Orzeczenie · 2024-12-05

II FSK 1257/23

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Data

2024-12-05

NSApodatkoweWysokansa

podatek dochodowykredyty walutowenieważność umowykoszty uzyskania przychodówkorekta przychodówinterpretacja podatkowabankowośćCHFNSA

Podsumowanie

Przejdź do pełnego tekstu

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Sprawa dotyczyła podatku dochodowego od osób prawnych i możliwości zaliczenia przez bank do kosztów uzyskania przychodów kwot zwróconych klientom w związku z nieważnością umów kredytowych indeksowanych walutą obcą (głównie CHF). Bank argumentował, że zwroty te, obejmujące odsetki, prowizje i różnice kursowe, powinny być traktowane jako koszty uzyskania przychodów zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych (u.p.d.o.p.). Dyrektor KIS stał na stanowisku, że takie zwroty nie mogą stanowić kosztów, a jedynie mogą być podstawą do korekty przychodów wykazanych w poprzednich latach. WSA w Warszawie uchylił interpretację DKIS, przychylając się do stanowiska banku, że zwroty te mogą być uznane za koszty uzyskania przychodów. NSA, uchylając wyrok WSA, uznał, że zwrot świadczeń wynikających z nieważnych umów kredytowych nie może być traktowany jako koszt uzyskania przychodów w rozumieniu art. 15 ust. 1 u.p.d.o.p. Sąd podkreślił, że nieważność umowy działa wstecz (ex tunc), co oznacza, że umowa jest traktowana jako niezawarta od początku, a świadczenia są nienależne. W takiej sytuacji możliwe jest jedynie dokonanie korekty przychodów, a nie zaliczenie zwrotów do kosztów. NSA wskazał, że przepisy prawa bilansowego nie mogą tworzyć ani modyfikować materialnego prawa podatkowego, a o uznaniu wydatku za koszt podatkowy decydują wyłącznie przepisy prawa podatkowego. Sąd stwierdził, że zwrot odsetek, opłat i różnic kursowych nie służy celom określonym w art. 15 ust. 1 u.p.d.o.p., czyli uzyskaniu, zwiększeniu, zachowaniu lub zabezpieczeniu źródła przychodów.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka

Do czego można powołać

Ustalenie, że zwroty świadczeń z nieważnych umów kredytowych indeksowanych walutą obcą nie stanowią kosztów uzyskania przychodów, a jedynie mogą skutkować korektą przychodów.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy specyficznej sytuacji nieważności umów kredytowych stwierdzonej przez sądy powszechne i rozliczeń podatkowych banków.

Zagadnienia prawne (2)

Czy zwroty świadczeń (odsetek, prowizji, różnic kursowych) wynikające z nieważności umów kredytowych indeksowanych walutą obcą mogą stanowić koszty uzyskania przychodów w rozumieniu art. 15 ust. 1 u.p.d.o.p.?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, zwroty te nie mogą stanowić kosztów uzyskania przychodów, a jedynie mogą być podstawą do korekty przychodów.

Uzasadnienie

Nieważność umowy działa wstecz (ex tunc), co oznacza, że umowa jest traktowana jako niezawarta od początku, a świadczenia są nienależne. Zwrot świadczeń nie jest kosztem uzyskania przychodu, lecz może skutkować korektą przychodów. Przepisy prawa bilansowego nie tworzą prawa podatkowego.

Jak należy rozliczyć na gruncie prawa podatkowego skutki stwierdzenia nieważności umowy kredytowej przez sąd powszechny?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Skutki te należy rozliczyć poprzez korektę przychodów, a nie poprzez zaliczenie zwrotów do kosztów uzyskania przychodów.

Uzasadnienie

Nieważność umowy działa wstecz (ex tunc), co oznacza, że umowa jest traktowana jako niezawarta od początku. Zwrot świadczeń jest konsekwencją tej nieważności i może prowadzić do korekty przychodów wykazanych w przeszłości, ale nie stanowi kosztu uzyskania przychodu.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

Uchylono decyzję

Zaskarżony wyrok WSA został uchylony w całości, a skarga banku oddalona.

Przepisy (20)

Główne

u.p.d.o.p. art. 15 § 1

Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych

Koszty uzyskania przychodów to wydatki poniesione w celu osiągnięcia przychodów lub zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów. Zwrot świadczeń z nieważnych umów nie spełnia tej definicji.

u.p.d.o.p. art. 15 § 1

Ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych

Definicja kosztów uzyskania przychodów.

Pomocnicze

u.p.d.o.p. art. 12 § 3

Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych

Dotyczy rozpoznawania przychodów z tytułu prowizji i opłat.

u.p.d.o.p. art. 12 § 3j

Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych

Określa zasady korekty przychodów.

u.p.d.o.p. art. 9b § 1

Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych

Dotyczy rozpoznawania różnic kursowych.

p.p.s.a. art. 146 § 1