II FSK 1260/05

Naczelny Sąd Administracyjny2006-10-31
NSApodatkoweŚredniansa
podatek dochodowyPITwspólne opodatkowaniemałżonkowieryczałtdziałalność gospodarczaNSAskarga kasacyjnainterpretacja przepisów

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną w sprawie dotyczącej możliwości wspólnego opodatkowania małżonków, gdy jeden z nich wybrał zryczałtowaną formę opodatkowania działalności gospodarczej.

Sprawa dotyczyła możliwości wspólnego opodatkowania małżonków podatkiem dochodowym od osób fizycznych za rok 2003. Jeden z małżonków, Robert J., wybrał zryczałtowaną formę opodatkowania swojej działalności gospodarczej. Zgodnie z przepisami, wybór ten wyłączał możliwość wspólnego rozliczenia dochodów z żoną, Anną J., nawet jeśli Robert J. nie uzyskał w danym roku przychodów z tej działalności. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, a Naczelny Sąd Administracyjny utrzymał to rozstrzygnięcie w mocy, oddalając skargę kasacyjną.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Anny J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, który oddalił jej skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej. Sprawa dotyczyła podatku dochodowego od osób fizycznych za rok 2003. Organy podatkowe dokonały odrębnego opodatkowania małżonków, ponieważ Robert J. wybrał zryczałtowaną formę opodatkowania swojej działalności gospodarczej. Zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, małżonkowie podlegają odrębnemu opodatkowaniu, a przepisy wyłączające tę zasadę nie zostały spełnione. Kluczowe znaczenie miał art. 6 ust. 8 ustawy o PIT w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2003 r., który jako przesłankę wyłączającą wspólne opodatkowanie wskazywał zastosowanie przepisów ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym do jednego z małżonków. Sąd podkreślił, że zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym, jeśli podatnik nie zgłosił likwidacji działalności ani nie wybrał innej formy opodatkowania do 20 stycznia roku podatkowego, uważa się, że nadal prowadzi działalność opodatkowaną w formie ryczałtu. Nawet brak faktycznych przychodów z tej działalności nie miał znaczenia dla wyłączenia możliwości wspólnego opodatkowania. NSA oddalił skargę kasacyjną, uznając, że sąd pierwszej instancji prawidłowo zinterpretował przepisy.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Nie, wybór zryczałtowanej formy opodatkowania przez jednego z małżonków wyłącza możliwość wspólnego opodatkowania, niezależnie od tego, czy uzyskał on przychody z tej działalności.

Uzasadnienie

Zgodnie z przepisami ustawy o PIT, w szczególności art. 6 ust. 8 w brzmieniu po nowelizacji od 1 stycznia 2003 r., zastosowanie przepisów ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym do jednego z małżonków stanowi przesłankę wyłączającą wspólne opodatkowanie. Domniemanie z art. 9 ust. 1 ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym, zgodnie z którym podatnik nie zgłaszający likwidacji działalności lub nie wybierający innej formy opodatkowania jest traktowany jako prowadzący działalność w formie ryczałtu, jest kluczowe i wyłącza potrzebę badania faktycznego uzyskiwania przychodów.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (6)

Główne

u.p.d.o.f. art. 6 § 8

Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych

Wspólne opodatkowanie małżonków jest wyłączone, jeżeli do jednego z nich mają zastosowanie przepisy ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym.

u.z.p.d. art. 9 § 1

Ustawa z dnia 20 listopada 1998 r. o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne

Jeżeli podatnik do dnia 20 stycznia roku podatkowego nie zgłosił likwidacji działalności gospodarczej lub nie dokonał wyboru innej formy opodatkowania, uważa się, że nadal prowadzi działalność opodatkowaną w formie ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych.

Pomocnicze

u.p.d.o.f. art. 6 § 1

Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych

Małżonkowie podlegają odrębnemu opodatkowaniu od osiąganych przez nich przychodów.

p.p.s.a. art. 183 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd rozpatruje sprawę w granicach skargi kasacyjnej.

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 204 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Zastosowanie art. 6 ust. 8 ustawy o PIT w brzmieniu po nowelizacji od 1 stycznia 2003 r. wyłącza wspólne opodatkowanie, jeśli jeden z małżonków podlega przepisom ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym. Domniemanie z art. 9 ust. 1 ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym, że podatnik nadal prowadzi działalność w formie ryczałtu, jest wystarczające do wyłączenia wspólnego opodatkowania, nawet bez faktycznych przychodów.

Odrzucone argumenty

Argument skarżącej, że brak faktycznych przychodów z działalności gospodarczej męża w 2003 r. powinien pozwolić na wspólne opodatkowanie.

Godne uwagi sformułowania

clara non sunt interpretanda Sąd ograniczył się w uzasadnieniu wyroku /s. 3/ jedynie do przytoczenia treści ust. 1. W świetle domniemania ustanowionego w art. 9 ust. 1 to, czy podatnik [...] dokonywał jakichkolwiek czynności gospodarczych i czy uzyskał przychód nie ma żadnego znaczenia.

Skład orzekający

Stanisław Bogucki

przewodniczący

Grzegorz Borkowski

sprawozdawca

Krystyna Chustecka

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących wspólnego opodatkowania małżonków w sytuacji, gdy jeden z nich wybrał zryczałtowaną formę opodatkowania działalności gospodarczej, zwłaszcza po nowelizacji przepisów od 2003 roku."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy stanu prawnego obowiązującego w 2003 roku i specyficznej sytuacji faktycznej. Nowelizacje przepisów mogły wpłynąć na obecne zastosowanie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy powszechnego zagadnienia podatkowego, jakim jest wspólne opodatkowanie małżonków, z uwzględnieniem specyfiki wyboru formy opodatkowania działalności gospodarczej. Jest to istotne dla wielu podatników.

Wspólne rozliczenie PIT z małżonkiem? Uważaj na wybór formy opodatkowania działalności!

Dane finansowe

WPS: 900 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II FSK 1260/05 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2006-10-31
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-09-22
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Grzegorz Borkowski /sprawozdawca/
Krystyna Chustecka
Stanisław Bogucki /przewodniczący/
Symbol z opisem
6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne
Podatek dochodowy od osób fizycznych
Sygn. powiązane
I SA/Lu 209/05 - Wyrok WSA w Lublinie z 2005-07-06
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Stanisław Bogucki, Sędziowie NSA Grzegorz Borkowski (sprawozdawca), Krystyna Chustecka, Protokolant Barbara Mróz, po rozpoznaniu w dniu 31 października 2006 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Anny J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 6 lipca 2005 r. sygn. akt I SA/Lu 209/05 w sprawie ze skargi Anny J. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia 25 lutego 2005 r. (...) w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2003 r. 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od Anny J. na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej w L. kwotę 900 /dziewięćset/ złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Zaskarżonym wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę Anny J. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w L. w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2003 r.
Powyższą decyzją organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2003 r. W wyniku przeprowadzonego postępowania podatkowego, organ I instancji dokonał indywidualnego sposobu opodatkowania małżonków i określił wysokość zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2003 odrębnie dla Anny J. i odrębnie dla Roberta J. Brak było możliwości wspólnego opodatkowania małżonków, w sytuacji, gdy do Roberta J. miały zastosowanie przepisy ustawy z dnia 20 listopada 1998 r. o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne.
Zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych małżonkowie podlegają odrębnemu opodatkowaniu od osiąganych przez nich dochodów i mimo istnienia od tej zasady wyjątków to w niniejszej sprawie nie zostały spełnione żadne przesłanki do łącznego opodatkowania małżonków. Z możliwości wspólnego rozliczenia dochodów uzyskanych w roku 2003 nie mogli skorzystać małżonkowie, jeżeli którykolwiek z nich w tym roku podatkowym dla przychodów osiąganych z pozarolniczej działalności gospodarczej wybrał zryczałtowaną formę opodatkowania w postaci ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych.
W sytuacji zatem, gdy Robert J. w dniu 17 stycznia 2002 r. złożył oświadczenie dokonując wyboru opodatkowania prowadzonej działalności gospodarczej w formie ryczałtu, a do dnia 20 stycznia 2003 r. nie dokonał wyboru innej formy opodatkowania i nie zlikwidował tejże działalności, a także za rok 2003 złożył w trybie przepisu art. 21 ust. 2 pkt 2 ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne zeznanie PIT-28, wykazując sumę przychodów "0", to miały do niego zastosowanie przepisy powołanej ustawy, a to wyłączało możliwość wspólnego opodatkowania wraz z żoną.
W zaskarżonym wyroku sąd wojewódzki wyjaśnił, że od 1 stycznia 2003 r., wprowadzając nową treść w art. 6 ust. 8 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawodawca jako przesłankę wyłączającą wspólne opodatkowanie małżonków wskazał, iż jeden z nich musi być osobą, do której mają zastosowanie przepisy ustawy z dnia 20 listopada 1998 r. o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne. Trafnie zatem konstatują organy podatkowe, iż po tej nowelizacji okoliczność uzyskiwania, bądź nieuzyskiwania przez takiego współmałżonka przychodów z prowadzonej działalności gospodarczej nie ma znaczenia.
Pogląd ten znajduje, zdaniem Sądu, oparcie także w nowej treści przepisu art. 9 ust. 1 zdanie drugie ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne. Stanowi on bowiem, iż jeżeli do dnia 20 stycznia roku podatkowego podatnik nie zgłosił likwidacji działalności gospodarczej lub nie dokonał wyboru innej formy opodatkowania, uważa się, że nadal prowadzi działalność opodatkowaną w formie ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych. Taki zapis oznacza w konsekwencji, że podatnik, o którym tu mowa jest osobą, do której mają zastosowanie przepisy ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne, chociażby nawet nie uzyskiwał przychodów podlegających w myśl art. 1 tejże ustawy opodatkowaniu.
Sąd zgodził się ze stanowiskiem organów podatkowych obu instancji, iż na gruncie przepisów ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne Robert J. był uważany za prowadzącego nadal działalność opodatkowaną w formie ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych.
Stanowisko odmienne przedstawione w uzasadnieniu skargi byłoby uzasadnione, ale tylko na gruncie przepisu art. 6 ust. 8 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych w brzmieniu obowiązującym do 1 stycznia 2003 r. Dokonana nowelizacja tego przepisu nie daje podstaw do podzielenia argumentów skarżącej, iż bezsporna okoliczność nie uzyskania przez jej męża w roku 2003 przychodów z prowadzonej działalności gospodarczej automatycznie dała możliwość wspólnego opodatkowania osiągniętych w tymże roku dochodów.
W skardze kasacyjnej z dnia 11 sierpnia 2005 r. Anna J. działając przez pełnomocnika, będącego doradcą podatkowym, zaskarżyła powyższy wyrok w całości zarzucając mu naruszenie prawa materialnego poprzez błędną jego interpretację w zakresie przepisów ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne oraz przepisów art. 6 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Wskazując na powyższe podstawy wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że art. 9 ust. 1 ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne nie może mieć zastosowania, ponieważ faktycznie zarówno pod względem materialnym jak i formalnym Robert J. nie był podatnikiem w świetle art. 1, art. 4 i art. 7 Ordynacji podatkowej. Nie dokonywał on bowiem żadnych czynności związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej.
Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej i o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Stosownie do art. 183 par. 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /określonej dalej jako p.p.s.a./, Sąd rozpatruje sprawę w granicach skargi kasacyjnej. Granice rozpoznania wyznaczają przede wszystkim podniesione w tej skardze zarzuty /podstawy kasacyjne/. Jedynym wskazanym w zarzucie przepisem był błędnie zinterpretowany, zdaniem Autora skargi kasacyjnej, art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych /t.j. Dz.U. 2000 nr 14 poz. 176 ze zm./.
Skoro tak, to należało przedstawić, w jaki sposób Sąd I instancji wyjaśnił treść tej normy prawnej, na czym polega błąd "w interpretacji" i jakie powinno być, zdaniem skarżącej, rozumienie tego przepisu.
Stanowił on, że "małżonkowie podlegają odrębnemu opodatkowaniu od osiąganych przez nich przychodów". Powyższa treść jest tak jednoznaczna, że nie wymaga żadnych zabiegów interpretacyjnych /w myśl zasady: clara non sunt interpretanda/. Stąd też Sąd ograniczył się w uzasadnieniu wyroku /s. 3/ jedynie do przytoczenia treści ust. 1. Na czym miałby polegać błąd w jego rozumieniu - nie wskazano.
Jak wynika z ustaleń poczynionych przez organy podatkowe, a których Sąd I instancji nie zakwestionował, podatnik prowadził w 2003 r. działalność gospodarczą, gdyż nie zgłosił w ustawowym terminie jej likwidacji ani też nie wybrał innej formy opodatkowania /art. 9 ust. 1 ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym .../. Jest to okoliczność faktyczna, której nie można podważyć poprzez zarzut naruszenia prawa materialnego, a w szczególności art. 6 ust. 1 pdf.
W świetle domniemania ustanowionego w art. 9 ust. 1 to, czy podatnik /jest nim już osoba dokonująca wyboru opodatkowania w formie ryczałtu przed rozpoczęciem działalności/ dokonywał jakichkolwiek czynności gospodarczych i czy uzyskał przychód nie ma żadnego znaczenia. Przepisem, na podstawie którego organy podatkowe wykluczyły możliwość łącznego opodatkowania małż. J., był art. 6 ust. 8 pdf. W skardze kasacyjnej tego przepisu w ogóle nie wymieniono, co nie pozwala /patrz art. 183 par. 1 w zw. z art. 174 i art. 176 p.p.s.a./ sądowi kasacyjnemu na możliwość oceny zaskarżonego wyroku w tym aspekcie.
Mając powyższe na uwadze należało - na podstawie art. 184 i art. 204 pkt 1 p.p.s.a. orzec jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI