II FSK 1196/05
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił skargę kasacyjną dotyczącą możliwości prowadzenia egzekucji administracyjnej po zakończeniu postępowania upadłościowego, uznając, że zarzuty w tej kwestii były już rozstrzygnięte przez wierzyciela.
Sprawa dotyczyła możliwości prowadzenia egzekucji administracyjnej po zakończeniu postępowania upadłościowego. Skarżący podnosił zarzuty dotyczące m.in. braku podstawy prawnej do dochodzenia wierzytelności po upadłości oraz nieważności postępowania. Sąd pierwszej instancji oddalił skargę, a NSA w wyroku z 26 września 2006 r. oddalił skargę kasacyjną, uznając, że kwestia dopuszczalności egzekucji była już rozstrzygnięta przez wierzyciela, a zarzuty dotyczące istnienia obowiązku nie mogły być badane w postępowaniu egzekucyjnym.
Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 26 września 2006 r. oddalił skargę kasacyjną Stefana O. od wyroku WSA w Szczecinie, który wcześniej oddalił skargę skarżącego na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej odmawiające uznania zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. Stefan O. kwestionował możliwość prowadzenia egzekucji administracyjnej po zakończeniu postępowania upadłościowego, podnosząc szereg zarzutów, w tym błędne oznaczenie tytułu wykonawczego, obrazę prawa materialnego, wygaśnięcie obowiązku podatkowego na podstawie przepisów Prawa upadłościowego, skierowanie egzekucji do majątku wyłączonego z masy upadłościowej oraz brak podstawy prawnej dochodzenia wierzytelności. Wskazywał, że wierzyciel dochodzi roszczeń z okresu upadłości, która została zakończona postanowieniem kończącym postępowanie. Organy egzekucyjne i WSA uznały, że zarzuty te były niedopuszczalne lub nieuzasadnione. Podkreślono, że kwestia dopuszczalności prowadzenia egzekucji była już rozstrzygnięta przez wierzyciela, a jego stanowisko było wiążące dla organu egzekucyjnego. WSA wyjaśnił, że po zakończeniu postępowania upadłościowego można dochodzić wierzytelności, które nie zostały zaspokojone, w tym podatków wymagalnych w trakcie postępowania. NSA w uzasadnieniu wyroku podkreślił związanie granicami skargi kasacyjnej i konieczność precyzyjnego formułowania zarzutów. Stwierdził, że zarzuty naruszenia przepisów postępowania i prawa materialnego zostały sformułowane wadliwie, a przepisy u.p.e.a. i Prawa upadłościowego, na które powoływał się skarżący, nie mogły być podstawą do uwzględnienia skargi kasacyjnej w sposób, w jaki zostały przedstawione. NSA podzielił stanowisko WSA co do roli zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym i związania organu egzekucyjnego stanowiskiem wierzyciela.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, dopuszczalne jest dochodzenie wierzytelności, które stały się wymagalne w toku postępowania upadłościowego, nawet po jego zakończeniu, jeśli nie zostały zaspokojone.
Uzasadnienie
Przepisy Prawa upadłościowego (art. 169, 223) przewidywały możliwość dochodzenia po zakończeniu postępowania upadłościowego roszczeń nieznanych w tym postępowaniu, w tym wierzytelności podatkowych wymagalnych w jego trakcie. Organ egzekucyjny jest związany stanowiskiem wierzyciela co do istnienia obowiązku.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (25)
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 141 § par. 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 174
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 176
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.p.e.a. art. 3 § par. 1
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
u.p.e.a. art. 29 § par. 1
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
u.p.e.a. art. 34 § par. 4
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
u.p.e.a. art. 34 § par. 1
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
u.p.e.a. art. 34 § par. 2
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
u.p.e.a. art. 33
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Prawo upadłościowe art. 170 § par. 1
Prawo upadłościowe art. 204
Prawo upadłościowe art. 217
Prawo upadłościowe art. 169
Prawo upadłościowe art. 223
Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 października 1934 r. Prawo upadłościowe art. 217
p.p.s.a. art. 145 § par. 1 pkt 1 lit. a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.p.e.a. art. 29 § par. 1 i 2
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
u.p.e.a. art. 3 § par. 1
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
u.p.e.a. art. 34 § par. 4
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
u.p.e.a. art. 34 § par. 1 i 1a
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
u.p.e.a. art. 33
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
u.p.e.a. art. 33 § pkt 1-5
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
u.p.e.a. art. 33 § pkt 1-7, 9 i 10
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Argumenty
Skuteczne argumenty
Kwestia dopuszczalności egzekucji administracyjnej po zakończeniu postępowania upadłościowego była już rozstrzygnięta przez wierzyciela. Zarzuty dotyczące istnienia lub wygaśnięcia egzekwowanego obowiązku nie mogły być badane w postępowaniu egzekucyjnym, gdyż wierzyciel już się w tej kwestii wypowiedział. Skarga kasacyjna została sformułowana wadliwie, zarówno w zakresie naruszenia przepisów postępowania, jak i prawa materialnego.
Odrzucone argumenty
Możliwość prowadzenia egzekucji administracyjnej po zakończeniu postępowania upadłościowego na podstawie tytułów wykonawczych organu podatkowego. Naruszenie przepisów prawa materialnego (art. 170, 204, 217 Prawa upadłościowego) przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie. Naruszenie przepisów postępowania (art. 141 par. 4, 106 par. 4, 170 p.p.s.a.) przez pominięcie istotnych okoliczności faktycznych i niezwiązanie postanowieniem o ukończeniu postępowania upadłościowego.
Godne uwagi sformułowania
W świetle art. 183 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej. Związanie wnioskami skargi kasacyjnej oznacza niemożność wyjścia poza tę część wyroku Sądu pierwszej instancji, której strona nie zaskarżyła. Związanie natomiast podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że Naczelny Sąd Administracyjny jest władny badać naruszenie jedynie tych przepisów, które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą. Adresatem tych norm jest organ egzekucyjny a nie sąd. Zarzut naruszenia przepisów postępowania musi być skierowany przeciwko wyrokowi i wskazywać przepisy postępowania sądowoadministracyjnego naruszone przez sąd.
Skład orzekający
Jan Grzęda
członek
Jan Rudowski
przewodniczący-sprawozdawca
Włodzimierz Kubiak
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących postępowania egzekucyjnego w administracji po zakończeniu postępowania upadłościowego oraz zasady formalne rozpoznawania skargi kasacyjnej."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z upadłością i egzekucją administracyjną, a jego zastosowanie może być ograniczone do podobnych stanów faktycznych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia proceduralnego w kontekście egzekucji administracyjnej po zakończeniu postępowania upadłościowego, co jest istotne dla prawników zajmujących się tymi dziedzinami prawa.
“Egzekucja po upadłości: Czy długi można ścigać po zakończeniu postępowania?”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII FSK 1196/05 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2006-09-26 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2005-09-05 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Jan Grzęda Jan Rudowski /przewodniczący sprawozdawca/ Włodzimierz Kubiak Symbol z opisem 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych Hasła tematyczne Egzekucyjne postępowanie Sygn. powiązane I SA/Sz 790/04 - Wyrok WSA w Szczecinie z 2005-03-23 Skarżony organ Dyrektor Izby Skarbowej Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270 art. 141 par. 4, art. 174, art. 176 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący – Sędzia NSA Jan Rudowski (spr.), Sędziowie NSA Włodzimierz Kubiak, Jan Grzęda, Protokolant Janusz Bielski, po rozpoznaniu w dniu 26 września 2006 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Stefana O. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 23 marca 2005 r. sygn. akt I SA/Sz 790/04 w sprawie ze skargi Stefana O. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w S. z dnia 17 września 2004 r. (...) w przedmiocie odmowy uznania zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę kasacyjną. Uzasadnienie Wyrokiem z dnia 23 marca 2005 r. I SA/Sz 790/04 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił skargę Stefana O. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w S. z dnia 17 września 2004 r. (...) w przedmiocie odmowy uznania zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. W uzasadnieniu wyroku opisując dotychczasowy przebieg postępowania wyjaśniono, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w W. postanowieniem z dnia 10 sierpnia 2004 r. (...) wydanym na podstawie art. 19 par. 1 oraz 34 par. 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji /Dz.U. 2002 nr 110 poz. 968 ze zm. - zwanej dalej w skrócie u.p.e.a./, odmówił uznania zarzutów w sprawie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych (...). Postępowanie egzekucyjne do majątku Stefana O. wszczęte zostało na podstawie tytułów wykonawczych, w których jako podstawę prawną należności wskazano decyzje o odpowiedzialności podatkowej płatnika. Stefan O. pismem z dnia 28 czerwca 2004 r. wniósł zarzuty w sprawie na postępowanie egzekucyjne, wskazując jako ich podstawę: - błędne oznaczenie tytułu wykonawczego w nagłówku jak również brak tytułu ustalonego prawem, - obrazę prawa materialnego poprzez obrazę orzeczenia Sądu Gospodarczego w P. (...) w sprawie wysokości należności i ustalenia listy wierzytelności i istnienia wierzytelności /czyli nieistnienie obowiązku podatkowego/, - wygaśnięcie obowiązku podatkowego art. 217 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 października 1934 r. Prawo upadłościowe - Dz.U. 1991 nr 118 poz. 512 ze zm./ obowiązującego do 1 października 2003 r., - skierowanie egzekucji do majątku ustawowo wyłączonego z masy upadłościowej na podstawie art. 61 Prawa upadłościowego, - brak podstawy prawnej dochodzenia wierzytelności, - nieważność postępowania, - zbieg egzekucji sądowej i administracyjnego. W uzasadnieniu wyjaśnił, że wierzyciel dochodzi roszczeń z okresu upadłości, które zostało zakończone postanowieniem wydanym przez Sąd Rejonowy w P. na podstawie art. 217 Prawa upadłościowego. Zdaniem zobowiązanego podany przepis kończy postanowienie upadłościowe definitywnie nawet w wypadku niezaspokojenia wierzycieli, a wierzyciel dochodzoną wierzytelność z okresu upadłości może tylko umorzyć. Uznając podniesione zarzuty za niedopuszczalne organ egzekucyjny pierwszej instancji wyjaśnił, iż były one przedmiotem rozpoznania w ostatecznym w administracyjnym toku instancji postanowieniu wierzyciela - Dyrektora Izby Skarbowej w S. z dnia 31 maja 2004 r. (...). Pismem z dnia 18 sierpnia 2004 r. Stefan O. wniósł zażalenie na to postanowienie podnosząc zarzut nieważności postępowania egzekucyjnego oraz jego bezprzedmiotowości. Ponadto zarzucił brak odpowiedzi na podniesione zarzuty. Nie podzielając tej argumentacji postanowieniem z dnia 17 września 2004 r. (...) Dyrektor Izby Skarbowej w S. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W ocenie egzekucyjnego organu odwoławczego nie doszło w sprawie do naruszenia zasad postępowania wyrażonych w art. 34 par. 4 i par. 5 u.p.e.a. Podkreślono, że rozstrzygnięcie organu egzekucyjnego w kwestii zarzutów wydane zostało na podstawie ostatecznego postanowienia wierzyciela z dnia 31 maja 2004 r. o niedopuszczalności zgłoszonych zarzutów. Wypowiedź wierzyciela w tym zakresie stosownie do przepisów art. 34 par. 1 i par. 1a w związku z art. 33 pkt 1-5 u.p.e.a. była wiążąca dla organu egzekucyjnego. Wyjaśniono ponadto, iż o dopuszczalności prowadzenia egzekucji w rozpoznawanej sprawie rozstrzygały przepisy art. 2 par. 1 pkt 1 oraz art. 26 par. 1 i par. 2 u.p.e.a. Podstawę do wystawienia tytułów wykonawczych stanowiły decyzje o odpowiedzialności podatkowej płatnika określające wysokość pobranego i niewpłaconego podatku dochodowego od osób fizycznych. Nie zgodzono się również z tym, iż przeszkodę do wszczęcia postępowania egzekucyjnego stanowiło zakończenie postępowania upadłościowego. Odwołując się do treści przepisów art. 169 oraz 223 Prawa upadłościowego wyjaśniono, że przepisy te przewidywały możliwość dochodzenia po zakończeniu postępowania upadłościowego roszczeń nieznanych w tym postępowaniu, a tym samym również wierzytelności z tytułu podatków, które stały się wymagalne w toku postępowania upadłościowego /przypadającego za ten okres/. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Stefan O. zarzucił rażące naruszenie przepisów art. 2 par. 2, art. 3 par. 1, art. 12, art. 13 par. 1, art. 26 par. 5, art. 27 par. 1, art. 29 par. 1 i 2, art. 32, art. 33 pkt 1, 3, 6 i 10, art. 45 par. 1 i 2, art. 56 par. 1 pkt 5, art. 59 par. 1 pkt 2, 3 i 7, art. 62 u.p.e.a. w zw. z art. 33 par. 1, art. 61a, art. 131 par. 1 pkt 10, art. 169, art. 170, art. 204, art. 217 i art. 220-223 Prawa upadłościowego. Nie zgodził się bowiem ze stanowiskiem organów egzekucyjnych, iż po zakończeniu postępowania upadłościowego było dopuszczalne prowadzenie postępowania egzekucyjnego w oparciu o tytuły wykonawcze wystawione przez organy podatkowe. Ponadto wystawione tytuły wykonawcze nie zostały oparte na tytule prawnym. Nie wydano bowiem decyzji określającej zobowiązanie podatkowe oraz odsetki za zwłokę. Ponadto w jego ocenie podjęte czynności egzekucyjne zostały dokonane w zawieszonym postępowaniu z powodu zbiegu egzekucji administracyjnej z sądowym postępowaniem egzekucyjnym. Uznając podniesione zarzuty za pozbawione uzasadnienia Sąd pierwszej instancji odwołał się do treści przepisu art. 217 Prawa upadłościowego i wyjaśnił, że wydane na jego podstawie postanowienie kończy definitywnie postępowanie upadłościowe. Z tą chwilą upadły odzyskuje władzę nad swoim majątkiem i można od niego dochodzić nie tylko wierzytelności, które znalazły się na liście wierzytelności i nie zostały zaspokojone ale również wszelkich innych wierzytelności. W ocenie Sądu zebrany w sprawie materiał dowodowy potwierdzał, że syndyk nie zapłacił podatku dochodowego od osób fizycznych, który był należny w związku z zatrudnieniem przez niego pracowników w postępowaniu upadłościowym. Syndyk w okresie prowadzenia postępowania upadłościowego obejmuje zarząd majątku upadłego, nie działa jednak we własnym imieniu lecz w imieniu upadłego. W postępowaniu egzekucyjnym nie mogły być przedmiotem badania zarzuty upadłego podnoszone wobec syndyka. Zgodzono się ponadto ze stwierdzeniem organów egzekucyjnych, że zarzut nieistnienia i wygaśnięcia egzekwowanego obowiązku nie mógł zostać uwzględniony ze względu na wypowiedzenie się w tej kwestii przez wierzyciela. Wypowiedź wierzyciela w tej kwestii była dla organów egzekucyjnych wiążąca. W skardze kasacyjnej złożonej przez Stefana O. domagając się uchylenia tego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd pierwszej instancji względnie rozpoznanie złożonej skargi zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego art. 145 par. 1 pkt 1a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm. - zwanej dalej w skrócie p.p.s.a./ w związku z art. 34 par. 4, art. 29 par. 1 i art. 3 par. 1 u.p.e.a. oraz art. 170 par. 1, art. 204 i art. 217 Prawa upadłościowego przez ich błędną wykładnię i tym samym niewłaściwe zastosowanie. Zarzucono również naruszenie przepisów postępowania art. 141 par. 4 w związku z art. 106 par. 4 i art. 170 p.p.s.a. w stopniu, który miał istotny wpływ na wynik sprawy. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej stwierdzono, iż Sąd pierwszej instancji wydając wyrok pominął przesłankę wynikającą z art. 170 par. 1 Prawa upadłościowego przewidującego, że jedynym tytułem egzekucyjnym po ukończeniu postępowania upadłościowego jest wyciąg z listy wierzytelności z zaznaczoną wierzytelnością i klauzulą wykonalności nadaną przez sąd upadłościowy. Nie było zatem dopuszczalne prowadzenie postępowania egzekucyjnego po prawomocnym zakończeniu postępowania upadłościowego na podstawie własnych tytułów egzekucyjnych wystawionych przez organ podatkowy. Nie było bowiem dopuszczalne prowadzenie egzekucji administracyjnej zastrzeżonej dla egzekucji sądowej, w związku z zakończeniem postępowania upadłościowego. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd błędnie przyjął, że syndyk jest przedstawicielem upadłego. Natomiast w oparciu o przepisy Prawa upadłościowego należało stwierdzić, że syndyk jest przedstawicielem masy upadłościowej, a upadły nie traci prawa do własnej reprezentacji. Działalność syndyka masy upadłości została zakończona złożonym sprawozdaniem zatwierdzonym postanowieniem sądu upadłościowego. Skoro ze sprawozdania tego wynikało, że należności budżetowe kategorii I i II zostały zapłacone, to nie było możliwości ich odrębnego egzekwowania od upadłego. Wynika to z przepisów art. 204, art. 205 i art. 217 Prawa upadłościowego. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Skarbowej w S. wniósł o jej oddalenie. W ocenie Dyrektora Izby Skarbowej skarga kasacyjna nie miała usprawiedliwionych podstaw, a dokonana w zaskarżonym wyroku ocena w zakresie wszystkich kwestii spornych znajdowała oparcie w obowiązujących przepisach. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie. W świetle art. 183 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej. Z powyższego wynika, że Naczelny Sąd Administracyjny jest związany zawartymi w niej podstawami i wnioskami. Związanie wnioskami skargi kasacyjnej oznacza niemożność wyjścia poza tę część wyroku Sądu pierwszej instancji, której strona nie zaskarżyła. Związanie natomiast podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że Naczelny Sąd Administracyjny jest władny badać naruszenie jedynie tych przepisów, które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą. Nie jest dopuszczalna wykładnia zakresu zaskarżenia i jego kierunków oraz konkretyzowanie zarzutów skargi kasacyjnej, ani ich uściślenie. Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. podstawą skargi kasacyjnej może być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie lub naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W świetle art. 176 p.p.s.a. podstawy skargi kasacyjnej powinny zostać uzasadnione. Ze względu na związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi nie wystarczy jednak odwołać się do ogólnikowego stwierdzenia naruszenia przepisów postępowania lub prawa materialnego, czy też ewentualnie poprzeć to przywołaniem przepisu art. 174 p.p.s.a., ale konieczne jest wskazanie konkretnego przepisu prawa, oznaczonego numerem i ewentualnie jednostki redakcyjnej /artykułu, paragrafu, ustępu/, który został naruszony oraz na czym to naruszenie polegało. W rozpoznawanej sprawie pełnomocnik powołał się na obydwie podstawy kasacyjnej wymienione w przepisie art. 174 p.p.s.a. Wobec przedstawienia przez autora skargi kasacyjnej zarówno zarzutu naruszenia przepisów prawa materialnego, jak i naruszenia przepisów postępowania, w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlega drugi z zarzutów. Dopiero bowiem po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo że nie został skutecznie podważony można przejść do skontrolowania procesu subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przez Sąd pierwszej instancji przepis prawa materialnego. Przechodząc do oceny zarzutu naruszenia przepisów postępowania na wstępie należy wskazać, iż stosownie do art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zarzut ten może zostać uwzględniony jedynie wtedy, gdy uchybienie sądu mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Użycie przez ustawodawcę słowa "wpływ" oznacza, że pomiędzy uchybieniem procesowym, a wydanym w sprawie orzeczeniem podlegającym zaskarżeniu powinien zachodzić związek przyczynowy. Związek ten nie musi być realny, wystarczy, że zaistniała hipotetyczna możliwość odmiennego wyniku sprawy. Podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy /art. 174 pkt 2 p.p.s.a./ skierowane zostały przede wszystkim przeciw uzasadnieniu zaskarżonego wyroku /art. 141 par. 4 p.p.s.a./ i powiązane z przepisami art. 106 par. 4 i 170 p.p.s.a. Formułując ten zarzut nie wyjaśniono jednak na czym naruszenie tych przepisów polegało i czy miało taki charakter, iż mogło wpłynąć na wynik sprawy. Ze względu na treść wskazanych przepisów należało przyjąć, iż wydając wyrok Sąd pominął istotne okoliczności faktyczne, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy /art. 106 par. 4 p.p.s.a./ oraz to, iż był związany prawomocnym postanowieniem Sądu Rejonowego w P. z dnia 14 marca 2003 r. (...) o ukończeniu postępowania upadłościowego. Sformułowany w ten sposób zarzut należało uznać za pozbawiony usprawiedliwionych podstaw. W pierwszej kolejności należało przypomnieć, że zgodnie z art. 141 par. 4 p.p.s.a. uzasadnienie wyroku sądu administracyjnego powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Szczególne miejsce w uzasadnieniu wyroku zajmuje wskazanie podstawy prawnej rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Podstawą prawną wyroku sądu administracyjnego są przepisy obowiązujące w dacie jego wydania oraz uwzględniające przepisy obowiązujące w dacie wydania zaskarżonego aktu lub czynności /por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 196 i 208/. Powołanie podstawy prawnej rozstrzygnięcia powinno mieć charakter zwięzły ale pozwalający na skontrolowanie przez stronę postępowania ewentualnie przez sąd wyższej instancji czy sąd orzekający nie popełnił w swoim rozumowaniu błędów. Znaczenie procesowe uzasadnienia wyroku uwidacznia się bowiem w tym, że: - ma on dać rękojmie, iż sąd dołoży należytej staranności przy podejmowaniu rozstrzygnięcia, - ma umożliwić sądowi wyższej instancji ocenę czy przesłanki, na których oparł się sąd niższej instancji są trafne, - ma w razie wątpliwości umożliwić ustalenie granic powagi rzeczy osądzonej i innych skutków prawnych wyroku. /por.: W. Siedlecki, Postępowanie cywilne. Zarys wykładu, Warszawa 2003, s. 282; J. Zimmermann, Motywy decyzji administracyjnej i jej uzasadnienia, Warszawa 1981, s. 161-164/. Przy takim znaczeniu procesowym uzasadnienia wyroku za wystarczające nie można uznać samego przytoczenia przepisów prawnych lub powołania się na ich literalne brzmienie bądź też ogólnikowe powołanie się na poglądy doktryny /por.: T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, s. 453-453 wraz z powołanym tam orzecznictwem oraz poglądami doktryny/. Wśród niezbędnych składników uzasadnienia wyroku przepis art. 141 par. 4 p.p.s.a. wymienia obowiązek przedstawienia zwięzłego stanu sprawy. Wbrew zarzutom skargi kasacyjnej z tych obowiązków wywiązał się Sąd pierwszej instancji. W zwięzłym przedstawienia stanu faktycznego sprawy podano wszystkie niezbędne okoliczności i fakty, które miały istotny wpływ na ukształtowanie stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy. Zwrócono również uwagę na treść zarzutów strony skarżącej podnoszonych przed tym sądem oraz w toku postępowania przed organami egzekucyjnymi obu instancji odnoszącymi się do ukończonego postępowania upadłościowego. Opis tych ustaleń faktycznych znajduje pełne oparcie w treści zgromadzonych w aktach sprawy materiałów dowodowych stanowiących podstawę wydanego rozstrzygnięcia. Omawiając z kolei treść mających w sprawie zastosowanie przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji /u.p.e.a./ oraz wpływ ukończonego postępowania upadłościowego na dopuszczalność prowadzenia postępowania egzekucyjnego Sąd pierwszej instancji wywiązał się również z obowiązku przedstawienia oceny prawnej stanowiącej o podstawie zaskarżonego rozstrzygnięcia. To, iż ocena ta była odmienna od oczekiwanej przez stronę skarżącą nie może oznaczać, iż wydając zaskarżony wyrok Sąd pierwszej instancji uchybił przepisom postępowania wskazanym w podstawach skargi kasacyjnej. Jednocześnie wobec braku uzasadnienia w skardze kasacyjnej zarzutu naruszenia wskazanych w jej podstawach przepisów postępowania, Naczelny Sąd Administracyjny jest zwolniony z dalszych uwag w tym zakresie. Przechodząc z kolei do oceny zarzutu naruszenia przepisów prawa materialnego /art. 174 pkt 1 p.p.s.a./ należy stwierdzić, iż w ramach tej podstawy autor skargi kasacyjnej zarzucił naruszenie przepisów art. 145 par. 1 pkt 1 lit. "a" p.p.s.a. w związku z art. 34 par. 4, art. 29 par. 1, art. 3 par. 1 u.p.e.a. oraz art. 170 par. 1, art. 204 i art. 217 Prawa upadłościowego przez błędną wykładnię, a tym samym niewłaściwe zastosowanie. Również ten zarzut należało uznać za sformułowany wbrew ustalonym wymogom. Po pierwsze, w ramach tego zarzutu wskazano przepisy niemające charakteru materialnego /art. 145 par. 1 pkt 1 lit. "a" p.p.s.a./, art. 34 par. 4, art. 29 i art. 3 par. 1 u.p.e.a. Przepis art. 145 par. pkt 1 lit. "a" p.p.s.a. powinien stanowić podstawę rozstrzygnięcia Sądu pierwszej instancji uwzględniającego podniesione w skardze zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu, który miał wpływ na wynik sprawy. Przepis ten nie mógł stanowić podstawy rozstrzygnięcia w sprawie, w której przedmiotem postępowania była ocena prawidłowości postępowania organów egzekucyjnych rozpoznających zarzuty podniesione w postępowaniu egzekucyjnym, tj. weryfikacja prawidłowości zastosowania przepisów postępowania. Również przepisy art. 34 par. 4, art. 29 par. 1 i art. 3 par. 1 u.p.e.a. nie mają charakteru materialnego. Przepisy te stanowią element procedury obowiązującej przed organem egzekucyjnym. Określają zakres zastosowania przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji /art. 3 par. 1/, obowiązek badania przez organ egzekucyjny dopuszczalności egzekucji administracyjnej /art. 29 par. 1 i par. 2/ oraz powinność wydania rozstrzygnięcia przez organ egzekucyjny zgłoszonych zarzutów po uzyskaniu stanowiska wierzyciela /art. 34 par. 4/. Z tych względów wskazane przepisy określając ramy postępowania prowadzonego przez organ egzekucyjny nie mieściły się w podstawie, o której mowa w art. 174 pkt 1 p.p.s.a. Do zmiany tej oceny nie mogło doprowadzić wskazanie w powiązaniu z tymi przepisami wybranych przepisów Prawa upadłościowego /art. 170 par. 1, art. 204 i art. 217/. Przepisy te stanowiąc podstawę zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej mogły zostać pomocniczo wskazane w ramach zarzutu naruszenia przepisów postępowania, a nie przepisów prawa materialnego. Po drugie domagając się uchylenia wyroku z powodu naruszenia przepisów prawa materialnego należało precyzyjnie wskazać o jaką postać tego naruszenia w sprawie chodziło. Naruszenie przepisu prawa materialnego przez jego błędną wykładnię oznacza niewłaściwe odczytanie przez sąd treści tego przepisu. Natomiast niewłaściwe zastosowanie polega na tzw. błędzie subsumcji, co wyraża się w tym, że stan faktyczny ustalony w sprawie błędnie uznano za odpowiadający stanowi hipotetycznemu przewidzianemu w normie prawnej, albo że ustalony stan faktyczny błędnie nie "podciągnięto" pod hipotezę określonej normy prawnej. Sformułowany w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego /ostatecznie błędnie wskazanych/ nie został sformułowany w sposób odpowiadający tym wymogom. Zarzucono bowiem "błędną wykładnię, a tym samym niewłaściwe zastosowanie". Jak już wyjaśniono czym innym jest jednak "błędna wykładnia", a czym innym "niewłaściwe zastosowanie" przepisów prawa materialnego. Już tylko z podanych powodów podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego nie mogły doprowadzić do uwzględnienia skargi kasacyjnej. Gdyby natomiast zarzut naruszenia przepisów art. 3 par. 1, art. 29 i art. 34 par. 4 u.p.e.a. rozpatrywać w ramach podstawy wymienionej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a., to również nie mógł doprowadzić do podważenia zaskarżonego wyroku. Po pierwsze, adresatem tych norm jest organ egzekucyjny a nie sąd. Zarzut naruszenia przepisów postępowania musi być skierowany przeciwko wyrokowi i wskazywać przepisy postępowania sądowoadministracyjnego naruszone przez sąd. W tym wypadku przepisy, które stanowiły podstawę oceny zgodności z prawem rozstrzygnięcia odwoławczego organu egzekucyjnego. Po drugie, należało całkowicie podzielić stanowisko przedstawione w zaskarżonym wyroku odnośnie roli zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oraz związania organu egzekucyjnego przy ich rozpoznawaniu stanowiskiem wierzyciela /art. 34 par. 1. par. 2 i par. 4 w zw. z art. 33 pkt 1-7, 9 i 10 u.p.e.a./. Po trzecie, zarzuty oparte o tezę braku podstawy prawnej do dochodzenia wierzytelności powstałych w toku postępowania upadłościowego po ukończeniu tego postępowania wskazujący na naruszenie przepisów art. 170 par. 1, art. 204 i art. 217 Prawa upadłościowego mogły zostać podniesione wobec postanowienia wierzyciela potwierdzającego istnienie egzekwowanego obowiązku. Organ egzekucyjny działając w ramach związania stanowiskiem wierzyciela oraz sąd kontrolujący postanowienie wydane przez egzekucyjny organ odwoławczy takimi możliwościami nie dysponowały. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną w oparciu o przepis art. 184 p.p.s.a.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI