II FSK 1302/05

II FSK 1302/05 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2006-10-18
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-09-29
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Bogusław Dauter
Stefan Babiarz /przewodniczący sprawozdawca/
Wiesława Pierechod
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Sygn. powiązane
I SA/Wr 2441/03 - Wyrok WSA we Wrocławiu z 2005-06-28
Skarżony organ
Izba Skarbowa
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 110 poz 968
aart. 29 par. 1
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity
Tezy
Aart. 29 par. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji /Dz.U. 2002 nr 110 poz. 968 ze zm./ nie nakłada na organ egzekucyjny powinności zweryfikowania podstawy prawnej obowiązku podlegającego egzekucji, gdyż badanie dopuszczalności egzekucji administracyjnej obejmuje ustalenie, czy egzekucja oznaczonego obowiązku jest dopuszczalna, czy tytuł wykonawczy jest prawidłowo wystawiony i czy doręczone zostało upomnienie.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Stefan Babiarz (sprawozdawca), Sędziowie NSA Bogusław Dauter, Sędzia del. WSA Wiesława Pierechod, Protokolant Anna Dziewiż, po rozpoznaniu w dniu 18 października 2006 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Skarbowej w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 28 czerwca 2005 r. sygn. akt I SA/Wr 2441/03 w sprawie ze skargi Krystyny L. na postanowienie Izby Skarbowej w W. z dnia 17 września 2003 r. (...) w przedmiocie umorzenia jako bezprzedmiotowego postępowania w sprawie wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego (...) 1) uchyla zaskarżony wyrok w całości i sprawę przekazuje do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu, 2) zasądza od Krystyny L. na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej w W. kwotę 340 /słownie: trzysta czterdzieści/ złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
1. Wyrokiem z dnia 28 czerwca 2005 r., I SA/Wr 2441/03 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uchylił zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego W.-S. z dnia 5 sierpnia 2003 r., (...) oraz zasądził od Dyrektora Izby Skarbowej w W. na rzecz skarżącej kwotę 10 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Przedmiotem rozpoznania Sądu była sprawa ze skargi Krystyny L. na postanowienie Izby Skarbowej w W. z dnia 17 września 2003 r., (...) w przedmiocie umorzenia jako bezprzedmiotowego postępowania w sprawie z wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego (...), wystawionego przez Izbę Wytrzeźwień w W.
2. Z ustaleń faktycznych przyjętych przez Sąd wynika, że odpis tego tytułu doręczono stronie w dniu 4 marca 2003 r., a następnie zawiadomieniem (...) z dnia 21 marca 2003 r. organ egzekucyjny zajął w Urzędzie Skarbowym W.-S. wierzytelność Krystyny L. przypadającą zobowiązanej z tytułu zwrotu nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2002 r. Przekazana w dniu 26 marca 2003 r. kwota w całości zaspokoiła roszczenie objęte wskazanym tytułem wykonawczym, a postępowanie egzekucyjne prowadzone na jego podstawie zakończono, odnotowując ten fakt w stosownej rubryce tytułu wykonawczego. Organ administracji wskazał, że w trakcie prowadzenia postępowania skargowego Dyrektor Izby Skarbowej w W. w piśmie z dnia 30 kwietnia 2003 r., (...) pouczył Krystynę L., że powinna wnieść w sprawie zarzuty na postępowanie egzekucyjne wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do ich rozpatrzenia. Mając na uwadze uchybienia w działaniu organu egzekucyjnego, organ nadzoru zobowiązał Naczelnika Urzędu Skarbowego W.-S. do pozytywnego rozpatrzenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia zarzutów. Stwierdził, że jak wynika z akt sprawy strona wniosła ponownie w dniu 5 maja 2003 r. zarzuty na postępowanie egzekucyjne i w chwili obecnej toczy się postępowanie w tej sprawie przed właściwymi organami.
3. Po rozpatrzeniu wniosku strony Naczelnik Urzędu Skarbowego W.-S., wydał w dniu 5 sierpnia 2003 r. postanowienie (...), na mocy którego uznał go za bezprzedmiotowy i umorzył postępowanie w sprawie, gdyż stwierdził, że zobowiązanie zrealizowano w dniu 26 marca 2003 r. wskutek przekazania na konto organu egzekucyjnego przelewu pieniężnego od dłużnika zajętej wierzytelności.
4. Organ administracji wskazał, że w dniu 18 sierpnia 2003 r. Krystyna L. złożyła zażalenie na powyższe postanowienie, wnosząc o jego uchylenie w całości oraz o zwrot wyegzekwowanej kwoty podnosząc, iż "wbrew twierdzeniu Urzędu Skarbowego postępowanie prowadzone na podstawie przedmiotowego tytułu wykonawczego nie zostało zakończone w dniu 1 kwietnia 2003 r. w następstwie zarachowania środków uzyskanych z zajęcia nadpłaty, lecz zostało wznowione postanowieniem Izby Skarbowej z dnia 8 maja 2003 r."
5. Dyrektor Izby Skarbowej w W. powołując się na art. 17 par. 1 i 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji /Dz.U. 2002 nr 110 poz. 968 ze zm./ - zwanej dalej upea - podniósł, że złożony w dniu 13 czerwca 2003 r. wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego ze względu na wyegzekwowanie w dniu 26 marca 2003 r. należności był bezprzedmiotowy, a wskutek tego zobowiązanie wygasło co oznacza, że zakończono także postępowanie egzekucyjne. Wskazał, że zgodnie z normą przepisu art. 105 par. 1 Kpa w zw. z art. 18 upea skoro stwierdzono bezprzedmiotowość tego postępowania, umorzono je zasadnie. Uzasadniając powyższe stwierdzenie i powołując się na wyroki NSA z dnia 10 czerwca 1998 r., IV SA 1225/96 oraz z dnia 14 maja 1998 r., I SA/Kr 1141/97 wskazał, że merytoryczne rozpatrzenie wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego może nastąpić jedynie przed jego zakończeniem.
W ocenie organu, wszystkie inne okoliczności wskazane przez skarżącą w środku odwoławczym, nie mają znaczenia dla prawidłowości jego rozpatrzenia przez organ I instancji, a ich zbadanie nie ma znaczenia dla prawidłowego rozpatrzenia przedmiotowej sprawy i w związku z tym nie będą one weryfikowane przez organ odwoławczy w tym trybie. Poinformował, że obecnie w dalszym ciągu rozpatrywane są przez uprawnione organy zarzuty wniesione pismem strony z dnia 5 maja 2003 r., a w przypadku pozytywnego ich rozstrzygnięcia i uznania, będzie mogła ona wystąpić do Izby Wytrzeźwień w W. z wnioskiem o zwrot niesłusznie wyegzekwowanej kwoty wraz z odsetkami. Stwierdził także, że rozstrzygnięcie w sprawie zarzutów przesądzi kogo powinny obciążać koszty egzekucyjne powstałe w przedmiotowej sprawie.
6. W skardze na powyższe postanowienie skarżąca stwierdziła, że postępowanie egzekucyjne wobec jej osoby zostało rozpoczęte w dniu 2 października 2002 r. wezwaniem do stawienia się w Urzędzie w sprawie wpłacenia należności Skarbu Państwa. W dniu 8 października stawiła się osobiście w organie egzekucyjnym, gdzie poborca skarbowy zażądał wpłacenia bezpośrednio do jego rąk kwoty ponad 400 zł. Złożyła więc skargę do Naczelnika Urzędu Skarbowego oraz wniosła zarzuty na prowadzone postępowanie egzekucyjne oraz wniosek o jego umorzenie. Wskazała, że korespondencja z Urzędem trwała do dnia 4 marca 2003 r., kiedy to otrzymała postanowienie z dnia 23 lutego 2003 r. o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego wraz z tytułem wykonawczym, które zostało uchylone przez Dyrektora Izby Skarbowej. Następnie otrzymała, drugie już z kolei postanowienie o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego, na które złożyła zażalenie do Dyrektora Izby Skarbowej, a ten utrzymał je w mocy postanowieniem z dnia 17 września 2003 r.
7. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, wywodząc jak w zaskarżonej decyzji.
8. Sąd pierwszej instancji uchylając zaskarżone i poprzedzające je postanowienie zważył, że w niniejszej sprawie organy dopuściły się naruszenia prawa materialnego art. 105 par. 1 Kpa w zw. z art. 18 upea, a do wadliwego zastosowania tych przepisów doszło wskutek naruszenia przepisów postępowania, a zwłaszcza art. 187 par. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa /Dz.U. nr 137 poz. 926 ze zm./ - zwanej dalej ord. pod. w zw. z art. 187 par. 1 upea. Stwierdził, że organy podatkowe wadliwie przyjęły, iż strona o umorzenie postępowania egzekucyjnego w niniejszej sprawie, wystąpiła dopiero wnioskiem z dnia 13 czerwca 2003 r., gdyż jak w piśmie tym wskazała, wniosek w tym przedmiocie złożyła już dnia 6 grudnia 2002 r. Był on spowodowany faktycznie prowadzonymi już w stosunku do niej czynnościami egzekucyjnymi, aczkolwiek bez formalnego wszczęcia tegoż postępowania, z uwagi na brak doręczenia skarżącej tytułu wykonawczego. Skoro jednak organy miały świadomość złożenia takiego wniosku przez skarżącą, a jej wniosek z dnia 13 czerwca 2002 r. był jedynie /jak wynika też z jego treści/ powtórzeniem /nawiązaniem/ do wcześniejszego wniosku, bezpodstawnie przyjęło - z naruszeniem art. 8 Kpa - że wniosek skarżącej jest spóźniony, a zatem postępowanie należy umorzyć jako bezprzedmiotowe. Organy dopuściły się także naruszenia art. 29 par. 1 upea poprzez brak zbadania z urzędu dopuszczalności egzekucji administracyjnej w niniejszej sprawie i wywodzenie w stosunku do strony negatywnych skutków z faktu przeprowadzenia egzekucji.
Sąd podniósł, że Izba Wytrzeźwień w W. wskazała, iż aktem normatywnym stanowiącym podstawę do żądania w trybie egzekucyjnym odpłatności za pobyt skarżącej w izbie wytrzeźwień było rozporządzenie Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 23 października 1996 r. w sprawie trybu doprowadzania osób w stanie nietrzeźwości, organizacji izb wytrzeźwień i zakresu opieki zdrowotnej oraz zasad ustalania opłat związanych z doprowadzeniem i pobytem w izbie wytrzeźwień /Dz.U. nr 126 poz. 611/, a tymczasem rozporządzenie to w wyniku nowelizacji ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi /Dz.U. nr 35 poz. 230 ze zm./ ustawą z dnia 27 kwietnia 2001 r. o zmianie ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, ustawy o radiofonii i telewizji oraz ustawy o opłacie skarbowej /Dz.U. nr 60 poz. 610/ - zwanej ustawą zmieniającą, i ustanowienie nowej treści art. 42 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi /art. 1 pkt 25 ustawy zmieniającej/ - utraciło moc, poprzez utratę mocy jego ustawowej podstawy prawnej - z dniem 28 czerwca 2001 r., tzn. z dniem wejścia w życie art. 1 pkt 25 ustawy zmieniającej. Sąd podkreślił, że rozporządzenie Ministra Zdrowia i Opieki społecznej z dnia 23 października 1996 r. zostało wydane na podstawie art. 42 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi o następującej treści: Minister - Szef Urzędu Rady Ministrów w porozumieniu z Ministrami Spraw Wewnętrznych oraz Zdrowia i Opieki Społecznej, w drodze rozporządzenia, określa tryb doprowadzania osób, o których mowa w art. 40, organizację izb wytrzeźwień i zakres opieki zdrowotnej oraz zasady ustalania opłat związanych z doprowadzeniem i pobytem w izbie wytrzeźwień lub w jednostce Policji. Przepisem art. 1 pkt 25 zmieniającej, art. 42 ust. 6 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi nadano poniższą treść: "Minister właściwy do spraw zdrowia w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw wewnętrznych określi, w drodze rozporządzenia, tryb doprowadzania i przyjmowania osób, o których mowa w art. 40, do izb wytrzeźwień, jednostek Policji, innych placówek utworzonych lub wskazanych przez jednostki samorządu terytorialnego oraz zwalniania z tych izb, jednostek i placówek, a także organizację izb wytrzeźwień oraz innych placówek, z uwzględnieniem wymagań dotyczących kwalifikacji pracowników i warunków technicznych pomieszczeń, zakres opieki zdrowotnej nad doprowadzonymi tam osobami oraz maksymalną wysokość opłat związanych z pobytem w izbie wytrzeźwień, innej placówce utworzonej lub wskazanej przez jednostkę samorządu terytorialnego lub w jednostce Policji".
W ocenie Sądu, powyższa delegacja ustawowa z art. 42 ust. 6 wykonana została dopiero rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 4 lutego 2004 r. w sprawie trybu doprowadzania, przyjmowania zwalniania osób w stanie nietrzeźwości oraz organizacji izb wytrzeźwień i placówek utworzonych lub wskazanych przez jednostkę samorządu terytorialnego /Dz.U. nr 20 poz. 192/, a zatem taka sytuacja prawna wymagała od organu egzekucyjnego zbadania z urzędu dopuszczalności egzekucji administracyjnej na podstawie tak sformułowanego tytułu wykonawczego i możliwości prowadzenia w oparciu o ten tytułu egzekucji wobec skarżącej.
Udzielając organowi administracji wskazówek co do dalszego postępowania Sąd stwierdził, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy należy przede wszystkim rozważyć dopuszczalność egzekucji w niniejszej sprawie i dopiero na tle poczynionych w tym zakresie ustaleń rozpoznać wniosek skarżącej w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego.
9. Powyższy wyrok został w całości zaskarżony, skargą kasacyjną pełnomocnika Dyrektora Izby Skarbowej w W., który wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie na rzecz organu kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych i zarzucił naruszenie:
- art. 133 par. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./ - zwanej dalej p.p.s.a. przez dowolną ocenę zgromadzonych dowodów i własną ocenę dowodową pisma strony z dnia 8 października 2002 r., wbrew ustaleniom faktycznym i uznaniu go za wniosek o umorzenie postępowania,
- art. 145 par. 1 pkt 1 lit. "a" p.p.s.a. poprzez uznanie, że norma art. 105 par. 1 Kpa oraz art. 18 i 29 upea mają charakter prawa materialnego, gdy tymczasem oba akty prawne są stricte prawem procesowym i wskutek tego ich naruszenie przez organ egzekucyjny spełnia przesłanki art. 145 par. 1 pkt 1 lit. "a" p.p.s.a.,
- art. 145 par. 1 pkt 1 lit. "c" w zw. z art. 141 par. 4 p.p.s.a., przez przyjęcie, że organ egzekucyjny prowadzi postępowanie egzekucyjne w oparciu o przepisy ustawy - Ordynacja podatkowa, w sytuacji gdy postępowanie prowadzi się według zasad określonych w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a w zakresie nieunormowanym na podstawie Kpa,
- art. 145 par. 1 pkt 1 lit. "c" w zw. z art. 141 par. 4 oraz art. 133 par. 1 p.p.s.a. poprzez uznanie, że organ egzekucyjny błędnie zastosował normę art. 29 par. 1 upea w ten sposób, iż nie zbadał z urzędu dopuszczalności egzekucji administracyjnej, gdy tymczasem treść zebranych w sprawie dowodów oraz akta sprawy administracyjnej dowodzą tezy przeciwnej.
Autor skargi kasacyjnej wskazał, że treść pisma skarżącej z dnia 6 grudnia 2002 r. sprowadza się do kwestionowania podstawy wystawienia tytułu wykonawczego tj. skarżąca wykazywała, iż rachunek wystawiony przez Izbę Wytrzeźwień w W. za jej pobyt w dniu 27 kwietnia 2002 r. w izbie wytrzeźwień nie spełniał wymogów dokumentu księgowego. Organ egzekucyjny kierując się zasadami prowadzenia egzekucji administracyjnej oraz treścią art. 9 Kpa zakwalifikował przedmiotowe pismo jako zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej i - stosowanie do treści art. 34 upea - przesłał je wierzycielowi /Izbie Wytrzeźwień w W./ w celu zajęcia stanowiska. Takiej kwalifikacji prawnej pisma organ egzekucyjny dokonał wobec charakteru podniesionych w nim zarzutów, a po uzyskaniu wymaganego przepisami upea stanowiska wierzyciela, przedstawionego w formie postanowienia, organ egzekucyjny nie miał podstaw prawnych do umorzenia egzekucji. Postępowanie egzekucyjne umorzono jednakże z innej przyczyny. Stwierdził, że ze względu na fakt, że przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego wymienione w art. 59 par. 1 upea nie zostały spełnione, organ egzekucyjny nie miał prawnych podstaw do umorzenia postępowania egzekucyjnego z przyczyn w nim określonych, a więc odmienna kwalifikacja prawna i procesowa wskazanego pisma jest dowolnością w ocenie dowodów.
W ocenie organu, Sąd niesłusznie uznał, że normy Kpa oraz upea mają charakter prawa materialnego, a ich naruszenie przez organ egzekucyjny stanowi przesłankę wyeliminowania z obrotu prawnego aktów administracyjnych w trybie art. 145 par. 1 pkt 1 lit. "a" p.p.s.a., gdy tymczasem zarówno treść normy prawnej zawartej w art. 8 i 105 Kpa jak i art. 18 i 29 par. 1 upea mieści się w pojęciu prawa procesowego. Wskazał, że żaden z zapisów wskazanych wyżej ustaw nie nakazuje prowadzenia postępowania egzekucyjnego wedle reguł przepisów ustawy - Ordynacja podatkowa, a oceny działań organu podatkowego można dokonać jedynie w oparciu o przepisy upea i Kpa. Stwierdził, że gdyby nawet przyjąć, że Sąd w istocie zamierzał zarzucić organowi egzekucyjnemu naruszenie np. art. 7 i 77 Kpa, to wobec toku działań organu egzekucyjnego, nie doszło w trakcie zaskarżonego postępowania egzekucyjnego do naruszenia zasady dochodzenia prawdy obiektywnej i obowiązku zebrania całego materiału dowodowego. Powtórzył argument, że wniosek w zakresie umorzenia postępowania egzekucyjnego był spóźniony, bowiem doszło do wcześniejszego wyegzekwowania opłaty za pobyt skarżącej w Izbie Wytrzeźwień w W.
Autor skargi kasacyjnej powołując się na wyrok NSA z dnia 24 czerwca 1999 r., I SA/Po 2576/98 oraz z dnia 13 listopada 1998 r., I SA/Lu 968/97 podniósł, że badanie dopuszczalności egzekucji administracyjnej obejmuje ustalenie, czy egzekucja oznaczonego obowiązku jest dopuszczalna, czy tytuł wykonawczy jest prawidłowo wystawiony i czy doręczone zostało upomnienie. Wskazał, że Sąd nałożył na organ egzekucyjny - nie znajdujący podstawy prawnej i niewykonalny - obowiązek badania wymagalności obowiązku, podlegającego egzekucji. Stwierdził, że fakt, iż tytuł wykonawczy /przekazany organowi egzekucyjnemu w dniu 1 lipca 2002 r. przez wierzyciela/ podawał nieobowiązujący akt prawny jako podstawę prawną obowiązku podlegającego egzekucji, nie upoważniał organu egzekucyjnego do stwierdzenia niedopuszczalności egzekucji z tego powodu. Zbadanie bowiem, czy egzekucja oznaczonego obowiązku jest dopuszczalna oznacza ustalenie na podstawie art. 2 par. 1 czy objęte tytułem wykonawczym należności pieniężne podlegają egzekucji administracyjnej. W niniejszej sprawie opłata za pobyt w izbie wytrzeźwień mieściła się w kategorii należności, o których mowa w art. 2 par. 1 pkt 5, bowiem zapis art. 42 ust. 5 i 5a ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, przesądza wprost o dopuszczalności egzekucji administracyjnej w rozważanej sprawie. Nie jest rzeczą organu egzekucyjnego badanie poprawności i legalności oznaczonej przez wierzyciela w tytule wykonawczym podstawy prawnej obowiązku podlegającego egzekucji, gdyż prowadziłoby to do przejęcia przez organ egzekucyjny funkcji orzeczniczej.
8. W odpowiedzi na skargę kasacyjną skarżąca wniosła o jej oddalenie oraz zasądzenie "na rzecz organu" kosztów postępowania sądowego, w tym poniesionych przez nią kosztów procesowych i opierając swój wniosek na art. 27 par. 1 pkt 4, art. 59 par. 1 pkt 7 oraz art. 15 par. 1, a także art. 32 par. 1 upea, stwierdziła, że akt będący podstawą prawną wystawienia tytułu wykonawczego był pozbawiony mocy prawnej w dniu jego wystawienia, a postępowanie egzekucyjne podlega umorzeniu jeżeli brak jest uprzedniego upomnienia zobowiązanego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna jest uzasadniona.
Zgodnie z art. 174 p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:
1. naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie,
2. naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Ponadto z art. 176 p.p.s.a. wynika, że skarga kasacyjna powinna czynić zadość wymaganiom przepisanym dla pisma w postępowaniu sądowym oraz zawierać oznaczenie zaskarżonego orzeczenia ze wskazaniem czy jest ono zaskarżone w całości, czy w części, przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie, wniosek o uchylenie lub zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia lub zmiany. Przedstawienie tych wymogów jest o tyle istotne, że zgodnie z art. 183 par. 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, a z urzędu bierze pod uwagę tylko nieważność postępowania.
Sporządzona w niniejszej sprawie skarga kasacyjna spełniła powyższe wymogi.
Art. 133 par. 1 p.p.s.a. stanowi, że Sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy, chyba że organ nie wykonał obowiązku, o którym mowa w art. 54 par. 2. Wyrok może być wydany na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym albo jeżeli ustawa tak stanowi. Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 12 maja 2005 r., FSK 1381/04 zarzut pominięcia przez sąd części materiału dowodowego nie może być skutecznie podnoszony w ramach zarzutu naruszenia tego przepisu. Obowiązek wydania wyroku na podstawie akt sprawy oznacza jedynie zakaz wyjścia poza materiał znajdujący się w tych aktach. Omawiany przepis zostałby więc naruszony, gdyby sąd przesłuchał świadków albo strony. Innym przykładem naruszenia tego przepisu mogłoby być przyjęcie jakiegoś faktu nie znajdującego żadnego odzwierciedlenia w aktach sprawy. W niniejszej sprawie taka sytuacja nie miała zaś miejsca, a wiec zarzut naruszenia art. 133 par. 1 p.p.s.a. należy uznać za chybiony.
Trafny natomiast jest drugi zarzut skargi kasacyjnej, gdyż jak słusznie wskazał jej autor zarówno przepisy art. 105 par. 1 Kpa, jak i art. 18 i 29 upea mają charakter procesowy. Pierwszy z nich dotyczy bezprzedmiotowości postępowania i jego umorzenia, zaś przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji odnoszą się do odesłania do ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego i badania z urzędu dopuszczalności egzekucji administracyjnej. Oznacza to, że określają one tryb postępowania przed organami władzy publicznej związany z dochodzeniem uprawnień, egzekwowaniem obowiązków, stosowaniem sankcji ujętych w prawie materialnym. Prawo materialne zaś to ogół norm regulujących treść stosunków prawnych - czyli obowiązki i uprawnienia podmiotów tych stosunków oraz ewentualnie - określających sankcje za nieprzestrzeganie, niedopełnienie obowiązków lub przekroczenie granic uprawnień. Wskazane zaś przepisy ani nie przyznają obowiązków ani nie nakładają uprawnień.
Za słuszny należy uznać również trzeci zarzut skargi kasacyjnej, gdyż Sąd błędnie przyjął, że wniosek skarżącej z dnia 6 grudnia 2002 r. o umorzenie postępowania egzekucyjnego nie został rozpoznany. Postanowieniem z dnia 31 stycznia 2003 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego W.-S. umorzył postępowanie prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego (...) ze względu na jego bezprzedmiotowość. Stwierdził bowiem, że w analizowanej sprawie nie doręczono stronie odpisu tytułu wykonawczego. Umorzenie postępowania powyższym postanowieniem oznacza, że objęto nim także przedmiotowy wniosek, a tym samym twierdzenie Sądu o wadliwości ustaleń faktycznych jest nietrafne. Poza tym do rozważenia pozostaje kwestia czy nie stanowił on zarzutów, co szeroko prezentowano w skardze kasacyjnej.
Zgodzić się należy z autorem skargi kasacyjnej, że żaden przepis ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie odsyła do ustawy - Ordynacja podatkowa, gdyż odesłania występują jedynie odesłania do ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego. Z art. 18 upea wynika bowiem, że jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego.
Należy zgodzić się również ze stanowiskiem organu administracji, że art. 29 par. 1 upea nie nakłada na organ egzekucyjny powinności zweryfikowania podstawy prawnej obowiązku podlegającego egzekucji, gdyż badanie dopuszczalności egzekucji administracyjnej obejmuje ustalenie, czy egzekucja oznaczonego obowiązku jest dopuszczalna, czy tytuł wykonawczy jest prawidłowo wystawiony i czy doręczone zostało upomnienie. Nie jest także upoważniony do badania zasadności i wymagalności istnienia obowiązku objętego tytułem wykonawczym, ze względu na odmienność postępowania egzekucyjnego i postępowania prowadzonego w celu merytorycznego rozpoznania sprawy. W niniejszej sprawie organ egzekucyjny nie jest jednocześnie wierzycielem i nie wydał on decyzji rozstrzygającej co do meritum, a więc nie występuje możliwość merytorycznego zbadania wymagalności obowiązku, podlegającego egzekucji.
Odnosząc się do kwestii błędnej podstawy prawnej tytułu wykonawczego należy stwierdzić, że organ egzekucyjny nie był upoważniony do stwierdzenia niedopuszczalności egzekucji z tego powodu. Słusznie autor skargi kasacyjnej wskazał, że stwierdzenie, iż egzekucja oznaczonego obowiązku jest dopuszczalna oznacza ustalenie na podstawie art. 2 par. 1 upea, czy objęte tytułem wykonawczym należności pieniężne podlegają egzekucji administracyjnej. W niniejszej sprawie opłata za pobyt Krystyny L. w izbie wytrzeźwień mieściła się w kategorii należności, o których mowa w art. 2 par. 1 pkt 5, bowiem zapis art. 42 ust. 5 i 5a ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi wprost przesądza o dopuszczalności egzekucji administracyjnej w rozważanej sprawie. Organ egzekucyjny nie miał uprawnień badania podstawy prawnej obowiązku podlegającego egzekucji, prowadziłoby to bowiem do przejęcia przez organ egzekucyjny funkcji orzeczniczej, a Sąd nie mógł również nałożyć nań tego obowiązku.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 185 par. 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2 p.p.s.a.