II FSK 1102/20
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Dyrektora Izby Administracji Skarbowej od wyroku WSA w Szczecinie, który uchylił decyzję podatkową dotyczącą ulgi prorodzinnej na dzieci. Spór koncentrował się wokół interpretacji art. 27f ust. 1 i 4 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, w szczególności w sytuacji, gdy rodzice nie mogli porozumieć się co do podziału ulgi. Organ zarzucał WSA naruszenie prawa materialnego i procesowego, twierdząc, że Sąd błędnie zinterpretował przepisy dotyczące wykonywania władzy rodzicielskiej i nieprawidłowo ocenił postępowanie dowodowe organów podatkowych. NSA oddalił skargę kasacyjną, stwierdzając, że wyrok WSA, mimo pewnych wad w uzasadnieniu, odpowiada prawu. Sąd podkreślił, że przepis w brzmieniu obowiązującym w 2017 r. był problematyczny w interpretacji, zwłaszcza w sprawach konfliktowych, i że organy podatkowe nie powinny ingerować w sprawy osobiste podatników. NSA wskazał na potrzebę kierowania się kryteriami faktycznego wykonywania władzy rodzicielskiej, a nie tylko jej posiadania czy obowiązku alimentacyjnego. Sąd uznał również, że zarzuty dotyczące naruszenia przepisów procesowych przez WSA są niezasadne, a postępowanie dowodowe organów było co do istoty adekwatne, choć organ podatkowy będzie musiał dokonać ponownej oceny materiału dowodowego z uwzględnieniem wskazówek sądu.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących ulgi prorodzinnej (art. 27f updof) w sytuacji braku porozumienia rodziców co do jej podziału, a także kwestie związane z oceną faktycznego wykonywania władzy rodzicielskiej przez organy podatkowe.
Orzeczenie dotyczy stanu prawnego obowiązującego w 2017 r. i może być mniej bezpośrednio stosowalne po nowelizacji art. 27f ust. 4 updof od 1 stycznia 2022 r., która uregulowała kwestię braku porozumienia między podatnikami.
Zagadnienia prawne (2)
Jak należy interpretować przepis art. 27f ust. 4 ustawy o PIT w sytuacji, gdy rodzice nie mogą porozumieć się co do podziału ulgi prorodzinnej na dzieci, a władza rodzicielska jest wykonywana w różnym zakresie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Odliczenie ulgi prorodzinnej przysługuje łącznie obojgu rodzicom i może być odliczane w częściach równych lub w dowolnej ustalonej przez nich proporcji. Brak porozumienia co do podziału ulgi nie wyklucza możliwości skorzystania z niej, jednakże wymaga ustalenia, czy oboje rodzice faktycznie wykonywali władzę rodzicielską.
Uzasadnienie
NSA uznał, że przepis art. 27f ust. 4 updof w brzmieniu obowiązującym w 2017 r. był problematyczny w interpretacji, zwłaszcza w sprawach konfliktowych. Podkreślono, że organy podatkowe nie powinny ingerować w osobiste sprawy podatników, a do oceny wykonywania władzy rodzicielskiej należy stosować kryteria faktycznej pieczy nad dzieckiem, a nie tylko posiadania władzy czy obowiązku alimentacyjnego. Sąd wskazał, że nawet w sytuacji ograniczenia władzy rodzicielskiej jednemu z rodziców, należy brać pod uwagę faktyczne działania tego rodzica.
Czy organy podatkowe zebrały i rozważyły materiał dowodowy w sposób wyczerpujący w kontekście oceny wykonywania władzy rodzicielskiej przez oboje rodziców?
Odpowiedź sądu
NSA uznał, że zarzuty dotyczące naruszenia przepisów procesowych przez WSA są niezasadne. Postępowanie dowodowe organów było co do istoty adekwatne, jednakże organ podatkowy będzie zobowiązany do ponownej oceny zebranego materiału dowodowego z uwzględnieniem omówionych uwarunkowań faktycznych i prawnych.
Uzasadnienie
Sąd pierwszej instancji zalecił organom podatkowym ocenę stopnia wykonywania władzy rodzicielskiej przez oboje rodziców, co mogło wymagać uzupełnienia materiału dowodowego. NSA uznał te zalecenia za warunkowe i zależne od oceny organu podatkowego. Podkreślono trudności w weryfikacji wyjaśnień rodziców w sprawach konfliktowych oraz niesymetryczne podejście organu do oceny wiarygodności wyjaśnień obojga rodziców.
Przepisy (10)
Główne
u.p.d.o.f. art. 27f § ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych
Odliczenie ulgi prorodzinnej przysługuje na każde małoletnie dziecko, w stosunku do którego w roku podatkowym wykonywano władzę rodzicielską.
u.p.d.o.f. art. 27f § ust. 4
Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych
Odliczenie przysługuje łącznie obojgu rodzicom, opiekunom prawnym lub rodzicom zastępczym pozostającym w związku małżeńskim. Kwotę można odliczyć w częściach równych lub w dowolnej proporcji ustalonej przez rodziców. W przypadku braku porozumienia, należy ocenić faktyczne wykonywanie władzy rodzicielskiej przez oboje rodziców.
Pomocnicze
u.p.d.o.f. art. 27f § ust. 2 pkt 2
Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych
P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 153
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 141 § § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zarzut naruszenia tego przepisu byłby bardziej adekwatny niż zarzuty postawione w skardze kasacyjnej, gdyż uzasadnienie wyroku WSA nie wynikało jednoznacznie, jak Sąd finalnie rozumie sporne przepisy.
Ordynacja podatkowa art. 122
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Ordynacja podatkowa art. 187 § § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Ordynacja podatkowa art. 191
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Naruszenie tego przepisu przez organy podatkowe zostało uznane przez NSA za słuszne.
Argumenty
Skuteczne argumenty
NSA uznał, że wyrok WSA, mimo częściowo błędnego uzasadnienia, odpowiada prawu. • NSA podkreślił trudności interpretacyjne art. 27f ust. 4 updof w brzmieniu obowiązującym w 2017 r. i potrzebę uwzględnienia faktycznego wykonywania władzy rodzicielskiej.
Odrzucone argumenty
Zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia przez Sąd pierwszej instancji przepisów procesowych (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 153 P.p.s.a. w powiązaniu z przepisami Ordynacji podatkowej) okazały się niezasadne.
Godne uwagi sformułowania
organy podatkowe nie są uprawnione do ingerowania w osobiste sprawy podatników • o wykonywaniu władzy rodzicielskiej nie świadczy sam fakt jej posiadania, czy spełniania obowiązku alimentacyjnego, ani sporadyczne kontakty z dzieckiem • Wykonywanie władzy rodzicielskiej polega na sprawowaniu faktycznej pieczy nad małoletnim dzieckiem w sposób zapewniający jego prawidłowy rozwój • Pojęcie wykonywał władzę rodzicielską rozumieć należy jako sprawowanie faktycznej pieczy nad dzieckiem, wykonywanie zarządu jego majątkiem i jego wychowywanie, troszczenie się o fizyczny i duchowy rozwój dziecka • Wychowanie dziecka, stanowiące element władzy rodzicielskiej, to permanentny proces, przejawiający się w trosce o codzienny byt dziecka, jego fizyczny i psychiczny rozwój, zmierzający do doprowadzenia go do samodzielności.
Skład orzekający
Jerzy Płusa
przewodniczący-sprawozdawca
Anna Dumas
członek
Małgorzata Bejgerowska
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących ulgi prorodzinnej (art. 27f updof) w sytuacji braku porozumienia rodziców co do jej podziału, a także kwestie związane z oceną faktycznego wykonywania władzy rodzicielskiej przez organy podatkowe."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy stanu prawnego obowiązującego w 2017 r. i może być mniej bezpośrednio stosowalne po nowelizacji art. 27f ust. 4 updof od 1 stycznia 2022 r., która uregulowała kwestię braku porozumienia między podatnikami.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy powszechnej ulgi podatkowej i problemów interpretacyjnych związanych z relacjami rodzinnymi po rozstaniu, co może być interesujące dla szerszego grona odbiorców, nie tylko prawników.
“Ulga na dzieci: co gdy rodzice się nie dogadują? NSA wyjaśnia, jak ocenić władzę rodzicielską.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.