II FSK 114/23Oddalenie skargi kasacyjnej podatek dochodowy
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną R. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, który oddalił skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2013 r. Skarżący podniósł liczne zarzuty naruszenia przepisów postępowania, w tym art. 141 § 4 P.p.s.a. (wadliwość uzasadnienia), art. 106 § 5 P.p.s.a. w zw. z art. 233 § 1 k.p.c. (błędna ocena dowodu z wyroku sądu karnego), a także zarzuty dotyczące naruszenia przepisów Ordynacji podatkowej (art. 120, 121, 122, 123, 151, 180, 187, 188, 191, 210 O.p.). Podniesiono również zarzuty naruszenia prawa materialnego, w tym art. 97 k.c., art. 22 ust. 1 u.p.d.o.f. (koszty uzyskania przychodów) oraz art. 70 § 1 w zw. z art. 70c i art. 208 § 1 O.p. (przedawnienie). Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. Sąd podkreślił, że skarga kasacyjna jest środkiem sformalizowanym i musi być precyzyjnie uzasadniona, a sąd jest związany granicami skargi. Wiele zarzutów uznano za formalnie wadliwe z powodu ogólnikowości lub braku powiązania z konkretnymi przepisami. Zarzuty dotyczące naruszenia przepisów Ordynacji podatkowej, które ustanawiają ogólne zasady, uznano za nieskuteczne bez powiązania z przepisami szczegółowymi. Sąd odniósł się również do zarzutu naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a., stwierdzając, że uzasadnienie wyroku WSA nie było na tyle wadliwe, by uniemożliwić kontrolę instancyjną. Zarzut dotyczący oceny dowodu z wyroku sądu karnego uznano za chybiony, ponieważ sąd pierwszej instancji prawidłowo wskazał, że wyrok ten został uchylony. Zarzut naruszenia art. 97 k.c. uznano za bezzasadny, gdyż przepis ten nie był podstawą materialnoprawną rozstrzygnięcia. Sąd nie podzielił również interpretacji art. 22 ust. 1 u.p.d.o.f. przedstawionej przez stronę, podkreślając ugruntowany pogląd orzecznictwa, że do uznania wydatku za koszt uzyskania przychodów niezbędne jest nie tylko poniesienie wydatku i jego związek z przychodem, ale także odpowiednie udokumentowanie operacji gospodarczej i jej rzeczywisty charakter. W kwestii przedawnienia, sąd zgodził się z WSA, że wszczęcie postępowania karnego skarbowego nie miało charakteru instrumentalnego, a organ wykazał konsekwencję w działaniach. Wniosek o przeprowadzenie dowodu z dokumentów złożony przez stronę na etapie kasacyjnym został oddalony, gdyż celem postępowania dowodowego przed sądem administracyjnym nie jest ponowne ustalanie stanu faktycznego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUgruntowanie wykładni przepisów dotyczących kosztów uzyskania przychodów, wymogów formalnych skargi kasacyjnej, oceny dowodów w postępowaniu sądowoadministracyjnym oraz kwestii przedawnienia zobowiązań podatkowych w kontekście wszczęcia postępowań karnych skarbowych.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i prawnej, ale jego wnioski dotyczące interpretacji przepisów materialnych i proceduralnych mają szersze zastosowanie.
Zagadnienia prawne (4)
Czy naruszenie art. 141 § 4 P.p.s.a. (wadliwość uzasadnienia wyroku) może stanowić podstawę skutecznego zarzutu kasacyjnego, jeśli uzasadnienie uniemożliwia kontrolę instancyjną?
Odpowiedź sądu
Tak, ale tylko jeśli uzasadnienie jest na tyle lakoniczne i niejasne, że uniemożliwia kontrolę instancyjną lub nie zawiera stanowiska odnośnie stanu faktycznego. W tym przypadku zarzut uznano za bezzasadny z powodu braku precyzyjnego wskazania wad.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że zarzut wadliwości uzasadnienia musi być precyzyjnie umotywowany, wskazując konkretne argumenty strony, które zostały pominięte, oraz wykazując wpływ tego pominięcia na wynik sprawy. Ogólnikowe stwierdzenia o lakoniczności nie są wystarczające.
Czy wyrok sądu karnego, który został uchylony, może stanowić rzetelny dowód na okoliczności faktyczne w postępowaniu sądowoadministracyjnym?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, uchylony wyrok nie może stanowić rzetelnego dowodu.
Uzasadnienie
Sąd pierwszej instancji prawidłowo uznał, że uchylony wyrok sądu karnego nie mógł być wzięty pod uwagę jako dowód. Strona skarżąca pominęła tę kluczową okoliczność w swojej argumentacji, co wykluczyło uwzględnienie zarzutu naruszenia przepisów o ocenie dowodów.
Czy do uznania wydatku za koszt uzyskania przychodu wystarczy samo udokumentowanie jego poniesienia i wykazanie związku z przychodem, nawet jeśli faktura jest nierzetelna lub nie odzwierciedla rzeczywistych zdarzeń gospodarczych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, do uznania wydatku za koszt uzyskania przychodu niezbędne jest nie tylko zaistnienie zdarzenia gospodarczego i jego udokumentowanie, ale także zgodność dowodów księgowych z rzeczywistym przebiegiem operacji gospodarczej.
Uzasadnienie
Sąd powołał się na ugruntowane orzecznictwo NSA, zgodnie z którym faktura nieodzwierciedlająca rzeczywistych zdarzeń gospodarczych (np. fikcyjna podmiotowo) nie może być uznana za prawidłowy dowód poniesienia kosztu podatkowego. Koszt musi być zgodny od strony przedmiotowej i podmiotowej.
Czy wszczęcie postępowania karnego skarbowego na krótko przed upływem terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego zawsze oznacza instrumentalne działanie organu mające na celu przedłużenie terminu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, samo wszczęcie postępowania nie przesądza o jego instrumentalnym charakterze. Należy zbadać dalszą aktywność organu.
Uzasadnienie
Sąd oparł się na uchwale NSA I FPS 1/21, zgodnie z którą w przypadku zbieżności dat należy zbadać, czy dalsza aktywność organu potwierdza wątpliwości co do celowości wszczęcia postępowania. W tej sprawie organ wykazał konsekwencję w działaniach, co potwierdziło, że postępowanie nie było jedynie pozorne.
Rozstrzygnięcie
Przepisy (28)
Główne
u.p.d.o.f. art. 22 § 1
Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych
O.p. art. 70 § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
O.p. art. 70c
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
O.p. art. 208 § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Pomocnicze
P.p.s.a. art. 141 § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 106 § 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 106 § 5
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 174 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 176
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.c. art. 233 § 1
Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego
O.p. art. 120
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
O.p. art. 121 § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
O.p. art. 122
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
O.p. art. 123 § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
O.p. art. 180 § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
O.p. art. 187 § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
O.p. art. 188
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
O.p. art. 191
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
O.p. art. 210 § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
O.p. art. 210 § 4
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
k.c. art. 97
Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks cywilny
u.p.d.f. art. 24 § 2
Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych
O.p. art. 6 § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
P.p.s.a. art. 183 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 204 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 205 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 209
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 141 § 4 P.p.s.a. z powodu lakonicznego uzasadnienia wyroku WSA. • Naruszenie art. 106 § 5 P.p.s.a. w zw. z art. 233 § 1 k.p.c. poprzez dowolną ocenę dowodu z wyroku sądu karnego. • Naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej (art. 120, 121, 122, 123, 151, 180, 187, 188, 191, 210 O.p.) przez ich niezastosowanie przez organy podatkowe. • Naruszenie art. 97 k.c. poprzez niezastosowanie. • Naruszenie art. 22 ust. 1 u.p.d.o.f. poprzez błędne uznanie, że nie wystarczy samo udokumentowanie poniesienia wydatku i jego związku z przychodem. • Naruszenie art. 70 § 1 w zw. z art. 70c oraz art. 208 § 1 O.p. poprzez niewłaściwe zastosowanie przepisu o przedawnieniu w związku z instrumentalnym wszczęciem postępowania karnoskarbowego.
Godne uwagi sformułowania
Skarga kasacyjna jest bowiem wysoce sformalizowanym środkiem zaskarżenia i musi odpowiadać wymogom określonym w art. 174 i art. 176 P.p.s.a. • Naczelny Sąd Administracyjny związany jest granicami skargi kasacyjnej i nie może zastępować strony w wyrażaniu, precyzowaniu, czy też uzasadnianiu jej zarzutów. • W przypadku uchybień procesowych przypisanych bezpośrednio sądowi pierwszej instancji, zadaniem pełnomocnika strony skarżącej jest wykazanie związku przyczynowego pomiędzy uchybieniem procesowym (...) a wydanym orzeczeniem sądu administracyjnego, który to związek przyczynowy mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy • W orzecznictwie sądów administracyjnych za ugruntowany od wielu lat należy uznać pogląd, że do uznania wydatku za koszt uzyskania przychodów niezbędne jest nie tylko zaistnienie konkretnego zdarzenia gospodarczego (...) ale i odpowiednie udokumentowanie tej operacji. • Nie mogą stanowić podstawy do odliczenia kosztów uzyskania przychodów, wydatki udokumentowane fakturami, które nie są zgodne z rzeczywistym przebiegiem operacji gospodarczej, jaką rzekomo dokumentują.
Skład orzekający
Anna Dumas
przewodniczący sprawozdawca
Artur Kot
sędzia
Małgorzata Wolf-Kalamala
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ugruntowanie wykładni przepisów dotyczących kosztów uzyskania przychodów, wymogów formalnych skargi kasacyjnej, oceny dowodów w postępowaniu sądowoadministracyjnym oraz kwestii przedawnienia zobowiązań podatkowych w kontekście wszczęcia postępowań karnych skarbowych."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i prawnej, ale jego wnioski dotyczące interpretacji przepisów materialnych i proceduralnych mają szersze zastosowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnych kwestii podatkowych, takich jak koszty uzyskania przychodów i przedawnienie, a także procedury kasacyjnej. Wyjaśnia, dlaczego formalne wymogi skargi kasacyjnej są kluczowe i jak sądy interpretują dowody w sprawach podatkowych.
“Koszty uzyskania przychodu – czy wystarczy faktura i zapłata? NSA wyjaśnia, co naprawdę liczy się dla fiskusa.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.