II FSK 1249/07

Naczelny Sąd Administracyjny2008-12-03
NSApodatkoweWysokansa
podatek dochodowydochody nieujawnioneryczałtkarta podatkowausługi taksówkarskienaruszenie przepisówźródła przychodupostępowanie podatkoweskarga kasacyjna

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną podatnika w sprawie dotyczącej opodatkowania dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodu, uznając, że dochody z usług taksówkarskich świadczonych z naruszeniem przepisów nie mogą być uznane za ujawnione.

Podatnik kwestionował decyzję Dyrektora Izby Skarbowej dotyczącą podatku dochodowego od osób fizycznych od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodu za 2004 r. Spór dotyczył możliwości uznania za ujawnione dochodów z usług taksówkarskich, które podatnik świadczył z naruszeniem przepisów dotyczących stawek i sposobu wykonywania tych usług. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, a Naczelny Sąd Administracyjny utrzymał ten wyrok w mocy, uznając, że skarga kasacyjna była wadliwie sporządzona i nie zasługiwała na uwzględnienie.

Sprawa dotyczyła opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych w formie ryczałtu dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodu za rok 2004. Podatnik Z. P. kwestionował ustalenia organów podatkowych, które stwierdziły, że jego wydatki w 2004 r. (m.in. na budowę nieruchomości) znacznie przekraczały zadeklarowane dochody i nie znajdowały pokrycia w ujawnionych źródłach. Podatnik twierdził, że wydatki pochodziły z oszczędności zgromadzonych w latach wcześniejszych, głównie z tytułu świadczenia usług taksówkarskich, a także z prezentów i pomocy rodziny. Organy podatkowe, a następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, uznały te wyjaśnienia za niewiarygodne, wskazując na brak dowodów potwierdzających posiadanie oszczędności oraz na naruszenie przepisów dotyczących wykonywania usług taksówkarskich (pobieranie wyższych stawek niż regulowane). Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając ją za wadliwie sporządzoną i niezasadną. Sąd podkreślił, że dochody uzyskane z naruszeniem przepisów prawa (w tym przypadku prawa o transporcie drogowym i ustaw o cenach) nie mogą być uznane za dochody pochodzące ze źródeł ujawnionych i opodatkowanych w rozumieniu art. 20 ust. 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, dochody uzyskane z naruszeniem przepisów prawa nie mogą być uznane za dochody pochodzące ze źródeł ujawnionych i opodatkowanych.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że świadczenie usług taksówkarskich z naruszeniem przepisów dotyczących stawek i sposobu wykonywania tych usług skutkuje tym, że uzyskane w ten sposób przychody nie są dochodami z legalnych, ujawnionych źródeł. Podatnik nie wykazał, że jego wydatki miały pokrycie w dochodach opodatkowanych lub wolnych od podatku.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (16)

Główne

u.p.d.o.f. art. 20 § ust. 3

Obwieszczenie Ministra Finansów z dnia 31 stycznia 2000 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych

u.p.d.o.f. art. 20 § ust. 1

Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych

u.p.d.o.f. art. 20 § ust. 3

Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 106 § par. 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 141 § par. 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 174

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 176

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § par. 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 17 grudnia 1996 r. w sprawie karty podatkowej § par. 4 ust. 1 pkt 5

u.p.d.o.f. art. 10 § ust. 1 pkt 1-8

Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. o warunkach wykonywania krajowego drogowego przewozu osób

Ustawa z dnia 27 listopada 1961 r. o transporcie drogowym i spedycji krajowej

Ustawa z dnia 26 lutego 1982 r. o cenach art. 18 § ust. 3a

Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o warunkach wykonywania międzynarodowego transportu drogowego art. 24

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. o warunkach wykonywania krajowego drogowego przewozu osób art. 27

p.u.s.a. art. 1

Ustawa z dnia 20 września 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Argumenty

Skuteczne argumenty

Skarga kasacyjna była wadliwie sporządzona i nie spełniała wymogów formalnych. Dochody uzyskane z naruszeniem przepisów prawa (transportowego, cenowego) nie mogą być uznane za dochody z ujawnionych źródeł. Podatnik nie wykazał, że jego wydatki miały pokrycie w dochodach opodatkowanych lub wolnych od podatku.

Odrzucone argumenty

Organy podatkowe naruszyły przepisy postępowania (art. 121, 122, 187, 191 Ordynacji podatkowej). Sąd I instancji naruszył art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez przyjęcie stanu faktycznego innego niż rzeczywisty. Sąd I instancji naruszył art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ oraz art. 151 p.p.s.a. poprzez niedostrzeżenie naruszeń przepisów przez organy podatkowe. Sąd I instancji naruszył art. 1 p.u.s.a. poprzez zawężenie zakresu kontroli legalności. Sąd I instancji zaakceptował wadliwą wykładnię i subsumpcję art. 20 ust. 1 i 3 u.p.d.o.f. Sąd I instancji naruszył § 4 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie karty podatkowej. Sąd I instancji naruszył przepisy dotyczące transportu drogowego i cen, stosując przepisy, które nie miały zastosowania temporalnego. Sąd I instancji błędnie ustalił stan faktyczny i prawny dotyczący cen urzędowych za przewozy taksówkami. Sąd I instancji błędnie ustalił koszty uzyskania przychodów z usług taksówkarskich. Sąd I instancji błędnie ustalił wydatki na budowę domu.

Godne uwagi sformułowania

przepisy prawa podatkowego są autonomiczną gałęzią prawa nie oznacza to jednak, że organy podatkowe oraz organy kontroli skarbowej mogą czy też powinny akceptować naruszenia prawa w innych dziedzinach. skarga kasacyjna jest środkiem odwoławczym bardzo sformalizowanym. Naczelny Sąd Administracyjny, odmiennie niż wojewódzki sąd administracyjny jest bowiem związany granicami skargi kasacyjnej, z urzędu bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania.

Skład orzekający

Krystyna Nowak

przewodniczący sprawozdawca

Zbigniew Kmieciak

członek

Aleksandra Wrzesińska - Nowacka

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja art. 20 ust. 3 ustawy o PIT w kontekście dochodów z działalności prowadzonej z naruszeniem przepisów prawa, a także wymogi formalne skargi kasacyjnej."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji podatnika i naruszeń przepisów transportowych. Wymogi formalne skargi kasacyjnej są kluczowe dla jej uwzględnienia.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak naruszenie przepisów w jednej dziedzinie (transport) może mieć konsekwencje podatkowe, a także podkreśla znaczenie formalnych wymogów w postępowaniu sądowym.

Naruszyłeś przepisy transportowe? Twoje dochody mogą zostać uznane za nieujawnione!

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II FSK 1249/07 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2008-12-03
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2007-08-16
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Aleksandra Wrzesińska - Nowacka
Krystyna Nowak /przewodniczący sprawozdawca/
Zbigniew Kmieciak
Symbol z opisem
6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne
Podatek dochodowy od osób fizycznych
Sygn. powiązane
I SA/Gd 790/06 - Wyrok WSA w Gdańsku z 2007-03-13
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 106 par. 4, art. 141 par. 4, art. 174, art. 176, art. 183 par. 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Dz.U. 2000 nr 14 poz 176
art. 20 ust. 3
Obwieszczenie Ministra Finansów z dnia 31 stycznia 2000 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Dz.U. 1996 nr 151 poz 717
par. 4 ust. 1 pkt 5
Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 17 grudnia 1996 r. w sprawie karty podatkowej.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Krystyna Nowak (sprawozdawca), Sędzia NSA Zbigniew Kmieciak, Sędzia NSA Aleksandra Wrzesińska - Nowacka, Protokolant Anna Dziewiż - Przychodzeń, po rozpoznaniu w dniu 3 grudnia 2008 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Z. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 13 marca 2007 r. sygn. akt I SA/Gd 790/06 w sprawie ze skargi Z. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w G. z dnia 25 lipca 2006 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych w formie ryczałtu od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodu za 2004 r. 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od Z. P. na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej w G. kwotę 1200 (słownie: jeden tysiąc dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 13 marca 2007 r. sygn. akt I SA/Gd 790/06, wydanym na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) (dalej p.p.s.a.), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę Z. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w G. z 25 lipca 2006 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2004 r. od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach.
Z uzasadnienia wyroku wynikało, że Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w G. decyzją z 25 stycznia 2006 r. ustalił Z. P. podatek dochodowy od osób fizycznych w formie ryczałtu od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodu za rok 2004. Wysokość dochodu ustalono poprzez porównanie poniesionych przez podatnika oraz jego małżonkę w 2004 r. wydatków w sumie 137.441,03 zł z ustalonymi za ten rok wpływami w sumie 47.393,61 zł. Najwyższą kwotę po stronie wydatków stanowiły koszty związane z budową nieruchomości, które organ kontroli skarbowej ustalił na 31.404,70 zł, z uwzględnieniem opinii biegłego. Organ stwierdził, że na początek i koniec roku podatnik nie posiadał udokumentowanych oszczędności. W trakcie postępowania kontrolnego strona wyjaśniła, że wydatki poniesione na budowę domu pochodziły z oszczędności zgromadzonych w latach wcześniejszych. Jako źródło tych oszczędności wskazała pracę zarobkową, prezenty otrzymywane od znajomych, przyjaciół i rodziny, a także znaczącą pomoc rodziny w bieżącym utrzymaniu. Jako podstawowe źródło dochodów z pracy zarobkowej wskazała dochody z tytułu świadczenia usług taksówkarskich. Podatnik wyjaśnił, że w latach 1997 i 1998 pozyskiwał, za pośrednictwem brata i znajomych, klientów z Niemiec, dzięki którym miesięcznie dochody okazały się być tak wysokie, iż był w stanie oszczędzić miesięcznie 20-30 tys. zł. Organ nie dał wiary wyjaśnieniom. Wskazując na informacje pozyskane ze zbioru danych Urzędu Skarbowego w S., z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz ze Spółdzielni "C." stwierdził, że dochody małżonków we wskazanych okresach były niższe od przeciętnych wynagrodzeń ustalonych na podstawie danych statystycznych. Tym samym nie mogły stanowić podstawy do gromadzenia znacznych oszczędności. Stwierdzono jednocześnie, że małżonkowie nie przedstawili dowodów, z których jednoznacznie wynikałoby, iż posiadali deklarowane oszczędności. Odnosząc się do wysokich dochodów z tytułu świadczenia usług taksówkarskich stwierdził, że wyjaśnienia w tym zakresie nie znajdowały potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym, a nadto były niezgodne z realiami. Organ uznał, że w przypadku dostępności usług określonego rodzaju (taxi) nikt nie nabywa tych usług za ceny wielokrotnie przekraczające ich wartość rynkową niezależnie od tego czy są to klienci krajowi czy zagraniczni. Zwrócona także uwagę, że zarówno Z. P. jak i B. P. nie znali języka niemieckiego.
Od decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w G. Z. P. wniósł odwołanie do Dyrektora Izby Skarbowej w G. zarzucając nieprzestrzeganie norm postępowania wynikających z art. 121, 122 w związku z art. 187 § 1, art. 188 i 191 Ordynacji podatkowej oraz art. 24 ust. 2 ustawy o kontroli skarbowej w związku z art. 200 Ordynacji podatkowej a także art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej oraz naruszenie art. 20 ust. 1 i ust. 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych poprzez błędną wykładnię i subsumcję.
Dyrektor Izby Skarbowej w G. decyzją z 25 lipca 2006 r. uchylił decyzję organu pierwszej instancji i ustalił podatek dochodowy od osób fizycznych od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychody w wysokości niższej. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy zauważył, że wbrew zarzutom odwołania stan faktyczny został ustalony w sposób wyczerpujący, w oparciu o cały zgromadzony materiał dowodowy. Z akt sprawy wynikało, zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej, że każdy zgłoszony przez stronę wniosek dowodowy został przeprowadzony. Z akt sprawy wynika również, że stronie zapewniono czynny udział w postępowaniu, w tym w szczególności umożliwiono zapoznanie się ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym. Organ odwoławczy wyjaśnił, że w sprawie brak było podstaw do przeprowadzenia czynności sprawdzających. Odnośnie zarzutu, że nieuwzględniono możliwości sfinansowania wydatków pożyczką lub kredytem organ odwoławczy zauważył, że wiedzę o kredycie hipotecznym organy podatkowe posiadają z urzędu, jeżeli natomiast chodzi o umowy pożyczek to strona nie zgłosiła takich właściwemu organowi podatkowemu. Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, że nie przyjęto na pokrycie wydatków żadnej kwoty oszczędności, bowiem takie fakty wynikały z zebranego materiału dowodowego. Z zebranych dowodów wynikało, że budowę budynku mieszkalnego zgodnie ze stosownymi zapisami w dzienniku budowy rozpoczęto w maju 1998 r. W zeznaniu podatkowym za ten rok małżonkowie wykazali poniesione wydatki na budowę budynku mieszkalnego. Stąd nasuwał się logiczny wniosek, że środki ze zlikwidowanych lokat zostały wykorzystane na budowę w tym okresie. Analizując wysokość dochodów, w tym także w odniesieniu do średnich wynagrodzeń krajowych organ odwoławczy stwierdził, że nie jest możliwe aby małżonkowie poczynili znaczące oszczędności w latach wcześniejszych. Nie dano także wiary wyjaśnieniom podatnika w zakresie bardzo wysokich dochodów z tytułu świadczenia usług taxi. Zwrócono uwagę, że znaczące dochody skarżący uzyskiwał, gdy działalność gospodarcza opodatkowana była w formie karty podatkowej, a jej zakończenie nastąpiło w dacie zmiany formy opodatkowania, tj. przejścia na zryczałtowany podatek dochodowy. Nadto przytoczono inne okoliczności, które w ocenie organu odwoławczego podważają wiarygodność przedmiotowych wyjaśnień. Dyrektor Izby Skarbowej nie podzielił zarzutów odwołania kwestionujących prawidłowość oszacowania nakładów poniesionych przez stronę na budowę nieruchomości. Organ odwoławczy uznał, że Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej niezasadnie przyjął w miejsce deklarowanego na zakup Mercedesa Sprinter wydatku w kwocie 5.000 zł kwotę 30.000 zł. oraz zwiększono wydatki o łączną kwotę 11.529,50 zł.
Z. P. złożył skargę od decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w G. z 25 lipca 2006 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wnosząc o uchylenie decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w G. oraz poprzedzającej ją decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w G. z 25 stycznia 2005 r. jako sprzecznych z prawem w stopniu rażącym oraz o zasądzenie od Dyrektora Izby Skarbowej w G. kosztów procesu wg norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił obrazę art. 120 Ordynacji podatkowej wobec naruszenia norm postępowania wynikających z art. 121 § 1, art. 122 w związku z art. 187 § 1 oraz art. 188, 191, art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej oraz naruszenie norm prawa materialnego w wyniku błędnej wykładni i subsumcji art. 20 ust. 1 i 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że skarga nie miała uzasadnionych podstaw.
Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia stanowił w rozpoznawanej sprawie art. 20 ust. 3 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2000 r. Nr 14, poz. 176 ze zm), który do dochodu z innych źródeł niż wymienione w art. 10 ust. 1 pkt 1-8 zaliczał przychody ze źródeł nieujawnionych oraz przychody nie mające pokrycia w ujawnionych źródłach.
W dotychczasowym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego dotyczącym stosowania art. 20 ust. 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych utrwalony był pogląd, że jeśli w postępowaniu podatkowym zostanie stwierdzone poniesienie wydatków przekraczających znacznie zeznany dochód, to na podatniku ciąży wykazanie, iż wydatki te znajdowały pokrycie w określonych źródłach lub w posiadanych zasobach. W takich przypadkach, w interesie podatnika leży przedstawienie materiału dowodowego, z którego wynikałoby, że jego wydatki znajdowały pokrycie w źródłach przychodu już opodatkowanych lub wolnych od podatku.
Na etapie postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym spór pomiędzy skarżącym a Dyrektorem Izby Skarbowej w G. dotyczył w istocie oceny wiarygodności wyjaśnień, że poniesione w tym roku podatkowym wydatki pochodziły z mienia zgromadzonego w poprzednich latach podatkowych z oszczędności, pracy - w tym w szczególności ze świadczenia usług taksówkarskich oraz z darowizn i prezentów otrzymywanych od rodziny, znajomych i przyjaciół. Nadto, skarżący kwestionował ustalenia organów w zakresie ustalenia wartości nakładów poniesionych w związku z budową nieruchomości.
Zarzuty skargi w istocie kwestionowały poczynione przez organy podatkowe ustalenia faktyczne we wskazanym wyżej zakresie i wobec tego należało je rozpatrywać przez pryzmat wskazanych w skardze naruszeń przepisów postępowania podatkowego.
W rozpoznawanej sprawie, w ocenie Sądu, organy przeprowadziły obszerne postępowanie dowodowe i wszechstronnie rozpatrzyły materiał dowodowy. W tym zakresie, tj. co do kompletności zgromadzonego materiału dowodowego, autor skargi zasadniczo nie formułuje istotnych zarzutów. Wprawdzie podnosi zarzut, iż organy zgromadziły materiał dowodowy w sposób rażąco niepełny, ale nie precyzuje jakich dowodów i na jaką okoliczność organ nie przeprowadził. Nadmienić przy tym należy, że wnioskowane przez stronę dowody zostały w trakcie postępowania podatkowego ocenione przez organy.
Zasadniczym źródłem dochodów, które pozwoliły zgromadzić skarżącym znaczne oszczędności były dochody z usług taksówkarskich świadczonych w latach 1997-1998, przy czym był to okres, w którym skarżący korzystał z opodatkowania w formie karty podatkowej. Opodatkowanie w formie karty podatkowej odznacza się tą swoistą cechą, że podatnik korzystający z tej formy opodatkowania jest zwolniony z obowiązków związanych z ewidencjonowaniem zdarzeń gospodarczych (przychodów, kosztów uzyskania przychodu). Podatnik taki ma jedynie obowiązek, na żądanie klienta, wystawić rachunek lub fakturę potwierdzający wykonanie usługi. Korzystanie z tej formy opodatkowania uzależnione jest od spełnienia przez podatnika szczegółowo wymienionych w ustawie warunków uprawniających do korzystania z opodatkowania w formie karty podatkowej. Nadto zauważyć należy, co trafnie podniósł organ pierwszej instancji, że świadczenie usług taksówkarskich jest reglamentowane, wymaga się bowiem uzyskania zezwolenia. Nadto, ceny usług tego rodzaju kształtowane są przez właściwe organy gmin poprzez uchwalanie stawek za 1 kilometr. Innymi słowy, z tytułu świadczenia usług taksówkarskich świadczący te usługi nie może pobrać ceny wyższej niż stawka określona przez właściwy organ gminy pomnożona przez wskazania taksometru. W przeciwnym przypadku mamy do czynienia z dochodami, których nie można uznać za dochody znajdujące pokrycie w źródłach ujawnionych. Zapis, iż dochody mają pochodzić ze źródeł opodatkowanych lub wolnych od podatku należy w ocenie Sądu interpretować w ten sposób, że są to dochody, które pochodzą ze źródeł legalnych, przy czym podatnik osiągając te dochody nie narusza stosownych przepisów regulujących wykonywanie określonego rodzaju działalności. W rozpoznawanej sprawie skarżący, w sposób niebudzący wątpliwości - sam bowiem to deklaruje, naruszył zasady wykonywania usług taksówkarskich pobierając należności w wysokości wyższej niż wskazania taksometru. W świetle postanowień ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o warunkach wykonywania krajowego drogowego przewozu osób (Dz. U. z 1997 r. Nr 141, poz. 942 ze zm.) jak i poprzedzającej ją ustawy z dnia 27 listopada 1961 r. o transporcie drogowym i spedycji krajowej (Dz. U. Nr 53, poz. 297 ze zm.) a także ustawy o cenach okoliczność, że klienci dobrowolnie płacili skarżącemu wyższe kwoty jest obojętna.
Wprawdzie przepisy prawa podatkowego są autonomiczną gałęzią prawa nie oznacza to jednak, że organy podatkowe oraz organy kontroli skarbowej mogą czy też powinny akceptować naruszenia prawa w innych dziedzinach. Na tle uwag powyższych, w ocenie Sądu, spór co do tego czy owi klienci z Niemiec rzeczywiście byli i płacili za wykonywaną usługę kwoty deklarowane przez skarżącego ma drugorzędne znaczenie. Istota tego sporu sprowadza się bowiem do tego, czy dochody te można uznać za dochody pochodzące ze źródeł ujawnionych. Na tak postawione pytanie, co wyżej wskazano, należy udzielić odpowiedzi negatywnej.
Sporną okolicznością faktyczną w sprawie niniejszej było ustalenie, czy skarżący zgromadził, lub też mógł zgromadzić, w latach poprzedzających rok podatkowy, mienie wystarczające na pokrycie wydatków poniesionych w 2004 r.
Ze zgromadzonych w sprawie dowodów wynikało, że skarżący jak i jego małżonka, pracując zawodowo nie uzyskiwali wysokich dochodów. Formułując to twierdzenie organy oparły się na danych będących w posiadaniu urzędu skarbowego oraz uzyskanych z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Skarżący kwestionując wiarygodność wymienionych dokumentów nie przedstawił przekonujących dowodów, z których wynikałoby, że dane te są błędne. Za taki dowód, w ocenie Sądu, nie można uznać okoliczności tego rodzaju, że dla potrzeb ubezpieczenia społecznego deklarowane były zaniżone dochody, w celu uiszczenia niższej składki na ubezpieczenie społeczne. Można tutaj wręcz twierdzić, iż strona sama wykazuje, iż nie ujawniała wszystkich uzyskiwanych dochodów.
Organy, w toku postępowania dokonały analizy oświadczonych dochodów, pod kątem możliwości zgromadzenia znaczących oszczędności, uwzględniając koszty niezbędne dla utrzymania rodziny skarżącego. Posłużenie się przy tym posiłkowo danymi statystycznymi jest usprawiedliwione, albowiem brak było innych, wiarygodnych podstaw do takiej analizy. Z przeprowadzonej analizy organy podatkowe wywiodły, nie przekraczając granic swobodnej oceny dowodów określonej w art. 191 Ordynacji podatkowej, wniosek, że wykazane dochody nie mogły stanowić źródła oszczędności. Wniosek ten, w ocenie Sądu znajduje podstawy w zgromadzonym materiale dowodowy.
Odwołanie się Dyrektora Izby Skarbowej, przy ocenie twierdzeń strony, jak i przytaczanych na ich potwierdzenie dowodów i okoliczności, do zasad doświadczenia życiowego i logiki jest w okolicznościach rozpoznawanej sprawy zasadne. Wszelako, skarżący wskazuje, że źródłem zgromadzonych oszczędności były prezenty otrzymywane przy okazji różnych uroczystości rodzinnych, świat w tym takich jak 8 marca, a więc okoliczności, których oceny dokonywać można przede wszystkim w świetle wyżej wymienionych kryteriów. Organy I i II instancji nie kwestionując, tego, że miały one miejsce słusznie podważyły je jako źródło zgromadzonych, znaczących oszczędności. Ma słuszność skarżący, że nie sporządza się z reguły na okoliczność przekazywania okolicznościowych podarunków umów, ale też nie są to świadczenia, których wartość jest wysoka. Twierdząc, że zwyczajowo wręczane prezenty stanowiły źródło majątku pamiętać należy, że cechą tego rodzaju zachowań jest, iż obdarowany zazwyczaj odwzajemnia się darczyńcy prezentem o zbliżonej wartości. Skarżący wywodzi natomiast, iż tylko on był w sposób hojny obdarowywany przy okazji praktycznie wszystkich świąt. Teza taka pozostaje w ocenie Sądu, w oczywistej sprzeczności z zasadami doświadczenia życiowego.
Dokonując oceny przedstawionych przez stronę dowodów mających potwierdzać zgromadzenie w latach poprzedzających rok podatkowy znacznego majątku słusznie zwrócono uwagę na brak spójności wyjaśnień skarżącego z ustaleniem, że zadanie inwestycyjne realizowane była na przestrzeni lat 1998-2004. Przyjąć bowiem należy, iż inwestor dąży do jak najszybszego ukończenia inwestycji, w ramach posiadanych środków.
W ocenie Sądu, organy zasadnie przyjęły, że w sprzeczności z zasadami doświadczenia życiowego pozostają te wyjaśnienia, z których wynikać ma, że skarżący otrzymywał pomoc od rodziny, znajomych i przyjaciół w takiej wysokości, iż pozwalała ona na zaspokojenie praktycznie wszystkich bieżących potrzeb, jednoczesne z zeznań świadków wynika, że skarżący prowadzili życie na wysokim poziomie. Wprawdzie nie budzi wątpliwości, że wspomaga się osoby, które znalazły się w trudnej sytuacji, ale nie jest też przyjęte aby wspomagać, i to w tak szerokim zakresie, osoby, których status życiowy często jest wyższy niż darczyńców. W tym miejscu zwrócić należy uwagę, że w toku postępowania organy zarówno pierwszej jak i drugiej instancji nie badały możliwości finansowych darczyńców, przy czym uchybienie to w ocenie Sądu nie może skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji, bowiem mogłoby to oznaczać rozstrzygnięcie na niekorzyść strony skarżącej.
W zaskarżonej decyzji trafnie wskazano, że cechą zeznań świadków jest również i to, iż wynika z nich nie tyle, że skarżący osiągali dochody ze źródeł opodatkowanych lub wolnych od podatku ale to, iż skarżący posiadali znaczące środki pieniężne. Z treści art. 20 ust. 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych wynika natomiast, iż strona ma wykazać nie tylko, że określone mienie zgromadzone w latach wcześniejszych posiadała, ale także to, iż pochodziło ono ze źródeł opodatkowanych lub wolnych od opodatkowania. Ponadto, z zeznań świadków wynika z reguły, iż nie byli oni bezpośrednimi uczestnikami opisywanych zdarzeń, ale były one im znane z przekazów innych osób, często samych państwa P. Wobec braku innych dowodów, które pozwoliłyby zweryfikować te zeznania organy były uprawnione, w ramach swobodnej oceny dowodów, nie dać im wiary.
Skarżący wskazywał, że okoliczność posiadania znaczących kwot potwierdzać mają zeznania pracownic Banku. Wskazać należy, że informacje o obrotach na rachunkach bankowych czy też o posiadanych lokatach mogą być uzyskiwana na podstawie stosownych przepisów Ordynacji podatkowej od banków, a nie na podstawie zeznań pracownic banku. Podkreślić należy, że o udzielenie takich informacji wystąpiono do skarżących, a następnie do instytucji finansowych. Dowody te zostały poddane stosownej ocenie przez Dyrektora Izby Skarbowej w G. Na marginesie zauważyć należy, że z zeznań pracownic banku wynika tyle tylko, iż skarżący określone depozyty mogli posiadać bądź, że często korzystali z usług bankowych a nie, że uzyskali dochody pochodzące z legalnych źródeł.
W ocenie Sądu nie można było zarzucić Dyrektorowi Izby Skarbowej w G. naruszenia przepisów postępowania w zakresie oceny możliwości pozyskania środków z pożyczek czy kredytów. Wiedzę o udzielonym kredycie hipotecznym posiadałby z urzędu natomiast, co do pożyczek wskazał, że brak było deklaracji PCC. Zgodzić należy się ze skarżącym, iż brak deklaracji PCC nie stanowi o tym, że pożyczka nie została udzielona. Jednakże w takiej sytuacji to skarżący powinien w sposób należyty wykazać, iż pożyczki zostały w rzeczywistości udzielone.
W rozpoznawanej sprawie strona skarżąca kwestionuje ustalenia organów podatkowych, dotyczące kwoty wydatków poniesionych w roku podatkowym w związku z budową domu wraz z elementami zagospodarowania działki. Inwestycja ta prowadzona była na przestrzeni lat 1998-2004. Zakres prac wykonywanych w poszczególnych latach został ustalony z uwzględnianiem oświadczenia podatnika oraz w oparciu o dokumentację budowlaną (zapisy w Dzienniku Budowy).
Kwota wydatków została ustalona przez organ pierwszej instancji na podstawie dowodu z opinii biegłego. Potrzeba powołania biegłego w rozpoznawanej sprawie nie budziła wątpliwości. Podatnik nie dysponował bowiem niezbędnymi dowodami, na podstawie których organ mógłby określić wartość nakładów poczynionych na realizację inwestycji w poszczególnych latach, czyli innymi słowy wartość wydatków poniesionych w roku podatkowym. Jednocześnie ustalenie tej wartości wymagało wiedzy specjalistycznej, którą organ kontroli skarbowej nie dysponował. Opinia biegłego nie wiąże organu podatkowego. Organ podatkowy ma przede wszystkim obowiązek dokonać jej oceny zarówno w kontekście całokształtu zgromadzonego materiału dowodowego jak i w kontekście jej wewnętrznej poprawności. Ocena taka została w ocenie Sądu przeprowadzona. Wskazano, że biegły uwzględnił założenia przedstawione przez kontrolujących jak i podatnika. Przedmiotem opinii biegłego było oszacowanie wartości nakładów poczynionych na budowę, a nie kosztorys tych prac. Szacowanie, z istoty swojej, pozwala jedynie na przybliżone określenie wartości nakładów, przy czym strona nie wykazała, iż wartość nakładów określona przez organ podatkowy, w sposób znaczący, odbiega od wartości rzeczywistej poniesionych nakładów, czy też zawiera oczywiście błędne ustalenia. Tylko w takim przypadku należałoby stwierdzić, że organy podatkowe dopuściły się naruszenia przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy.
W ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie nie miało miejsce naruszenie art. 24 ust. 2 ustawy o kontroli skarbowej w związku z art. 200 Ordynacji podatkowej, albowiem stronie zapewniono czynny udział w postępowaniu oraz możliwość wypowiedzenia się co do zebranego w sprawie materiału. Podniesione przez skarżącego uchybienia w sposobie prowadzenia dokumentacji, w ocenie Sądu nie mają wpływu na wynik sprawy. Brak jest w szczególności przesłanek aby przyjąć, że z akt sprawy zostały usunięte jakieś dokumenty.
Nie zasługuje na uwzględnienie zarzut skarżącego, iż brak właściwego rozstrzygnięcia za rok 1999 czyni wadliwymi decyzje dotyczące dalszych lat podatkowych. Otóż stwierdzić należy, że prowadząc postępowanie za każdy rok podatkowy Dyrektor Izby Skarbowej w G. w każdej z nich odrębnie analizował sytuację finansową skarżącego, a nie opierał się na ustaleniach poczynionych w decyzji dotyczącej roku bezpośrednio poprzedzającej rok podatkowy będący przedmiotem rozstrzygnięcia danej decyzji. Zatem, wadliwe prowadzenie postępowania za rok 1999 nie przesądza o wadliwości decyzji dotyczącej roku 2004.
W skardze kasacyjnej od opisanego wyroku Z. P. wniósł o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
Wyrokowi zarzucił:
1. Naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu przepisu art. 174 pkt 2 p.p.s.a., to jest:
1.1) naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez przyjęcie przez Sąd stanu faktycznego innego, niż stan rzeczywisty;
1.2) naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ oraz art. 151 p.p.s.a. poprzez niedostrzeżenie przez Sąd rażącego naruszenia przez organy podatkowe następujących przepisów postępowania:
a) art. 121 § 1 O.p., poprzez stronnicze prowadzenie postępowania dowodowego i skrajnie nieobiektywną ocenę zgromadzonego w sprawie materiału,
b) art. 122 w związku z art. 187 § 1 O.p. wobec wydania decyzji bez zakończenia czynności dowodowych niezbędnych dla wyjaśnienia stanu faktycznego w stopniu niezbędnym dla właściwej subsumcji zastosowanych przepisów prawa materialnego,
c) art. 191 O.p. wobec braku wnikliwego rozpatrzenia całokształtu materiału dowodowego;
1.3) naruszenie art. 1 ustawy z 20 września 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, powołanej dalej w skrócie: p.u.s.a.) wobec niezgodnego z prawem zawężenia zakresu kontroli legalności działania organów podatkowych (wskutek naruszeń zasad postępowania opisanych w pkt. 1.1- 1.2);
2. Naruszenie prawa materialnego, w rozumieniu art. 174 pkt 1 p.p.s.a. poprzez zaakceptowanie przez Sąd I instancji wadliwej jego wykładni i subsumcji wskutek błędnej oceny stanu faktycznego (zarzut 1.1. - naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. - oparcie wyroku na wadliwej ocenie stanu faktycznego):
2.1. art. 20 ust. 1 i 3 u.p.d.o.f., zastosowanego w sprawie bez zgodnego z regułami postępowania (rzetelnego, obiektywnego i wyczerpującego) udowodnienia faktycznej kwoty uzyskanych przychodów i poniesionych wydatków,
2.2. § 4 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 17 grudnia 1996 r. w sprawie karty podatkowej (Dz. U. Nr 151, poz. 717) poprzez wskazanie kryteriów ustalenia wysokości stawki podatkowej niewystępujących w tym rozporządzeniu - wbrew regułom konstrukcyjnym tej formy opodatkowania,
2.3. ustawy z dnia 27 listopada 1961 r. o transporcie drogowym i spedycji krajowej (Dz. U. Nr 53, poz. 297), uchylonej z dniem 27 września 1991 r. przez art. 24 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o warunkach wykonywania międzynarodowego transportu drogowego (Dz. U. Nr 75, poz. 332), z wyjątkiem art. 12-17 i 26, a zatem niemogącej mieć zastosowania w sprawie - naruszenie temporalnego zakresu działania prawa,
2.4. ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o warunkach wykonywania krajowego drogowego przewozu osób (Dz. U. Nr 141, poz. 942) obowiązującej zgodnie z art. 27 tej ustawy od 1 kwietnia 1998 r., a zatem niemogącej mieć zastosowania do usług przewozu osób świadczonych w okresie od wiosny 1997 r. do 31 marca 1998 r. - naruszenie temporalnego zakresu działania prawa,
2.5. art. 18 ust. 3a ustawy z dnia 26 lutego 1982 r. o cenach (Dz. U. z 1988 r. Nr 27, poz. 1957) poprzez przyjęcie błędnego założenia, że rada gminy ustaliła ceny urzędowe za przewozy taksówkami - błąd ustalenia stanu faktycznego i oceny stanu prawnego
w efekcie czego zaskarżona decyzja nie została, naruszając dyspozycję art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/, b/ oraz c/ p.p.s.a., uchylona, co jest naruszeniem przepisów postępowania, o którym mowa w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. z uwagi na jego istotny wpływ na wynik sprawy.
W uzasadnieniu skargi strona podniosła, że Sąd nie skonfrontował argumentów ekonomicznych skarżącego z ustaleniami zawartymi w decyzji, uznając, że każde uchybienie przepisom administracyjnym dotyczącym transportu osób skutkuje brakiem możliwości uznania uzyskanych w ten sposób przychodów (o których mowa w art. 20 ust. 3 u.p.d.o.f.) za ujawnione i opodatkowane. Ów błąd wykładni podstawy materialnej skutkował przyjęciem wadliwie ustalonego stanu faktycznego, wobec pominięcia w procesie subsumcji przepisu art. 20 ust. 3 u.p.d.o.f. wszelkich przychodów z tego źródła. Strona podkreśliła, że Sąd przyjął dochody z usług taksówkarskich za zasadnicze źródło dochodów, które pozwoliły zgromadzić skarżącemu znaczne oszczędności, jednak uznał ustalenia stanu faktycznego za mające drugorzędne znaczenie.
Autor skargi podniósł, że w toku postępowania skarżący nie twierdził, że uzyskiwał przychody od klientów z Niemiec w kwotach wyższych, niż wynikało to ze wskazania taksometru. Twierdził natomiast, że uzyskiwał dochody wielokrotnie wyższe od tych, które można było uzyskać ze świadczenia usług na "postoju", czyli świadczonych osobom krajowym. Zeznania świadków potwierdziły, że kilkudniowe wyjazdy z klientami niemieckimi miały miejsce kilka razy w miesiącu. Skarżący przesłuchiwany na tą okoliczność zeznał, że w trakcie takiego wyjazdu przejeżdżał z klientami 2-3 tys. km. Stosowane w okresie 1997-1998 r. stawki wynosiły od 1,50 do 2,00 zł za km (średnio 1,8 zł) i ok. 30 zł za godzinę postoju. Z zeznań skarżącego i świadków wynikało, że dzienne zarobki z tytułu świadczenia usług osiągały średnio kwotę ok. 1.000 zł. Strona przedstawiła wyliczenia z których wynika, że miesięczne przychody wynosiły od 21.600 zł do 28.800 zł. Podkreśliła, że dochody te były dochodami ujawnionymi i opodatkowanymi.
Uzasadniając zarzut naruszenia § 4 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie karty podatkowej strona podała, że zryczałtowany podatek dochodowy w formie karty podatkowej mogli płacić podatnicy prowadzący działalność w zakresie usług transportowych wykonywanych przy użyciu jednego pojazdu, zaś jedynym kryterium, od którego uzależniona była wysokość stawki podatku była liczba mieszkańców w miejscowości, w której podatnik zarejestrował i prowadził działalność. Nie były takim kryterium np. wysokość stosowanych przez przewoźnika stawek za 1 km bądź za godzinę postoju.
W dalszej części skargi strona skarżąca zakwestionowała ocenę Sądu, zgodnie z którą uzyskanych przez skarżącego dochodów z usług taksówkarskich nie można uznać za dochody znajdujące pokrycie w źródłach ujawnionych z powodu naruszenia ustawy z dnia 27 listopada 1961 r. o transporcie drogowym i spedycji krajowej, ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o warunkach wykonywania krajowego drogowego przewozu osób oraz ustawy z dnia 26 lutego 1982 r. o cenach. Strona podniosła, że Sąd nie wskazał, które przepisy tych ustaw miały w sprawie zastosowanie i które z nich zostały przez skarżącego naruszone. Ponadto ustawa z dnia 27 listopada 1961 r. o transporcie drogowym i spedycji krajowej uchylona została z dniem 27 września 1991 r. przez art. 24 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o warunkach wykonywania międzynarodowego transportu drogowego, z wyjątkiem art. 12-17 i 26, a zatem nie mogła mieć zastosowania w sprawie. Z kolei ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. o warunkach wykonywania krajowego drogowego przewozu osób weszła w życie 1 kwietnia 1998 r., a zatem nie mogła mieć zastosowania do usług przewozu osób świadczonych w okresie od wiosny 1997 r. do 31 marca 1998 r. Nadto zgodnie z treścią art. 25 tej ustawy przedsiębiorcy wykonujący zarobkowo przewozy osób powinni byli złożyć wnioski o zezwolenie nie później niż w okresie 3 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy, a organ udzielający zezwolenia obowiązany był udzielić lub odmówić udzielenia zezwolenia w terminie 3 miesięcy od dnia złożenia wniosku. Tym samym reglamentacja świadczenia usług, o której mowa w decyzjach podatkowych i uzasadnieniu wyroku, w oparciu o przepisy tej ustawy miała zastosowanie de facto od października 1998 r., czyli wówczas, gdy skarżący zmienił zasady opodatkowania i zaprzestał świadczenia usług dla klientów z Niemiec. Natomiast zgodnie z art. 18 ust. 3a ustawy o cenach rada gminy mogła ustalać ceny urzędowe za przewozy taksówkami. Przepis ten nie nakazywał więc radom gmin ustalania cen urzędowych za przewozy taksówkami, a jedynie dawał taką możliwość. Organ właściwy dla ustalenia cen urzędowych dla miasta S. nie skorzystał z niej i nie ustalił takich cen (dowód: pismo Urzędu Miejskiego w S. z 8 czerwca 2007 r. nr [...]). Strona podniosła, że organy podatkowe nie zbadały tych okoliczności i dokonały ustalenia stanu faktycznego i prawnego z całkowitym pominięciem dochodu w łącznej kwocie 350.000 zł, natomiast Sąd przyjął tak wadliwie ustalony stan faktyczny i prawny.
Strona skarżąca podniosła dalej, że Sąd nie odniósł się do sposobu, w jaki organy ustaliły koszty uzyskania przychodów osiągniętych ze świadczenia usług taksówkarskich przyjmując, że stanowią one iloczyn przejechanych kilometrów i stawki za 1 km przebiegu ustalanej dla celów zwrotu kosztów używania do celów służbowych samochodów osobowych niebędących własnością pracodawcy. Zastosowanie tego ryczałtu spowodowało, zdaniem strony skarżącej, że organy dwukrotnie dokonały obciążenia skarżącego wydatkami z tytułu wartości pojazdu. Raz przy ich nabyciu, drugi raz w zastosowanej stawce ryczałtowej, która obejmuje także amortyzację pojazdu.
Skarżący podniósł także zarzut niezgodnego ze stanem rzeczywistym ustalenia wydatków na budowę domu. Zdaniem strony skarżącej biegły niewłaściwie określił wydatki w poszczególnych latach realizacji inwestycji oraz wliczył do wartości nakładów wartość robocizny wg stawek kosztorysowych, w tym wartość własnej pracy podatnika i jego rodziny. Organy podatkowe nie dokonały stosownej korekty wysokości wydatków. Sąd natomiast przyjął za podstawę rozstrzygania wadliwie ustalony stan faktyczny odpowiadający całkowicie zawartemu w opinii biegłego kosztorysowi obejmującemu także wartość pracy własnej podatnika.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Skarbowej w G. wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie od strony skarżącej zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Z uwagi na sposób jej sporządzenia przypomnieć na wstępie należy, iż skarga kasacyjna jest środkiem odwoławczym bardzo sformalizowanym. Przepisy prawa szczegółowo regulują zarówno podstawy, na jakich można ją oprzeć (art. 174 p.p.s.a.), jak i wymogi, jakim winno odpowiadać pismo w postępowaniu sądowym, stanowiące ten środek odwoławczy (art. 176 p.p.s.a.). Zadośćuczynienie tym wymogom jest rzeczą bardzo istotną i wielokrotnie mogącą decydować o jej uwzględnieniu. Naczelny Sąd Administracyjny, odmiennie niż wojewódzki sąd administracyjny jest bowiem związany granicami skargi kasacyjnej, z urzędu bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania (art. 183 § 1 p.p.s.a., por. też chociażby pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 lipca 2007 r., sygn. akt I OSK 114/04, opubl. w Systemie Informacji Prawnej Lex pod nr 366213). Nieprawidłowe sformułowanie zarzutów skargi czy jej uzasadnienia skutkuje więc tym, iż Naczelny Sąd Administracyjny nie może ocenić merytorycznie zasadności podniesionych w niej zarzutów (por. w tym zakresie pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 kwietnia 2007 r., sygn. akt II FSK 580/06, opubl. w Lex pod nr 338665). Aby uniknąć wszelkich wątpliwości co do treści poszczególnych zarzutów uzasadnienie skargi winno więc być skonstruowane w taki sposób, aby można było powiązać je z konkretnymi przepisami prawa, uznanymi przez autora skargi kasacyjnej za naruszone. Winno ono też być na tyle precyzyjne, aby pozwalało na sformułowanie zwrotu stosunkowego o zgodności bądź niezgodności zaskarżonego wyroku z prawem.
Skarga kasacyjna w tej sprawie nie odpowiada wskazanym wyżej wymogom.
Jej autor zarzucił Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku zarówno naruszenie przepisów postępowania, podciągając pod tę kategorię także naruszenie art. 1 p.u.s.a., jak i naruszenie przepisów prawa materialnego, w szczególności zaś art. 20 ust. 1 i 3 u.p.d.o.f. Poprzestał jednak na nader skrótowym, by nie powiedzieć powierzchownym, uzasadnieniu zasadniczej części zarzutów, omawiając je w sposób nieuporządkowany (przemieszanie zarzutów dotyczących uchybienia przepisom postępowania i przepisom prawa materialnego), a co więcej - wyraził tezę, iż "błąd wykładni podstawy materialnej skutkował przyjęciem wadliwie ustalonego stanu faktycznego, wobec pominięcia w procesie subsumcji przepisu art. 20 ust. 3 wszelkich przychodów ze źródła". Wystąpienie z takim twierdzeniem odwraca niejako naturalny porządek ustaleń dokonywanych w procesie stosowania prawa, podważając logikę zaprezentowanego stanowiska. Zauważyć bowiem należy, iż zarzut błędnej wykładni można postawić skutecznie wówczas, gdy ustalony w sprawie stan faktyczny nie budzi wątpliwości. Należy też wówczas sprecyzować, na czym polegał błąd sądu w interpretacji danego przepisu i wskazać właściwe (w ocenie strony) jego znaczenie, czego w badanej skardze nie uczyniono. W tym przypadku strona odniosła się bowiem wyłącznie do ustaleń faktycznych.
Niezależnie od tego wypada podkreślić, że stawiając zarzut naruszenia przepisu prawa materialnego (art. 20 ust. 3 u.p.d.o.f.), wypowiedź sądu wyrwano z kontekstu, w jakim została ona wyrażona. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku przyznał bowiem, że świadczenia uzyskane od pasażerów w wysokości przekraczającej ekonomiczną podstawę kalkulacji stawki podatkowej nie mogą być uznane za spełniające kryterium przychodów opodatkowanych. Jakkolwiek można mieć zastrzeżenia do precyzji i jasności wywodu, którego częścią jest ta wypowiedź, to pewne jest, iż nie powinna ona być analizowana w oderwaniu od całości rozważań sądu. Tymczasem w dalszym fragmencie uzasadnienia wyroku wyraźnie wskazano na warunki wykonywania tych usług, odbiegające od warunków świadczenia usług taksówkarskich. Przypomnieć należy, iż te różnice podkreślała strona skarżąca w uzasadnieniu skargi (argumentowała, iż "za nieuzasadnione i nieadekwatne należy zatem uznać przywoływanie danych porównawczych uzyskanych w Urzędzie Skarbowym w S. obejmujących wyniki ekonomiczne kierowców taxi opodatkowanych na zasadach ogólnych i świadczących zasadniczo inne usługi zarówno co do rodzaju, jak i zakresu, niż strona"). Z tych właśnie różnic Sąd I instancji wywiódł, iż znaczne przychody, jakie strona miała osiągnąć w latach 1997-1998 nie pochodziły ze świadczenia usług taksówkarskich, ale ze świadczenia usług innego rodzaju. To zaś skutkowało uznaniem ich za dochody nieopodatkowane, strona nie zgłosiła bowiem do opodatkowania dochodów z tego rodzaju działalności. Przypomnieć należy, iż obowiązujące wówczas i powołane w zarzutach skargi rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 17 grudnia 1996 r. w sprawie karty podatkowej odnosiło się tylko do niektórych usług transportowych (§ 4 ust. 1 pkt 5 tego rozporządzenia), rozróżniało też usługi taksówkarskie i usługi przewozu osób. Ponadto z odwołania się przy określaniu stawek do liczby mieszkańców miejscowości, w której usługi te miały być świadczone, wywieść należy, że odnosiło się ono do świadczenia usług w ich obrębie (część V tabeli stanowiącej zał. nr 1 do rozporządzenia). Choć zgodzić się należy ze stroną skarżącą, iż w roku 1997 i przez część roku 1998 usługi taksówkarskie nie były reglamentowane i nie określono ustawowo warunków ich wykonywania, to jednakże na podstawie powszechnie znanych zwyczajów i zasad działania (które sądy administracyjne mają obowiązek uwzględniać w toku kontroli działalności administracji publicznej - art. 106 § 4 p.p.s.a.) stwierdzić można, że cechą wykonywania tych usług jest ich dostępność dla każdego klienta na terenie miejscowości, w której usługi takie mają być wykonywane (a więc wykonywanie usług z postoju). Wykonując usługi na innych zasadach, strona nie świadczyła więc usług taksówkarskich, a tylko przychód z tej ostatniej działalności zgłosiła do opodatkowania.
Nie można również zarzucić Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku błędu w zakresie subsumcji lub wykładni prawa. Pomijając już to, że w uzasadnieniu wyroku nie sposób doszukać się stwierdzeń, które mieściłyby się w formule tradycyjnie pojmowanej wykładni prawa, trzeba podnieść, że konkluzje sądu odzwierciedlają bezpośrednie brzmienie zastosowanych w sprawie przepisów prawa materialnego, w tym art. 20 ust. 3 u.p.d.o.f. Sąd zauważył m.in., że wymieniony przepis do dochodu z innych źródeł niż wymienione w art. 10 ust. 1-8 zalicza przychody ze źródeł nieujawnionych oraz przychody niemające pokrycia w ujawnionych źródłach. Wyjaśnił on ponadto, że mając na uwadze stwierdzony w sprawie stan faktyczny - uznał za poprawny sposób ustalania tychże dochodów. Sąd nie oceniał też ani stosowania, ani nie dokonywał wykładni § 4 ust. 1 pkt 5 powołanego rozporządzenia Ministra Finansów, nie mógł więc naruszyć go w sposób wskazany w skardze. Zauważyć też należy, iż stawiając zarzut naruszenia art. 18 ust. 3a ustawy o cenach (wskazującego uprawnienie rady gminy do określenia cen usług taksówkarskich) strona w istocie kwestionuje ustalenia faktyczne (błędne przyjęcie przez Sąd, iż uchwała taka, dotycząca terenu, na jakim świadczył usługi skarżący była podjęta). Ustaleń faktycznych nie można zaś podważać w ramach podstawy kasacyjnej, o której mowa w art. 174 pkt 1 p.p.s.a.
Także w odniesieniu do pozostałych zarzutów ogólnikowe i niepozwalające na przypisanie go do konkretnego zarzutu uzasadnienie skargi czyni niemożliwym odniesienie się merytoryczne do ich zasadności. Nie wiadomo bowiem, w czym miałaby się wyrażać "skrajnie nieobiektywna ocena zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego" oraz jakie okoliczności miałyby świadczyć o "stronniczym prowadzeniu postępowania dowodowego" (zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ oraz art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 121 O.p.), jakich jeszcze okoliczności nie wyjaśniono i jakich dowodów nie przeprowadzono w postępowaniu podatkowym (zarzut 1.2.b) czy też jakie dowody pominięto przy dokonywaniu oceny zebranego materiału (zarzut 1.2.c - braku wnikliwego rozpatrzenia całokształtu materiału dowodowego). Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, sąd administracyjny pierwszej instancji dostatecznie szczegółowo i wnikliwie odniósł się do kwestii oceny stanu faktycznego sprawy, przytaczając przecież w uzasadnieniu zapadłego wyroku jego podstawowe elementy i przywołując dodatkowe argumenty, potwierdzające trafność tej oceny. Ocena sądu uwzględniała dokumentację zawartą w aktach sprawy, znajdowała więc tym samym oparcie w zgromadzonych w sprawie - na etapie postępowania podatkowego - dowodach. Uwzględniała także stan faktyczny, ustalony przez organy podatkowe i niepodważony przez skarżącego, co przesądza o bezzasadności zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez przyjęcie jako podstawy rozstrzygnięcia innego niż rzeczywisty stanu faktycznego.
Autor skargi kasacyjnej nie wyjaśnił również, na czym polegało "zawężenie zakresu kontroli legalności działania organów podatkowych" (zarzut 1.3.), co czyni niemożliwym odniesienie się do tego zarzutu, nie wyjaśnił też, w jaki sposób Sąd naruszył art. 145 § 1 pkt 1 lit. b/ p.p.s.a. (zarzut podniesiony w końcowej części punktu 2). Na marginesie już tylko wskazać trzeba, iż p.u.s.a. zostało uchwalone 25 lipca 2002 r., a nie - jak wskazano w skardze kasacyjnej - 20 września 2002 r.
W tym stanie rzeczy na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 2 pkt 2 lit. b/ i § 6 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.). Przypomnieć należy, iż przyznanie prawa pomocy nie zwalnia strony od obowiązku zwrotu kosztów postępowania, jeżeli obowiązek taki wynika z innych przepisów (art. 248 p.p.s.a.).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI