II FSK 1187/07

Naczelny Sąd Administracyjny2008-11-19
NSApodatkoweŚredniansa
obligacjewygaśnięcie zobowiązania podatkowegointerpretacja podatkowaprawo podatkoweOrdynacja podatkowaustawa o obligacjachemitentobligatariuszskarga kasacyjna

NSA oddalił skargę kasacyjną spółki w sprawie możliwości wygaśnięcia zobowiązań podatkowych poprzez emisję obligacji, uznając, że emitent nie może być jednocześnie obligatariuszem.

Spółka chciała wyemitować obligacje w zamian za zaległości podatkowe, argumentując, że nabycie obligacji przez Skarb Państwa spowoduje wygaśnięcie zobowiązań podatkowych. Organy podatkowe i WSA uznały to stanowisko za nieprawidłowe, wskazując na ścisłą interpretację art. 66 Ordynacji podatkowej oraz art. 4 ustawy o obligacjach. NSA potwierdził tę interpretację, oddalając skargę kasacyjną.

Sprawa dotyczyła możliwości wygaśnięcia zobowiązań podatkowych poprzez emisję obligacji przez podatnika, które miały zostać nabywane przez Skarb Państwa. Spółka Stocznia G. S.A. wniosła o interpretację podatkową, zgodnie z którą wyemitowane przez nią obligacje, w zamian za zaległości podatkowe, miały prowadzić do wygaśnięcia tych zobowiązań na podstawie art. 66 § 1 Ordynacji podatkowej. Naczelnik Urzędu Skarbowego i Dyrektor Izby Skarbowej uznali to stanowisko za nieprawidłowe, podkreślając, że wygaśnięcie zobowiązania w tej formie jest wyjątkiem i wymaga przeniesienia praw majątkowych na rzecz Skarbu Państwa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku przychylił się do stanowiska organów, wskazując na treść art. 4 ust. 1 ustawy o obligacjach, zgodnie z którym praw z obligacji przysługują obligatariuszowi, a nie emitentowi. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając argumentację WSA za prawidłową. Sąd podkreślił, że rozszerzająca interpretacja art. 66 § 1 Ord. pod. jest niedopuszczalna, a zgodnie z ustawą o obligacjach, emitent może nabywać własne obligacje jedynie w celu umorzenia, co wyklucza możliwość bycia jednocześnie obligatariuszem.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Nie, wyemitowane przez podatnika obligacje nie mogą stanowić podstawy do wygaśnięcia zobowiązań podatkowych w trybie art. 66 § 1 Ordynacji podatkowej, ponieważ emitent nie może być jednocześnie obligatariuszem.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że art. 66 § 1 Ord. pod. należy interpretować ściśle. Zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy o obligacjach, praw z obligacji przysługują obligatariuszowi, a nie emitentowi. Emitent może nabywać własne obligacje tylko w celu umorzenia, co wyklucza możliwość zaspokojenia wierzytelności Skarbu Państwa w ten sposób.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (10)

Główne

Dz.U. 1995 nr 83 poz 420 art. 4 § ust. 1

Ustawa z dnia 29 czerwca 1995 r. o obligacjach

Dz.U. 1995 nr 83 poz 420 art. 25 § ust.1

Ustawa z dnia 29 czerwca 1995 r. o obligacjach

Ord.pod. art. 66 § § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

Przeniesienie własności rzeczy i praw majątkowych na rzecz Skarbu Państwa w zamian za zaległości podatkowe jest szczególnym przypadkiem wygaśnięcia zobowiązania podatkowego. Wymaga ścisłej interpretacji.

Pomocnicze

u.o. art. 4 § ust. 1

Ustawa o obligacjach

Obligacja jest papierem wartościowym emitowanym w serii, w którym emitent stwierdza, że jest dłużnikiem właściciela obligacji i zobowiązuje się wobec niego do spełnienia określonego świadczenia. Podmiotem posiadającym prawa z obligacji jest obligatariusz, a nie emitent.

u.o. art. 5a § ust. 2

Ustawa o obligacjach

Dotyczy obligacji niemających formy dokumentu.

u.o. art. 25 § ust. 1

Ustawa o obligacjach

Emitent może nabywać własne obligacje tylko w celu umorzenia.

Ord.pod. art. 66 § § 5

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

p.p.s.a. art. 174 § pkt 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 204 § pkt 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Ścisła interpretacja art. 66 § 1 Ordynacji podatkowej. Emitent obligacji nie może być jednocześnie obligatariuszem. Emitent może nabywać własne obligacje tylko w celu umorzenia.

Odrzucone argumenty

Możliwość wygaśnięcia zobowiązań podatkowych poprzez emisję obligacji przez podatnika w zamian za zaległości podatkowe.

Godne uwagi sformułowania

niedopuszczalna jest rozszerzająca interpretacja wspomnianego wcześniej przepisu prawa przeniesienie praw z obligacji mogłoby dotyczyć podmiotu, któremu przysługują uprawnienia z tego papieru wartościowego, a więc właścicielowi obligacji (obligatariuszowi), nie zaś emitentowi emitent może nabywać własne obligacje tylko w celu umorzenia

Skład orzekający

Zbigniew Kmieciak

przewodniczący sprawozdawca

Antoni Hanusz

członek

Grażyna Jarmasz

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja art. 66 § 1 Ordynacji podatkowej w kontekście wygaśnięcia zobowiązań podatkowych poprzez instrumenty finansowe emitowane przez podatnika."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji emisji obligacji w zamian za zaległości podatkowe i ścisłej wykładni przepisów.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia podatkowego związanego z możliwością niestandardowego wygaszania zobowiązań podatkowych, co jest interesujące dla prawników i doradców podatkowych.

Czy obligacje mogą zastąpić zapłatę podatku? NSA rozwiewa wątpliwości.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II FSK 1187/07 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2008-11-19
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2007-08-02
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Antoni Hanusz
Grażyna Jarmasz
Zbigniew Kmieciak /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
I SA/Gd 108/07 - Wyrok WSA w Gdańsku z 2007-04-17
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 1995 nr 83 poz 420
art. 4 ust. 1, art. 25 ust.1
Ustawa z dnia 29 czerwca 1995 r. o obligacjach.
Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
art.66 par.1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 174 pkt 1, art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Zbigniew Kmieciak (sprawozdawca), Sędziowie: NSA Antoni Hanusz, NSA del. Grażyna Jarmasz, Protokolant Paweł Koluch, po rozpoznaniu w dniu 19 listopada 2008 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Stoczni G. S.A. z siedzibą w G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 17 kwietnia 2007 r. sygn. akt I SA/Gd 108/07 w sprawie ze skargi Stoczni G. S.A. z siedzibą w G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w G. z dnia 19 grudnia 2005 r. nr [...] w przedmiocie pisemnej interpretacji co do zakresu i sposobu zastosowania prawa podatkowego 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od Stoczni G. S.A. z siedzibą w G. na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej w G. kwotę 180 (sto osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia 19 grudnia 2005 r. Dyrektor Izby Skarbowej w G., po rozpatrzeniu zażalenia S. [...] z siedzibą w G., utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika P. Urzędu Skarbowego w G. z dnia 1 września 2005 r. dotyczące udzielenia pisemnej interpretacji co do zakresu i sposobu zastosowania prawa podatkowego.
Pismem z dnia 30 czerwca 2005 r. S. [...] wystąpiła do Naczelnika P. Urzędu Skarbowego z wnioskiem o wydanie pisemnej interpretacji co do sposobu zastosowania prawa podatkowego. Wskazała, że zamierza wyemitować obligacje w zamian za zaległości podatkowe na rzecz podmiotu określonego w art. 66 § 1 ustawy z dnia 29.08.1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. 2005 r., Nr 8, poz.60, dalej Ord.pod.). Zakładana procedura emisji obligacji według wnioskodawcy byłaby następująca:
a) złożenie organowi oferty nabycia obligacji,
b) zawarcie umowy z organem, na podstawie której podatnik zobowiąże się do przydziału obligacji na rzecz Skarbu Państwa za pośrednictwem banku prowadzącego ewidencję, zapisu obligacji i wydania przez bank na rzecz organu podatkowego świadectwa depozytowego potwierdzającego powstanie praw z obligacji zgodnie z zapisem dokonanym w ewidencji, a organ podatkowy zobowiąże się do wydania decyzji stwierdzającej wygaśnięcie zobowiązań podatkowych podatnika,
c) dokonanie przydziału i zapisu obligacji na rzecz Skarbu Państwa, gminy, powiatu lub województwa,
d) wydanie organowi podatkowemu świadectwa depozytowego, potwierdzającego powstanie praw z obligacji,
e) wydanie przez organ podatkowy decyzji stwierdzającej wygaśnięcie zobowiązań podatkowych podatnika.
S. [...] określiła, że zamierza wyemitować obligacje nie mające formy dokumentu i wskazała art. 5a ust 2 ustawy z dnia 29 czerwca 1995 r. o obligacjach (Dz.U. z 2001 r. Nr 120, poz. 1300 ze zm.). Zdaniem Spółki nabycie obligacji przez podmiot określony w art. 66 § 1 Ord. pod. skutkuje wygaśnięciem zaległości podatkowej podatnika i uzasadnia wydanie przez organ podatkowy decyzji o wygaśnięciu zobowiązania podatkowego w trybie art. 66 § 5 wskazanej ustawy.
Postanowieniem z dnia 1 września 2005 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego
uznał stanowisko Spółki za nieprawidłowo.
Na powyższe postanowienie S. [...] wniosła zażalenie, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia.
Dyrektor Izby Skarbowej podzielił ocenę Naczelnika P. Urzędu Skarbowego. Organ odwoławczy wskazał art. 66 Ord. pod., zauważył, że przeniesienie własności rzeczy i praw majątkowych na rzecz Skarbu Państwa w zamian za zaległości podatkowe z tytułu podatków stanowiących dochody budżetu państwa, na podstawie art. 66 § 1 pkt 1 Ord. pod., jest szczególnym przypadkiem wygaśnięcia zobowiązania podatkowego. Szczególny charakter tego przypadku wygaśnięcia zobowiązania podatkowego polega na tym, że pieniężna wierzytelność Skarbu Państwa zostaje zaspokojona w formie niepieniężnej. Organ przywołał również art. 4 ust 1 ustawy z dnia 29 czerwca 1995 r. o obligacjach (Dz.U. z 2001 r. Nr 120, poz. 1300 ze zm.). Zdaniem organu drugiej instancji obligacje wyemitowane przez podatnika mogą być przydzielone, o ile tak on postanowi - każdemu podmiotowi, który w wyniku ich zapisania w ewidencji stanie się obligatariuszem, ale przydział obligacji nie wywoła skutków podatkowych, o których mowa w art. 66 Ord. pod.
W skardze na powyższą decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, skarżąca wniosła o jej uchylenie jako naruszającej prawo oraz o zasądzenie kosztów postępowania.
Dyrektor Izby Skarbowej w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 17 kwietnia 2007 r., sygn.akt. I SA/Gd 108/07, oddalił skargę.
Sąd przychylił się do oceny organów podatkowych, że w spornej sprawie pojęcie "przeniesienia praw majątkowych" należy interpretować ściśle i wskazał na fakt, że sposób przewidziany w art. 66 § 1 Ord. pod., jest wyjątkiem od zasady, zgodnie z którą podatki realizowane są w formie pieniężnej. Zdaniem Sądu zasadnie wskazał organ podatkowy, że z uwagi na treść art. 4 ust 1 ustawy o obligacjach, podmiotem posiadającym prawa z obligacji jest obligatariusz, nie zaś emitent (co również dotyczy praw z tytułu obligacji niemających formy dokumentu - na podstawie art. 5a ust 2 ustawy o obligacjach).
Skarżąca wniosła skargę kasacyjną i zaskarżyła w całości powyższy wyrok opierając skargę na naruszeniu prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art.66 § 1 Ord. pod. poprzez uznanie, że sprzeczne z obowiązującym prawem jest stanowisko skarżącej, zgodnie z którym wyemitowane przez nią obligacje mogą stanowić podstawę wygaśnięcia zobowiązań podatkowych.
Wskazując na powyższe podstawy wniesiono o zmianę zaskarżonego wyroku względnie uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania z uwzględnieniem zwrotu kosztów.
Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw, przeto podlega oddaleniu.
Naczelny Sąd Administracyjny za całkowicie prawidłową uznał argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, potwierdzającą zasadność stanowiska zajętego przez organy umocowane do udzielenia interpretacji przepisów prawa podatkowego.
Odnosząc się do zarzutów skargi kasacyjnej oraz konfrontując je z ustaleniami poczynionymi przez sąd administracyjny pierwszej instancji dla potrzeb wykładni art. 66 § 1 Ord. pod., należy przede wszystkim zauważyć, że z przyczyn wyliczonych na s. 6 - 9 uzasadnienia zapadłego wyroku, niedopuszczalna jest rozszerzająca interpretacja wspomnianego wcześniej przepisu prawa. Uwzględniając jego literalne brzmienie, mając zarazem na uwadze art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 29 czerwca 1995 r. o obligacjach, trzeba zgodzić się z tezą, iż przeniesienie praw z obligacji mogłoby dotyczyć podmiotu, któremu przysługują uprawnienia z tego papieru wartościowego, a więc właścicielowi obligacji (obligatariuszowi), nie zaś emitentowi. Zgodnie bowiem z ostatnim z powołanych przepisów, obligacja jest papierem wartościowym emitowanym w serii, w którym emitent stwierdza, że jest dłużnikiem właściciela obligacji i zobowiązuje się wobec niego do spełnienia określonego świadczenia. Podmiotem posiadającym prawa z obligacji jest w takim razie obligatariusz a nie emitent. Nie ma zarazem możliwości aby emitent stał się obligatariuszem, gdyż stosownie do art. 25 ust. 1 powołanej ustawy o obligacjach, emitent może nabywać własne obligacje tylko w celu umorzenia. Udzielając interpretacji przepisów prawa podatkowego skarżącej Spółce, trafnie wskazano, że dokonując emisji obligacji byłaby ona emitentem, a nie podmiotem uprawnionym, czyli takim, któremu przysługiwałyby prawa z obligacji. Tymczasem przenieść można wyłącznie prawa, które danemu podmiotowi przysługują. Formułując zarzuty skargi kasacyjnej pominięto więc istotę rozważanej konstrukcji, bezzasadnie przypisując sądowi administracyjnemu pierwszej instancji błąd w postaci naruszenia prawa materialnego odpowiadający sytuacji określonej w art. 174 pkt 1 ab initio p.p.s.a. oraz koncentrując się na zagadnieniach nieistotnych z punktu widzenia rozpatrywanej materii.
Skoro zatem zaskarżony wyrok nie narusza obowiązującego prawa, na mocy art. 184 p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji. O kosztach postępowania kasacyjnego rozstrzygnięto zgodnie z art. 204 pkt 1 tej ustawy.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI