II FSK 1117/08
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił skargę kasacyjną podatniczki, uznając, że umorzenie zaległości podatkowej nie przysługuje, gdy trudna sytuacja materialna wynika z dokonanych darowizn.
Podatniczka wniosła o umorzenie zaległości podatkowej, powołując się na zły stan zdrowia i niskie dochody z emerytury. Organy podatkowe odmówiły, wskazując, że jej niewypłacalność wynika z darowizn nieruchomości dokonanych na rzecz syna i wnuków po ustaleniu zaległości. Sąd pierwszej instancji oddalił skargę, a NSA utrzymał ten wyrok, podkreślając, że umorzenie jest wyjątkiem i nie przysługuje, gdy trudna sytuacja materialna jest wynikiem działań podatnika.
Sprawa dotyczyła wniosku o umorzenie zaległości podatkowej w podatku dochodowym od osób fizycznych, który został odmówiony przez organy podatkowe. Podatniczka argumentowała, że jej trudna sytuacja finansowa, spowodowana złym stanem zdrowia i niską emeryturą, uzasadnia umorzenie. Organy podatkowe oraz sąd pierwszej instancji uznali jednak, że główną przyczyną niewypłacalności podatniczki były darowizny nieruchomości dokonane na rzecz syna i wnuków po ustaleniu zaległości podatkowej. Sąd Okręgowy uznał te darowizny za bezskuteczne wobec Skarbu Państwa. Naczelny Sąd Administracyjny, oddalając skargę kasacyjną, potwierdził, że umorzenie zaległości podatkowych jest instytucją wyjątkową i nie przysługuje, gdy trudna sytuacja materialna podatnika jest wynikiem jego własnych działań, a nie okoliczności od niego niezależnych. Sąd podkreślił również, że ciężar udowodnienia przesłanek uzasadniających umorzenie spoczywa na wnioskodawcy, a podnoszenie nowych okoliczności na etapie postępowania kasacyjnego jest spóźnione.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, podatniczka nie spełnia przesłanek do umorzenia zaległości podatkowej, ponieważ jej trudna sytuacja materialna wynika z dokonanych przez nią darowizn nieruchomości, a nie z okoliczności od niej niezależnych.
Uzasadnienie
Umorzenie zaległości podatkowej jest instytucją wyjątkową. Trudna sytuacja materialna podatnika, która uzasadnia umorzenie, musi wynikać z okoliczności od niego niezależnych. W tym przypadku niewypłacalność podatniczki była konsekwencją dokonanych przez nią darowizn nieruchomości, które zostały uznane za bezskuteczne wobec wierzyciela (Skarbu Państwa).
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odrzucono_skargę
Przepisy (9)
Główne
o.p. art. 67a § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Organ podatkowy może umorzyć zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym. Umorzenie jest instytucją o charakterze wyjątkowym.
o.p. art. 67a § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Ciężar udowodnienia okoliczności uzasadniających umorzenie (ważny interes podatnika lub interes publiczny) spoczywa na wnioskodawcy.
Pomocnicze
o.p. art. 187 § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Organ podatkowy jest obowiązany zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy.
o.p. art. 67b
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
k.c. art. 527
Kodeks cywilny
Przepis dotyczący uznania czynności prawnych (darowizny) za bezskuteczne w stosunku do wierzyciela.
p.p.s.a. art. 183 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
NSA jest związany granicami skargi kasacyjnej.
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 205 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 205 § 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Trudna sytuacja materialna podatniczki wynika z jej własnych działań (darowizny), a nie z okoliczności od niej niezależnych, co wyklucza możliwość umorzenia zaległości podatkowej.
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 67a o.p. przez pominięcie rozważenia przesłanek ważnego interesu podatnika. Naruszenie art. 187 § 1 o.p. i art. 77 § 1 k.p.a. przez pominięcie rozpatrzenia całości materiału dowodowego.
Godne uwagi sformułowania
Umorzenie jest instytucją o charakterze wyjątkowym, gdyż zasadą jest płacenie podatków, nie zaś zwalnianie podatników z tego obowiązku. W interesie podatnika leży zatem podanie do wiadomości organów wszystkich istotnych okoliczności sprawy i dopilnowanie ich utrwalenia w dokumentach. Ciężar udowodnienia okoliczności, na które powołuje się wnioskodawca w swoim wniosku, powinien także spoczywać na samym zainteresowanym. Trudna sytuacja materialna skarżącej, która uniemożliwiła wyegzekwowanie zaległości podatkowej, nie powstała na skutek zaistnienia okoliczności od skarżącej niezależnych, a tylko taka sytuacja uzasadniałaby zastosowanie ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych.
Skład orzekający
Aleksandra Wrzesińska-Nowacka
przewodniczący
Bogusław Dauter
sprawozdawca
Ludmiła Jajkiewicz
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie odmowy umorzenia zaległości podatkowej, gdy trudna sytuacja materialna jest wynikiem działań podatnika (np. darowizn). Interpretacja przesłanek z art. 67a Ordynacji podatkowej."
Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy trudna sytuacja materialna podatnika jest konsekwencją jego własnych działań, a nie okoliczności od niego niezależnych. Sprawa dotyczy konkretnego stanu faktycznego i interpretacji przepisów Ordynacji podatkowej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, że nawet w trudnej sytuacji życiowej, umorzenie zaległości podatkowej nie jest gwarantowane, jeśli przyczyna tej sytuacji leży po stronie podatnika. Jest to ważna lekcja dla innych podatników.
“Darowizna nieruchomości może pozbawić Cię szansy na umorzenie zaległości podatkowej.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII FSK 1117/08 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2009-12-18 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2008-07-07 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Aleksandra Wrzesińska- Nowacka /przewodniczący/ Bogusław Dauter /sprawozdawca/ Ludmiła Jajkiewicz Symbol z opisem 6117 Ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.) Hasła tematyczne Podatkowe postępowanie Ulgi podatkowe Sygn. powiązane I SA/Kr 321/07 - Wyrok WSA w Krakowie z 2007-12-21 Skarżony organ Dyrektor Izby Skarbowej Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2005 nr 8 poz 60 art. 67a par. 1 pkt 3, art. 187 par. 1 Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Aleksandra Wrzesińska- Nowacka, Sędziowie NSA Bogusław Dauter (spr.), WSA del. Ludmiła Jajkiewicz, Protokolant Justyna Bluszko-Biernacka, po rozpoznaniu w dniu 18 grudnia 2009 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Z. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 21 grudnia 2007 r. sygn. akt I SA/Kr 321/07 w sprawie ze skargi Z. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 10 maja 2006 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowej w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1998 r. 1) oddala skargę kasacyjną, 2) przyznaje adwokatowi B. C. od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie) wynagrodzenie z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej w postępowaniu kasacyjnym z urzędu w kwocie 180 (słownie: sto osiemdziesiąt) złotych powiększoną o należny podatek od towarów i usług. Uzasadnienie 1. Wyrokiem z 21 grudnia 2007 r., I SA/Kr 321/07, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, oddalił skargę Z. S., na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z 10 maja 2006 r., nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w W. z 17 lutego 2006 r., [...], odmawiającą umorzenia zaległości w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych od dochodów nie znajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach za 1998 r. w kwocie 110.627,96 zł wraz z należnymi odsetkami za zwłokę wynoszącymi 147 696 zł. 2. Rozstrzygnięcie to zapadło w następującym, przyjętym przez sąd pierwszej instancji stanie faktycznym: wnioskiem z 16 stycznia 2006 r. skarżąca zwróciła się do Naczelnika Urzędu Skarbowego w W. o umorzenie 60 - 70% zaległości podatkowej oraz całość odsetek za zwłokę. Prośbę swoją uzasadniła bardzo złym stanem zdrowia, koniecznością ponoszenia w związku z tym wydatków na leczenie oraz utrzymywaniem się wyłączenie z emerytury w wysokości 760 zł, która jest zajęta na poczet spłaty zaległości podatkowej. Podatniczka podniosła również, iż nie jest właścicielką nieruchomości ani innych walorów majątkowych, korzysta jedynie z mieszkania, co do którego ustanowiono na jej rzecz służebność. Rozpoznając wniosek podatniczki organy podatkowe wskazały, że zaległość powstała na skutek nieuregulowania należności wynikającej z decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w W. z 10 maja 2000 r. ustalającej zryczałtowany podatek dochodowy od osób fizycznych od dochodów nie znajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach w wysokości 114.636,80 zł. Wobec przedmiotowej zaległości podatkowej 8 września 2000 r. zostało wszczęte postępowanie egzekucyjne, w trakcie którego sporządzono protokół majątkowy, z którego wynika, iż strona nie posiada żadnego majątku ruchomego i nieruchomego, jedynym źródłem utrzymania podatniczki jest emerytura w wysokości około 760 zł miesięcznie, zajęta w dniu 11 września 2000 r. w kwocie około 230 - 270 zł miesięcznie. W dniu 28 czerwca 2000 r. skarżąca przeniosła w drodze umowy darowizny na rzecz syna A. S. własność nieruchomości w W. obejmującej działki gruntowe wraz z budynkiem mieszkalnym w stanie surowym. Następnie 18 lipca 2000 r. podatniczka przeniosła w drodze kolejnej umowy darowizny 3 nieruchomości na rzecz wnuków M. i S. S.. W związku z tym Naczelnik Urzędu Skarbowego w W. skierował do Sądu Okręgowego w K. wniosek o uznanie czynności darowizn w/w nieruchomości za bezskuteczne w trybie art. 527 zł k.c. Sąd Okręgowy w K. wyrokiem z 5 kwietnia 2006 r., I C [...], uznał powyższe umowy darowizny za bezskuteczne w stosunku do Skarbu Państwa - Urzędu Skarbowego w W.. W związku z tym zdaniem organów podatkowych nie zachodziły przesłanki uzasadniającej umorzenie zaległości podatkowej. 3. W skardze do sądu administracyjnego pierwszej instancji podatniczka zarzuciła naruszenie art. 67a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jednolity: Dz. U. z 2005 r., nr 8, poz. 60 z późn. zm., dalej: o.p.) oraz art. 187 § 1 o.p. 4. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie sąd pierwszej instancji, powołując się na treść art. 67a § 1 pkt 3 o.p. wskazał, że kwestia istnienia przesłanek uzasadniających umorzenie zaległości podatkowej została właściwie przeanalizowana przez organy podatkowe w aspekcie treści art. 67a, art. 122 oraz art. 187§1 o.p., co znalazło odzwierciedlenie w uzasadnieniach decyzji organów podatkowych. Z materiału dowodowego sprawy wynika, iż organy podatkowe prawidłowo określiły sytuację finansową i rodzinną podatnika. Wzięły pod uwagę wysokość osiąganego przez skarżącą dochodu, ponoszone wydatki, jak również fakt dokonania przez skarżącą z pokrzywdzeniem Skarbu Państwa darowizn nieruchomości na rzecz najbliższych. Stan majątkowy skarżącej był bowiem konsekwencją dokonanych przez nią na rzecz syna i wnuków darowizn nieruchomości, dokonanych w krótkim okresie czasu po doręczeniu decyzji ustalającej zryczałtowany podatek dochodowy od osób fizycznych od dochodów nie znajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach. W wyniku dokonanych darowizn skarżąca stała się niewypłacalna. Tak więc trudna sytuacja materialna skarżącej, która uniemożliwiła wyegzekwowanie zaległości podatkowej, nie powstała na skutek zaistnienia okoliczności od skarżącej niezależnych, a tylko taka sytuacja uzasadniałaby zastosowanie ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych. Wskazano również na niekonsekwencję skarżącej w określeniu swojej sytuacji majątkowej, gdyż z jednej strony podaje ona, iż mieszka w domu, który podarowała wnukom, gdzie ma ustanowioną dożywotnią służebność mieszkania, z drugiej strony natomiast przedkłada wystawione na nią rachunki (min. za telefon, energię, gaz), które opłaca, a które dotyczą całej nieruchomości. Podkreślono, że wyrok Sądu Okręgowego w K. z 5 kwietnia 2006 r. uznający powyższe darowizny za bezskuteczne w stosunku do wierzyciela jest już prawomocny, gdyż wyrokiem Sądu Apelacyjnego w K. z 25 kwietnia 2007 r., I ACa [...], apelacja skarżącej została oddalona. Tak więc Naczelnik Urzędu Skarbowego w W. będzie mógł, z pierwszeństwem przed wierzycielami obdarowanych, dochodzić zaspokojenia z nieruchomości, które wskutek czynności uznanych za bezskuteczne wyszły z majątku skarżącej. 5. W skardze kasacyjnej podatniczka zaskarżyła powyższy wyrok w całości zarzucając mu naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 67a o.p. wyrażające się w pominięciu rozważenia zaistnienia materialnoprawnych przesłanek wymienionych w tym przepisie. Uzasadniając tę podstawę kasacyjna wskazano, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, jak i organy podatkowe wcześniej rozpoznające sprawę, nie rozpatrzyły warunków w jakich żyje aktualnie skarżąca. Wskazują one bowiem na istnienie przesłanki ważnego interesu podatnika uzasadniającej umorzenie zaległości podatkowej. Organy podatkowe natomiast skoncentrowały się wyłącznie na ustaleniach dotyczących składników majątkowych, które skarżąca posiadała, a którymi zadysponowała nieodpłatnie na rzecz najbliższych, chcąc na starość uregulować swoje sprawy majątkowe. Zarzucono także naruszenie przepisów postępowania, a to art. 187 § 1 o.p. oraz art. 77 § 1 k.p.a przez pominięcie rozpatrzenia całości materiału dowodowego sprawy. Uzasadniając tę podstawę kasacyjną wskazano, iż obowiązek przeprowadzenia postępowania co do wszystkich istotnych okoliczności spoczywa na sądzie i nie może być przerzucony na stronę. Ciężar dowodu na mocy art. 77 § 1 k.p.a. obciąża bowiem organ administracyjny, a jeżeli strona przedstawi niepełny materiał dowodowy, organ ma obowiązek z własnej inicjatywy go uzupełnić, czego Wojewódzkie Sąd Administracyjny w Krakowie nie uczynił. W związku z tak postawionymi zarzutami wniesiono o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, względnie uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i rozpoznanie skargi kasacyjnej, poprzez uchylenie poprzedzających zaskarżony wyrok decyzji organów podatkowych tj. decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w W. z 17 lutego 2006 r., nr [...] oraz decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w K. z 10 maja 2006 r., nr [...]. Ponadto wniesiono o zasądzenie od Skarbu Państwa kosztów zastępstwa procesowego na rzecz adwokata B. C., Kancelaria Adwokacka, ul. [...], [...] K., tytułem nieopłaconej pomocy prawnej z urzędu, kwoty wg norm przepisanych, jednocześnie oświadczając, że opłata ta nie została uiszczona w całości ani w części. 6. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Skarbowej w K. wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 7. Skarga kasacyjna nie ma uzasadnionych podstaw. Należy zauważyć, że umorzenie jest instytucją o charakterze wyjątkowym, gdyż zasadą jest płacenie podatków, nie zaś zwalnianie podatników z tego obowiązku (wyrok NSA z 15 maja 1991 r., SA/Gd 295/91, POP 1994, nr 1, poz. 7). Zgodnie z art. 67a § 1 pkt 3 o.p., organ podatkowy, na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. Składając wniosek o umorzenie zaległości podatkowych, podatnik powinien ten wniosek uzasadnić. W interesie podatnika leży zatem podanie do wiadomości organów wszystkich istotnych okoliczności sprawy i dopilnowanie ich utrwalenia w dokumentach. Jeżeli więc wnioskodawca powołuje się na przesłankę ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego, musi wykazać, na czym one w jego konkretnym przypadku polegają (wyrok NSA z 23 września 1999 r., SA/Sz 116/98, niepubl.). Na ten aspekt zwrócił także uwagę Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 25 kwietnia 2008 r. (II FSK 346/07, niepubl.), stwierdzając, że pomimo braku jednoznacznych regulacji ustawowych w sprawach ulg i zwolnień uznaniowych udzielanych na podstawie art. 67a nie można odrzucić tezy, iż ciężar udowodnienia okoliczności, na które powołuje się wnioskodawca w swoim wniosku, powinien także spoczywać na samym zainteresowanym. Wnioskodawca bowiem, wskazując na przeszkody w zakresie możliwości uiszczenia podatku, najczęściej sam dysponuje odpowiednimi dowodami mogącymi potwierdzić określone fakty. Ze względu na konstrukcję art. 67a § 1 pkt 3, użyte w nim zwroty "ważny interes podatnika" i "interes publiczny" odnoszą się do hipotezy normy i wskazują sytuację faktyczną, w której można dokonać umorzenia zaległości podatkowych lub odsetek za zwłokę. Organ podatkowy dysponuje więc pewnym zakresem swobody w odniesieniu zarówno do wykładni tych pojęć, jak i oceny sytuacji faktycznej. Jeżeli stwierdzi wystąpienie przypadków mieszczących się w hipotezie normy, będzie mógł zastosować uznanie. Jeżeli jednak nie stwierdzi wystąpienia sytuacji odpowiadających użytym pojęciom, wówczas w ogóle nie będzie wchodziło w grę zastosowanie przez ten organ uznania administracyjnego. Oznacza to, że w takim przypadku organ nie będzie dysponował wyborem, tylko decyzja będzie miała charakter związany (por. M. Jaśkowska, Glosa do wyroku NSA z 26 września 2002 r., III SA 659/01, OSP 2003, nr 9, s. 481). Innymi słowy, w sytuacji kiedy organ podatkowy stwierdzi, że w sprawie nie zachodzą przesłanki, o których mowa w komentowanym przepisie, tj. brak "ważnego interesu podatnika" lub "interesu publicznego", przepis ten w ogóle nie może mieć zastosowania. Dopiero stwierdzenie przez organ podatkowy jednej z tych przesłanek lub obu łącznie powoduje konieczność rozważenia, czy zaległość podatkowa może być umorzona, a jeżeli tak, to w jakiej części (por. B. Dauter w: S. Babiarz, B. Dauter, B. Gruszczyński, R. Hauser, A. Kabat, M. Niezgódka - Medek, Ordynacja podatkowa, Komentarz, LexisNexis, Warszawa 2009, str. 355- 356) Przechodząc do oceny postawionych w skardze kasacyjnej zarzutów, należy podnieść, że na podstawie art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny jest związany granicami skargi kasacyjnej, a tym samym nie może samodzielnie uzupełniać i konkretyzować zarzutów kasacyjnych. Odnosząc się zatem do pierwszego z zarzutów tj. zarzutu naruszenia przepisów postępowania - art. 187 § 1 o.p. oraz art. 77 § 1 k.p.a. należy zauważyć, że nie może on zostać uznany. Autor skargi kasacyjnej poza postawieniem go w petitum skargi kasacyjnej w żaden sposób tego zarzutu nie uzasadnia. Przede wszystkim należy zaznaczyć, że w niniejszej sprawie nie mógł być naruszony art. 77 § 1 k.p.a. bowiem do postępowania wszczętego na podstawie art. 67a o.p. stosuje się przepisy ustawy Ordynacja podatkowa. W ramach tego postępowania zastosowanie będą miały reguły postępowania określone w Dziale IV ustawy Ordynacja podatkowa. Tym samym organy podatkowe nie stosują przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. Za błędny należy uznać zarzut naruszenia art. 187 § 1 o.p. Zgodnie z jego treścią organ podatkowy jest obowiązany zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Przez wyczerpujące rozpatrzenie całego materiału dowodowego należy rozumieć ustosunkowanie się przez organ podatkowy do każdego dowodu bądź grupy dowodów jednorodnych i dokonanie ich oceny we wzajemnym ze sobą powiązaniu. Obowiązkiem organu jest nie tylko wskazanie, na podstawie jakich dowodów ustalono stan faktyczny sprawy, ale także odniesienie się do dowodów, którym odmówiono wiarygodności. Jeżeli organ podatkowy wyprowadza określone ustalenia dotyczące stanu faktycznego z posiadanej dokumentacji, to skuteczne ich zakwestionowanie wymaga przeprowadzenia stosownego kontrdowodu z inicjatywy strony toczącego się postępowania (por. wyrok NSA z 29 września 1998 r., III SA 682/97, LexPolonica nr338336). W ocenie Sądu chociaż art. 187 § 1 o.p. nakłada na organ podatkowy ciężar dowodzenia określonych faktów, nie może to zwalniać strony od współudziału w realizacji tego obowiązku. Czynności procesowe podejmowane przez organ podatkowy w zakresie gromadzenia materiału dowodowego powinny być wspierane przez podmiot biorący udział w postępowaniu, ponieważ sam organ nie zawsze będzie mógł obiektywnie wyjaśnić wszystkie istotne okoliczności sprawy. Podatnik nie może czuć się zwolniony od współdziałania z organem podatkowym w realizacji obowiązku wyczerpującego zebranie materiału dowodowego zwłaszcza, gdy nieudowodnienie określonej czynności faktycznej może prowadzić do rezultatów niekorzystnych dla strony. W zdecydowanej liczbie przypadków strona postępowania jest zainteresowana, aby prawdziwość przytaczanych przez nią twierdzeń została w pełni ustalona. Interes strony stanowi zazwyczaj wystarczającą przesłankę skłaniającą ją do aktywnego uczestniczenia w postępowaniu dowodowym. W przeciwnym wypadku może to spowodować wadliwe ustalenie stanu faktycznego i wydanie rozstrzygnięcia negatywnego dla strony. Nie oznacza to jednak, że strona ma obowiązek wskazywania faktów i dowodów na ich poparcie, gdyż nawet, gdy z mocy przepisów szczególnych strona jest obowiązana do prezentacji określonych dowodów, organ podatkowy nie jest zwolniony z obowiązku realizowania zasady prawdy obiektywnej (por. B. Brzeziński, M. Masternak, O tak zwanym ciężarze dowodu w postępowaniu podatkowym, PP 2004, nr 5, s. 59). W niniejszej sprawie w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego organy podatkowe zgodnie z dyrektywą wynikającą z art. 187 § 1 o.p. prawidłowo określiły sytuację finansową i rodzinną podatnika. Wzięły pod uwagę wysokość osiąganego przez skarżącą dochodu, ponoszone wydatki, fakt dokonania z pokrzywdzeniem Skarbu Państwa darowizn nieruchomości oraz oparły się na wyroku Sądu Okręgowego w K. z 5 kwietnia 2006 r. uznającego darowizny za bezskuteczne w stosunku do wierzyciela. W tej sytuacji wobec braku odmiennych dowodów, mogących wskazywać na inny niż ustalony przez organy podatkowe stan sprawy, w ocenie Sądu materiał dowodowy zgromadzony w sprawie był zebrany prawidłowo. Odnosząc się do podnoszonych na obecnym etapie postępowania kasacyjnego okoliczności związanych z sytuacją zdrowotną skarżącej jak też i przebiegiem jej dotychczasowego życia należy uznać je za nietrafne. Okoliczności tego rodzaju powinny być podnoszone w ocenie Sądu w trakcie postępowania podatkowego a nie na etapie postępowania przed sądem kasacyjnym. Jak wynika z wcześniejszych rozważań związanych z art. 187 § 1 o.p. strona powinna była w trakcie postępowania przed organami podatkowymi składać wnioski o przeprowadzenie dowodu na określoną okoliczność, jeżeli chciała wskazać nowe okoliczności. W tej sytuacji organy podatkowe mogłyby do nich się odnieść. Tym czasem podnoszenie tego typu okoliczności na etapie postępowania kasacyjnego należy uznać za spóźnione i nie mogące mieć wpływu na ocenę zaskarżonego przez stronę wyroku. Za nieznajdujący uzasadnienia Naczelny Sąd Administracyjny uznaje także zarzut naruszenia art. 67a o.p. Po pierwsze należy zauważyć, że autor skargi kasacyjnej nie wskazuje, którą konkretnie jednostkę redakcyjną tego przepisu zaskarża. W świetle art. 183 § 1 p.p.s.a. takie sformułowanie zrzutu przez stronę należy uznać za nieprawidłowe. Jednakże na podstawie uzasadnienia skargi kasacyjnej, uzasadnienia zaskarżonego wyroku sądu pierwszej instancji oraz mając na uwadze treść uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 października 2009 r., I OPS 10/09 (niepubl.) Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że w istocie chodzi o art. 67a § 1 pkt 3 o.p. Jak wynika zatem z treści tego przepisu organ podatkowy, na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. Mając zatem na uwadze fakt, że w niniejszej sprawie stan faktyczny pozostaje bezsporny - nie został on bowiem skutecznie przez stronę zakwestionowany- to nie ma podstaw by ocenę sądu pierwszej instancji dokonaną na podstawie powyższego przepisu w zaskarżonym orzeczeniu uznać za błędną. Sąd ten słusznie przyjął, że sytuacja majątkowy skarżącej była konsekwencją dokonanych (w krótkim okresie czasu po doręczeniu decyzji ustalającej zryczałtowany podatek dochodowy od osób fizycznych od dochodów nie znajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach) przez nią na rzecz syna i wnuków darowizn nieruchomości. W wyniku dokonanych darowizn skarżąca stała się niewypłacalna. Tak więc trudna sytuacja materialna skarżącej, która uniemożliwiła wyegzekwowanie zaległości podatkowej, nie powstała na skutek zaistnienia okoliczności od skarżącej niezależnych, a tylko taka sytuacja uzasadniałaby zastosowanie ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych. Zasadnie także w ocenie Sądu wskazano na niekonsekwencję skarżącej w określeniu swojej sytuacji majątkowej, gdyż z jednej strony podaje ona, iż mieszka w domu, który podarowała wnukom, gdzie ma ustanowioną dożywotnią służebność mieszkania, z drugiej strony natomiast przedkłada wystawione na nią rachunki (min. za telefon, energię, gaz), które opłaca, a które dotyczą całej nieruchomości. Dla oceny tego zarzutu decydujący jest prawomocny wyrok Sądu Okręgowego w K. z 5 kwietnia 2006 r. uznający powyższe darowizny za bezskuteczne w stosunku do wierzyciela (wyrokiem Sądu Apelacyjnego w K. z 25 kwietnia 2007 r., I ACa [...], apelacja skarżącej została oddalona). W tej sytuacji Naczelnik Urzędu Skarbowego w W. będzie mógł, z pierwszeństwem przed wierzycielami obdarowanych, dochodzić zaspokojenia z nieruchomości, które wskutek czynności uznanych za bezskuteczne wyszły z majątku skarżącej. Słusznie zatem sąd pierwszej instancji uznał, że przestały istnieć przesłanki uzasadniające umorzenie zaległości podatkowej. Za nie mające wpływu na wynik niniejszej sprawy należy także uznać podnoszone w uzasadnieniu skargi kasacyjnej okoliczności związane z wadliwością decyzji ustalającej podatniczce zryczałtowany podatek dochodowy od osób fizycznych od dochodów nie znajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach. W niniejszej sprawie przedmiotem sporu była kwestia zasadności odmowy umorzenia zaległości podatkowej a nie decyzja wymiarowa. Dlatego też Sąd nie może podnoszonych w tym zakresie okoliczności oceniać. Z tych wszystkich względów i na podstawie art. 184 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji. Ponadto sąd na podstawie art. 205 § 2 i 3 p.p.s.a. w zw. z § 19 pkt. 1 i 2 w zw. z § 18 pkt. 2 lit. b przyznał adwokatowi B. C. od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie) wynagrodzenie z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej w postępowaniu kasacyjnym z urzędu w kwocie 180 zł powiększoną o należny podatek od towarów i usług.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI