II FSK 1224/06

Naczelny Sąd Administracyjny2007-11-09
NSApodatkoweŚredniansa
podatek dochodowykoszty uzyskania przychoduodszkodowaniekara umownaumowa składuodpowiedzialnośćskarga kasacyjnaNSA

NSA oddalił skargę kasacyjną spółki, uznając wydatek na odszkodowanie za utracone towary za koszt niestanowiący kosztu uzyskania przychodu.

Spółka "M." zaskarżyła decyzję Dyrektora Izby Skarbowej dotyczącą podatku dochodowego od osób prawnych za 2003 r., kwestionując wyłączenie z kosztów uzyskania przychodów kwoty 133.436,98 zł, w tym 132.510,01 zł tytułem odszkodowania za niedobór towarów w magazynie. Sądy obu instancji uznały, że wydatek ten, wynikający z umowy składu i odpowiedzialności za utratę towarów, stanowił karę umowną lub odszkodowanie z tytułu wad, które nie może być kosztem uzyskania przychodu, gdyż nie miał wpływu na możliwość uzyskania przychodu.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną spółki "M." sp. z o.o. od wyroku WSA w Gliwicach, który oddalił skargę spółki na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej. Sprawa dotyczyła podatku dochodowego od osób prawnych za 2003 r. i kwestionowania przez organy podatkowe zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów wydatków na łączną kwotę 133.436,98 zł, w tym 132.510,01 zł tytułem odszkodowania za niedobór towarów w magazynie. Spółka poniosła ten wydatek na podstawie umowy składu z firmą P., która zobowiązywała ją do przechowywania i magazynowania towarów oraz ponoszenia odpowiedzialności za ich utratę z winy spółki. Organy podatkowe uznały, że wydatek ten stanowił karę umowną lub odszkodowanie z tytułu wad, o którym mowa w art. 16 ust. 1 pkt 22 ustawy o pdop, a ponadto nie miał wpływu na możliwość uzyskania przychodu przez spółkę, zgodnie z art. 15 ust. 1 tej ustawy. WSA w Gliwicach oddalił skargę spółki, podzielając stanowisko organów. Skarga kasacyjna zarzucała naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej oraz ustawy o pdop. NSA oddalił skargę kasacyjną, stwierdzając, że zarzuty dotyczące naruszenia przepisów Ordynacji podatkowej (art. 210, 233) nie mogły być podstawą rozpoznania sprawy przez NSA, gdyż dotyczą one postępowania podatkowego, a nie sądowego. NSA podkreślił, że skarga kasacyjna nie zawierała zarzutów naruszenia przepisów prawa procesowego dotyczących postępowania przed sądami administracyjnymi, które mógł naruszyć Sąd I instancji. Ustalony stan faktyczny, zaakceptowany przez Sąd I instancji, zgodnie z którym wydatek stanowił odszkodowanie z tytułu nieprawidłowego wykonania umowy składu i nie miał wpływu na przychody, nie został skutecznie zakwestionowany w skardze kasacyjnej. Wobec powyższego, NSA oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 i 204 pkt 1 u.p.p.s.a.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, wydatek ten nie może zostać zaliczony do kosztów uzyskania przychodów.

Uzasadnienie

Wydatek stanowił odszkodowanie z tytułu nieprawidłowego wykonania umowy składu i magazynowania, a jego poniesienie nie miało wpływu na możliwość uzyskania przychodu przez spółkę. Zgodnie z art. 16 ust. 1 pkt 22 ustawy o pdop, kary umowne i odszkodowania z tytułu wad nie są kosztami uzyskania przychodów. Dodatkowo, brak było związku przyczynowo-skutkowego z celem uzyskania przychodu.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (12)

Główne

u.p.p.s.a. art. 183 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.p.p.s.a. art. 204 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.p.d.o.p. art. 15 § 1

Ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych

u.p.d.o.p. art. 16 § 1

Ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych

Pomocnicze

u.p.d.o.p. art. 16 § 1

Ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych

pkt 22 - nie uważa się za koszty uzyskania przychodów kar umownych i odszkodowań z tytułu wad dostarczonych towarów, wykonanych robót i usług oraz zwłoki w dostarczeniu towaru wolnego od wad albo zwłoki w usunięciu wad towarów albo wykonanych robót i usług.

Ordynacja podatkowa art. 233

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Ordynacja podatkowa art. 210 § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Ordynacja podatkowa art. 210 § 4

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

K.p.a. art. 107

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

k.c. art. 853 § 1

Kodeks cywilny

k.c. art. 353 § 1

Kodeks cywilny

Argumenty

Skuteczne argumenty

Wydatek poniesiony przez spółkę tytułem odszkodowania za utracone towary nie stanowi kosztu uzyskania przychodu, gdyż nie miał wpływu na możliwość uzyskania przychodu. Zastosowanie ma art. 16 ust. 1 pkt 22 u.p.d.o.p. wyłączający kary umowne i odszkodowania z kosztów uzyskania przychodów. Zarzuty naruszenia przepisów Ordynacji podatkowej (art. 210, 233) są nieadekwatne do postępowania przed NSA.

Odrzucone argumenty

Wydatek na odszkodowanie za utracone towary powinien być zaliczony do kosztów uzyskania przychodów, gdyż zapobiegł sporowi z kontrahentem i utracie źródła dochodów. Naruszenie art. 233 Ordynacji podatkowej przez organ odwoławczy poprzez zmianę podstawy prawnej decyzji. Naruszenie art. 210 Ordynacji podatkowej przez brak uzasadnienia zmiany podstawy prawnej.

Godne uwagi sformułowania

nie można było uznać, że należało umieścić ją w kategorii kosztu poniesionego w celu osiągnięcia przychodu nie zachodziły podstawy do przerzucenia tego ciężaru na Skarb Państwa zarzuty kasacyjne naruszenia przepisów (...) ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, które naruszyć mógł Sąd I instancji ustalony i oceniony przez organy podatkowe oraz następnie zaakceptowany przez Sąd I instancji stan faktyczny sprawy nie tworzył natomiast niewątpliwie uzasadnionych podstaw do subsumcji pod przywoływane przez wnoszącego skargę kasacyjną unormowanie art. 15 ust. 1 u.p.d.o.p.

Skład orzekający

Jacek Brolik

przewodniczący sprawozdawca

Włodzimierz Kubiak

członek

Zbigniew Kmieciak

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących kosztów uzyskania przychodów w kontekście odszkodowań i kar umownych wynikających z umów składu oraz stosowania przepisów Ordynacji podatkowej w postępowaniu przed NSA."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego związanego z umową składu i utratą towarów. Kluczowe jest również rozróżnienie między procedurą podatkową a sądową w kontekście zarzutów kasacyjnych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia podatkowego dotyczącego kosztów uzyskania przychodów, a także procedury kasacyjnej przed NSA. Jest interesująca dla prawników specjalizujących się w prawie podatkowym.

Czy odszkodowanie za utracone towary to koszt firmy? NSA wyjaśnia.

Dane finansowe

WPS: 699 270 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II FSK 1224/06 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2007-11-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-08-18
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jacek Brolik /przewodniczący sprawozdawca/
Włodzimierz Kubiak
Zbigniew Kmieciak
Symbol z opisem
6113 Podatek dochodowy od osób prawnych
Hasła tematyczne
Podatek dochodowy od osób prawnych
Sygn. powiązane
I SA/Gl 905/05 - Wyrok WSA w Gliwicach z 2006-01-30
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 174, 176, 183 par. 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jacek Brolik (sprawozdawca), Sędziowie NSA Zbigniew Kmieciak, Włodzimierz Kubiak, Protokolant Barbara Mróz, po rozpoznaniu w dniu 9 listopada 2007 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej "M." spółki z o.o. z siedzibą w T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 30 stycznia 2006 r. sygn. akt I SA/Gl 905/05 w sprawie ze skargi "M." spółki z o.o. z siedzibą w T. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 11 kwietnia 2005 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych za 2003 r. 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od "M." spółki z o.o. z siedzibą w T. na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej w K. kwotę 1.800 (jeden tysiąc osiemset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Objętym skargą kasacyjną wyrokiem z dnia 30 stycznia 2006 r., sygn. akt I SA/Gl 905/05 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę "M." Sp. z o.o. w T. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 11 kwietnia 2005 r., Nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych.
Opisanym powyżej rozstrzygnięciem Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy decyzję Urzędu Kontroli Skarbowej w K. z dnia 29 grudnia 2004 r. określającą spółce zobowiązanie podatkowe za 2003 r. w kwocie 699.270 zł oraz odsetki za zwłokę od zaległości w zaliczkach na przywoływany podatek dochodowy od osób prawnych w wymienionym roku podatkowym. W uzasadnieniu wskazał, iż w oparciu o ustalenia dokonane w toku przeprowadzonego postępowania kontrolnego w skarżącej spółce w zakresie rzetelności deklarowanych podstaw opodatkowania oraz prawidłowości rozliczeń z budżetem państwa z tytułu podatku dochodowego za 2003 r. stwierdzono zaniżenie dochodu podlegającego opodatkowaniu, w następstwie zawyżenia kosztów uzyskania przychodów na łączną kwotę 133.436,98 zł. z tytułu następujących wydatków : podatku od towarów i usług wynikającego z faktury VAT z dnia 22 grudnia 2003 r., nr [...], w kwocie 926,97 zł oraz wartości strat w przechowywanych i magazynowanych towarach w kwocie 132.510,01 zł.
Odnosząc się do kwestii wyłączenia z kosztów uzyskania przychodów wydatku stanowiącego kwotę stwierdzonego niedoboru towarów kontrahenta (w kwocie 132.510,01 zł) organ odwoławczy przedstawił stan faktyczny zagadnienia związany z powstaniem tego niedoboru. W tych ramach wskazał, że, zdaniem spółki, niedobór w kwocie 131.667,01 zł powstał wskutek kradzieży z magazynu głównego w Z. artykułów chemii gospodarczej firmy P. Sp. z o.o. Wszczęte dochodzenie w tej sprawie zostało umorzone w dniu 25 czerwca 2003 r.
Spółka dokonała w dniu 6 czerwca 2003 r. przelewu kwoty 132.510,01 zł na rzecz firmy P. tytułem not obciążeniowych. Noty te wystawiono w oparciu o zapisy umowy zawartej w dniu 1 października 1997 r. między spółką P. a skarżącą spółką "M.", zgodnie z którą ta ostatnia zobowiązywała się do przechowywania produktów firmy P. w magazynie w Z. oraz do zapewnienia usług magazynowych na przechowywanych towarach. Zobowiązanie do wypłaty w/w kwoty wynikało z art. V umowy i aneksu do niej. Zgodnie z umową spółka ponosiła odpowiedzialność za szkody związane z uszkodzeniem lub utratą towarów znajdujących się w magazynie w wyniku jej winy. Aneksem do powyższej umowy obciążono skarżącą spółkę - w przypadku braków towarów zaistniałym z jej winy, kwotą według aktualnych cen sprzedaży. W ocenie organu, skoro strony ustaliły w umowie określone warunki i zasady odpowiedzialności, nie można było jej postanowieniom nadawać innego znaczenia aniżeli wynikające z wykładni literalnej. Organ wskazał także na to, że zawarta umowa zawierała wszystkie istotne elementy umowy składu. Zgodnie zaś z przepisami regulującymi tę umowę, przedsiębiorca składowy odpowiada za szkodę wynikłą z utraty, ubytku lub uszkodzenia rzeczy w czasie od jej przyjęcia na skład do wydania osobie uprawnionej do odbioru, chyba że udowodni, ze nie mógł zapobiec szkodzie, mimo zachowania należytej staranności. Zdaniem organu, za dołożenie należytej staranności nie można było uznać opracowania dokumentów zawierających procedurę załadunkową, rozładunkową i obiegu dokumentów. Niezależnie od tego konieczne było przestrzeganie ustanowionych procedur, właściwy dobór kadry kierowniczej i nadzór nad pracownikami. Ponadto organ podatkowy zaznaczył, że spółka posiadała wykupioną polisę ubezpieczeniową gwarantującą wypłatę odszkodowania jedynie w wypadku kradzieży z włamaniem. Analogiczne zapisy zawarte były w umowie z firmą ochroniarską. Ponieważ kradzież taka nie miała miejsca, spowodowało to brak roszczeń spółki o wypłatę odszkodowań zarówno od ubezpieczyciela jak i firmy ochroniarskiej. Nadto, spółka nie posiadała zapisanej w umowach o pracę zasady odpowiedzialności materialnej pracowników za mienie, które stanowił - w rozpatrywanym przypadku - towar o bardzo dużej wartości. Brak ubezpieczenia towaru od kradzieży i odpowiedzialności materialnej pracowników oznaczał, zdaniem organu, iż spółka przejęła na siebie ryzyko utraty towarów - stąd nie zachodziły podstawy do przerzucenia tego ciężaru na Skarb Państwa.
W konsekwencji Dyrektor Izby Skarbowej skonstatował, iż wypłacona kwota stanowiła pewien rodzaj kary umownej. Okoliczności powodujące obowiązek zapłaty takiej kary w prawie podatkowym wpływają na wysokość podstawy opodatkowania. W świetle art. 16 ust. 1 pkt 22 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz.U. Nr 54, poz. 654 ze zm., zwanej dalej u.p.d.o.p.), gdy istnieje obowiązek zapłaty kary umownej z tytułu nienależytego wykonania zobowiązania, z innych przyczyn niż tam wskazane, kwota ta stanowić może koszt uzyskania przychodu, ale jedynie wówczas, gdy poniesienie tego wydatku miało wpływ na możliwość powstania lub zwiększenia przychodu, zgodnie z art. 15 ust. 1 u.p.d.o.p. Zdaniem organu, zależność taka w rozpoznawanej sprawie nie zachodziła. Kwota odszkodowania nie była korzystniejszym wariantem dla spółki a jedynie konsekwencją uprzedniej decyzji dłużnika. Ponadto, nie uiszczenie tej kwoty skutkowałoby wszczęciem egzekucji i prowadziłoby do związanych z nią dalszych kosztów. Kwota ta nie mogła być również kosztem uzyskania przychodów jako rodzaj zabezpieczenia źródła przychodów, gdyż przepisy podatkowe nie przewidują tego rodzaju kosztów.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego pełnomocnik spółki zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie art. 233 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 8, poz. 60 ze zm., zwanej dalej Ordynacja podatkowa), poprzez wydanie rozstrzygnięcia nie mieszczącego się w dyspozycji tego przepisu, tj. utrzymującego w mocy decyzję zaskarżoną ze zmianą podstawy prawnej jej wydania (w rozpoznawanej sprawie z art. 16 ust. 1 pkt 22 u.p.d.o.p. na art. 15 ust. 1 u.p.d.o.p.). Zarzucono ponadto organom naruszenie art. 15 § 1 u.p.d.o.p. przez nie uznanie kosztów poniesionych z tytułu odszkodowania za koszt uzyskania przychodów, jak również naruszenie art.107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., zwanej dalej K.p.a.) przez nie uzasadnienie decyzji w części dotyczącej zmiany podstawy prawnej.
Wnoszący skargę zarzucił organowi podatkowemu drugiej instancji całkowite pominięcie przywołanych przez stronę skarżącą wyroków NSA wskazujących na słuszność jej twierdzeń. Ponadto, powołując się na realia obrotu gospodarczego, zakwestionował twierdzenia organu o braku związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy wypłaceniem kontrahentowi odszkodowania, a osiągnięciem przychodu przez skarżącą spółkę. Jego zdaniem, przyjęty przez skarżącą sposób rozwiązania problemu był dla niej najkorzystniejszy, gdyż zapobiegał wejściu w spór z jedynym kontrahentem oraz stanowił działanie zmierzające do utrzymania źródła dochodów. Zwrócił także uwagę, że koszty nie wymienione enumeratywnie w art. 16 ust. 1 u.p.d.o.p. podatnik może zaliczyć do kosztów uzyskania przychodów. Uznał również zarzuty dotyczące braku dołożenia należytej staranności przez spółkę w zabezpieczeniu towarów za niezrozumiałe i oderwane od realiów obrotu gospodarczego.
Oddalając skargę spółki Sąd administracyjny stwierdził, że w rozpoznawanej sprawie, za koszt uzyskania przychodu trudno uznać sporną kwotę uiszczoną tytułem not obciążeniowych na rzecz spółki P. Kwota ta, przelana na konto kontrahenta z uwagi na zaistnienie niedoboru towarów w magazynach skarżącej spółki, przy uwzględnieniu treści umowy łączącej obie spółki, związana była wprawdzie z prowadzoną przez skarżącą spółkę działalnością gospodarczą, jednak, w ocenie Sądu, nie można było uznać, że należało umieścić ją w kategorii kosztu poniesionego w celu osiągnięcia przychodu. Ustawodawca przewidział również koszty, których poniesienie nie zalicza się do kosztów uzyskania przychodów, które są wymienione w art. 16 ust. 1 u.p.d.o.p. Zgodnie zaś z treścią art. 16 ust. 1 pkt 22 u.p.d.o.p. nie uważa się za koszty uzyskania przychodów kar umownych i odszkodowań z tytułu wad dostarczonych towarów, wykonanych robót i usług oraz zwłoki w dostarczeniu towaru wolnego od wad albo zwłoki w usunięciu wad towarów albo wykonanych robót i usług.
Sąd podkreślił, iż zadaniem organów podatkowych nie było ustalenie winy lub jej braku po stronie skarżącej za utratę przetrzymywanych towarów, lecz wykazanie, że skarżąca poniosła wydatek i stwierdzenie czy wydatek ten został wyłączony z kategorii kosztów uzyskania przychodów poprzez jego ujęcie w art. 16 u.p.d.o.p., a następnie o ile wyłączenia tego nie stwierdził czy znajduje uzasadnienie w brzmieniu przepisu art. 15 ust. 1 u.p.d.o.p.
Sąd stwierdził, iż łącząca strony umowa z dnia 1 października 1997 r. dotyczyła nie tylko przechowania, lecz i wykonania usługi magazynowania przechowywanych towarów. Usługa magazynowania nie została określona przepisami prawa. Zakres tej usługi wynikał z treści zawartej umowy. W umowie tej strony zawarły zastrzeżenie, zgodnie z którym skarżąca w razie nienależytego jej wykonania polegającego na utracie magazynowanych towarów w sposób określony w umowie będzie zobowiązana do zapłaty za brakujący towar określonej sumy pieniężnej wynikającej z ceny brakującej ilości towaru. Tym samym doszło do umownego określenia wysokości odszkodowania, poprzez wskazanie kryterium jego ustalenia. Sąd skonstatował, że skoro skarżąca nie kwestionowała w żaden sposób tytułu wypłaconego odszkodowania i jego wysokości wydatek ten stanowił koszt, o którym mowa w art. 16 ust 1 pkt 22 u.p.d.o.p. Już z tego powodu poniesienie przez skarżącą wydatków tytułem odszkodowania określonego w umowie na wypadek utraty towarów znajdujących się w magazynie zaistniałych z jej winy nie miało i nie mogło mieć jakiegokolwiek wpływu na wielkość uzyskanego przychodu.
Zdaniem Sądu, twierdzenie skarżącej spółki, że odmowa zapłaty tego odszkodowania spowodowałaby wypowiedzenie umowy przez kontrahenta było gołosłowne, skoro spółka nie wykazała, że kiedykolwiek z takiej lub podobnej przyczyny kontrahent zastosował wskazane działanie czy to wobec skarżącej, czy też innego podmiotu. Skarżąca zgodziła się na obciążenie jej przedmiotową kwotą odszkodowania mając świadomość konsekwencji prawnej tego zobowiązania. Podniesienie - w ramach toczącego się postępowania podatkowego - okoliczności, które uwalniałyby skarżącą od odpowiedzialności wobec kontrahenta za przedmiotowy brak towarów było nieskuteczne. Skarżąca wypłaciła odszkodowanie na podstawie ważnego tytułu prawnego za wadliwe wykonanie usługi, przyjmując tym samym winę za brak przedmiotowego towaru i wykonując zobowiązanie umowne. Podkreślono, że gdyby skarżąca nie ponosiła winy za brak towarów to należałoby uznać, że wypłaciła odszkodowanie nienależnie, bez uzasadnionej podstawy prawnej, a więc, że ponosiła wydatek w żaden sposób nie związany z prowadzoną działalnością, a tym samym nie mogący stanowić kosztów uzyskania przychodów.
Ponadto Sąd zaakcentował, że trafnie zauważyły organy podatkowe, iż umowa łącząca obie spółki miała charakter umowy składu. Zgodnie z art. 853 § 1 Kodeksu cywilnego, przez umowę składu przedsiębiorca składowy odpowiada za szkodę wynikłą z utraty, ubytku lub uszkodzenia rzeczy, w czasie od przyjęcia jej na skład do wydania osobie uprawnionej do odbioru, chyba że udowodni, iż nie mógł zapobiec szkodzie, mimo dołożenia należytej staranności. Ubytek rzeczy obejmuje braki ilościowe - zmniejszenie objętości, liczby lub też wagi rzeczy i stanowi szkodę w substancji rzeczy ruchomych powierzonych pieczy przedsiębiorcy składowego. Jednocześnie, przedsiębiorca składowy nie ponosi odpowiedzialności za ubytek nie przekraczający granic określonych właściwymi przepisami, a w braku takich przepisów - granic zwyczajowo przyjętych.
W rozpoznawanym stanie faktycznym, mając na uwadze zarówno uregulowania Kodeksu cywilnego odnośnie umowy składu, zasadę swobody umów wyrażoną w art. 353¹ Kodeksu cywilnego, jak również treść umowy łączącej skarżącą z kontrahentem, zgodnie z którą skarżąca ponosi odpowiedzialność za szkody związane z uszkodzeniem lub utratą towarów znajdujących się w magazynie wynikłe z jej winy, Sąd doszedł do przekonania, iż organy podatkowe, po wyczerpującej analizie stanu sprawy, słusznie uznały, że brak jest podstaw do stwierdzenia by podobny wydatek jako odszkodowanie, lub jako świadczenie nienależne mógł wpływać na podstawę opodatkowania.
Odnośnie zarzutu naruszenia art. 233 Ordynacji podatkowej Sąd podniósł, iż istotą rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie było ustalenie, że konkretny wydatek nie stanowił kosztu uzyskania przychodów. Sąd wskazał, że nawet gdyby uznać, że zmiana podstawy prawnej decyzji organu I instancji z jednoczesnym utrzymaniem tej decyzji w mocy stanowiła naruszenie art.233 Ordynacji podatkowej, to uchybienie to nie miało w sprawie znaczenia ze względu na to, iż nie miało ono wpływu na treść podjętego rozstrzygnięcia.
Za niezrozumiały Sąd uznał zarzut naruszenia art. 107 k.p.a. , gdyż nie miał on w sprawie zastosowania; przepis ten dotyczy decyzji wydawanych w ogólnym postępowaniu administracyjnym, podczas gdy postępowanie podatkowe, w tym problematyka decyzji podatkowych, unormowana została w cyt. ustawie Ordynacja podatkowa. Nadto Sąd ocenił, iż uzasadnienie decyzji czyniło zadość wymogom art. 210 Ordynacji podatkowej, w szczególności zaś decyzja odwoławcza zawierała, zgodnie z art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej, wyjaśnienie podstawy prawnej wraz z przytoczeniem przepisów.
W skardze kasacyjnej pełnomocnik spółki wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości lub w części i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, zarzucając naruszenie:
- art. 233 Ordynacji podatkowej poprzez uznanie, że wydanie przez organ II instancji decyzji administracyjnej utrzymującej w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji z jednoczesną zmianą podstawy prawnej jej wydania mieści się w dyspozycji tego przepisu,
- art. 210 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez uznanie, że brak uzasadnienia decyzji administracyjnej w części dotyczącej zmiany podstawy prawnej rozstrzygnięcia nie narusza postanowień tego przepisu,
- art. 15 § 1 u.p.d.o.p. poprzez błędną jego interpretację i niewłaściwe zastosowanie wyrażające się w przyjęciu, że koszty poniesione przez spółkę z tytułu odszkodowania za utracone towary nie mogą być wliczone w koszty uzyskania przychodu.
Wnoszący skargę kasacyjną wywodził, iż została naruszona jedna z podstawowych zasad postępowania wyrażona w art. 233 § 1 Ordynacji podatkowej. Podnosił on, że organ odwoławczy może albo utrzymać w mocy decyzję organu I instancji albo ją uchylić (w całości lub w części) albo umorzyć postępowanie odwoławcze. Przepisy nie przewidują innej możliwości, a w szczególności utrzymania w mocy decyzji organu pierwszej instancji z jednoczesną zmianą podstawy prawnej jej wydania, tak jak to miało miejsce w niniejszej sprawie, z art. 16 ust. 1 pkt 22 na art. 15 ust. 1 u.p.d.o.p. Zdaniem pełnomocnika skarżących, Dyrektor Izby Skarbowej utrzymując zaskarżoną decyzję w mocy de facto ją zmienił. Uznając decyzję za błędną z uwagi na wydanie jej w oparciu o niewłaściwe przepisy organ miał obowiązek zastosować w swej decyzji instytucję reformacji i orzec co do istoty sprawy. Zwrócono także uwagę, że podstawa prawna decyzji z dnia 11 kwietnia 2005 r. wskazana została wyłącznie w jej uzasadnieniu. W samej treści decyzji natomiast przywołano ogólnie: "przepisy ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych". W ocenie strony, brak konkretyzacji podstawy prawnej stanowi poważne naruszenie dyspozycji art. 210 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej.
Odnosząc się z kolei do zarzutu naruszenia art. 15 ust. 1 u.p.d.o.p. autor skargi kasacyjnej zaznaczył, iż Sąd całkowicie pominął treść przywołanych przez skarżącego wyroków NSA wskazujących jednoznacznie na słuszność jego twierdzeń. Ponadto, w zdaniem pełnomocnika spółki, Sąd za organem odwoławczym, bezpodstawnie zakwestionował istnienie związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy wypłaceniem kontrahentowi "odszkodowania" w kwocie 132.510,01 zł, a osiągnięciem przychodu przez skarżącą spółkę. Wskazując na liczne orzeczenia NSA autor skargi kasacyjnej podniósł, iż rozumowanie Sądu jest błędne, ponieważ:
- przyjęty przez podatnika sposób rozwiązania problemu był dla niego najkorzystniejszy, gdyż zapobiegł wejściu w spór z jedynym kontrahentem skarżącego, co mogłoby doprowadzić do zerwania przynoszącej zyski współpracy - działanie podatnika ukierunkowane było na utrzymanie źródła dochodów,
- wejście w spór z kontrahentem skutkować mogłoby oprócz zerwania współpracy również poniesieniem przez podatnika dodatkowych kosztów sądowych oraz egzekucyjnych.
`W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Z rozpoznanej skargi kasacyjnej nie wynikają dostateczne powody i podstawy do dochodzonego przez stronę skarżącą uchylenia zaskarżonego wyroku.
Na wstępie i przede wszystkim stwierdzić należy, że przywoływane w kasacji przepisy art. 210 § 1 i art. 233 Ordynacji podatkowej stanowią część administracyjnej procedury podatkowej, która jest stosowana wyłącznie w postępowaniu podatkowym, a więc nie jest stosowana przez sądy administracyjne.
Przepisy te powołują do obowiązywania szereg unormowań wynikających z poszczególnych jednostek redakcyjnych ich ustawowego zapisu, które bądź nie zostały przez autora skargi kasacyjnej wskazane ( vide – ogólne tylko powołanie się na "wieloparagrafowy" zapis art. 233 Ordynacji podatkowej ), bądź też przywołane zostały nieprecyzyjnie ( prawne wymogi uzasadnienia decyzji podatkowej reguluje art. 210 § 4 a nie art. 210 § 1 Ordynacji podatkowej). Niemniej jednak niewątpliwe jest, że sądy administracyjne nie wydają podatkowych decyzji odwoławczych i nie sporządzają ich uzasadnień, w tym nie stosują przy tym poszczególnych i adekwatnych w określonym zakresie części art. 210 i art. 233 Ordynacji podatkowej. Przedstawiając swoje stanowisko w sprawie i argumentując w powyższym zakresie wnoszący skargę kasacyjną nie przedstawił natomiast zarzutów kasacyjnych naruszenia przepisów (cyt.) ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, które naruszyć mógł Sąd I instancji oceniając (za)stosowanie w kontrolowanym postępowaniu podatkowym określonych unormowań procesowych Ordynacji podatkowej.
Brak ten, czy też zaniechanie, ma istotne znaczenie. Zważyć bowiem należy, że, na podstawie art. 183 § 1 u.p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny zasadniczo rozpoznaje sprawę tylko w granicach skargi kasacyjnej, które wyznaczają zarzuty kasacyjne sformułowane, przedstawione i uzasadnione w sposób spełniający dostatecznie wymogi wynikające z art. 174 i art. 176 powołanej ustawy.
Konstatacje powyższe odnieść można także i należy bezpośrednio do obszaru istotnych dla merytorycznego rozstrzygnięcia ocen stanu faktycznego sprawy.
Organy podatkowe ustaliły i oceniły, a Sąd I instancji zaaprobował, że sporna w zakresie możliwości zaliczenia do kosztów uzyskania przychodu kwota stanowiła postać odszkodowania z tytułu nieprawidłowego wykonania umowy składu i magazynowego przechowania towarów oraz, że jej wydatkowanie nie miało wpływu na możliwe przychody skarżącej osoby prawnej. Przywołane ustalenia i oceny stanowiły niewątpliwie element rozważenia i wyniku zbadania stanu faktycznego sprawy. Nie zostały one natomiast w skardze kasacyjnej zakwestionowane spełniającymi wymogi art. 174 pkt 2 i art. 176 u.p.p.s.a. zarzutami kasacyjnymi naruszenia przez Sąd I instancji odpowiednich – adekwatnych przepisów prawa procesowego, na podstawie których sądy administracyjny i organy podatkowe ( w obszarze swoich różnych i rozróżnialnych procedur, uprawnień i obowiązków) dokonują ustaleń i ocen w zakresie stanu faktycznego rozstrzyganej sprawy .
Zaniechania tego nie sanuje wystąpienie z zarzutem naruszenia prawa materialnego, albowiem oczywiste jest, że na podstawie powołanego w rozpoznanej kasacji art. 15 ust. 1 u.p.d.o.p. nie dokonuje się procesowych ustaleń i ocen stanu faktycznego.
Ustalony i oceniony przez organy podatkowe oraz następnie zaakceptowany przez Sąd I instancji stan faktyczny sprawy nie tworzył natomiast niewątpliwie uzasadnionych podstaw do subsumcji pod przywoływane przez wnoszącego skargę kasacyjną unormowanie art. 15 ust. 1 u.p.d.o.p., tak z racji możliwości zastosowania art. 16 ust. 1 pkt 22 wymienionej ustawy, jak i z powodu niezakwestionowanej oceny braku związku spornego wydatku z celem uzyskania przychodu.
Wobec powyższego, na podstawie art. 184 i art. 204 pkt 1 u.p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną i orzekł o kosztach postępowania kasacyjnego.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI