II FSK 1153/06

Naczelny Sąd Administracyjny2007-09-18
NSApodatkoweWysokansa
podatek dochodowynieruchomościzaległość podatkowaumorzenieodwołaniewniosekprawo podatkowepostępowanie podatkowesąd administracyjny

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną organu, uznając, że pismo podatnika było odwołaniem od decyzji wymiarowej, a nie wnioskiem o umorzenie zaległości, co pozbawiło go możliwości zaskarżenia decyzji ostatecznej.

Sprawa dotyczyła odmowy umorzenia zaległości w zryczałtowanym podatku dochodowym od sprzedaży nieruchomości. Podatnik złożył pismo zatytułowane 'odwołanie', które organy podatkowe potraktowały jako wniosek o umorzenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje organów, uznając, że nie powstała zaległość podatkowa, ponieważ nie nastąpiło skuteczne cofnięcie odwołania od decyzji wymiarowej. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną organu, potwierdzając, że pismo podatnika było odwołaniem, a nie wnioskiem o umorzenie, co oznaczało naruszenie prawa przez organy podatkowe.

Sprawa rozpatrywana przez Naczelny Sąd Administracyjny dotyczyła skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Skarbowej w Rzeszowie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, który uchylił decyzje organów podatkowych odmawiające umorzenia zaległości w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu odpłatnego zbycia nieruchomości. Zaległość ta wynosiła 5.200 złotych wraz z odsetkami. Organy podatkowe obu instancji uznały, że nie zachodzą przesłanki ważnego interesu podatnika uzasadniające umorzenie, opierając się na art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej. Podatnik M. A. twierdził, że jego sytuacja majątkowa jest krytyczna i nie było jego celowym działaniem powstanie zaległości. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że kluczowa jest kwestia powstania zaległości podatkowej. Ustalił, że pismo podatnika z 01 maja 2005 r., zatytułowane 'odwołanie', było w istocie wnioskiem o umorzenie, a nie odwołaniem od decyzji wymiarowej. Sąd I instancji uznał, że decyzja o odmowie umorzenia została wydana przy braku przesłanki istnienia zaległości podatkowej oznaczonej ostateczną decyzją, ponieważ nie nastąpiło skuteczne cofnięcie odwołania od decyzji wymiarowej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, że zarzut naruszenia przepisów postępowania przez Sąd I instancji okazał się nieuzasadniony. Kluczowe znaczenie miało pismo M. A. z dnia 01 maja 2005 r., które, mimo nazwania go odwołaniem, w istocie było odwołaniem od decyzji wymiarowej. NSA podkreślił, że odwołanie od decyzji podatkowych nie jest środkiem wysoce sformalizowanym, a wymagania formalne muszą być oceniane w sposób niekolidujący z zasadą dwuinstancyjności. W tym przypadku organy podatkowe, traktując pismo jako wniosek o umorzenie, pozbawiły podatnika możliwości zaskarżenia decyzji określającej zobowiązanie podatkowe. W związku z tym skarga kasacyjna podlegała oddaleniu na podstawie art. 184 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Pismo strony zatytułowane 'odwołanie', które zawiera elementy wniosku o umorzenie zaległości podatkowej, powinno być traktowane jako odwołanie od decyzji wymiarowej, jeśli nie nastąpiło skuteczne cofnięcie tego odwołania.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że odwołanie od decyzji podatkowych nie jest środkiem wysoce sformalizowanym, a wymagania formalne muszą być oceniane w sposób niekolidujący z zasadą dwuinstancyjności. Organy podatkowe, traktując pismo jako wniosek o umorzenie, pozbawiły podatnika możliwości zaskarżenia decyzji określającej zobowiązanie podatkowe.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (6)

Główne

p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

p.s.a. art. 133 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.s.a. art. 134 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Ordynacja podatkowa art. 67 § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Ordynacja podatkowa art. 220

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Ordynacja podatkowa art. 222

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Argumenty

Skuteczne argumenty

Pismo podatnika z dnia 01 maja 2005 r., mimo nazwania go odwołaniem, w istocie było odwołaniem od decyzji wymiarowej, a nie wnioskiem o umorzenie zaległości. Organy podatkowe, traktując pismo jako wniosek o umorzenie, pozbawiły podatnika możliwości zaskarżenia decyzji określającej zobowiązanie podatkowe, naruszając zasadę dwuinstancyjności postępowania. Odwołanie od decyzji podatkowych nie jest środkiem wysoce sformalizowanym, a wymagania formalne muszą być oceniane w sposób niekolidujący z zasadami postępowania.

Odrzucone argumenty

Zarzuty skargi kasacyjnej organu dotyczące naruszenia przepisów postępowania przez Sąd I instancji (nie wzięcie pod uwagę całokształtu okoliczności, wyrokowanie w oparciu o twierdzenie strony zmodyfikowane na rozprawie). Zarzut naruszenia art. 220 w związku z art. 222 Ordynacji podatkowej poprzez przyjęcie, że pismo strony zatytułowane 'odwołanie' jest odwołaniem od decyzji wymiarowej, a nie wnioskiem o umorzenie.

Godne uwagi sformułowania

Tak postąpiono w niniejszym przypadku pozbawiając podatnika możliwości zaskarżenia decyzji określającej zobowiązanie podatkowe, kierując go na drogę postępowania o umorzeniu zaległości podatkowej. Odwołanie od decyzji podatkowych przewidziane w art. 222 Ordynacji podatkowej nie jest środkiem odwoławczym wysoce sformalizowanym. Wymagania formalne stawiane odwołaniu w art. 222 Ordynacji podatkowej muszą być oceniane w sposób niekolidujący z zasadami dwuinstancyjności postępowania administracyjnego.

Skład orzekający

Antoni Hanusz

przewodniczący

Janusz Ruszyński

sprawozdawca

Jerzy Rypina

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących odwołania od decyzji podatkowych i wniosku o umorzenie zaległości, a także zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, w której pismo strony można interpretować na dwa sposoby (odwołanie vs. wniosek o umorzenie).

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak kluczowe jest prawidłowe zakwalifikowanie pisma procesowego przez organy i sądy, co może decydować o możliwościach obrony podatnika. Pokazuje też, że formalizm nie zawsze jest zgodny z celem postępowania.

Czy pismo 'odwołanie' może być wnioskiem o umorzenie? Sąd wyjaśnia, jak nie pozbawić podatnika prawa do obrony.

Dane finansowe

WPS: 5200 PLN

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II FSK 1153/06 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2007-09-18
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-08-07
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Antoni Hanusz /przewodniczący/
Janusz Ruszyński /sprawozdawca/
Jerzy Rypina
Symbol z opisem
6117 Ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Hasła tematyczne
Podatkowe postępowanie
Sygn. powiązane
I SA/Rz 489/05 - Wyrok WSA w Rzeszowie z 2006-05-11
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący – Sędzia NSA Antoni Hanusz, Sędzia NSA Jerzy Rypina, Sędzia NSA Janusz Ruszyński (sprawozdawca), Protokolant Anna Dziewiż, po rozpoznaniu w dniu 18 września 2007 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Skarbowej w Rzeszowie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 11 maja 2006 r. sygn. akt I SA/Rz 489/05 w sprawie ze skargi M. A. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Rzeszowie z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w zryczałtowanym podatku dochodowym oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
II FSK 1153/06
U Z A S A D N I E N I E
Wyrokiem z dnia 11 maja 2006 r. w sprawie I SA/Rz 489/05 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie uchylił decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Rzeszowie z dnia [...] Nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnik Urzędu Skarbowego w K. z dnia [...] nr [...], określił, że powyższe decyzje nie mogą być wykonane do chwili uprawomocnienia się wyroku i zasądził od Dyrektora Izby Skarbowej w Rzeszowie na rzecz skarżącego M. A. 200 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Przedmiotem decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w Rzeszowie była odmowa umorzenia zaległości w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych od przychodów z odpłatnego zbycia w 1999 roku nieruchomości w kwocie 5.200 złotych wraz z należnymi odsetkami za zwłokę w kwocie 5439,20 złotych.
Według organu odwoławczego Naczelnik Urzędu Skarbowego w K. w dniu [...] określił M. A. zobowiązanie w zryczałtowanym podatku dochodowym z tytułu sprzedaży przez podatnika w dniu 02 listopada 1999 r. własnościowego spółdzielczego prawa do lokalu mieszkalnego położonego w Sanoku.
Według Dyrektora Izby Skarbowej w Rzeszowie M. A. wnioskiem z 01 maja 2005 r., sprecyzowanym w dniu 09 maja 2005 r. zwrócił się do Urzędu Skarbowego w K. z prośbą o umorzenie zaległości podatkowej powstałej z powyższego tytułu.
Po analizie sytuacji materialnej podatnika organy podatkowe obu instancji uznały, że nie zachodzą przesłanki istnienia ważnego interesu podatnika uzasadniające zastosowanie art. 67 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa.
Uzasadniając skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Rzeszowie z dnia [...] M. A. zarzucił wydanie jej z naruszeniem przepisów postępowania, które miały wpływ na wynik sprawy, a w szczególności nieuwzględnienie rzeczywistej sytuacji majątkowej skarżącego.
W skardze skarżący twierdził, że jego sytuacja majątkowa jest krytyczna, a powstanie zaległości podatkowej nie było jego celowym działaniem, a następne zobowiązania zaciągnął będąc świadomym posiadania zaległości podatkowych.
Rozpoznając skargę Sąd I instancji uznał, że nie ma potrzeby dokonywania oceny zgodności rozstrzygnięcia organów podatkowych w treścią art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej, gdyż kluczową rzeczą jest kwestia, czy wogóle powstała zaległość podatkowa z odpłatnego zbycia w 1999 r. własnościowego spółdzielczego prawa do lokalu mieszkalnego.
Według Sądu I instancji skarżący w dniu 04 maja 2005 r. złożył odwołanie od decyzji z dnia [...] określającej wysokość zobowiązania w zryczałtowanym podatku dochodowym od przychodu ze sprzedaży prawa do lokalu mieszkalnego. Na rozprawie w dniu 21 lutego 2006 r. M. A. oświadczył, że nie wycofywał złożonego odwołania od decyzji wymiarowej.
Sąd I instancji ustalił również, że Dyrektor Izby Skarbowej w Rzeszowie w piśmie z 27 marca 2006 r. wyjaśnił, iż podatnik w piśmie z 05 kwietnia 2005 r. określonym jako odwołanie, sprecyzował i podkreślił, że w istocie jest to wniosek o umorzenie w całości naliczonego podatku.
To spowodowało, że organy podatkowe uznały pismo z 05 maja 2005 r. za wniosek o umorzenie zaległości podatkowej.
W ocenie Sądu I instancji taki stan rzeczy oznacza, że zaskarżona decyzja wydana na podstawie art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej została wydana przy braku przesłanki istnienia zaległości podatkowej oznaczonej ostateczną decyzją określającą wysokość zobowiązania podatkowego.
Nie nastąpiło bowiem, według Sądu I instancji, skuteczne cofnięcie odwołania od decyzji wymiarowej.
Powyższy wyrok został zaskarżony skargą kasacyjną Dyrektora Izby Skarbowej w Rzeszowie, który zarzuca"
a) naruszenie przepisów postępowania, a to art. 133 § 1 i 134 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 159, poz. 1270) zwanej dalej o.p.s.a. poprzez nie wzięcie pod uwagę całokształtu okoliczności faktycznych wynikających z akt sprawy i wyrokowanie w oparciu o twierdzenie strony zmodyfikowane na rozprawie,
b) naruszenie art. 220 w związku z art. 222 Ordynacji podatkowej poprzez przyjęcie po oświadczeniu złożonym przez stronę na rozprawie, że pismo strony skarżącej z dnia 05 maja 2005 r. zatytułowane "odwołanie" jest odwołaniem od decyzji wymiarowej, a nie jak wynika z jego treści wnioskiem o umorzenie zaległości podatkowej i wstrzymaniem egzekucji należności.
Skarżący wniósł o uchylenie wyroku Sądu I instancji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i oddalenie skargi oraz o zasądzenie na rzecz organu zwrotu kosztów postępowania.
Dyrektor Izby Skarbowej wskazał na treść wniosku z 01 maja 2005 r. sprecyzowanego w dniu 09 maja 2005 r. z którego wynika, że podatnik wskazywał na niskie dochody uniemożliwiające zapłacenie należnego podatku.
Uznano więc, że podatnikowi chodziło o umorzenie zaległości podatkowej. Przyjęcie przez Sąd I instancji informacji, że pismo skarżącego z 04 maja 2005 r. zatytułowane jako odwołanie dotyczyło decyzji wymiarowej jest według autora skargi kasacyjnej nieuprawnione również dlatego, iż odwołanie w Ordynacji podatkowej jest wysoce sformalizowane i nie zawiera zarzutów przeciwko decyzji, nie określa istoty i zakresu żądania oraz dowodów uzasadniających żądanie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zarzut naruszenia przez Sąd I instancji przepisów postępowania w sposób istotny dla wyniku postępowania okazał się nieuzasadniony.
Kluczowe dla sprawy znaczenie ma pismo M. A. z dnia 01 maja 2005 r. Treść tego pisma wskazuje na to, że zostało ono przez podatnika nazwane odwołaniem od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. Podatnik sprecyzował w nim, że chodzi o odwołanie od decyzji, którą otrzymał w dniu [...] o sygnaturze [...].
Prawidłowo przeprowadzona przez Sąd I instancji analiza treści pisma podatnika z dnia 01 maja 2005 r. doprowadziła ten Sąd do wniosku, że pismo to w istocie jest odwołaniem od decyzji wymiarowej.
Sąd I instancji zasadnie przyjął, że w dniu 19 kwietnia 2005 r. M. A. otrzymał decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. z dnia 05 kwietnia 2005 r. określającą podatnikowi wysokość zobowiązania podatkowego w zryczałtowanym podatku dochodowym od przychodu ze sprzedaży w dniu 02 listopada 1999 r. własnościowego spółdzielczego prawa do lokalu mieszkalnego położonego w Sanoku w wysokości 5.200 złotych.
Wbrew zarzutom podniesionym w skardze kasacyjnej odwołanie od decyzji podatkowych przewidziane w art. 222 Ordynacji podatkowej nie jest środkiem odwoławczym wysoce sformalizowanym.
Już w uzasadnieniu wyroku z dnia 16 grudnia 1998 r. w sprawie I SA/Gd 152/97 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że wymagania formalne stawiane odwołaniu w art. 222 Ordynacji podatkowej muszą być oceniane w sposób niekolidujący z zasadami dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. Jeżeli więc strona wniesie w terminie odwołanie od decyzji organu podatkowego, to nawet nieprecyzyjność zawartych w nim zarzutów nie upoważnia organów skarbowych do kierowania podatnika na drogę zmierzającą do uruchomienia odrębnego postępowania.
Tak postąpiono w niniejszym przypadku pozbawiając podatnika możliwości zaskarżenia decyzji określającej zobowiązanie podatkowe, kierując go na drogę postępowania o umorzeniu zaległości podatkowej.
Skoro więc Sąd I instancji nie naruszył przepisów postępowania o których mowa w art. 174 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) skarga kasacyjna na podstawie art. 184 tej ustawy podlega oddaleniu.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI