II FSK 110/21

Naczelny Sąd Administracyjny2023-07-28
NSApodatkoweŚredniansa
podatek dochodowypodatek ryczałtowyosoba fizycznadziałalność gospodarczaklasyfikacja PKDustawa o ryczałciepostępowanie podatkoweprawo procesoweprawo materialne

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną dotyczącą opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych, uznając prawidłowość ustaleń organów podatkowych i sądu niższej instancji.

Skarga kasacyjna dotyczyła wyroku WSA w Warszawie, który oddalił skargę na decyzję Dyrektora IAS w Warszawie w sprawie określenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2017 r. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, w tym dotyczące kwalifikacji działalności gospodarczej jako usług budowlanych i utraty prawa do opodatkowania ryczałtem. Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za niezasadną, stwierdzając brak uzasadnienia zarzutów dotyczących rażącego naruszenia prawa procesowego oraz wadliwe sformułowanie zarzutów naruszenia prawa materialnego.

Przedmiotem skargi kasacyjnej był wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który oddalił skargę M.W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2017 r. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 134 § 1 p.p.s.a., poprzez uznanie decyzji organu odwoławczego za zgodną z prawem, mimo jej rzekomej nieważności wynikającej z naruszenia art. 121 § 1 o.p. (brak zaufania do organów) i art. 191 o.p. (brak wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego). Kwestionowano kwalifikację działalności skarżącego jako usług objętych grupowaniem "Budynki mieszkalne" i opodatkowanie na zasadach ogólnych zamiast ryczałtu. Skarżący zarzucił również naruszenie prawa materialnego, w tym art. 8 ust. 1 pkt 3 lit. e oraz art. 22 ust. 1 w zw. z art. 22 ust. 2 ustawy o ryczałcie, twierdząc, że nie utracił warunków do opodatkowania ryczałtem. Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za niezasadną. Sąd podkreślił, że instytucja stwierdzenia nieważności jest zastrzeżona dla ciężkich wad decyzji, a zarzuty naruszenia art. 121 § 1 o.p. i art. 191 o.p. nie zostały wystarczająco uzasadnione. Sąd wskazał również na nieprecyzyjne sformułowanie zarzutów naruszenia prawa materialnego, w tym brak wskazania, jakiej ustawy dotyczy zarzut naruszenia "art. 8 ust. 1 pkt 3 lit. e" oraz brak podważenia decyzji walidacyjnej lub stanu faktycznego. Sąd uznał, że skarżący nie wykazał naruszenia przez Sąd pierwszej instancji przepisów dotyczących zakresu działania. Ostatecznie, NSA oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 p.p.s.a., zasądzając od skarżącego koszty postępowania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, ale uchybienie proceduralne musi w sposób niebudzący wątpliwości rzutować na treść decyzji, a zarzuty muszą być odpowiednio uzasadnione.

Uzasadnienie

Sąd wskazał, że naruszenie przepisów proceduralnych, nawet rażące, może prowadzić do stwierdzenia nieważności decyzji tylko w sytuacji, gdy dane uchybienie proceduralne w sposób niebudzący wątpliwości rzutowało na treść decyzji. Zarzuty skarżącego w tym zakresie nie zostały wystarczająco uzasadnione.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (13)

Główne

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

o.p. art. 121 § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Postępowanie powinno budzić zaufanie podatnika do organów podatkowych.

o.p. art. 191

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Obowiązek wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego.

o.p. art. 120

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Organy podatkowe działają na podstawie przepisów prawa.

o.p. art. 122

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Obowiązek podejmowania wszelkich niezbędnych czynności do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.

o.p. art. 247 § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji, w tym rażące naruszenie prawa.

p.p.s.a. art. 134 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc związany zarzutami skargi.

p.p.s.a. art. 204 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

ustawy o ryczałcie art. 8 § 1

Ustawa z dnia 20 listopada 1998 r. o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne

Dotyczy przychodów z działalności, dla których stosuje się opodatkowanie ryczałtem.

ustawy o ryczałcie art. 22 § 1

Ustawa z dnia 20 listopada 1998 r. o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne

Warunki opodatkowania ryczałtem.

ustawy o ryczałcie art. 22 § 2

Ustawa z dnia 20 listopada 1998 r. o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne

Utrata prawa do opodatkowania ryczałtem.

p.u.s.a. art. 1 § 2

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Zakres działania sądów administracyjnych.

o.p. art. 247 § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Przesłanka rażącego naruszenia prawa.

Argumenty

Odrzucone argumenty

Naruszenie art. 121 § 1 o.p. poprzez przeprowadzenie postępowania w sposób, który nie budzi zaufania podatnika do organów podatkowych. Naruszenie art. 191 o.p. poprzez brak wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego. Naruszenie art. 8 ust. 1 pkt 3 lit. e ustawy o ryczałcie poprzez jego zastosowanie, mimo że Skarżący nie osiągał zysków z działalności wykonywanej z tytułu świadczenia usług wymienionych w załączniku nr 2 do ustawy o podatku o ryczałcie. Naruszenie art. 22 ust. 1 w zw. z art. 22 ust. 2 ustawy o ryczałcie, podczas gdy Skarżący nie utracił warunków do opodatkowania ryczałtem. Naruszenie art. 1 § 2 p.u.s.a. w zw. z art. 120, 121, 122 o.p. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i zaniechanie przez sąd wnikliwej kontroli legalności zaskarżonej decyzji. Naruszenie poz. Nr 27 załącznika nr 2 do ustawy o ryczałcie przez jego błędną wykładnię.

Godne uwagi sformułowania

instytucja stwierdzenia nieważności unormowana w art. 247 § 1 i nast. ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r., poz. 900 ze zm.; dalej: "o.p.") zastrzeżona jest dla ciężkich wad materialnych decyzji, a więc tkwiących w niej uchybienia tak istotnych, że z punktu widzenia praworządnego państwa decyzja ostateczna nie może pozostać w obrocie prawnym. powoływana przez skarżącego podstawa art. 247 § 1 pkt 3 o.p. normuje przesłankę rażącego naruszenia prawa, a więc – w przypadku przepisów prawa procesowego – uchybienia definiowanego jako sytuację, "gdy czynności zmierzające do wydania decyzji administracyjnej oraz treść załatwienia sprawy w niej wyrażona stanowią zaprzeczenie stanu prawnego sprawy w całości lub części". naruszenie przepisów proceduralnych, nawet rażące, może doprowadzić do stwierdzenia nieważności decyzji tylko w sytuacji, gdy dane uchybienie proceduralne w sposób niebudzący wątpliwości rzutowało na treść decyzji kontrolowanej w trybie nadzwyczajnym.

Skład orzekający

Jerzy Płusa

przewodniczący

Tomasz Kolanowski

sprawozdawca

Alicja Polańska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących rażącego naruszenia prawa procesowego jako podstawy nieważności decyzji oraz wymogów formalnych skargi kasacyjnej w sprawach podatkowych."

Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznej kwalifikacji działalności gospodarczej i nie stanowi przełomowej wykładni prawa podatkowego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnych kwestii proceduralnych w postępowaniu podatkowym i sądowoadministracyjnym, a także interpretacji przepisów dotyczących ryczałtu, co jest istotne dla praktyków prawa podatkowego.

Kiedy błędy proceduralne mogą unieważnić decyzję podatkową? NSA wyjaśnia wymogi skargi kasacyjnej.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II FSK 110/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-07-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-01-22
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Alicja Polańska
Jerzy Płusa /przewodniczący/
Tomasz Kolanowski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne
Podatek dochodowy od osób fizycznych
Sygn. powiązane
VIII SA/Wa 821/19 - Wyrok WSA w Warszawie z 2020-07-28
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 900
art. 121 par. 1, art. 191, art. 120, art. 122
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Płusa Sędziowie Sędzia NSA Tomasz Kolanowski (spr.) Sędzia WSA del. Alicja Polańska Protokolant Natalia Simaszko po rozpoznaniu w dniu 28 lipca 2023 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej M.W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 lipca 2020 r. sygn. akt VIII SA/Wa 821/19 w sprawie ze skargi M.W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 9 września 2019 r. nr 1401-IOD-3.4102.50.2019.3.AK w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2017 r. 1)oddala skargę kasacyjną, 2)zasądza od M.W. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie kwotę 4050 (cztery tysiące pięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi kasacyjnej jest wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 lipca 2020 r. sygn. akt VIII SA/Wa 821/19 oddalający skargę M.W. na decyzję Dyrektora lzby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 9 września 2019 r. w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2017 r. Wyrok ten dostępny jest w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl (CBOSA).
Skarżący w skardze kasacyjnej zarzucił naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, to jest art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. – zwanej dalej "p.p.s.a."), polegające na uznaniu decyzji organu odwoławczego za zgodną z prawem pomimo, że utrzymana w mocy decyzja organu pierwszej instancji dotknięta była nieważnością wynikającą z art. 247 § 1 pkt 3 o.p. w związku z naruszeniem:
a. art. 121 § 1 o.p. poprzez przeprowadzenie postępowania w sposób, który nie budzi zaufania podatnika do organów podatkowych, rozstrzyganie wszelkich niejasności czy też wątpliwości dotyczących ustalonego stanu faktycznego na niekorzyść podatnika, w szczególności: uznaniu działalności prowadzonej przez skarżącego za usługi objęte grupowaniem "Budynki mieszkalne", a zatem zdefiniowane w załączniku nr 2 do ustawy o ryczałcie, podczas gdy GUS wydał dwie opinie, które w sposób odmienny określały kwalifikację PKD działalności skarżącego, zatem organ skarbowy powinien uwzględnić tą opinię, która jest korzystniejsza dla Skarżącego.
b. art. 191 o.p. poprzez brak wszechstronnego, zgodnego z zasadami logiki oraz doświadczenia życiowego rozważenia materiału dowodowego w postaci zeznań skarżącego oraz przedłożonej przez skarżącego opinii wydanej przez GUS o. w Łodzi, co doprowadziło do wadliwego ustalenia, że świadczone przez skarżącego usługi podlegają opodatkowaniu na zasadach ogólnych.
2) naruszenie prawa materialnego przez jego niewłaściwe zastosowanie, tj.:
a. "art. 8 ust. 1 pkt 3 lit. e poprzez jego zastosowanie, mimo że Skarżący nie osiągał zysków z działalności wykonywanej z tytułu świadczenia usług wymienionych w załączniku nr 2 do ustawy o podatku o ryczałcie.".
b. art. 22 ust. 1 w zw. z art. 22 ust. 2 ustawy o ryczałcie, podczas gdy Skarżący nie utracił warunków do opodatkowania ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych i w konsekwencji nie musi płacić podatku dochodowego na ogólnych zasadach.
c. art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153 poz. 269 ze zm., zwanej dalej: p.u.s.a.) w zw. z art. 120, 121, 122 o.p. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i zaniechanie przez sąd wnikliwej kontroli legalności zaskarżonej decyzji oraz oddalenie skargi, pomimo że w toku postępowania podatkowego nie odniesiono się do kryteriów pozwalających na obiektywną ocenę całościowego materiału dowodowego, interpretowania wszelkich niejasności na niekorzyść podatnika,
3) naruszenie prawa materialnego - poz. Nr 27 załącznika nr 2 do ustawy o ryczałcie przez jego błędną wykładnię, a mianowicie uznanie, że wzniesienie domu własnymi siłami, a następnie jego zbycie to sprzedaż nieruchomości na własny rachunek, podczas gdy zysk osiągnięty ze zbycia domu jest wynikiem pracy związanej z wybudowaniem domu, a nie z różnicy pomiędzy kwotą nabycia nieruchomości i jej dalszej odsprzedaży.
W związku z powyższymi zarzutami, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku sadu administracyjnego I instancji, oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna jest niezasadna.
Przede wszystkim stwierdzić należy, że instytucja stwierdzenia nieważności unormowana w art. 247 § 1 i nast. ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r., poz. 900 ze zm.; dalej: "o.p.") zastrzeżona jest dla ciężkich wad materialnych decyzji, a więc tkwiących w niej uchybień tak istotnych, że z punktu widzenia praworządnego państwa decyzja ostateczna nie może pozostać w obrocie prawnym. Powoływana przez skarżącego podstawa art. 247 § 1 pkt 3 o.p. normuje przesłankę rażącego naruszenia prawa, a więc – w przypadku przepisów prawa procesowego – uchybienia definiowanego jako sytuację, "gdy czynności zmierzające do wydania decyzji administracyjnej oraz treść załatwienia sprawy w niej wyrażona stanowią zaprzeczenie stanu prawnego sprawy w całości lub części" (wyrok NSA z 1 grudnia 2020 r., I OSK 2441/20, LEX nr 3106439). W wyroku NSA z 24.06.2021 r., I OSK 2766/20, LEX nr 3229699, wyjaśniono że "naruszenie przepisów proceduralnych, nawet rażące, może doprowadzić do stwierdzenia nieważności decyzji tylko w sytuacji, gdy dane uchybienie proceduralne w sposób niebudzący wątpliwości rzutowało na treść decyzji kontrolowanej w trybie nadzwyczajnym".
W skardze kasacyjnej odwołując się do wady rażącego naruszenia prawa zarzucono naruszenie art. 121 § 1 o.p. i art. 191 o.p., ale skarżący nie uzasadnił stawianej przez siebie tezy. Kwestionuje prawidłowość przeprowadzonego przez organy postępowania nie wskazując na to, co miałoby świadczyć o tym, że towarzyszyło temu rażące naruszenie prawa. Z tych powodów zarzuty powyższe nie mogły zostać uznane za uzasadnione.
Jeżeli zaś chodzi o zarzuty zakwalifikowane przez skarżącego jako oparte na pierwszej podstawie kasacyjnej, to należy zaakcentować że skarżący kwestionuje w tym zakresie wynik dokonanych przez organy ustaleń. Kontestuje bowiem stwierdzony w postępowaniu podatkowym fakt osiągnięcia zysków z działalności gospodarczej. Nie precyzuje natomiast na czym naruszenie art. 8 ust. 1 pkt 3 lit. e bądź art. 22 ust. 1 w zw. z art. 22 ust. 2 ustawy z 20 listopada 1998r. o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (Dz. U. z 2016r r., poz. 2180 ze zm.; dalej: "ustawy o ryczałcie") miałoby polegać. Teza o wadliwym zastosowaniu w sytuacji niepodważenia decyzji walidacyjnej (oceny, jaki stan prawny w jego sytuacji należy brać pod uwagę) lub stanu faktycznego sprawy pozostaje nieuzasadniona. Ponadto zarzut naruszenia "art. 8 ust. 1 pkt 3 lit. e" nie precyzuje, jakiej ustawy dotyczy.
Podobnie ocenić należy zarzut naruszenia art. 1 § 2 p.u.s.a. w związku z art. 120, art. 121 i art. 122 o.p., bo wskazane przepisy Ordynacji podatkowej należą do procesowych. Z kolei przepis art. 1 § 2 p.u.s.a. ma charakter kompetencyjny. Skarżący nie wykazał, by Sąd pierwszej instancji naruszył przypisany mu przepisami ustawy zakres działania. Ostatni z zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego pozostaje natomiast nieuzasadniony dlatego, ze poszczególne pozycje załącznika nr 2 do ustawy o ryczałcie nie mają samoistnego charakteru normatywnego. Nie formułują samodzielnie ani praw ani obowiązków jednostki. Konstrukcja zarzutu tej jednostki redakcyjnej ustawy może sugerować, że w istocie skarżący dążył do podważenia wykładni przepisów ustawy, nie zaś jej załącznika, ale takich zarzutów w prawidłowy sposób, poddający wyrok w tym zakresie kontroli instancyjnej, nie sformułowano.
Tym samym uznać należy, ze skarżący nie podważył skutecznie stanowiska Sądu pierwszej instancji, które – niezależnie od wad konstrukcyjnych skargi kasacyjnej – nie nasuwa zastrzeżeń co do prawidłowości kwalifikacji czynności skarżącego w kontekście przepisów ustawy o ryczałcie.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną. O kosztach postępowania Sąd postanowił na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI