II FSK 1122/05
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Wojciecha S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, który oddalił skargę skarżącego na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. w sprawie zarzutu dotyczącego prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Przedmiotem sporu było zastosowanie przez organ egzekucyjny środka egzekucyjnego w postaci zajęcia świadczenia rentowego, które skarżący uznał za zbyt uciążliwe. Sąd pierwszej instancji oddalił skargę, wskazując, że zgodnie z art. 7 par. 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, organ egzekucyjny stosuje środek prowadzący bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku środków – najmniej uciążliwy. W tej sprawie jedynym skutecznym środkiem okazało się zajęcie renty, gdyż inne propozycje skarżącego, takie jak egzekucja z wierzytelności czy nieruchomości, okazały się nieskuteczne lub były już obciążone innymi egzekucjami. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną, podkreślił sformalizowany charakter postępowania i związanie granicami skargi. Sąd uznał, że zarzuty dotyczące naruszenia art. 7 par. 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz przepisów Kodeksu cywilnego (art. 860 i 870 Kc) są bezzasadne. Sąd wyjaśnił, że choć egzekucja z praw wspólnika w spółce cywilnej jest dopuszczalna, w tym przypadku okazałaby się nieefektywna. Ponieważ organ egzekucyjny nie dysponował wyborem spośród kilku skutecznych środków, nie mógł rozważać stopnia ich uciążliwości. W konsekwencji, NSA oddalił skargę kasacyjną.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja zasady wyboru najmniej uciążliwego środka egzekucyjnego w sytuacji braku alternatyw.
Dotyczy specyficznej sytuacji braku skutecznych alternatywnych środków egzekucyjnych.
Zagadnienia prawne (2)
Czy organ egzekucyjny, stosując środek egzekucyjny, ma obowiązek wyboru najmniej uciążliwego spośród wszystkich możliwych środków, nawet jeśli tylko jeden z nich gwarantuje skuteczne wyegzekwowanie należności?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Organ egzekucyjny ma obowiązek stosowania środka egzekucyjnego, który prowadzi bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków – najmniej uciążliwego. Jednakże, jeśli istnieje tylko jeden skuteczny środek egzekucyjny, organ nie ma możliwości wyboru i nie musi rozważać stopnia jego uciążliwości.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że art. 7 par. 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wymaga zastosowania środka prowadzącego do wykonania obowiązku, a spośród kilku – najmniej uciążliwego. W sytuacji, gdy tylko jeden środek (zajęcie renty) okazał się skuteczny, a inne (wierzytelności, nieruchomość) były nieskuteczne lub zajęte na inne cele, organ nie miał możliwości wyboru i nie mógł rozważać stopnia uciążliwości.
Czy wierzytelności i nieruchomości należące do spółki cywilnej stanowią majątek wspólników, z którego można prowadzić egzekucję na rzecz indywidualnych długów wspólnika?
Odpowiedź sądu
Tak, majątek spółki cywilnej, w tym wierzytelności i nieruchomości, stanowi majątek wspólników objęty współwłasnością łączną, z którego można prowadzić egzekucję na rzecz indywidualnych długów wspólnika, np. poprzez zajęcie praw przysługujących wspólnikowi na wypadek wystąpienia ze spółki.
Uzasadnienie
Sąd wyjaśnił, że spółka cywilna nie posiada osobowości prawnej, a jej majątek stanowi współwłasność łączną wspólników. W związku z tym, możliwe jest prowadzenie egzekucji z praw przysługujących wspólnikowi na wypadek wystąpienia ze spółki, co mogłoby umożliwić egzekucję z wierzytelności i nieruchomości.
Przepisy (11)
Główne
u.p.e.a. art. 7 § par. 2
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Organ egzekucyjny stosuje środek egzekucyjny, który prowadzi bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku środków – środek lub środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego. Możliwość wyboru najmniej uciążliwego środka istnieje tylko wtedy, gdy jest więcej niż jeden skuteczny środek.
Pomocnicze
u.p.e.a. art. 34 § par. 4
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Przepis ten dotyczy oceny przez sąd procesowego przepisu dotyczącego zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego.
p.p.s.a. art. 145 § par. 1 pkt 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa skargi kasacyjnej dotycząca naruszenia przepisów postępowania.
p.p.s.a. art. 174
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawy skargi kasacyjnej.
p.p.s.a. art. 183 § par. 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Związanie NSA granicami skargi kasacyjnej.
p.p.s.a. art. 184
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Rozstrzygnięcie NSA w przedmiocie skargi kasacyjnej.
p.p.s.a. art. 250
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Rozstrzygnięcie o kosztach nieopłaconej pomocy prawnej.
k.c. art. 860 § par. 1
Kodeks cywilny
Przepis dotyczący umowy spółki cywilnej.
k.c. art. 870
Kodeks cywilny
Przepis dotyczący możliwości wypowiedzenia udziału wspólnika w spółce cywilnej.
rozp. Min. Sprawiedliwości art. 14 § ust. 2 pkt 2 lit. a
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu
rozp. Min. Sprawiedliwości art. 15 § pkt 1 i 2
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organ egzekucyjny zastosował jedyny skuteczny środek egzekucyjny (zajęcie renty), ponieważ inne środki były nieskuteczne lub zajęte na inne cele. • Sąd administracyjny nie jest związany zarzutami naruszenia prawa materialnego, jeśli nie są one powiązane z przepisami postępowania w sposób umożliwiający ich merytoryczne rozpatrzenie w ramach skargi kasacyjnej. • Zastosowanie art. 7 par. 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie wymaga rozważania stopnia uciążliwości, gdy istnieje tylko jeden skuteczny środek egzekucyjny.
Odrzucone argumenty
Zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego (zajęcie renty). • Naruszenie zasady celowości działania. • Zastosowanie represji wobec dłużnika. • Niezastosowanie art. 860 par. 1 i 870 Kodeksu cywilnego, co uniemożliwiło egzekucję z wierzytelności i nieruchomości spółki cywilnej. • Naruszenie art. 145 par. 1 pkt 1 p.p.s.a. i art. 7 par. 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Godne uwagi sformułowania
organ egzekucyjny stosuje środek egzekucyjny, który prowadzi bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku środków egzekucyjnych - środek lub środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego • zastosowanie najmniej uciążliwego środka egzekucyjnego może mieć miejsce w przypadku istnienia w tym względzie możliwości wyboru • postępowanie wywołane wniesieniem skargi kasacyjnej od orzeczenia sądu wojewódzkiego jest postępowaniem wysoce sformalizowanym • związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej • spółka cywilna jest umową cywilną, nie posiada ona osobowości prawnej i nie jest zaliczana do kategorii tzw. 'ułomnych osób prawnych'. Majątek takiej spółki (...) w istocie stanowi majątek wspólników, objęty współwłasnością łączną.
Skład orzekający
Grzegorz Krzymień
przewodniczący
Jacek Brolik
członek
Jerzy Rypina
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja zasady wyboru najmniej uciążliwego środka egzekucyjnego w sytuacji braku alternatyw."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji braku skutecznych alternatywnych środków egzekucyjnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnej zasady proceduralnej w postępowaniu egzekucyjnym, która ma znaczenie praktyczne dla dłużników i organów egzekucyjnych, choć stan faktyczny jest dość typowy.
“Czy organ egzekucyjny zawsze musi wybierać najmniej uciążliwy środek? NSA wyjaśnia.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.