II FSK 1371/23

Naczelny Sąd Administracyjny2023-11-15
NSApodatkoweŚredniansa
IP Boxkwalifikowane prawa własności intelektualnejdziałalność badawczo-rozwojowapodatek dochodowy od osób fizycznychinterpretacja podatkowaNSAskarga kasacyjnaExcelVBAmakra

NSA oddalił skargę kasacyjną dotyczącą opodatkowania dochodów z kwalifikowanych praw własności intelektualnej, uznając, że rozwój makr w programie Excel nie spełnia definicji działalności badawczo-rozwojowej.

Skarga kasacyjna dotyczyła interpretacji indywidualnej w sprawie podatku dochodowego od osób fizycznych, w szczególności możliwości zastosowania preferencyjnej 5% stawki dla dochodów z kwalifikowanych praw własności intelektualnej. Skarżąca argumentowała, że rozwój makr w Visual Basic for Applications, mających na celu usprawnienie przekazywania deklaracji podatkowych, stanowi działalność badawczo-rozwojową. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, a NSA podtrzymał to stanowisko, uznając, że przedstawione prace nie spełniają definicji działalności badawczo-rozwojowej ze względu na brak wykazania innowacyjności, systematyczności i tworzenia nowych zastosowań.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną M. O. od wyroku WSA w Poznaniu, który oddalił skargę na interpretację indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej. Sprawa dotyczyła opodatkowania dochodów z kwalifikowanych praw własności intelektualnej (IP Box) w kontekście tworzenia makr w programie Excel (Visual Basic for Applications) służących do automatyzacji przekazywania danych podatkowych. Skarżąca zarzuciła Sądowi pierwszej instancji naruszenie przepisów postępowania (art. 141 § 4 P.p.s.a.) oraz prawa materialnego przez błędną wykładnię przepisów u.p.d.o.f. dotyczących działalności badawczo-rozwojowej. NSA uznał zarzuty naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. za bezzasadne, wskazując, że uzasadnienie wyroku WSA zawierało wszystkie wymagane elementy i pozwalało na kontrolę orzeczenia. Odnosząc się do zarzutów naruszenia prawa materialnego, Sąd podkreślił definicje działalności badawczo-rozwojowej zawarte w u.p.d.o.f. i ustawie Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. Stwierdził, że przedstawiony przez skarżącą stan faktyczny, dotyczący rozwoju makr, nie wykazał w sposób wystarczający cech działalności badawczo-rozwojowej, takich jak systematyczność, innowacyjność, tworzenie nowych zastosowań czy ulepszeń, a jedynie rutynowe zmiany. Wobec tego NSA oddalił skargę kasacyjną jako pozbawioną uzasadnionych podstaw i zasądził od skarżącej zwrot kosztów postępowania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, tworzenie makr w programie Excel w celu usprawnienia procesu przekazywania deklaracji podatkowych nie spełnia definicji działalności badawczo-rozwojowej.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że przedstawiony stan faktyczny nie wykazał systematyczności, innowacyjności ani tworzenia nowych zastosowań czy znaczących ulepszeń, które są wymogami definicji działalności badawczo-rozwojowej. Brak było dowodów na konkretne cele badawcze, harmonogramy, zasoby i rzeczywiste wyniki pracy, które odróżniałyby tworzone makra od rutynowych zmian.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (12)

Główne

u.p.d.o.f. art. 5a § pkt 38

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych

Definicja działalności badawczo-rozwojowej, która obejmuje badania naukowe lub prace rozwojowe, podejmowane w sposób systematyczny w celu zwiększenia zasobów wiedzy oraz wykorzystania zasobów wiedzy do tworzenia nowych zastosowań.

u.p.d.o.f. art. 30ca § ust. 2 pkt 8

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych

Przepis określający podstawę opodatkowania dla kwalifikowanego dochodu z kwalifikowanych praw własności intelektualnej.

u.p.d.o.f. art. 30ca § ust. 7 pkt 3

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych

Przepis określający podstawę opodatkowania dla kwalifikowanego dochodu z kwalifikowanych praw własności intelektualnej.

Pomocnicze

P.p.s.a. art. 141 § § 4

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Przepis określający wymogi dotyczące uzasadnienia wyroku sądu administracyjnego.

P.p.s.a. art. 174 § pkt 1 i 2

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawy skargi kasacyjnej.

P.p.s.a. art. 184

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa prawna oddalenia skargi kasacyjnej.

P.p.s.a. art. 204 § pkt 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa prawna orzekania o kosztach postępowania.

u.p.d.o.f. art. 9 § ust. 1

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych

Ogólna zasada opodatkowania dochodów.

u.p.d.o.f. art. 30ac § ust. 1

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych

Stawka podatku od kwalifikowanego dochodu z kwalifikowanych praw własności intelektualnej.

u.p.s.w.n. art. 4 § ust. 2 pkt 1

Ustawa - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce

Definicja badań podstawowych.

u.p.s.w.n. art. 4 § ust. 2 pkt 2

Ustawa - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce

Definicja badań aplikacyjnych.

u.p.s.w.n. art. 4 § ust. 3

Ustawa - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce

Definicja prac rozwojowych.

Argumenty

Odrzucone argumenty

Naruszenie art. 141 § 4 P.p.s.a. przez niedostateczne przedstawienie uzasadnienia i nieustosunkowanie się do wszystkich zarzutów. Naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 5a pkt 38, art. 30ca ust. 2 pkt 8 i art. 30ca ust. 7 pkt 3 u.p.d.o.f. poprzez wadliwe przyjęcie, że dochody z prac usprawniających narzędzia pracy nie są dochodami z kwalifikowanych praw własności intelektualnej.

Godne uwagi sformułowania

nie każde naruszenie powołanego wyżej przepisu może stanowić skuteczną podstawę skargi kasacyjnej, a jedynie takie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy nie można ocenić, co w efekcie tych prac jest nowego, innowacyjnego oraz czym te programy różniły się od dotychczasowych nie popartych rzeczywistymi wynikami pracy

Skład orzekający

Anna Dumas

przewodniczący

Jan Grzęda

sprawozdawca

Artur Kot

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretację przepisów dotyczących działalności badawczo-rozwojowej w kontekście preferencyjnego opodatkowania dochodów z praw własności intelektualnej (IP Box), zwłaszcza w odniesieniu do tworzenia oprogramowania i narzędzi informatycznych."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy konkretnego stanu faktycznego związanego z tworzeniem makr w Excelu i może wymagać ostrożności przy stosowaniu do innych rodzajów działalności programistycznej. Kluczowe jest szczegółowe udokumentowanie prac rozwojowych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa jest interesująca dla prawników zajmujących się prawem podatkowym i własnością intelektualną, ponieważ dotyczy ważnej ulgi podatkowej (IP Box) i precyzyjnej definicji działalności badawczo-rozwojowej w kontekście IT.

Czy tworzenie makr w Excelu to innowacja? NSA wyjaśnia, kiedy można skorzystać z ulgi IP Box.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II FSK 1371/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-11-15
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-07-31
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Anna Dumas /przewodniczący/
Artur Kot
Jan Grzęda /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
6560
Hasła tematyczne
Interpretacje podatkowe
Sygn. powiązane
I SA/Po 929/22 - Wyrok WSA w Poznaniu z 2023-02-14
Skarżony organ
Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Zasądzono zwrot kosztów postępowania
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 1426
art. 5a pkt 38, art. 30ca ust. 2 pkt 8 u.p.d.o.f. oraz art. 30ca ust. 7 pkt 3
Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Anna Dumas, Sędzia NSA Jan Grzęda (sprawozdawca), Sędzia WSA - del. Artur Kot, , Protokolant Karolina Zarzycka-Ciołkiewicz, po rozpoznaniu w dniu 15 listopada 2023 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej M. O. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 14 lutego 2023 r. sygn. akt I SA/Po 929/22 w sprawie ze skargi M. O. na interpretację indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 7 października 2022 r. nr 0111-KDIB1-2.4011.69.2020.10.AK w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od M. O. na rzecz Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej kwotę 480 (słownie: czterysta osiemdziesiąt ) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 14 lutego 2023 r., sygn. akt I SA/Po 929/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę M. O. na interpretację indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z 7 października 2022 r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych. Wskazany wyrok (podobnie jak pozostałe powołane w uzasadnieniu orzeczenia) jest dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl.
Od powyższego wyroku Sądu pierwszej instancji skargę kasacyjną wniosła M. O. Wystąpiła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, a także o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm prawem przepisanych. Na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm., dalej "P.p.s.a.") autor skargi kasacyjnej zarzucił:
- naruszenia przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy tj.: art. 141 § 4 P.p.s.a. wskutek niedostatecznego przedstawienia uzasadnienia wydanego rozstrzygnięcia w uzasadnieniu wyroku oraz nieustosunkowania się w uzasadnieniu wyroku do wszystkich zarzutów podniesionych w skardze,
- naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 5a pkt 38, art. 30ca ust. 2 pkt 8 u.p.d.o.f. oraz art. 30ca ust. 7 pkt 3 u.p.d.o.f. polegającą na wadliwym przyjęciu, że dochodem kwalifikowanego prawa własności intelektualnej nie mogą być dochody uzyskane z prac mających na celu usprawnienie swoich narzędzi pracy i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie ww. przepisów.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie od Skarżącej kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Rozpoznając niniejszą skargę kasacyjną Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że nie ma ona uzasadnionej podstawy.
Odnosząc się w pierwszej kolejności do zarzutów skargi kasacyjnej dotyczących naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 141 § 4 P.p.s.a. należy uznać je za bezzasadne.
Przepis art. 141 § 4 P.p.s.a. zdanie pierwsze stanowi, że uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie.
Należy wskazać, że nie każde naruszenie powołanego wyżej przepisu może stanowić skuteczną podstawę skargi kasacyjnej, a jedynie takie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wadliwość uzasadnienia wyroku sądu pierwszej instancji może stanowić usprawiedliwioną podstawę skargi kasacyjnej wówczas, gdy treść uzasadnienia nie pozwala na dokonanie kontroli kasacyjnej orzeczenia. Sytuacja taka będzie miała miejsce, gdy brak jest możliwości dokonania jednoznacznej rekonstrukcji podstawy rozstrzygnięcia, a zatem ustalenia przesłanek którymi kierował się sąd pierwszej instancji, podejmując zaskarżone orzeczenie. Dodatkowo wskazać należy, że Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z 15 lutego 2010 r., sygn. akt II FPS 8/09 wyraził pogląd, że art. 141 § 4 P.p.s.a. może stanowić samodzielną podstawę kasacyjną (art. 174 pkt 2 P.p.s.a.), jeżeli uzasadnienie orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego nie zawiera stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia. Natomiast w sytuacji, gdy uzasadnienie zaskarżonego orzeczenia wskazuje, jaki stan faktyczny został przez Sąd przyjęty za podstawę orzekania i dlaczego, to wówczas art. 141 § 4 P.p.s.a. nie może stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej, bez odniesienia się do treści art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a., w powiązaniu z odpowiednimi przepisami postępowania administracyjnego.
Z taką sytuacją nie mamy do czynienia w niniejszej sprawie, bowiem uzasadnienie zaskarżonego wyroku, wbrew odmiennym twierdzeniom Skarżącej, odpowiada dyspozycji powołanej wyżej normy, zawierając wszystkie elementy wymienione w tym przepisie.
Nie jest również, zasadny zarzut Skarżącej, że Sąd nie odniósł się do proceduralnych zarzutów skargi na interpretację. W uzasadnieniu wyroku Sąd pierwszej instancji wskazał, że "za bezzasadne uznać należało podniesione w skardze zarzuty dotyczące naruszenia art. 14b § 1 oraz art. 169 § 1 o.p. Organ dokonał prawidłowej wykładni przepisów prawa i oceny sposobu ich zastosowania do opisanego stanu faktycznego, czemu dał wyraz w uzasadnieniu zaskarżonej interpretacji. Fakt, że Skarżąca nie podziela stanowiska organu, nie jest wystarczający dla uznania stawianych przez nią zarzutów za uzasadnione".
Przechodząc do zarzutu skargi kasacyjnej dotyczącego naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 5a pkt 38, art. 30ca ust. 2 pkt 8 oraz art. 30ca ust. 7 pkt 3 u.p.d.o.f. należy wskazać, że jest on również bezzasadny.
Stosownie do art. 5a pkt 38 u.p.d.o.f. ilekroć w ustawie jest mowa o działalności badawczo-rozwojowej, oznacza to działalność twórczą obejmującą badania naukowe lub prace rozwojowe, podejmowaną w sposób systematyczny w celu zwiększenia zasobów wiedzy oraz wykorzystania zasobów wiedzy do tworzenia nowych zastosowań.
Zgodnie z art. 5a pkt 39 u.p.d.o.f. ilekroć w ustawie jest mowa o badaniach naukowych, oznacza to badania podstawowe w rozumieniu art. 4 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2022 r. poz. 574 ze zm., dalej "u.p.s.w.n.") oraz badania aplikacyjne w rozumieniu art. 4 ust. 2 pkt 2 u.p.s.w.n. Definicja prac rozwojowych znalazła się w art. 5a pkt 40 u.p.d.o.f. stanowiąc, że są to prace rozwojowe w rozumieniu art. 4 ust. 3 u.p.s.w.n.
Jak wynika z art. 4 ust. 2 u.p.s.w.n. badania naukowe są działalnością obejmującą badania podstawowe rozumiane jako prace empiryczne lub teoretyczne mające przede wszystkim na celu zdobywanie nowej wiedzy o podstawach zjawisk i obserwowalnych faktów bez nastawienia na bezpośrednie zastosowanie komercyjne (1); badania aplikacyjne rozumiane jako prace mające na celu zdobycie nowej wiedzy oraz umiejętności, nastawione na opracowywanie nowych produktów, procesów lub usług lub wprowadzanie do nich znaczących ulepszeń (2). Z kolei z art. 4 ust. 3 u.p.s.w.n. wynika, że prace rozwojowe są działalnością obejmującą nabywanie, łączenie, kształtowanie i wykorzystywanie dostępnej aktualnie wiedzy i umiejętności,
w tym w zakresie narzędzi informatycznych lub oprogramowania, do planowania produkcji oraz projektowania i tworzenia zmienionych, ulepszonych lub nowych produktów, procesów lub usług, z wyłączeniem działalności obejmującej rutynowe i okresowe zmiany wprowadzane do nich, nawet jeżeli takie zmiany mają charakter ulepszeń.
Zgodnie z art. 9 ust. 1 u.p.d.o.f., opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów O.p. zaniechano poboru podatku. Zgodnie z art. 30ac ust. 1 u.p.d.o.f. podatek od osiągniętego przez podatnika w ramach pozarolniczej działalności gospodarczej kwalifikowanego dochodu z kwalifikowanych praw własności intelektualnej wynosi 5% podstawy opodatkowania.
W opisie stanu faktycznego Skarżąca wskazała, że w celu optymalizacji procesu przekazywania deklaracji podatkowych do Urzędu Skarbowego, rozwinęła zestaw makr w aplikacji Visual Basic for Applications, umożliwiające automatyzację procesu przekazu danych do Urzędu Skarbowego. Kolejno Wnioskodawczyni wskazała, że zaplanowała i przeprowadziła szereg projektów związanych z tworzeniem makr w początkowym okresie współpracy z Partnerem w okresie grudzień 2018 r. - maj 2019 r., przyjmując dla nich określone cele do osiągnięcia (tj. stworzenie makra o określonej funkcjonalności), harmonogram i zasoby.
Słusznie Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, że na podstawie tak przedstawionych informacji nie można ocenić, co w efekcie tych prac jest nowego, innowacyjnego oraz czym te programy różniły się od dotychczasowych. We wniosku nie zostało wykazane czego konkretnie dotyczyły prace badawczo-rozwojowe zmierzające do wytworzenia poszczególnych makr, czym wyróżniały się nowe, ulepszone produkty. Ponadto nie zostały wyjaśnione poszczególne etapy: planowanie, weryfikacja, zakończenie.
Zasadnie Sąd pierwszej instancji uznał, że na podstawie tak ogólnych stwierdzeń, nie popartych rzeczywistymi wynikami pracy, nie można przypisać działalności Skarżącej cech: prac rozwojowych, systematyczności oraz zwiększenia zasobów wiedzy oraz wykorzystania jej do tworzenia nowych zastosowań. Skarżąca nie wskazała jakie cele badawczo-rozwojowe zostały wyznaczone poszczególnymi projektami oraz przy pomocy jakich zasobów zostały osiągnięte. Skarżąca nie wskazała we wniosku jakie określone cele zostały osiągnięte na przestrzeni lat ani też jakie harmonogramy i zasoby zostały w tym celu wykorzystane. Ponadto nie wyjaśniła, co w efekcie realizowanych prac, czyli rozwijanych makr jest nowego, innowacyjnego. Czym te programy różnią się od dotychczasowych.
W świetle powyższego, nie sposób uznać, że prowadzona przez Skarżącą działalność obejmuje nabywanie, łączenie, kształtowanie i wykorzystywanie dostępnej aktualnie wiedzy i umiejętności, w tym w zakresie narzędzi informatycznych lub oprogramowania, do planowania produkcji oraz projektowania i tworzenia zmienionych, ulepszonych lub nowych produktów, procesów lub usług, z wyłączeniem działalności obejmującej rutynowe i okresowe zmiany wprowadzane do nich, nawet jeżeli takie zmiany mają charakter ulepszeń. A tym samym stanowią prace rozwojowe. Nie sposób uznać ich także za badania naukowe. Skarżąca nie wyjaśniła bowiem, w jaki sposób posiadana przez Nią wiedza i umiejętności w zakresie narzędzi informatycznych lub oprogramowania, wykorzystywana jest do planowania produkcji oraz projektowania zmienionych, ulepszonych lub nowych produktów, procesów lub usług. Wobec pobieżnych stwierdzeń, które Skarżąca zawarła we wniosku, nie popierając ich rzeczywistymi wynikami pracy organ interpretacyjny nie mógł ocenić, że działalność Skarżącej w istocie spełnia kryteria twórczości, systematyczności oraz zwiększania zasobów wiedzy oraz wykorzystania zasobów wiedzy do tworzenia nowych zastosowań.
Rację ma Sąd pierwszej instancji że, podejmowana przez Skarżąca działalność związana z rozwojem zestawu makr nie stanowi działalności badawczo-rozwojowej w rozumieniu art. 5a pkt 38 w zw. z art. 30ca u.p.d.o.f. Tym samym Skarżąca nie ma możliwości zastosowania preferencyjnej stawki opodatkowania w wysokości 5% do osiąganych dochodów.
Mając na uwadze powyższe rozważania Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw na podstawie art. 184 P.p.s.a. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 204 pkt 1 P.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI