłowości zakwestionowania kosztów uzyskania przychodów z tytułu fikcyjnych faktur oraz interpretacja przepisów dotyczących przesłuchania świadka w areszcie i badania ksiąg podatkowych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej związanej z fikcyjnymi fakturami i postępowaniem kontrolnym.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy typowych problemów związanych z fikcyjnymi fakturami i kosztami uzyskania przychodów, ale zawiera ciekawe aspekty proceduralne dotyczące przesłuchania świadka w areszcie.
“Fikcyjne faktury i koszty uzyskania przychodów – jak sądy oceniają takie transakcje?”
Dane finansowe
WPS: 63 357,7 PLN
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII FSK 1409/06 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2007-06-01 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2006-09-18 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Barbara Kołodziejczak - Osetek Stanisław Bogucki Stefan Babiarz /przewodniczący sprawozdawca/ Symbol z opisem 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania Hasła tematyczne Podatek dochodowy od osób fizycznych Podatkowe postępowanie Sygn. powiązane I SA/Wr 1273/04 - Wyrok WSA we Wrocławiu z 2006-01-19 Skarżony organ Dyrektor Izby Skarbowej Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 1993 nr 90 poz 416 art. 24 ust. 1 Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych - tekst jednolity Dz.U. 1999 nr 54 poz 572 art. 31 ust. 1-2 Ustawa z dnia 28 września 1991 r. o kontroli skarbowej - t.j. Dz.U. 1997 nr 137 poz 926 art. 193 par. 8, art. 291, art. 292 Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Stefan Babiarz (sprawozdawca), Sędziowie: NSA Stanisław Bogucki, WSA del. Barbara Kołodziejczak-Osetek, Protokolant Justyna Nawrocka, po rozpoznaniu w dniu 1 czerwca 2007 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Jadwigi i Adama T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 19 stycznia 2006 r. sygn. akt I SA/Wr 1273/04 w sprawie ze skargi Jadwigi i Adama T. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 15 czerwca 2004 r. (...) w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1999 r. 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od Jadwigi i Adama T. na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej w W. kwotę 1.200 (jeden tysiąc dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Uzasadnienie 1. Wyrokiem z dnia 19 stycznia 2006 r., I SA/Wr 1273/04 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę Jadwigi i Adama T. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 15 czerwca 2004 r., (...) w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 1999 r. 2. Ze stanu sprawy przyjętego przez Sąd I instancji wynika, że decyzją z dnia 12 marca 2004 r., (...) Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w W. określił podatnikom, którzy skorzystali z możliwości wspólnego opodatkowania małżonków, zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1999 r. w wysokości 67.057,70 zł w sytuacji, gdy w złożonym zeznaniu wykazali oni podatek w kwocie 15.563,92 zł. Wedle Sądu z ustaleń faktycznych wynika, że organ zakwestionował wysokość kosztów uzyskania przychodów z działalności gospodarczej prowadzonej przez Adama T. w ramach spółki cywilnej z Krzysztofem Ż. "P." w W., w której wspólnicy mieli po 50% udziałów. Uznał bowiem, że niezasadnie zaliczono do kosztów uzyskania przychodów w tej firmie kwotę 18.497,20 zł, wynikającą z faktury z dnia 30 grudnia 1999 r., (...), wystawionej przez firmę "B." oraz wydatki w kwocie 266.000 zł, wynikające z 26 faktur wystawionych przez firmę "F." Artura F., które oceniono jako fikcyjne i nie dotyczące usług rzeczywiście wykonanych. 3. Dyrektor Izby Skarbowej w W. uwzględnił w części odwołanie podatników i decyzją z dnia 15 czerwca 2004 r. uchylił w części decyzję organu I instancji, określając ich zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1999 r. w wysokości 63.357,70 zł. Uznał natomiast za trafne te ustalenia faktyczne, zgodnie z którymi wyłączenie z kosztów uzyskania przychodów spółki "T." kwoty 266.000 zł, skoro Artur F. nie prowadził w rzeczywistości działalności gospodarczej, nie zatrudniał pracowników, nie miał żadnych maszyn poligraficznych lub introligatorskich, a fikcyjną firmę zarejestrował w dwupokojowym mieszkaniu swoich rodziców - było uzasadnione faktycznie i prawnie. Sam Artur F. przesłuchany w charakterze świadka zeznał, że kwestionowane faktury wystawiał na życzenie i według danych przekazanych przez wspólników spółki, otrzymując za to wynagrodzenie w wysokości 5 - 10% kwot wynikających z tych faktur. 4. W skardze na powyższą decyzję pełnomocnik podatników wniósł o uchylenie decyzji obu instancji, zarzucając naruszenie przepisów art. 120, 121, 122, 180, 187 par. 1, 191, 193 par. 1 i art. 210 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa /Dz.U. nr 137 poz. 926 ze zm./ - zwanej dalej ord. pod., przez działanie z pominięciem przepisów prawa, niepodjęcie wszelkich działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, pominięcie dowodów przedstawionych przez stronę oraz dopuszczenie jako dowodu zeznań świadka Artura F., osadzonego w Areszcie Śledczym. Wskazał na naruszenie art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych /Dz.U. 1993 nr 90 poz. 416 ze zm./ - zwanej dalej updof, poprzez nieprzedstawienie w decyzji logicznie uzasadnionych faktów, które uznano za udowodnione oraz przyczyn, dla których innym dowodom odmówiono wiarygodności. Według strony oprócz zeznań Artura F. nie było żadnych dowodów świadczących o tym, że usługi nie były przez jego firmę "F." wykonane. Nie dokonano poprawnej analizy procesu klejenia pudełek, który spółka "T." zleciła firmie "F.", nie ustalono, że pudełka klejone były w samej spółce, a jednocześnie nie kwestionowano, że ona nimi dysponowała. Organ nie wziął pod uwagę, że firma "F." nie mając specjalistycznych maszyn do klejenia mogła stosować wyższe ceny za tę usługę niż firma "K.", która miała specjalistyczne urządzenia do klejenia opakowań. Dokonał też błędnej analizy bilansu spółki za 1999 r. uznając, że wydatki inwestycyjne wspólników nie miały pokrycia w ich dochodach. Również spółka "T." nie miała specjalistycznych maszyn do klejenia opakowań, gdyż maszyny takie kosztują około 1.000.000 zł. Dowody źródłowe i zeznania świadków potwierdzają świadczenie usług przez kontrahentów drukarni, ponieważ faktyczna ilość arkuszy wysztancowanych przez firmę "B." odpowiadała danym wynikającym z wystawionych faktur. 5. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w W. wniósł o jej oddalenie stwierdzając, że szczegółowa argumentacja skargi, odwołująca się do zakupu usług laminowania arkuszy niebieskich i zielonych, dotyczy przede wszystkim faktur firmy "B.", a zarzut w tej części sformułowany już w odwołaniu, został uwzględniony w zaskarżonej decyzji. Podniósł, że podstawą zapisów w księgach mogą być tylko rzetelne i kompletne dowody księgowe, podczas gdy faktury wystawione przez firmę "F." Artura F. budziły wątpliwości, a sam jej właściciel, przebywający w Areszcie Śledczym w W. i przesłuchany w dniu 28 sierpnia 2003 r. jako świadek przedstawił w swoich zeznaniach okoliczności ich wystawienia w sposób, wynikający z innych zebranych dowodów. 6. Sąd I instancji - oddalając skargę - powołał się na art. 22 ust. 1 updof i stwierdził, że ustalenia faktyczne organów podatkowych są trafne tak co do ilości sprzedanych przez spółkę w 1999 r. pudełek, ilość pudełek, których wykonanie zaliczyła do kosztów uzyskania przychodów oraz zwrócił uwagę na cenę pudełek wykonanych przez "F.". Stwierdził, że zeznania Artura F. są zbieżne ze wszystkimi ustalonymi w sposób niewątpliwy okolicznościami faktycznymi. O prawdziwości tych zeznań świadczy to, że nie są one korzystne dla samego Artura F., który przyznał się w ten sposób do popełnienia przestępstw. Jednocześnie kwoty wynikające z faktur nie były wypłacane przez spółkę, w której Adam T. był wspólnikiem, za pośrednictwem rachunku bankowego, ale miały być przekazywane gotówką. Część tylko tych kwot Artur F. pokwitował na dowodach "KP", co potwierdza, że otrzymywał tylko część kwot wynikających z fikcyjnych faktur mających uzasadnić poniesienie przez spółkę "T." kosztów, których w rzeczywistości nie było. Sąd zauważył, że księgowa, która twierdzi, że znaczne kwoty pieniędzy przekazywała Arturowi F. po przyniesieniu przez niego faktur, nie żądając żadnego pokwitowania, nie może być uznana za wiarygodnego świadka, jeśli się weźmie pod uwagę realia obrotu gospodarczego. 7. W ocenie Sądu, zarzut naruszenia przepisów postępowania jest nieuzasadniony, gdyż przed podjęciem rozstrzygnięcia organy przeprowadziły wszelkie możliwe dowody, szczegółowo je oceniły, a zaskarżona decyzja zawiera wyczerpujące uzasadnienie faktyczne i prawne. Brak jest w aktach postępowania materiałów świadczących o tym, by oddalono wniosek dowodowy strony o przesłuchanie konkretnego świadka lub nie dbano o umożliwienie jej udziału w tym postępowaniu. Za niezrozumiałą uznał szczegółową i szeroką argumentację skargi dotyczącą faktury firmy "B." z dnia 30 grudnia 1999 r., skoro wydatki z niej wynikające zostały uwzględnione przez organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji, który dla dokonania tej korekty uchylił w części decyzję organu I instancji. 8. Powyższy wyrok został zaskarżony w całości skargą kasacyjną pełnomocnika podatników, który wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy da ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, zarzucił naruszenie: 1. przepisów prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, 2. przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, w rozumieniu art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./ - zwanej dalej p.p.s.a.: - art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. nr 153 poz. 1269 ze zm./ - zwanej dalej pusa oraz art. 3 par. 1 w zw. z art. 134 i art. 135 p.p.s.a., ponieważ uchylenie skarżonej decyzji powinno nastąpić z uwagi na naruszenie przez organy podatkowe I i II instancji prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, o którym mowa w art. 240 par. 1 pkt 4 ord. pod. w brzmieniu obowiązującym w 2003 i 2004 r., gdyż strona skarżąca nie z własnej winy nie brała udziału w postępowaniu w związku z naruszeniem przez organy podatkowe art. 123 w zw. z art. 190 ord. pod. - art. 3 w zw. z art. 134 par. 1 p.p.s.a, ponieważ sąd administracyjny sprawując kontrolę działalności administracyjnej i stosując środki określone w ustawie rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, tym samym brak związania zarzutami i wnioskami skargi oznacza, że Sąd bada w pełnym zakresie zgodność z prawem zaskarżonej decyzji zgodnie z art. 1 par. 2 pusa, czego nie uczynił Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w zaskarżonym wyroku ograniczając się do zarzutów i wniosków skargi, - art. 135 p.p.s.a. w zw. z art. 134 p.p.s.a., gdyż Sąd nie wypełnił normy zawartej w art. 1 pusa wydając skarżone orzeczenie na niekorzyść strony, - art. 134 oraz art. 135 p.p.s.a. w zw. z art. 3 p.p.s.a., gdyż sąd nie przestrzegał postanowień art. 1 pusa, ponieważ uchylenie zaskarżonej decyzji powinno nastąpić ze względu na naruszenie przez organy podatkowe przepisów art. 22 ust. 1 updof w brzmieniu obowiązującym w 1999 r., art. 23 updof oraz art. 22 ust. 5 updof w zw. z art. 120, art. 122, art. 180, art. 181, art. 187 par. 1, art. 188 i art. 191 ord. pod. - art. 134 oraz art. 135 p.p.s.a. w zw. z art. 3 p.p.s.a., gdyż sąd nie przestrzegał postanowień art. 1 pusa, ponieważ uchylenie zaskarżonej decyzji powinno nastąpić ze względu na naruszenie przez organy podatkowe przepisów art. 124 ord. pod., gdyż organy podatkowe w rozpoznawanej sprawie przeprowadziły postępowanie z pominięciem art. 193 ord. pod., bez podania w decyzjach przyczyn takiego postępowania. 9. Autor skargi kasacyjnej wskazał, że w przedmiotowej sprawie organ kontroli skarbowej w toczącym się w stosunku do Drukarni "T." postępowaniu, zawiadamiając stronę w dniu 27 sierpnia 2003 r., o godz. 14 o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu z zeznań świadka, wskazał termin przesłuchania na dzień 28 sierpnia 2003 r. /następny dzień po zawiadomieniu/ wskazując rozpoczęcie przesłuchania świadka na godzinę 8 oraz wskazując miejsce przeprowadzenia tej czynności na Areszt Śledczy w W. W tej sytuacji dopuścił się naruszenia art. 123 ord. pod., gdyż mając świadomość, że przesłuchanie świadka osadzonego w areszcie śledczym nie może odbyć się bez wyraźnego postanowienia prokuratora zezwalającego na wejście i pobyt na terenie aresztu śledczego, dopuścił się tym samym zaniedbania obowiązku zapewnienia stronie czynnego udziału w tym przesłuchaniu. Organ podatkowy doręczając zawiadomienie stronie o przesłuchaniu świadka nie mógł nie wiedzieć, że samo zawiadomienie nie zastępuje postanowienia prokuratora i nie jest wystarczającym w tym przypadku dokumentem urzędowym pozwalającym na wpuszczenie strony do aresztu śledczego i tym samym zapewnienie jej czynnego udziału w sprawie. Jeżeli nawet organ podatkowy miał tę świadomość, to tym bardziej powinien określić inny termin przesłuchania świadka, tak by strona postępowania mogła uzyskać sama odpowiednie postanowienie prokuratora o możliwości brania udziału w tym przesłuchaniu. Strona nie mogła skorzystać z uczestniczenia w przesłuchaniu świadka, podczas którego mogłaby mu zadawać pytania i które to przesłuchanie przerodziłoby się wówczas w rodzaj konfrontacji, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. 10. Strona podniosła także, że Sąd I dokonując kontroli działalności organów podatkowych nie zauważył, iż w rozpoznawanej sprawie doszło do naruszenia przez organy podatkowe obu instancji przepisów art. 193 ord. pod., gdyż ani w protokołach kontroli, ani w decyzjach organy podatkowe nie dokonały skutecznego pozbawienia szczególnej mocy dowodowej ksiąg podatkowych prowadzonych przez stronę postępowania. WSA nie mógł pominąć tak istotnego dowodu, jakim są księgi podatkowe, i w związku z art. 3 pkt 4 ord. pod. powinien rozstrzygnąć w oparciu o art. 193 par. 1-8 ord. pod. Organy podatkowe chcąc wymierzyć stronie postępowania w drodze decyzji kwotę zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1999 r. w wysokości innej niż kwota wykazana w deklaracji, sporządzonej w oparciu o prowadzone przez podatnika księgi podatkowe, miały obowiązek przeprowadzić, uregulowane w przepisach art. 193 ord. pod. postępowanie w zakresie nieuznania tych ewidencji za dowód w postępowaniu podatkowym z powodu ich nierzetelności lub wadliwości. 11. Sąd I instancji nie dokonał ustaleń w oparciu o materiał dowodowy wynikający z postępowania podatkowego, że organy podatkowe miały szczególny obowiązek na podstawie art. 193 par. 6 i par. 7 ord. pod. stwierdzić za jaki okres i w jakiej części nie uznają prowadzonych przez podatnika ksiąg podatkowych za dowód tego, co wynika z zawartych w nich zapisów, sporządzić na tę okoliczność protokół z badania ksiąg podatkowych oraz doręczyć odpis tego protokołu stronie postępowania. 12. W odpowiedzi na skargę kasacyjną pełnomocnik Dyrektora Izby Skarbowej w W. wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie od strony skarżącej na rzecz organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych, wskazując, że środek odwoławczy jest bezzasadny, a zaskarżony wyrok odpowiada prawu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 13. Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw i dlatego podlega oddaleniu. 14. Nie można podzielić jako zasadnego zarzutu skargi kasacyjnej dotyczącego nie dostrzeżenia przez sąd orzekający naruszenia przez organ skarbowy i podatkowy przepisów postępowania dających podstawę do wznowienia postępowania /art. 1 pusa, art. 3 par. 1 p.p.s.a., art. 134 i art. 135 p.p.s.a. w zw. z art. 240 par. 1 pkt 4 i art. 123 oraz art. 190 ord. pod./. Przede wszystkim zwrócić tu uwagę należy, że podatnicy przyznali, iż zostali zawiadomieni o terminie przesłuchania świadka Artura F. w Areszcie Śledczym w W. w dniu poprzedzającym tę czynność procesową. W zawiadomieniu wskazano zarówno miejsce przesłuchania, jak i jego termin. Zgodnie z art. 31 ust. 1 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o kontroli skarbowej /t.j. Dz.U. 1999 nr 54 poz. 572 ze zm./ - zwanej dalej uks, w zakresie nieuregulowanym w ustawie do postępowania kontrolnego stosuje się odpowiednio przepisy ustawy - Ordynacja podatkowa przy czym zgodnie z art. 31 ust. 2 uks użyte w ustawie /tj. ustawie o kontroli skarbowej/ określenia 1/ organ kontroli skarbowej, 2/ inspektor kontroli skarbowej albo osoba dokonująca czynności kontrolnych, o której mowa w art. 38 ust. 3, 3/ postępowanie kontrolne prowadzone przez organ kontroli skarbowej oznaczają odpowiednio: organ podatkowy, kontrolującego, postępowanie podatkowe lub kontrolę podatkową w rozumieniu ustawy - Ordynacja podatkowa. Oznacza to, że skoro dokonując przesłuchania świadka inspektor kontroli skarbowej czynił to w ramach postępowania kontrolnego, a nie postępowania podatkowego, to należało do tej czynności procesowej stosować przepisy art. 281-292 ord. pod., a więc przepis art. 289 par. 1 ord. pod., stosownie do którego kontrolowanego lub osobę wymienioną w art. 284 par. 2 zawiadamia się o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu z zeznań świadków, opinii biegłych lub z oględzin nie później niż bezpośrednio przed podjęciem tych czynności. Tym samym nie można zgodzić się z argumentem, by organ kontroli skarbowej naruszył w tym zakresie - a czego nie dostrzegł Sąd I instancji - przepisy postępowania. Z uzasadnienia skargi kasacyjnej nie wynika w czym upatruje naruszenia powołanych wyżej przepisów strona skarżąca, jeżeli chodzi "brak i nie doręczenie jej postanowienia prokuratora zezwalającego na wejście i pobyt na terenie aresztu śledczego". Nie jest bowiem jasne czy strona chciała wziąć w tym przesłuchaniu udział, lecz z braku tego dokumentu nie została do aresztu wpuszczona, czy też uważa, że już brak tego dokumentu oznaczał, że czynność przesłuchania świadka odbyła się niezgodnie z prawem. Zauważyć przy tym należy, że tych okoliczności strona nie wyjaśniła na wcześniejszych etapach postępowania, mimo że je podnosiła. Zwrócić jednakże uwagę należy na to, że ani przepisy ustawy - Ordynacja podatkowa - mimo że regulowały np. obowiązek okazania kontrolowanemu zgodnie z art. 288 par. 2 ord. pod. postanowienia prokuratora o wyrażeniu zgody na przeszukanie budynku lub lokalu mieszkalnego - ani też ustawy - Kodeks karny wykonawczy /art. 207-223/, jak również obowiązującego wówczas rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 12 sierpnia 1998 r. w sprawie regulaminu wykonywania tymczasowego aresztowania /Dz.U. nr 111 poz. 700/ nie przewidywały obowiązku wydawania tego rodzaju postanowienia, które byłoby doręczane lub okazywane stronie postępowania podatkowego. Okoliczność, że organ skarbowy przed przesłuchaniem w charakterze świadka osoby osadzonej w areszcie tymczasowym obowiązany był uzyskać pisemną zgodę organu, do którego dyspozycji pozostawał tymczasowo aresztowany oznaczał, że brak takiej zgody uniemożliwiłby temu organowi przeprowadzenie tej czynności procesowej, a w żadnym razie okoliczność taka w tej sprawie nie zaistniała. W sytuacji więc, gdy strona skarżąca nie podnosiła i nie podnosi zarzutu, że uniemożliwiło jej to udziału w przesłuchaniu, to tym samym nie sposób zgodzić się by została pozbawiona możliwości udziału w postępowaniu bez swej winy /art. 240 par. 1 pkt 4 i art. 123 ord. pod./. Podkreślenia w końcu wymaga to, że jak wynika z informacji pełnomocnika skarżących nie byli oni w dniu przesłuchania świadka A. F. w Areszcie Śledczym w W. 15. Odnosząc się z kolei do zarzutu naruszenia przez Sąd I instancji art. 1 pusa i art. 3 par. 1 p.p.s.a. w zw. z art. 134 i art. 135 p.p.s.a. w zw. z art. 193 par. 1-8 ord. pod. przez nieuwzględnienie faktu, iż organy nie pozbawiły ksiąg podatkowych spółki cywilnej "Poligrafia - Sitodruk" T. i Ż. domniemania ich rzetelności należy podkreślić, że istotnie w postępowaniu kontrolnym - zgodnie z art. 31 ust. 2 uks w zw. z art. 292 ord. pod. ma odpowiednie zastosowanie art. 193 ord. pod. Zwrócić jednak uwagę trzeba na to, że przepis art. 290 par. 2 ord. pod. w zw. z art. 31 ust. 2 uks reguluje również wymogi protokołu z kontroli. Ponieważ traktuje on, że wskazane w nim wymogi są wymienione tylko przykładowo, a art. 292 ord. pod. wskazuje też przepis art. 193 ord. pod. Stosować odpowiednio to oznacza to, że niewątpliwie stosuje się wprost przepisy art. 193 par. 1-5 ord. pod., a więc dotyczące domniemania rzetelności ksiąg podatkowych, rozumienia pojęć ksiąg rzetelnych i niewadliwych oraz sposobu obalania powyższego domniemania. Jednakże trudno zgodzić się z argumentacją skargi kasacyjnej by w opisanej sytuacji faktycznej organ kontroli skarbowej był obowiązany sporządzać odrębny protokół badania ksiąg podatkowych. Również chybiony jest zarzut jakoby w sytuacji jaka miała miejsce w niniejszej sprawie nie można było wskazać, że organ skarbowy nie pozbawił ksiąg podatkowych spółki mocy dowodowej w części i nie uznał je za nierzetelne w tej części. Wyraźnie bowiem w protokole z kontroli skarbowej zostało stwierdzone, że "niezasadnie zaliczono do kosztów uzyskania przychodów wydatki z 26 faktur wystawionych przez firmę "F." Artura F., które wynosiły 266.000 zł i, które oceniono jako fikcyjne i dotyczące usług nie wykonanych". Oznacza to nic innego jak to, że w tej części organ skarbowy nie uznał ksiąg podatkowych za rzetelne, skoro w tym zakresie dokonane w nich zapisy nie były zgodne z rzeczywistością. Nie sposób przyjąć by mógł tu mieć zastosowanie art. 193 par. 8 ord. pod. Skoro zagadnienie wnoszenia zastrzeżeń do protokołu z kontroli skarbowej /podatkowej/ zostało uregulowane odrębnie w art. 291 w zw. z art. 292 ord. pod. i w zw. z art. 31 ust. 2 uks. W konsekwencji nie można zgodzić się by Sąd I instancji zaaprobował naruszenie przez organ kontroli skarbowej art. 24 ust. 1 updof. Wręcz przeciwnie postępowanie kontrolne dostatecznie wykazało, że księgi podatkowe spółki nie były prowadzone prawidłowo, a tym samym w części nie mogły być uznane za prawidłowo wykazujące dochód tego podmiotu. 16. Chybiony jest także zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 134 i art. 135 p.p.s.a., aczkolwiek jest niewątpliwym to, że zgodnie z art. 134 par. 1 Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz podstawą prawną oraz, że ma obowiązek stosowania środków przewidzianych w ustawie w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której skarga dotyczyła, jeżeli było to niezbędne do jej załatwienia. Nie sposób zgodzić się by Sąd I instancji nie rozstrzygnął sprawy w tych samych granicach, w których objęta była ona kontrolą skarbową albo żeby nie objął jej tym zakresem kontroli, który został określony w skardze. Nota bene tego zakresu, który powinien był sąd objąć z urzędu, zgodnie z art. 134 par. 1 p.p.s.a. w skardze kasacyjnej nie wywiedziono, poza wskazaniem "wybiórczego przeniesienia postępowania prowadzonego w stosunku do spółki do postępowania prowadzonego w stosunku do podatników". W sytuacji gdy wspólnikami spółki cywilnej byli Adam T., Krzysztof Ż., a Adam i Jadwiga T. opodatkowani byli za 1999 r. podatkiem dochodowym od wspólnych dochodów, to postawienie tak ogólnikowego zarzutu nie może odnieść skutku w zakresie naruszenia przez Sąd I instancji powołanych przepisów, gdyż nie konkretyzuje w jakim zakresie Sąd ten rozpoznał sprawę poza zakresem zgłoszonych w skardze zarzutów ani też środków, które powinien był zastosować w zakresie usunięcia naruszeń prawa. Naruszeniami tymi, jak wskazano wcześniej, nie były ani naruszenia w zakresie przeprowadzenia przez organ kontroli skarbowej dowodu z przesłuchania świadka czy dowodu z ksiąg podatkowych. 17. Konsekwencją powyższych stwierdzeń jest to, że nietrafny jest w końcu zarzut naruszenia art. 145 par. 1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a. 18. W tym stanie sprawy Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 184 p.p.s.a., a zakresie kosztów postępowania kasacyjnego na podstawie art. 204 pkt 1 w zw. z art. 205 par. 2, art. 210 par. 1 p.p.s.a. oraz par. 6 pkt 5 i par. 14 ust. 2 pkt 2 lit. "a" rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu /Dz.U. nr 163 poz. 1349 ze zm./.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI