II FSK 1134/12
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi kasacyjnej M. R. od wyroku WSA w Łodzi, który oddalił jego skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2004 r. Organy podatkowe odmówiły zaliczenia do kosztów uzyskania przychodu wydatków podatnika jako wspólnika spółki cywilnej na zakup oleju napędowego od firmy "R." sp. z o.o. Ustalono, że "R." sp. z o.o. była zaangażowana w proceder przestępczy polegający na wprowadzaniu na rynek paliwa niewiadomego pochodzenia i wystawianiu fikcyjnych faktur. W związku z tym organy uznały, że sporne faktury nie odzwierciedlały rzeczywistego zdarzenia gospodarczego, a wydatki nie mogły być kwalifikowane jako koszty podatkowe na podstawie art. 22 ust. 1 ustawy o PIT. Podstawa opodatkowania została określona w drodze oszacowania. Podatnik zarzucał m.in. naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, w tym brak zaliczenia wydatków do kosztów uzyskania przychodu mimo posiadania paliwa i wykorzystywania go w działalności. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, podzielając stanowisko WSA i organów podatkowych. Sąd podkreślił, że kluczowe jest rzeczywiste poniesienie wydatku i jego związek z przychodem, a faktury dokumentujące fikcyjne transakcje nie mogą stanowić podstawy do zaliczenia wydatków do kosztów uzyskania przychodów. Sąd odrzucił również zarzuty dotyczące naruszenia przepisów proceduralnych, w tym odmowy dopuszczenia dowodów, oraz zarzut naruszenia art. 24b ust. 1 ustawy o PIT w związku z art. 23 Ordynacji podatkowej, wskazując, że oszacowanie nie może służyć obejściu wymogu wykazania rzeczywistego poniesienia wydatku.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie stanowiska NSA w zakresie kwalifikowania wydatków udokumentowanych nierzetelnymi fakturami jako kosztów uzyskania przychodów oraz interpretacji przepisów dotyczących szacowania podstawy opodatkowania.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji oszustwa podatkowego i obrotu 'pustymi fakturami', co może ograniczać jego bezpośrednie zastosowanie w przypadkach mniejszych nieprawidłowości w dokumentacji.
Zagadnienia prawne (3)
Czy wydatki udokumentowane nierzetelnymi fakturami, od podmiotu który nie był rzeczywistym sprzedawcą towaru, mogą zostać zaliczone do kosztów uzyskania przychodów?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, wydatki udokumentowane fakturami, które nie odzwierciedlają rzeczywistego zdarzenia gospodarczego i nie potwierdzają transakcji między wskazanymi podmiotami, nie mogą być zaliczone do kosztów uzyskania przychodów.
Uzasadnienie
Rzetelność transakcji jest warunkiem koniecznym do uznania wydatku za koszt podatkowy. Faktura musi potwierdzać rzeczywiste zdarzenie gospodarcze, a nie fikcyjną transakcję lub transakcję między innymi podmiotami.
Czy w przypadku stwierdzenia nierzetelności ksiąg podatkowych, organ podatkowy jest zobowiązany do oszacowania kosztów uzyskania przychodów?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, instytucja oszacowania podstawy opodatkowania nie może być stosowana w celu ominięcia wymogu wykazania rzeczywistego poniesienia wydatku i jego związku z przychodem. Podatnik jest zobowiązany do wykazania poniesienia kosztów.
Uzasadnienie
Oszacowanie nie zastępuje obowiązku podatnika do udokumentowania poniesienia wydatków w celu uzyskania przychodów. Jeśli faktury są nierzetelne i nie odzwierciedlają rzeczywistych transakcji, nie ma podstaw do oszacowania kosztów.
Czy odmowa dopuszczenia dowodu z przesłuchania świadków, którzy byli już przesłuchiwani w innych postępowaniach, stanowi naruszenie przepisów postępowania?
Odpowiedź sądu
Nie, organ podatkowy nie jest zobowiązany do uwzględnienia wszelkich wniosków dowodowych strony, jeśli zebrany materiał dowodowy pozwala na niebudzące wątpliwości ustalenie stanu faktycznego. Żądanie ponownego przesłuchania świadków jest uzasadnione tylko w przypadku wskazania konkretnych istotnych okoliczności faktycznych niezbędnych do wyjaśnienia sprzeczności.
Uzasadnienie
Organy podatkowe mają prawo ocenić potrzebę dalszego prowadzenia postępowania dowodowego. Odmowa dopuszczenia dowodu jest uzasadniona, jeśli zgromadzony materiał jest wystarczający do ustalenia stanu faktycznego.
Przepisy (10)
Główne
u.p.d.o.f. art. 22 § ust. 1
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
Koszty uzyskania przychodów to wszelkie koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów, z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 23. Koszty te muszą mieć charakter rzeczywisty i być odpowiednio udokumentowane.
Pomocnicze
u.p.d.o.f. art. 24b § ust. 1
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
Ordynacja podatkowa art. 122
Ordynacja podatkowa
Obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.
Ordynacja podatkowa art. 187 § par. 1
Ordynacja podatkowa
Obowiązek zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego.
Ordynacja podatkowa art. 180 § par. 1
Ordynacja podatkowa
Dowody w postępowaniu podatkowym.
Ordynacja podatkowa art. 188
Ordynacja podatkowa
Strona ma prawo żądać przeprowadzenia dowodu.
Ordynacja podatkowa art. 191
Ordynacja podatkowa
Organ ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy okoliczność została udowodniona.
Ordynacja podatkowa art. 23 § § 1, 2, 4
Ordynacja podatkowa
Szacowanie podstawy opodatkowania.
u.p.e.a. art. 154 § § 4
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Przekształcenie zajęcia zabezpieczającego w egzekucyjne.
Ordynacja podatkowa art. 70 § § 4
Ordynacja podatkowa
Przerwanie biegu przedawnienia.
Argumenty
Odrzucone argumenty
Zaliczenie do kosztów uzyskania przychodu wydatków udokumentowanych nierzetelnymi fakturami od podmiotu niebędącego rzeczywistym sprzedawcą. • Naruszenie przepisów postępowania poprzez odmowę dopuszczenia dowodów z przesłuchania świadków. • Naruszenie art. 24b ust. 1 u.p.d.o.f. w zw. z art. 23 § 1 pkt 1 i 2 Ordynacji podatkowej, poprzez błędne uznanie braku możliwości oszacowania kosztów. • Naruszenie art. 1 Protokołu nr 1 do Konwencji o ochronie praw człowieka.
Godne uwagi sformułowania
faktura, która nie odzwierciedla rzeczywistości gospodarczej, nie jest dokumentem, który pozwala zweryfikować związek wydatku z przychodem podatnika. • Rzetelność transakcji jest warunkiem sine qua non uznania wydatku za koszt potrącany. • Nie można traktować kwoty uwidocznionej na takim - nie odpowiadającym rzeczywistości dokumencie, w kategoriach kosztów uzyskania przychodów. • Oszacowanie nie może być zastosowane w celu ominięcia wymogu wykazania, iż określony wydatek został faktycznie poniesiony, a ponadto został poniesiony w celu uzyskania przychodów.
Skład orzekający
Małgorzata Wolf-Kalamala
przewodniczący sprawozdawca
Maciej Jaśniewicz
członek
Marek Olejnik
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie stanowiska NSA w zakresie kwalifikowania wydatków udokumentowanych nierzetelnymi fakturami jako kosztów uzyskania przychodów oraz interpretacji przepisów dotyczących szacowania podstawy opodatkowania."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji oszustwa podatkowego i obrotu 'pustymi fakturami', co może ograniczać jego bezpośrednie zastosowanie w przypadkach mniejszych nieprawidłowości w dokumentacji.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu nierzetelnych faktur i oszustw podatkowych, co jest istotne dla wielu przedsiębiorców i prawników. Wyjaśnia kluczowe zasady dotyczące kosztów uzyskania przychodów.
“Nierzetelne faktury za paliwo – dlaczego nie można ich zaliczyć do kosztów uzyskania przychodu?”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.