II FSK 1193/22

Naczelny Sąd Administracyjny2025-06-05
NSApodatkoweWysokansa
podatek dochodowyPITzwolnienie podatkowenieruchomościzakup mieszkaniasprzedaż nieruchomościinterpretacja podatkowaprzychódwydatek

NSA oddalił skargę kasacyjną dotyczącą zwolnienia z podatku dochodowego od osób fizycznych przy zakupie mieszkania, uznając, że wydatkowane środki muszą pochodzić z przychodu ze sprzedaży poprzedniej nieruchomości.

Skarga kasacyjna dotyczyła interpretacji przepisów podatkowych w zakresie zwolnienia z podatku dochodowego od osób fizycznych przy zakupie nowego mieszkania ze środków uzyskanych ze sprzedaży poprzedniego. Skarżąca zarzuciła błędną wykładnię art. 21 ust. 1 pkt 131 u.p.d.o.f., twierdząc, że nie jest wymagane wydatkowanie tych samych pieniędzy, a jedynie tożsamość kwoty. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę, stwierdzając, że choć nie chodzi o te same banknoty, to przychód ze sprzedaży musi być uzyskany przed wydatkiem na nowe mieszkanie, czego w tej sprawie nie było.

Przedmiotem skargi kasacyjnej był wyrok WSA w Warszawie, który oddalił skargę Z.S. na indywidualną interpretację Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej dotyczącą zwolnienia z podatku dochodowego od osób fizycznych (art. 21 ust. 1 pkt 131 u.p.d.o.f.). Skarżąca zarzuciła naruszenie tego przepisu poprzez błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że zwolnienie jest uzależnione od wydatkowania tych samych pieniędzy otrzymanych ze sprzedaży mieszkania na zakup nowego. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną, zwrócił uwagę na wadliwe sformułowanie wniosku przez pełnomocnika skarżącej. Odnosząc się do meritum, Sąd uznał zarzut za niezasadny. Podkreślono, że choć nie jest wymagane używanie tych samych banknotów, to kluczowe jest, aby wydatek na nowe mieszkanie pochodził z przychodu uzyskanego ze sprzedaży poprzedniej nieruchomości. W analizowanej sprawie skarżąca wpłacała raty za nowe mieszkanie przed sprzedażą starego, a środki te nie pochodziły z przychodu ze sprzedaży ani z zaliczki/zadku na poczet tej sprzedaży. Tym samym, mimo że przeniesienie własności nowego mieszkania nastąpiło w terminie, warunek wydatkowania przychodu ze sprzedaży nie został spełniony. Sąd oddalił skargę kasacyjną.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, nie jest wymagane wydatkowanie tych samych banknotów, ale kluczowe jest, aby wydatek na nową nieruchomość pochodził z przychodu uzyskanego ze sprzedaży poprzedniej nieruchomości, przy czym przychód ten musi być uzyskany przed dokonaniem wydatku.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że choć nie ma wymogu używania tych samych banknotów, to przepis wymaga, aby wydatek na własne cele mieszkaniowe nastąpił z przychodu uzyskanego ze sprzedaży nieruchomości. W analizowanej sprawie skarżąca wpłacała raty za nowe mieszkanie przed uzyskaniem przychodu ze sprzedaży starego, co oznaczało niespełnienie warunku pochodzenia środków.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (4)

Główne

u.p.d.o.f. art. 21 § 1

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych

Zwolnienie od podatku dochodowego dochodów z odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych, jeżeli począwszy od dnia odpłatnego zbycia, nie później niż w okresie trzech lat od końca roku podatkowego, w którym nastąpiło odpłatne zbycie, przychód uzyskany ze zbycia został wydatkowany na własne cele mieszkaniowe.

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 188

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 184

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 204 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Wydatek na nowe mieszkanie musi pochodzić z przychodu uzyskanego ze sprzedaży poprzedniej nieruchomości, przy czym przychód ten musi być uzyskany przed dokonaniem wydatku.

Odrzucone argumenty

Zwolnienie z podatku dochodowego od osób fizycznych (art. 21 ust. 1 pkt 131 u.p.d.o.f.) jest uzależnione od wydatkowania tych samych pieniędzy otrzymanych ze sprzedaży mieszkania na zakup nowego mieszkania, a nie tylko od tożsamości kwoty.

Godne uwagi sformułowania

nie ma zatem sporu, że wydatkowane muszą być te same pieniądze (banknoty). Istotne jest jednak, że przed dokonaniem wydatku musi być już uzyskany przychód ze sprzedaży nieruchomości. ustawodawca w przywołanym przepisie stawia warunek wydatkowania przychodu uzyskanego ze zbycia nieruchomości.

Skład orzekający

Tomasz Kolanowski

przewodniczący sprawozdawca

Maciej Jaśniewicz

członek

Alicja Polańska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja warunku uzyskania przychodu ze sprzedaży nieruchomości przed wydatkowaniem go na cele mieszkaniowe w ramach zwolnienia z PIT."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, gdy wydatki na nowe mieszkanie były ponoszone przed uzyskaniem przychodu ze sprzedaży starego mieszkania.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy powszechnego zagadnienia podatkowego związanego z zakupem nieruchomości i ulgami podatkowymi, a interpretacja sądu jest kluczowa dla wielu podatników.

Kupujesz nowe mieszkanie? Uważaj, kiedy wydajesz pieniądze ze sprzedaży starego – inaczej zapłacisz podatek!

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II FSK 1193/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-06-05
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-10-05
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Alicja Polańska
Maciej Jaśniewicz
Tomasz Kolanowski /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
6560
Hasła tematyczne
Interpretacje podatkowe
Podatek dochodowy od osób fizycznych
Sygn. powiązane
III SA/Wa 2746/21 - Wyrok WSA w Warszawie z 2022-05-31
Skarżony organ
Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Zasądzono zwrot kosztów postępowania
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 1128
art. 21 ust. 1 pkt 131
Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych -t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Tomasz Kolanowski (spr.), Sędzia NSA Maciej Jaśniewicz, Sędzia del. WSA Alicja Polańska, Protokolant asystent sędziego Wojciech Zagórski, po rozpoznaniu w dniu 5 czerwca 2025 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Z.S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 31 maja 2022 r. sygn. akt III SA/Wa 2746/21 w sprawie ze skargi Z.S. na interpretację indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 6 września 2021 r. nr 0112-KDIL2-1.4011.484.2021.2.KB w przedmiocie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego w zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od Z.S. na rzecz Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej kwotę 360 (słownie: trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi kasacyjnej jest wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 31 maja 2022 r. sygn. akt III SA/Wa 2746/21 oddalający skargę Z.S. na interpretację Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 6 września 2021 r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych.
Wyrok ten dostępny jest w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl (CBOSA).
Skarżąca zaskarżyła wyrok w całości i przedmiotowemu wyrokowi zarzuciła naruszenie art. 21 ust. 1 pkt 131 ustawy z dnia z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2021 r., poz. 1128, dalej jako: "u.p.d.o.f."), poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, iż zwolnienie od opodatkowania uzależnione jest od wydatkowania konkretnie tych samych pieniędzy otrzymanych ze sprzedaży mieszkania i przeznaczonych na zakup nowego mieszkania podczas, gdy w rzeczywistości tylko kwota wydatków powinna być tożsama z kwotą wynikającą ze sprzedaży, a przepis nie uzależnia aby posługiwać się tymi samymi banknotami.
Mając powyższe na uwadze wniosła o zmianę wyroku i uznanie przedstawionej przez wnioskodawcę interpretacji przepisów za prawidłową ewentualnie uchylenie przedmiotowego wyroku oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie od Skarżącej na rzecz organu podatkowego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
Naczelny Sad Administracyjny zważył, co następuje.
W pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę, że pełnomocnik skarżącej wadliwie sformułował wniosek w skardze kasacyjnej, gdyż wskazał, że wnosi o "uznanie przedstawionej przez wnioskodawcę interpretacji przepisów za prawidłową". Ustawa procesowa nie przewiduje takiej formuły rozstrzygnięcia. Można jedynie domniemywać, że miał na myśli wniosek znajdujący oparcie w art. 188 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm. dalej jako p.p.s.a.).
Odnosząc się do zarzutu skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że jest on w okolicznościach rozpoznawanej sprawy - niezasadny. Sąd poczynił zastrzeżenie o niezasadnej argumentacji skarżącej w odniesieniu do tego konkretnego postępowania, gdyż zasadniczo zgodzić się należy z jej twierdzeniem, że zwolnienie przewidziane w art. 21 ust. 1 pkt 131 u.p.d.o.f. nie jest uzależnione od tego, by wydatkując środki na zakup nieruchomości posługiwać się tymi samymi banknotami, co uzyskane ze sprzedaży nieruchomości. Takiego rozumienia tego przepisu nie przyjął jednak Sąd pierwszej instancji. Zasadnie stwierdził jedynie, a powtórzył to organ w uzasadnieniu odpowiedzi na skargę kasacyjną, że organ w wydanej interpretacji "nie wskazał, że muszą być wydatkowane te same pieniądze (banknoty), lecz stwierdził, że wydatek na cele mieszkaniowe musi pochodzić z przychodu uzyskanego ze sprzedaży nieruchomości w celu skorzystania ze zwolnienia z opodatkowania (bez wskazywania na wymóg definitywnego zbycia nieruchomości i tzw. chronologię zdarzeń).".
Nie ma zatem sporu, że wydatkowane muszą być te same pieniądze (banknoty). Istotne jest jednak, że przed dokonaniem wydatku musi być już uzyskany przychód ze sprzedaży nieruchomości. W przedstawionym przez skarżącą stanie faktycznym, w momencie dokonywania wpłat rat za nowe mieszkanie skarżąca nie uzyskała jeszcze przychodu z odpłatnego zbycie nieruchomości. Nie uzyskała także środków z tytułu zaliczki bądź zadatku, na poczet tego przychodu. Tym samym rację ma organ oraz Sąd pierwszej instancji, że nie został wydatkowany przychód uzyskany ze sprzedaży nieruchomości. Przypomnieć należy, że zgodnie z art. 21 ust. 1 pkt 131 u.p.d.o.f. wolne od podatku dochodowego są dochody z odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych, o których mowa w art. 30e (...), jeżeli począwszy od dnia odpłatnego zbycia, nie później niż w okresie trzech lat od końca roku podatkowego, w którym nastąpiło odpłatne zbycie, przychód uzyskany ze zbycia tej nieruchomości lub tego prawa majątkowego został wydatkowany na własne cele mieszkaniowe (...). – (bold NSA).
W rozpoznawanej sprawie, skarżąca we wrześniu 2019 r. zawarła umowę przyrzeczenia zakupu mieszkania. Następnie na podstawie tej umowy wpłacała kolejne raty za nowe mieszkanie. W lipcu 2020 r. dokonała sprzedaży mieszkania. Przeniesienie prawa własności nowego mieszkania nastąpiło natomiast w 2021 r. Raty za nowe mieszkanie zostały uiszczone przed sprzedażą mieszkania. Nie były także opłacone ze środków uzyskanych z zaliczki czy zadatku na poczet ceny za sprzedawane mieszkanie ani też z przychodu uzyskanego ze sprzedaży tej nieruchomości, bowiem pełna kwota będąca ceną za sprzedawaną nieruchomość została uregulowana przez nabywcę po podpisaniu aktu notarialnego.
Przeniesienie własności nowego mieszkania nastąpiło po sprzedaży mieszkania oraz w terminie trzech lat licząc od końca roku kalendarzowego, w którym doszło do zbycia mieszkania, co stwarza wrażenie spełnienia przesłanek zwolnienia podatkowego. Jednak trzeba mieć na uwadze, że ustawodawca w przywołanym przepisie stawia warunek wydatkowania przychodu uzyskanego ze zbycia nieruchomości.
W orzecznictwie przyjmuje się, że również kwoty uzyskane wcześniej ale zaliczone na poczet uzyskanego później przychodu mogą podlegać rozliczeniu w ramach tej ulgi podatkowej. Za tego rodzaju wykładnią przemawiają bowiem dyrektywy wykładni celowościowej, gdyż wówczas otrzymany, co prawda wcześniej, ale jednak zaliczony do kategorii uzyskanego z tytułu odpłatnego zbycia nieruchomości przychód - jest wydatkowany na własny cel mieszkaniowy. Inaczej ujmując, środki, które uzyskano na poczet przychodu, choćby przed odpłatnym zbyciem można rozliczyć z poniesionymi wydatkami, gdyż de facto pochodzą z przychodu uzyskanego z tytułu zbycia nieruchomości.
W rozpoznawanej sprawie sytuacja taka nie miała miejsca. Skarżąca wydatkowała środki, ratami płacąc za mieszkanie. Środki na ten cel pochodziły jednak z innego źródła niż z przychodów z tytułu odpłatnego zbycia nieruchomości. Zarzut skargi kasacyjnej jest zatem bezzasadny.
Biorąc powyższe pod uwagę Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI