II FSK 1100/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA uchylił wyrok WSA, uznając, że zwrot zwaloryzowanego wkładu mieszkaniowego nie zawsze stanowi przychód podlegający opodatkowaniu.
Sprawa dotyczyła opodatkowania zwrotu zwaloryzowanego wkładu mieszkaniowego po wygaśnięciu spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu. Sąd pierwszej instancji uznał zwrot za przychód podatkowy. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił ten wyrok, wskazując, że należy zbadać sposób waloryzacji wkładu zgodnie z ustawą o spółdzielniach mieszkaniowych, a nie tylko jego nominalną wartość, co może prowadzić do zwolnienia podatkowego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę H. B. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, która utrzymała w mocy decyzję organu pierwszej instancji określającą zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2015 r. na kwotę 15 962 zł. Sprawa dotyczyła zwrotu wkładu mieszkaniowego po wygaśnięciu spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu. Organy podatkowe uznały, że kwota uzyskana ze sprzedaży lokalu (180 000 zł) pomniejszona o wkład mieszkaniowy (170 071,82 zł) stanowi przychód podatkowy, ponieważ wartość zwróconego wkładu, zgodnie z przepisami ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych, odzwierciedla wartość rynkową lokalu, a nie tylko nominalną wartość wniesionego wkładu. Skarżąca argumentowała, że zwrot zwaloryzowanego wkładu powinien być zwolniony z podatku. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok WSA, stwierdzając, że sąd pierwszej instancji nie zbadał w sposób wystarczający sposobu waloryzacji wkładu mieszkaniowego zgodnie z przepisami ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych. NSA podkreślił, że należy odróżnić wkład mieszkaniowy od wartości rynkowej lokalu i zbadać, czy zwrot wkładu stanowi przysporzenie majątkowe podlegające opodatkowaniu, czy też korzysta ze zwolnienia przewidzianego w art. 21 ust. 1 pkt 50 u.p.d.o.f. Sąd wskazał na potrzebę analizy przepisów dotyczących waloryzacji wkładów i rozliczeń z byłymi członkami spółdzielni, uwzględniając zmiany legislacyjne.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie zawsze. Należy zbadać sposób waloryzacji wkładu zgodnie z przepisami ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych, a nie tylko jego nominalną wartość.
Uzasadnienie
NSA uznał, że sąd pierwszej instancji nie zbadał wystarczająco sposobu waloryzacji wkładu mieszkaniowego zgodnie z ustawą o spółdzielniach mieszkaniowych. Należy odróżnić wkład mieszkaniowy od wartości rynkowej lokalu i zbadać, czy zwrot stanowi przysporzenie majątkowe, czy też korzysta ze zwolnienia podatkowego.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (28)
Główne
u.p.d.o.f. art. 21 § 1
Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych
Zwolnienie podatkowe dotyczy zwrotu wkładu mieszkaniowego, ale wymaga analizy jego waloryzacji.
Ustawa z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych art. 11
Ustawa z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych art. 11 § 21
Ustawa z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych art. 11 § 22
Ustawa z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych art. 10 § 2
Ustawa z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych art. 9 § 1
P.p.s.a. art. 134 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 141 § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 1 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 185 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 203 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 205
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 209
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
O.p. art. 122
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
O.p. art. 187 § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
O.p. art. 191
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
u.p.d.o.f. art. 20 § 1
Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych
u.p.d.o.f. art. 10 § 1
Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. o zmianie ustawy Prawo spółdzielcze oraz o zmianie niektórych ustaw
Ustawa z dnia 17 lutego 1961 r. o spółdzielniach i innych związkach
Ustawa z dnia 19 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych i zmianie niektórych ustaw
Ustawa z dnia 14 czerwca 2007 r.
Konstytucja RP art. 45 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 184
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
K.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
K.p.a. art. 77
Kodeks postępowania administracyjnego
K.p.a. art. 140
Kodeks postępowania administracyjnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sąd pierwszej instancji nie zbadał w sposób wystarczający sposobu waloryzacji wkładu mieszkaniowego zgodnie z przepisami ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych. Należy odróżnić wkład mieszkaniowy od wartości rynkowej lokalu i zbadać, czy zwrot stanowi przysporzenie majątkowe, czy też korzysta ze zwolnienia podatkowego. Naruszenie art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez nierozważenie podnoszonej kwestii sposobu ustalenia wysokości wypłaconego wkładu mieszkaniowego.
Godne uwagi sformułowania
Należy odróżnić pojęcie wkładu mieszkaniowego a wartości rynkowej spółdzielczego prawa do lokalu. Wkładem mieszkaniowym jest zatem przekazywana spółdzielni mieszkaniowej prze osobę ubiegającą się o ustanowienie lokatorskiego prawa do lokalu mieszkalnego kwota stanowiąca różnicę między rzeczywistym kosztem budowy przypadającym na ten lokal a środkami uzyskanymi przez spółdzielnię z innych źródeł. Prawo do wkładu mieszkaniowego ma podwójną naturę. Z jednej strony jest wierzytelnością pieniężną, której dłużnikiem jest spółdzielnia, z drugiej zaś także swoistym prawem majątkowym, którego istota polega na tym, że stanowi ono niejako zalążek przyszłego spółdzielczego prawa do lokalu.
Skład orzekający
Tomasz Kolanowski
przewodniczący
Jan Grzęda
sprawozdawca
Krzysztof Kandut
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących opodatkowania zwrotu zwaloryzowanego wkładu mieszkaniowego w spółdzielniach mieszkaniowych oraz analiza wadliwości uzasadnienia wyroku sądu pierwszej instancji."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wygaśnięcia spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu i późniejszego zwrotu wkładu.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego zagadnienia związanego z prawami do lokali spółdzielczych i ich rozliczeń, co może być interesujące dla wielu osób. Wyjaśnia skomplikowane kwestie podatkowe i prawne związane z wkładami mieszkaniowymi.
“Czy zwrot wkładu mieszkaniowego to zawsze podatek? NSA wyjaśnia.”
Dane finansowe
WPS: 15 962 PLN
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII FSK 1100/21 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2024-08-20 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2021-09-03 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Jan Grzęda /sprawozdawca/ Krzysztof Kandut Tomasz Kolanowski /przewodniczący/ Symbol z opisem 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania Hasła tematyczne Podatek dochodowy od osób fizycznych Sygn. powiązane III SA/Wa 728/20 - Wyrok WSA w Warszawie z 2021-02-11 Skarżony organ Dyrektor Izby Administracji Skarbowej Treść wyniku Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny Powołane przepisy Dz.U. 2020 poz 1325 art. 122, art. 187 par. 1, art. 191 Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - t.j. Dz.U. 2012 poz 361 art. 21 ust. 1 pkt 50 Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych - tekst jednolity Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Tomasz Kolanowski, Sędziowie Sędzia NSA Jan Grzęda (sprawozdawca), Sędzia WSA (del.) Krzysztof Kandut, Protokolant Jędrzej Borkowski, po rozpoznaniu w dniu 20 sierpnia 2024 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej H. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 lutego 2021 r. sygn. akt III SA/Wa 728/20 w sprawie ze skargi H. B. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 17 stycznia 2020 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowym od osób fizycznych za 2015 r 1) uchyla zaskarżony wyrok w całości i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, 2) zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie na rzecz H. B. kwotę 2140 (dwa tysiące sto czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Uzasadnienie Wyrokiem z 11 lutego 2021 r., sygn. akt III SA/Wa 728/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę H. B. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z 17 stycznia 2020 r. w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku dochodowego od osób fizycznych za 2015 r. Wskazany wyrok (podobnie jak pozostałe powołane w uzasadnieniu orzeczenia) jest dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl. Sąd pierwszej instancji podał, że zaskarżoną decyzją Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji określającą Skarżącej wysokość zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2015 r. na kwotę 15.962 zł Organ odwoławczy stwierdził, że Skarżąca wraz z mężem R. B. 4 listopada 1991 r. otrzymali podział lokalu mieszkalnego, lokatorskiego w K. przy ul. G., w Spółdzielni Mieszkaniowej. Uchwałą Rady Nadzorczej z 12 marca 1993 r. zostali wykluczeni ze spółdzielni w wyniku czego nastąpiło wygaśnięcie spółdzielczego lokatorskiego prawa do ww. lokalu mieszkalnego. Lokal ten Skarżąca wraz z mężem wydali Spółdzielni 12 września 2014 r. Kwota uzyskana ze sprzedaży tego lokalu w drodze przetargu wyniosła 180.000 zł. Wkład mieszkaniowy ustalony zgodnie z art. 11 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1222 ze. zm.) wyniósł 170.071,82 zł (kwota 180.000 zł pomniejszona o nominalną kwotę umorzenia kredytu wynoszącą 9.928,18 zł). Wkład mieszkaniowy wniesiony przez małżonków B. przed przydzieleniem mieszkania wyniósł 12.134,24 zł. Organy podatkowe stwierdziły, że zgodnie z art. 21 ust. 1 pkt 50 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2012 r., poz. 361 ze zm., dalej "u.p.d.o.f.") Skarżąca uzyskała przychód podatkowy w momencie zwrotu wkładu mieszkaniowego zwaloryzowanego według wartości rynkowej lokalu. Podkreślono, że wartość zwróconego wkładu, zgodnie z przepisami ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych stanowi wartość rynkową lokalu. Zatem wartość ta nie może odpowiadać wartości wniesionego wkładu mieszkaniowego w momencie kiedy lokal był przydzielony. Różnica między kwotą wypłaconą a nominalna wartością wniesionego wkładu stanowi przysporzenie majątkowe tj. przychód z innych źródeł, o którym mowa w art. 20 ust. 1 u.p.d.o.f. podlegający opodatkowaniu łącznie z innymi przychodami uzyskanymi przez Podatniczkę w 2015 r. Podatniczka złożyła skargę na ww. decyzję podnosząc, że spółdzielnia miała zgodnie z prawem wysłać zwaloryzowany wkład mieszkaniowy i zgodnie z art. 21 ust. 1 pkt 50 u.p.d.o.f. powinien on podlegać zwolnieniu od podatku. Zwrot tego wkładu nie miał na celu przysporzenia a jedynie zapewnienie członkowi spółdzielni mieszkaniowej możliwości nabycia innego lokalu mieszkalnego o tożsamej wartości. Sąd pierwszej instancji oddalając skargę stwierdził, że brak jest podstaw do analizy w jaki sposób spółdzielnia mieszkaniowa dokonała waloryzacji wkładu mieszkaniowego. Jedyne co w świetle obowiązujących przepisów było konieczne, to przeliczenie nominalnej wartości wkładu z daty jego wnoszenia na wartość z daty zwrotu wartości lokalu, czyli uwzględnienie dokonanej denominacji, a także uwzględnienie zasady wynikającej z art. 11 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o zmianie ustawy Prawo spółdzielcze oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 90, poz. 419), który dotyczył zasad waloryzacji wkładów do spółdzielni. Skarżąca nie kwestionowała kwoty wskazanej przez Spółdzielnię jako wysokość wniesionego wkładu mieszkaniowego. Otrzymana przez Skarżącą kwota nie wiązała się ze zbyciem nieruchomości w rozumieniu art. 10 ust. 1 pkt 8 u.p.d.o.f. Natomiast zdaniem Sądu pierwszej instancji- kwota otrzymana na podstawie art. 11 ust. 21 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych ekonomicznie stanowi odpowiednik przychodu, zaś wniesiony w przeszłości wkład- koszt uzyskania przychodu. Różnica pomiędzy tymi wartościami odpowiada wartości dochodu. W skardze kasacyjnej Podatniczka zaskarżyła powyższy wyrok w całości i na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej "P.p.s.a.") zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: - art. 134 § 1 w zw. z art. 141 § 4 w zw. z art. 1 § 1 P.p.s.a w zw. z art. 45 ust. 1 i art. 184 Konstytucji RP przez wybiórcze wyjaśnienie podstawy prawnej rozstrzygnięcia oraz nieprzedstawienie przez Sąd pierwszej instancji własnego stanowiska w rozpoznawanej sprawie, nieprawidłowe przeprowadzenie kontroli i nierozpoznanie wszystkich zarzutów skargi oraz twierdzeń i argumentów podniesionych przez Skarżącą w treści skargi, pozbawione wnikliwej analizy, czego wyrazem jest nieodniesienie się przez Sąd do poszczególnych zarzutów, twierdzeń i argumentów Skarżącej w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, co skutkowało niezasadną aprobatą przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie ustaleń faktycznych poczynionych przez organ pierwszej i drugiej instancji i w istocie uniemożliwia Skarżącej poznanie motywów rozstrzygnięcia i uniemożliwia merytoryczną polemikę z treścią rozstrzygnięcia i kontrolę instancyjną wyroku; - art. 145 § 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 7 w zw. z art. 77 w zw. z art. 140 K.p.a. polegające na nieuwzględnieniu skargi mimo, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w O. jako organ pierwszej instancji nieprawidłowo ustalił, a Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Warszawie jako organ drugiej instancji podzielił nieprawidłowe ustalenia organu pierwszej instancji, że wypłacony na rzecz Skarżącej wkład mieszkaniowy w wysokości zwaloryzowanej, co stanowiło wartość rynkową lokalu, do wysokości wniesionego przez Skarżącą wkładu stanowił po jej stronie przychód, podczas gdy nie stanowił on przysporzenia majątkowego; - art. 145 § 1 lit. c P.p.s.a. w zw. art. 122 w zw. z art. 187 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r., poz. 900 ze zm., dalej "O.p.") przez zaniechanie uwzględnienia skargi pomimo, że organ drugiej instancji nie podjął wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy mając na względzie społeczny i słuszny interes obywateli oraz zaniechanie przez organ zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego niezbędnego do wydania rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie w sposób wyczerpujący przez niezbadanie, czy uzyskany przez Skarżącą wkład mieszkaniowy stanowił po jej stronie przychód oraz jakie było dalsze przeznaczenie tego wkładu, co implikowało zwolnienie podatkowe po stronie Skarżącej, zaś przeprowadzone z naruszeniem ww. przepisów postępowanie doprowadziło do wydania decyzji w oparciu o niepełny i ustalony w sposób pobieżny stan faktyczny niniejszej sprawy; - 145 § 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 191 O.p. przez zaniechanie uwzględnienia skargi mimo dokonania przez organ nieprawidłowej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i błędnego przyjęcia na jego podstawie, że zwaloryzowany wkład mieszkaniowy do wysokości wniesionego przez Skarżącą wkładu stanowił przysporzenie po jej stronie. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 185 § 1 i art. 203 P.p.s.a. wniesiono o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zwrot na rzecz Skarżącej od organu administracji kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autor podkreślił, że Podatniczka otrzymała zwrot wkładu mieszkaniowego zwaloryzowanego do wartości rynkowej lokalu mieszkalnego. Spółdzielnia mieszkaniowa miała ustawowy obowiązek ustalenia takiej wysokości wkładu zgodnie z art. 11 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych. Zatem- zdaniem Skarżącej – taki zwrot wkładu stanowił, co do zasady przychód podatkowy zgodnie z art. 21 ust. 1 pkt 50 u.p.d.o.f. wolny od podatku. Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wniesiono. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna zawiera usprawiedliwione podstawy, zatem zaskarżony wyrok należało uchylić w całości. Mimo, że konstrukcja zarzutów została przez Skarżącą rozbudowana to w istocie sprowadza się do zarzutu naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. polegającego na nierozważeniu podnoszonej kwestii sposobu ustalenia wysokości wypłaconego wkładu mieszkaniowego. Doprowadziło to do stwierdzenia, że stanowi on przychód Podatniczki i nie korzysta ze zwolnienia określonego w art. 21 ust. 1 pkt 50 u.p.d.o.f. Przepis art. 141 § 4 P.p.s.a. może stanowić samodzielną podstawę kasacyjną wówczas gdy uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie zawiera stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę rozstrzygnięcia. Aby taki zarzut mógł stanowić skuteczną podstawę skargi kasacyjnej, wada uzasadnienia musi być istotna i świadczyć o istotnym wpływie na wynik sprawy. Uchybienie takie musi uniemożliwiać także kontrolę instancyjną zaskarżonego wyroku. W tej sprawie skarżąca konsekwentnie podnosiła, że wypłacony wkład jest wkładem zwaloryzowanym zgodnie z przepisami ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych, zatem należy ustalić i ocenić jego istotę co do spełnienia przesłanki z art. 21 ust. 1 pkt 50 u.p.d.o.f. Sąd pierwszej instancji ograniczył się w istocie do stwierdzenia, że nie było podstaw do analizy waloryzacji tego wkładu, a przepisy nie pozwalają na dokonywanie jakiejkolwiek "waloryzacji". Dalej Sąd stwierdził, że brak jakichkolwiek podstaw do " urealnienia" wartości wnoszonego wkładu. Sąd podkreślił, że w tym zakresie organy podatkowe zajęły prawidłowe stanowisko. Wskazał również, że należało jedynie dokonać przeliczenia nominalnej wartości wkładu z daty jego wnoszenia na wartość z daty zwrotu lokalu, czyli uwzględnienie denominacji i zasady wynikającej z art. 11 ustawy o zmianie Prawo Spółdzielcze, który dotyczył zasad waloryzacji wkładów do spółdzielni. Należy podkreślić, że przepis art. 21 ust. 1 pkt 50 u.p.d.o.f. nie stanowi o tym, ze wolne od podatku dochodowego są przychody otrzymane w związku ze zwrotem udziałów lub wkładów w spółdzielni, do wysokości "nominalnej" wymienionych udziałów... Zgodnie z art. 10 ust. 2 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych wkład mieszkaniowy do wniesienia którego zobowiązany jest członek spółdzielni z tytułu budowy i ustanowienia spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu, nie obejmuje całości lecz jedynie część kosztów budowy przypadających na jego lokal. Ze zdania drugiego art. 10 ust. 2 ww. ustawy wynika, ze jeżeli część wkładu mieszkaniowego została sfinalizowana z zaciągniętego przez spółdzielnie kredytu na sfinansowanie kosztów budowy danego lokalu, członek jest obowiązany uczestniczyć w spłacie tego kredytu wraz z odsetkami w części przypadającej na jego lokal. Kredyt ten nie stanowi wkładu mieszkaniowego sensu stricte, o którym mowa jest w zdaniu pierwszym, do wniesienia którego zobowiązany jest sam członek spółdzielni. Z tego wkładu mieszkaniowego wyłączono uzyskaną przez spółdzielnię pomoc ze środków uzyskanych na sfinansowanie kosztów budowy lokalu. Należy odróżnić pojęcie wkładu mieszkaniowego a wartości rynkowej spółdzielczego prawa do lokalu. Skarżącej w tej sprawie powinna zostać wypłacona wartość rynkowa lokalu (art. 11 ust. 21 ustawa o spółdzielniach mieszkaniowych) po dokonaniu potrącenia, o których mowa wyżej, która odpowiada wysokości faktycznie wniesionego udziału lub wkładu do spółdzielni w rozumieniu art. 10 ust. 2 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych. Wkład ten powiększony jest o wartość poniesionych przez członka spółdzielni wpłat na poczet spłaty kredytu zaciągniętego przez spółdzielnię na sfinalizowanie kosztów budowy danego lokalu. Zobowiązanie członka spółdzielni do wniesienia wkładu mieszkaniowego wynika z umowy o ustanowienie spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu mieszkalnego (art. 9 ust. 1 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych). Prawo do wkładu mieszkaniowego jest prawem majątkowym ściśle związanym ze spółdzielczym prawem do lokalu. Po wygaśnięciu spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu spółdzielnia mieszkaniowa powinna rozliczyć się z osobą uprawnioną z tytułu wniesionego wkładu mieszkaniowego. Tych okoliczności Sąd pierwszej instancji nie rozważył mimo wniosków Podatniczki. Przyjął natomiast zgodnie ze stanowiskiem organów podatkowych nominalne automatyczne wyliczenia dokonane przez te organy. Sąd wskazał na waloryzację wynikającą z prawa spółdzielczego, a wcześniej na denominację złotego- jako przesłanki do ustalenia owej nominalnej wartości wkładu natomiast podniósł, że uwzględnienie innych przesłanek ewentualnej zmiany wartości wkładu jest niedopuszczalne. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że pominięcie w rozważaniach Sądu pierwszej instancji innych zmian ustawowych, przede wszystkim dotyczących sposobu rozliczenia się spółdzielni mieszkaniowej z byłym członkiem jest niedopuszczalne. Pod rozwagę należało wziąć wszystkie zmiany dotyczące ww. kwestii. Z pisma spółdzielni z 27 grudnia 2018 r. wynika wprost, że wkład został ustalony zgodnie z art. 11 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych z 15 grudnia 2000 r. ze zm. Przyjęcie formalnego porównania w sytuacji Skarżącej nominalnej wartości wymaganego w 1991 r. wkładu mieszkaniowego do wkładu zwróconego jest niedopuszczalne. Należy wziąć pod uwagę przesłanki i następnie rozliczenie, które dały w efekcie wartość jaką wypłacono Skarżącej. Po analizie tych okoliczności w kontekście ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych możliwe będzie orzeczenie co do opodatkowania lub zwolnienia z opodatkowania określonej wartości. Spółdzielnia jest osobą prawną typu korporacyjnego. Jej substratem są członkowie spółdzielni i majątek zalążkowy wniesiony przez nich w postaci wkładów. Majątek ten poszerza się w trakcie funkcjonowania spółdzielni. Jeżeli w spółdzielni mieszkaniowej ustanowione jest spółdzielcze lokatorskie prawo do lokalu to lokal ten pozostaje własnością spółdzielni. Podstawowym świadczeniem spółdzielni jest wkład. Jeśli chodzi o rozliczenie z byłym członkiem spółdzielni, to zasady tego rozliczenia regulowane były przepisami ustawy z 17 lutego 1961 r. o spółdzielniach i innych związkach (Dz. U. Nr 3 poz. 310), ustawą z 7 lipca 1994 r. o zmianie ustawy- Prawo Spółdzielcze oraz zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 90 poz. 419 ze zm.) aktualizacje wniesionego wkładu mieszkaniowego wprowadzono do przepisów Prawa Spółdzielczego. W ustawie z 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych przewidziana została waloryzacja wkładu mieszkaniowego według wartości rynkowej lokalu stanowiącego odrębną nieruchomość. W ustawie z 19 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych i zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 240 poz. 2058 ze zm.) odwołano się do "wartości rynkowej lokalu" oraz określono, że przysługujący wkład mieszkaniowy nie może być wyższy od kwoty, jaką spółdzielnia jest w stanie uzyskać od członka obejmującego dany lokal w trybie przetargu przeprowadzonego przez spółdzielnię. W wyniku kolejnej zmiany dokonanej ustawy z 14 czerwca 2007 r. (Dz. U. Nr 125 poz. 873 ze zm.) co do rozliczeń z osobą uprawnioną w art. 11 ust. 21 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych przewidziano wypłacenie jej wartości rynkowej tego lokalu, z utrzymaniem reguły, że wartość ta nie może być wyższa od kwoty, jaka spółdzielnia uzyska od osoby obejmującej lokal w wyniku przetargu przeprowadzonego przez spółdzielnię zgodnie z postanowieniami statutu. W art. 11 ust. 22 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych uregulowano potrącenia z należności uprawnionego (zob. uchwały Sądu Najwyższego z 30 czerwca 2016 r., sygn. akt III CZP 58/16, z 17 listopada 2009 r., sygn. akt III CZP 81/09). Wkładem mieszkaniowym jest zatem przekazywana spółdzielni mieszkaniowej prze osobę ubiegającą się o ustanowienie lokatorskiego prawa do lokalu mieszkalnego kwota stanowiąca różnicę między rzeczywistym kosztem budowy przypadającym na ten lokal a środkami uzyskanymi przez spółdzielnię z innych źródeł. Prawo do wkładu mieszkaniowego ma podwójną naturę. Z jednej strony jest wierzytelnością pieniężną, której dłużnikiem jest spółdzielnia, z drugiej zaś także swoistym prawem majątkowym, którego istota polega na tym, że stanowi ono niejako zalążek przyszłego spółdzielczego prawa do lokalu. Prawo do wkładu mieszkaniowego jest prawem majątkowym ściśle związanym ze spółdzielczym prawem do lokalu. Dopóki to ostatnie prawo istnieje i przysługuje uprawnionemu, dopóty prawo do wkładu nie ma samodzielnego bytu. Jeżeli jednak to ostatnie prawo wygaśnie, prawo do wkładu zyskuje samodzielność, stając się zwykłą wierzytelnością, którą uprawniony może swobodnie rozporządzać. Z tego powodu po wygaśnięciu spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu spółdzielnia mieszkaniowa powinna się rozliczyć z osobą uprawnioną z tytułu wniesionego wkładu. W obecnym stanie prawnym pojęcie "wkładu mieszkaniowego" odnosi się jedynie do kwoty, którą członek spółdzielni mieszkaniowej ubiegający się o ustanowienie spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu mieszkalnego jest zobowiązany wnieść do spółdzielni. W sytuacji odwrotnej, gdy pojawia się konieczność rozliczenia z tytułu wniesionego uprzednio wkładu mieszkaniowego z uwagi na wygaśnięcie spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu mieszkalnego ustawodawca nie posługuje się już pojęciem "wkładu mieszkaniowego" lecz pojęciem "wartości rynkowej lokalu" (zob. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 27 czerwca 2013 r., sygn. akt K 36/12). Z powyższego wynika, że pojęcie wkładu mieszkaniowego nie uległo zmianie. Zmianie natomiast podlegał sposób ustalenia wysokości tego wkładu i rozliczenia go po ustaniu prawa do lokalu mieszkalnego i członkostwa w spółdzielni mieszkaniowej. Ustawa podatkowa nie reguluje samodzielnie tego zagadnienia. Aby dokonać prawidłowego rozstrzygnięcia należy odnieść się do uregulowań ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych. Bez takiej analizy nie można stwierdzić, że wkład wniesiony to wkład w nominalnej wartości wpłacony przez przystępującego do spółdzielni mieszkaniowej przyszłego członka. Jak wskazano wyżej wkład do spółdzielni mieszkaniowej wnoszony przez ubiegającego się przydział lokatorskiego prawa do lokalu mieszkalnego a następnie członka spółdzielni podlega zmianom przez cały czas członkostwa. Prawo do zwrotu należności dotyczy już "osoby uprawnionej" a nie członka spółdzielni. Ponownie podkreślić należy, że "wkład wniesiony" to nie "wkład nominalny". Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach orzeczono na zasadzie art. 203 pkt 1 w zw. z art. 205 i art. 209 P.p.s.a.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI