II FSK 113/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną A. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, który oddalił skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2013 r. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 141 § 4 P.p.s.a. (lakoniczne uzasadnienie wyroku WSA), art. 106 § 5 P.p.s.a. w zw. z art. 233 § 1 k.p.c. (dowolna ocena dowodu z wyroku sądu karnego), a także szereg przepisów Ordynacji podatkowej dotyczących postępowania dowodowego. Podniesiono również zarzuty naruszenia przepisów materialnych: art. 97 k.c. (nieprawidłowe umocowanie do reprezentacji), art. 22 ust. 1 u.p.d.o.f. (nieprawidłowe uznanie wydatku za koszt uzyskania przychodu) oraz art. 70 § 1 w zw. z art. 70c i art. 208 § 1 O.p. (przedawnienie zobowiązania podatkowego). Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. Sąd podkreślił, że skarga kasacyjna jest środkiem wysoce sformalizowanym, a jej autor musi precyzyjnie uzasadnić zarzuty, wskazując na związek przyczynowy między uchybieniem a wynikiem sprawy. Wiele zarzutów uznano za formalnie wadliwe z powodu ogólnikowości lub braku powiązania z konkretnymi przepisami. Zarzut naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. uznano za bezzasadny, gdyż strona nie wykazała, aby uzasadnienie WSA uniemożliwiało kontrolę instancyjną. Zarzut dotyczący oceny dowodu z wyroku sądu karnego oddalono, wskazując, że sąd pominął kluczową okoliczność uchylenia tego wyroku. Zarzut naruszenia art. 97 k.c. odrzucono, gdyż przepis ten nie był stosowany przez organy. W kwestii art. 22 ust. 1 u.p.d.o.f., NSA potwierdził ugruntowany pogląd, że do uznania wydatku za koszt uzyskania przychodów niezbędne jest nie tylko poniesienie wydatku i jego związek z przychodem, ale także odpowiednie udokumentowanie transakcji i jej zgodność z rzeczywistością. Faktura nieodzwierciedlająca rzeczywistych zdarzeń gospodarczych nie może być podstawą zaliczenia wydatku do kosztów. Zarzut dotyczący przedawnienia zobowiązania podatkowego uznano za bezzasadny, podzielając stanowisko WSA, że wszczęcie postępowania karnego skarbowego nie było instrumentalne, a organ wykazał konsekwencję w działaniach. Wniosek dowodowy strony na etapie kasacyjnym został oddalony, gdyż sąd administracyjny nie prowadzi ponownego postępowania dowodowego w celu ustalania stanu faktycznego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących kosztów uzyskania przychodów, wymogów formalnych skargi kasacyjnej oraz oceny dowodów w postępowaniu podatkowym i sądowoadministracyjnym.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i interpretacji przepisów podatkowych w kontekście konkretnych zarzutów skargi kasacyjnej.
Zagadnienia prawne (4)
Czy naruszenie art. 141 § 4 P.p.s.a. przez lakoniczne uzasadnienie wyroku WSA może stanowić podstawę kasacyjną, jeśli uniemożliwia kontrolę instancyjną?
Odpowiedź sądu
Nie, naruszenie art. 141 § 4 P.p.s.a. może stanowić podstawę kasacyjną tylko wtedy, gdy uzasadnienie wyroku WSA jest tak lakoniczne, że uniemożliwia kontrolę instancyjną lub nie zawiera stanowiska odnośnie stanu faktycznego. W tym przypadku zarzut był bezzasadny, gdyż strona nie wykazała istotnych wad uniemożliwiających kontrolę.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że zarzut naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. wymaga precyzyjnego wskazania, w jaki sposób uzasadnienie WSA uniemożliwiło kontrolę instancyjną i jaki miało wpływ na wynik sprawy. Ogólnikowe stwierdzenia o lakoniczności nie są wystarczające.
Czy wydatek udokumentowany fakturą, która nie odzwierciedla rzeczywistych zdarzeń gospodarczych, może zostać zaliczony do kosztów uzyskania przychodów na podstawie art. 22 ust. 1 u.p.d.o.f.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, do uznania wydatku za koszt uzyskania przychodów niezbędne jest nie tylko poniesienie wydatku i jego związek z przychodem, ale także odpowiednie udokumentowanie tej operacji oraz zgodność z rzeczywistym przebiegiem zdarzenia gospodarczego. Faktura nieodzwierciedlająca rzeczywistości nie może być podstawą zaliczenia do kosztów.
Uzasadnienie
NSA potwierdził ugruntowany pogląd orzecznictwa, że kluczowa jest rzetelność dowodów księgowych i zgodność z rzeczywistością. Sam fakt wystawienia faktury i dokonania zapłaty nie jest wystarczający, jeśli transakcja jest fikcyjna lub wadliwie udokumentowana.
Czy wszczęcie postępowania karnego skarbowego na krótko przed upływem terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego oznacza instrumentalne działanie organu mające na celu uniknięcie przedawnienia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Niekoniecznie. Należy zbadać, czy dalsza aktywność organu lub jej brak potwierdzają wątpliwości co do celowości wszczęcia postępowania. W tym przypadku organ wykazał konsekwencję w działaniach, co wykluczyło instrumentalny charakter postępowania.
Uzasadnienie
Sąd, opierając się na uchwale I FPS 1/21, uznał, że samo zbieżność dat nie przesądza o instrumentalnym charakterze postępowania. Kluczowe jest wykazanie konsekwencji organu w prowadzeniu sprawy, co miało miejsce w analizowanym przypadku.
Czy sąd administracyjny w postępowaniu kasacyjnym może przeprowadzić uzupełniające postępowanie dowodowe w celu ponownego ustalenia stanu faktycznego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, celem postępowania dowodowego przed sądem administracyjnym nie jest ponowne ustalanie stanu faktycznego w zastępstwie organu administracji. Art. 106 § 3 P.p.s.a. pozwala jedynie w drodze wyjątku na uzupełniające postępowanie dowodowe w razie istotnych wątpliwości co do zgodności z prawem aktu, a nie co do prawidłowości ustaleń faktycznych.
Uzasadnienie
Sąd oddalił wniosek dowodowy strony, wskazując, że postępowanie kasacyjne nie służy ponownemu ustalaniu faktów, a jedynie kontroli legalności zaskarżonego aktu w granicach skargi kasacyjnej.
Przepisy (28)
Główne
u.p.d.o.f. art. 22 § 1
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
Do uznania wydatku za koszt uzyskania przychodów niezbędne jest nie tylko zaistnienie konkretnego zdarzenia gospodarczego, ale i odpowiednie udokumentowanie tej operacji oraz zgodność z rzeczywistym przebiegiem operacji gospodarczej. Faktura, która nie odzwierciedla rzeczywiście przeprowadzonej transakcji od strony podmiotowej (jest fikcyjna), nie może być uznana za prawidłowy dowód poniesienia kosztu podatkowego.
P.p.s.a. art. 184
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa prawna orzeczenia NSA.
Pomocnicze
u.p.d.o.f. art. 24 § 2
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
Możliwe jest dokonywanie zapisów w księdze podatkowej tylko na podstawie dokumentów prawidłowych i rzetelnych.
P.p.s.a. art. 141 § 4
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Wadliwość uzasadnienia wyroku, o której mowa w tym przepisie, może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego jedynie, wówczas gdy uzasadnienie sporządzone jest w taki sposób, że niemożliwa jest kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku, a w szczególności jeżeli nie zawiera stanowiska odnośnie stanu faktycznego przyjętego jako podstawa zaskarżonego rozstrzygnięcia.
P.p.s.a. art. 106 § 3
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pozwala jedynie w drodze wyjątku przeprowadzić uzupełniające postępowanie dowodowe w razie wystąpienia istotnych wątpliwości co do zgodności z prawem zaskarżonego aktu - a nie co do prawidłowości poczynionych w postępowaniu administracyjnym ustaleń faktycznych.
P.p.s.a. art. 106 § 5
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Przepis ten znajduje zastosowanie z uwagi na odesłanie zawarte w art. 233 § 1 k.p.c. do swobodnej oceny dowodów dopuszczonych przez sąd administracyjny.
P.p.s.a. art. 174 § 2
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Wymóg wykazania, że uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
P.p.s.a. art. 176
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Strona ma obowiązek nie tylko przytoczyć podstawy skargi kasacyjnej, ale również szczegółowo je uzasadnić, wyjaśniając na czym naruszenie polegało i przedstawiając argumentację na poparcie odmiennej wykładni przepisu lub umotywowanie błędnego zastosowania przepisu.
P.p.s.a. art. 183 § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu uwzględniając wyłącznie nieważność postępowania sądowoadministracyjnego.
P.p.s.a. art. 204 § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa prawna rozstrzygnięcia o kosztach postępowania kasacyjnego.
P.p.s.a. art. 205 § 2
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa prawna rozstrzygnięcia o kosztach postępowania kasacyjnego.
P.p.s.a. art. 209
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa prawna rozstrzygnięcia o kosztach postępowania kasacyjnego.
k.p.c. art. 233 § 1
Ustawa Kodeks postępowania cywilnego
Zasady swobodnej oceny dowodów.
O.p. art. 70 § 1
Ustawa Ordynacja podatkowa
Przedawnienie zobowiązania podatkowego.
O.p. art. 70 § 6
Ustawa Ordynacja podatkowa
Wszczęcie postępowania karnego skarbowego jako przerwa biegu terminu przedawnienia.
O.p. art. 70c
Ustawa Ordynacja podatkowa
Przedawnienie zobowiązania podatkowego.
O.p. art. 120
Ustawa Ordynacja podatkowa
Ogólna zasada prowadzenia postępowania podatkowego.
O.p. art. 121 § 1
Ustawa Ordynacja podatkowa
Zasada prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych.
O.p. art. 122
Ustawa Ordynacja podatkowa
Zasada prawdy obiektywnej (wyjaśnienia stanu faktycznego).
O.p. art. 123 § 1
Ustawa Ordynacja podatkowa
Zasada czynnego udziału strony w postępowaniu.
O.p. art. 180 § 1
Ustawa Ordynacja podatkowa
Zasada dopuszczalności dowodów.
O.p. art. 187 § 1
Ustawa Ordynacja podatkowa
Obowiązek zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego.
O.p. art. 188
Ustawa Ordynacja podatkowa
Uwzględnianie wniosków dowodowych strony.
O.p. art. 191
Ustawa Ordynacja podatkowa
Zasada swobodnej oceny dowodów.
O.p. art. 208 § 1
Ustawa Ordynacja podatkowa
Przedawnienie zobowiązania podatkowego.
O.p. art. 210 § 1
Ustawa Ordynacja podatkowa
Elementy decyzji podatkowej.
O.p. art. 210 § 4
Ustawa Ordynacja podatkowa
Elementy decyzji podatkowej.
k.c. art. 97
Ustawa Kodeks cywilny
Przedstawicielstwo ustawowe.
Argumenty
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 141 § 4 P.p.s.a. przez lakoniczne uzasadnienie wyroku WSA. • Naruszenie art. 106 § 5 P.p.s.a. w zw. z art. 233 § 1 k.p.c. przez dowolną ocenę dowodu z wyroku sądu karnego. • Naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej dotyczących postępowania dowodowego (art. 120, 121 § 1, 122, 123 § 1, 187 § 1, 188, 191 O.p.). • Naruszenie art. 97 k.c. przez niezastosowanie. • Naruszenie art. 22 ust. 1 u.p.d.o.f. przez nieprawidłowe uznanie wydatku za koszt uzyskania przychodu. • Naruszenie art. 70 § 1 w zw. z art. 70c i art. 208 § 1 O.p. przez niewłaściwe zastosowanie przepisu o przedawnieniu zobowiązania podatkowego.
Godne uwagi sformułowania
Skarga kasacyjna jest bowiem wysoce sformalizowanym środkiem zaskarżenia i musi odpowiadać wymogom określonym w art. 174 i art. 176 P.p.s.a. • Naczelny Sąd Administracyjny związany jest granicami skargi kasacyjnej i nie może zastępować strony w wyrażaniu, precyzowaniu, czy też uzasadnianiu jej zarzutów. • Do uznania wydatku za koszt uzyskania przychodów niezbędne jest nie tylko zaistnienie konkretnego zdarzenia gospodarczego polegającego na zakupie towaru, u konkretnego sprzedawcy, za konkretną cenę, ale i odpowiednie udokumentowanie tej operacji. • Faktura, która nie odzwierciedla rzeczywiście przeprowadzonej transakcji od strony podmiotowej (jest fikcyjna), nie może być uznana za prawidłowy dowód poniesienia kosztu podatkowego.
Skład orzekający
Anna Dumas
przewodniczący sprawozdawca
Artur Kot
sędzia del. WSA
Małgorzata Wolf-Kalamala
sędzia NSA
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących kosztów uzyskania przychodów, wymogów formalnych skargi kasacyjnej oraz oceny dowodów w postępowaniu podatkowym i sądowoadministracyjnym."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i interpretacji przepisów podatkowych w kontekście konkretnych zarzutów skargi kasacyjnej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy kluczowych kwestii w podatku dochodowym od osób fizycznych, takich jak koszty uzyskania przychodów i rzetelność dokumentacji, co jest istotne dla wielu przedsiębiorców i doradców podatkowych. Analiza wymogów formalnych skargi kasacyjnej jest również wartościowa dla prawników procesowych.
“Czy faktura wystarczy, by zaliczyć wydatek do kosztów? NSA wyjaśnia kluczowe zasady!”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.