II FSK 1380/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną M.Z. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, który wcześniej oddalił skargę podatnika na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w sprawie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2018 r. Podatnik zarzucał naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej oraz ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, w szczególności dotyczące możliwości wspólnego rozliczenia z małżonkiem. Kluczowym zagadnieniem było ustalenie, czy podatnik, który wybrał opodatkowanie podatkiem liniowym (19%) dla swojej działalności gospodarczej, ale w trakcie roku zawiesił jej prowadzenie i nie osiągnął z niej żadnych dochodów, może skorzystać z preferencyjnego wspólnego rozliczenia z małżonkiem. Skarżący argumentował, że brak dochodów z działalności powinien wykluczać zastosowanie stawki liniowej i tym samym nie powinno być przeszkody do wspólnego rozliczenia. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, podzielając stanowisko sądów niższej instancji i utrwaloną linię orzeczniczą. Sąd wyjaśnił, że sam wybór opodatkowania liniowego, dokonany poprzez złożenie stosownego oświadczenia, skutkuje tym, że do podatnika „mają zastosowanie przepisy art. 30c u.p.d.o.f.”, co zgodnie z art. 6 ust. 8 tej ustawy wyłącza możliwość wspólnego opodatkowania małżonków. Sąd podkreślił, że kluczowe jest samo poddanie się reżimowi podatku liniowego, a nie faktyczne osiągnięcie dochodu z tej działalności. Zawieszenie działalności gospodarczej nie jest równoznaczne z jej likwidacją i nie zmienia faktu, że podatnik wybrał opodatkowanie liniowe. Sąd odwołał się do wykładni językowej, systemowej i historycznej przepisów, wskazując, że nowelizacja z 2003 r. zastąpiła przesłankę „uzyskiwania dochodów” przesłanką „zastosowania przepisów”, co potwierdza, że liczy się sam wybór formy opodatkowania, a nie faktyczne rozliczenie dochodu. Sąd odrzucił również zarzuty naruszenia przepisów proceduralnych, uznając, że organy prawidłowo rozpatrzyły materiał dowodowy, a oświadczenie złożone pracodawcy nie miało znaczenia dla organu podatkowego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie utrwalonej linii orzeczniczej NSA dotyczącej wykluczenia wspólnego rozliczenia małżonków w przypadku wyboru opodatkowania liniowego działalności gospodarczej, nawet przy jej zawieszeniu i braku dochodów.
Orzeczenie dotyczy stanu prawnego obowiązującego w 2018 r. i interpretacji przepisów w brzmieniu sprzed nowelizacji z 2022 r. (choć sąd wskazuje, że nowelizacja potwierdza jego stanowisko).
Zagadnienia prawne (3)
Czy podatnik, który wybrał opodatkowanie podatkiem liniowym (19%) dla swojej działalności gospodarczej, ale w trakcie roku zawiesił jej prowadzenie i nie osiągnął z niej żadnych dochodów, może skorzystać z preferencyjnego wspólnego rozliczenia z małżonkiem?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, podatnik nie może skorzystać ze wspólnego rozliczenia z małżonkiem. Sam wybór opodatkowania liniowego, nawet przy zawieszeniu działalności i braku dochodów, wyklucza taką możliwość zgodnie z art. 6 ust. 8 u.p.d.o.f.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że kluczowe jest samo poddanie się reżimowi podatku liniowego poprzez złożenie oświadczenia, a nie faktyczne osiągnięcie dochodu. Zawieszenie działalności nie jest równoznaczne z likwidacją i nie zmienia faktu wyboru formy opodatkowania. Wykładnia językowa, systemowa i historyczna przepisów potwierdza, że liczy się wybór opodatkowania, a nie faktyczne rozliczenie dochodu.
Czy zawieszenie działalności gospodarczej i nieosiągnięcie z niej dochodów w danym roku podatkowym wyklucza zastosowanie przepisów o podatku liniowym (art. 30c u.p.d.o.f.)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zawieszenie działalności i brak dochodów nie wyklucza zastosowania przepisów o podatku liniowym, jeśli podatnik wcześniej złożył oświadczenie o wyborze tej formy opodatkowania.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że wybór opodatkowania liniowego jest decyzją 'ex ante', która wiąże podatnika niezależnie od późniejszego braku dochodów. Zawieszenie działalności nie jest likwidacją i nie wpływa na fakt podlegania reżimowi podatku liniowego.
Czy oświadczenie podatnika złożone pracodawcy o zamiarze wspólnego rozliczenia z małżonkiem ma znaczenie dla organu podatkowego w kontekście wyboru formy opodatkowania działalności gospodarczej?
Odpowiedź sądu
Nie, takie oświadczenie złożone płatnikowi nie jest przekazywane do organu podatkowego i nie wywołuje skutków w zakresie wyboru formy opodatkowania działalności gospodarczej.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że oświadczenie to jest składane wyłącznie płatnikowi i nie ma wpływu na decyzje organu podatkowego dotyczące sposobu opodatkowania dochodów z działalności gospodarczej.
Przepisy (20)
Główne
u.p.d.o.f. art. 9a § ust. 4
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
Wybór sposobu opodatkowania (w tym liniowego) jest wiążący na kolejne lata, chyba że podatnik złoży rezygnację w ustawowym terminie.
u.p.d.o.f. art. 30c
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
Określa 19% stawkę podatku dla dochodów z pozarolniczej działalności gospodarczej.
u.p.d.o.f. art. 6 § ust. 2
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
Umożliwia wspólne opodatkowanie małżonków.
u.p.d.o.f. art. 6 § ust. 8
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
Wyłącza możliwość wspólnego opodatkowania małżonków, gdy do jednego z nich mają zastosowanie przepisy art. 30c, ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym lub ustawy o podatku tonażowym.
u.p.d.o.f. art. 9 § ust. 1
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
Przedmiot opodatkowania podatkiem dochodowym.
u.p.d.o.f. art. 9 § ust. 1a
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
Suma dochodów z wszystkich źródeł jako przedmiot opodatkowania.
u.p.d.o.f. art. 10 § ust. 1 pkt 3
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
Pozarolnicza działalność gospodarcza jako źródło przychodu.
u.p.d.o.f. art. 27
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
Opodatkowanie dochodów według skali podatkowej.
u.p.d.o.f. art. 9a § ust. 2
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
Możliwość wyboru opodatkowania podatkiem liniowym.
u.p.d.o.f. art. 9a § ust. 4
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
Ciągłość i niezmienność wyboru sposobu opodatkowania.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 151
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do oddalenia skargi przez WSA.
p.p.s.a. art. 174 § pkt 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do wniesienia skargi kasacyjnej (naruszenie prawa procesowego).
O.p. art. 121 § § 1
Ustawa Ordynacja podatkowa
Zasada udzielania informacji przez organy podatkowe.
O.p. art. 120
Ustawa Ordynacja podatkowa
Zasada działania organów na podstawie prawa.
O.p. art. 14h
Ustawa Ordynacja podatkowa
Podstawa do stosowania przepisów o postępowaniu podatkowym.
u.s.d.g. art. 14a
Ustawa o swobodzie działalności gospodarczej
Przepisy dotyczące zawieszenia działalności gospodarczej.
u.p.d.o.f. art. 26
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
Odliczenia od podatku.
u.p.d.o.f. art. 26e
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
Odliczenia od podatku.
u.p.d.o.f. art. 4
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
Obowiązek podatkowy.
O.p. art. 5
Ustawa Ordynacja podatkowa
Zobowiązanie podatkowe.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wybór opodatkowania liniowego działalności gospodarczej, nawet przy zawieszeniu działalności i braku dochodów, wyklucza możliwość wspólnego rozliczenia z małżonkiem.
Odrzucone argumenty
Zawieszenie działalności gospodarczej i brak dochodów z niej powinno wykluczać zastosowanie stawki liniowej 19% i tym samym umożliwiać wspólne rozliczenie z małżonkiem. • Naruszenie art. 121 § 1 O.p. poprzez brak odniesienia się do okoliczności znanych organowi (oświadczenie o zamiarze wspólnego rozliczenia złożone pracodawcy). • Naruszenie art. 121 § 1 O.p. poprzez niezastosowanie zasady udzielania informacji. • Naruszenie art. 6 ust. 2, 6 ust. 8, 9a ust. 2 i 30c u.p.d.o.f. poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie. • Naruszenie art. 121 § 1 O.p. w zw. z art. 120 O.p. oraz art. 14h O.p. poprzez stosowanie argumentacji nieodnajdującej poparcia w przepisach prawa.
Godne uwagi sformułowania
Sam wybór opodatkowania liniowego (...) przesądza o niemożliwości łącznego opodatkowania dochodów uzyskanych przez oboje małżonków. • Określenia ustawowego 'mają zastosowanie przepisy art. 30c' nie można utożsamiać z terminem 'uzyskiwanie przychodów', lecz należy je rozumieć szerzej - jako synonim pojęcia 'podleganie unormowaniu z art. 30c'. • Zawieszenie działalności nie oznacza jej likwidacji mimo nieosiągnięcia dochodów w danym okresie. • Oświadczenie podatnika o zawieszeniu prowadzonej przez niego działalności gospodarczej nie rodzi żadnych skutków podatkowych.
Skład orzekający
Aleksandra Wrzesińska-Nowacka
przewodniczący
Krzysztof Kandut
członek
Maciej Jaśniewicz
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie utrwalonej linii orzeczniczej NSA dotyczącej wykluczenia wspólnego rozliczenia małżonków w przypadku wyboru opodatkowania liniowego działalności gospodarczej, nawet przy jej zawieszeniu i braku dochodów."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy stanu prawnego obowiązującego w 2018 r. i interpretacji przepisów w brzmieniu sprzed nowelizacji z 2022 r. (choć sąd wskazuje, że nowelizacja potwierdza jego stanowisko).
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy powszechnego zagadnienia podatkowego - wspólnego rozliczenia małżonków i wyboru formy opodatkowania działalności gospodarczej. Wyjaśnia kluczową kwestię, czy zawieszenie działalności i brak dochodów wpływa na możliwość wspólnego rozliczenia, co jest istotne dla wielu przedsiębiorców.
“Zawiesił Pan działalność, ale chce rozliczyć się z żoną? NSA wyjaśnia, dlaczego to niemożliwe!”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.