II FSK 1098/05
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił skargę kasacyjną spółki z o.o. "W.", uznając, że otrzymana przez nią kaucja na budowę magazynu stanowiła nieodpłatne świadczenie w rozumieniu przepisów o CIT, od którego należy naliczyć podatek.
Spółka z o.o. "W." otrzymała od kontrahenta 1 mln zł kaucji na budowę magazynu, która posłużyła do sfinansowania inwestycji. Organy podatkowe uznały, że spółka uzyskała nieodpłatne świadczenie w wysokości odsetek, które musiałaby zapłacić za kredyt, i naliczyły podatek dochodowy od osób prawnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę spółki, podzielając stanowisko organów. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że kaucja stanowiła nieodpłatne świadczenie, a sposób ustalenia jego wartości przez organy był prawidłowy.
Sprawa dotyczyła opodatkowania podatkiem dochodowym od osób prawnych kwoty otrzymanej przez spółkę "W." od kontrahenta jako kaucji na budowę budynku magazynowego. Spółka zawarła umowę przedwstępną, na mocy której otrzymała 1 mln zł kaucji, stanowiącej 62% środków na budowę. Kaucja miała być zwrócona tylko w przypadku niezawarcia umowy przyrzeczonej. Umowa najmu została zawarta, a część czynszu miała być potrącana z kaucji. Organy podatkowe uznały, że spółka uzyskała nieodpłatne świadczenie w wysokości odsetek, które musiałaby zapłacić za kredyt, i naliczyły podatek. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę spółki, uznając charakter świadczenia za nieodpłatny i podzielając sposób ustalenia jego wartości przez organy. Spółka wniosła skargę kasacyjną, zarzucając naruszenie przepisów proceduralnych i prawa materialnego, w tym błędną wykładnię art. 12 ust. 6 pkt 4 ustawy o CIT. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, stwierdzając, że organy podatkowe i sąd pierwszej instancji prawidłowo oceniły charakter świadczenia jako nieodpłatnego, a sposób ustalenia jego wartości rynkowej był zgodny z przepisami. Sąd podkreślił, że strony nie wykazały istnienia świadczenia wzajemnego za udzieloną kaucję, a podnoszone przez spółkę argumenty dotyczące powiązania kaucji z czynszem, podatkiem od nieruchomości czy innymi opłatami nie znalazły potwierdzenia w dokumentach.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, otrzymana kaucja stanowi nieodpłatne świadczenie w rozumieniu przepisów ustawy o CIT, od którego należy naliczyć podatek.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że strony nie wykazały istnienia świadczenia wzajemnego za udzieloną kaucję, a podnoszone przez spółkę argumenty dotyczące powiązania kaucji z innymi opłatami nie znalazły potwierdzenia w dokumentach. Sposób wykorzystania środków i brak świadczeń za to korzystanie przesądziły o nieodpłatnym charakterze świadczenia.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (9)
Główne
u.p.d.o.p. art. 12 § 1 pkt 2
Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych
Otrzymana kwota kaucji stanowiła nieodpłatne świadczenie.
u.p.d.o.p. art. 12 § 6 pkt 4
Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych
Wartość nieodpłatnych świadczeń ustala się według cen rynkowych stosowanych w danej miejscowości, w dacie otrzymania świadczenia. Organy działały w granicach swobody przy ustalaniu ceny rynkowej.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 184
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 204 § 1 pkt 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
O.p. art. 122
Ordynacja podatkowa
O.p. art. 187
Ordynacja podatkowa
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu art. 14 § 2 pkt 2 lit. c
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu art. 6 § pkt 6
Argumenty
Skuteczne argumenty
Kaucja stanowiła nieodpłatne świadczenie podlegające opodatkowaniu. Sposób ustalenia wartości nieodpłatnego świadczenia przez organy był prawidłowy. Nie doszło do naruszenia przepisów postępowania przez organy podatkowe.
Odrzucone argumenty
Kaucja nie stanowiła nieodpłatnego świadczenia, lecz było to świadczenie wzajemne powiązane z umową najmu. Organy podatkowe naruszyły przepisy postępowania (art. 122 i 187 O.p.). Sąd pierwszej instancji błędnie zinterpretował art. 12 ust. 6 pkt 4 u.p.d.o.p. poprzez przyjęcie, że organy nie przekroczyły swobody w ustalaniu ceny rynkowej kredytu. Organy mogły i powinny dotrzeć do innych źródeł dowodowych niż te, na których się oparły.
Godne uwagi sformułowania
Sąd pierwszej instancji zaakcentował odrębność czynności, jaką było udzielenie kaucji i warunków na jakich zawarto umowę najmu przyjmując, że udzielenie kaucji nie miało wpływu na świadczenia stron wynikające z umowy najmu. Sąd pierwszej instancji nie podzielił zarzutów skargi związanych z art. 12 ust. 4 pkt 1 u.p.d.o.p. przyjmując, że przepis ten nie miał zastosowania, bowiem otrzymana tytułem kaucji kwota nie stanowiła - jak chciała spółka - zadatku lecz była źródłem nieodpłatnego świadczenia w rozumieniu art. 12 ust. 1 pkt 2 tej ustawy. Wywody strony skarżącej sprowadzające się do tezy, że w gospodarce rynkowej każdy podmiot jest nastawiony na zysk, nie są wystarczające do podważenia ustaleń o nieodpłatnym charakterze świadczenia. Żaden organ ani sąd nie są bowiem w stanie przeniknąć wszystkich zamiarów kontrahentów. Mogą odnieść się jedynie do tych, które zostały ujawnione.
Skład orzekający
Bogusław Gruszczyński
przewodniczący sprawozdawca
Stefan Babiarz
członek
Jacek Brolik
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia nieodpłatnego świadczenia w podatku dochodowym od osób prawnych w kontekście otrzymanej kaucji na budowę, a także zasady ustalania wartości takiego świadczenia według cen rynkowych."
Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznego stanu faktycznego związanego z umową przedwstępną i kaucją na budowę. Ocena wartości nieodpłatnego świadczenia opiera się na analizie konkretnych umów i dowodów.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa jest interesująca dla prawników zajmujących się prawem podatkowym, ponieważ dotyczy interpretacji pojęcia nieodpłatnego świadczenia i zasad ustalania jego wartości w podatku CIT. Dla szerszej publiczności może być mniej zrozumiała.
“Kaucja na budowę magazynu jako nieodpłatne świadczenie? NSA rozstrzyga w sprawie podatku CIT.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII FSK 1098/05 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2006-03-23 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2005-08-16 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Bogusław Gruszczyński /przewodniczący sprawozdawca/ Jacek Brolik Stefan Babiarz Symbol z opisem 6113 Podatek dochodowy od osób prawnych Hasła tematyczne Podatek dochodowy od osób prawnych Sygn. powiązane I SA/Wr 844/03 - Wyrok WSA we Wrocławiu z 2005-02-25 Skarżony organ Dyrektor Izby Skarbowej Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270 art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 184 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Bogusław Gruszczyński (spr.), Sędziowie NSA Stefan Babiarz, Jacek Brolik, Protokolant Barbara Mróz, po rozpoznaniu w dniu 23 marca 2006 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej "W." Spółki z o.o. z siedzibą w G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 25 lutego 2005 r. sygn. akt I SA/Wr 844/03 w sprawie ze skargi "W." Spółki z o.o. z siedzibą w G. na decyzję Izby Skarbowej w W. Ośrodka Zamiejscowego w L. z dnia 10 października 2002 r. (...) w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych za 1999 r. 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od "W." Spółki z o.o. z siedzibą w G. na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej w W. kwotę 2.700 (dwa tysiące siedemset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Uzasadnienie Wyrokiem z dnia 25 lutego 2005 r. /I SA/Wr 844/03/ Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę spółki z o.o. "W." w S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. - Ośrodek Zamiejscowy w L. z dnia 10 października 2002 r., dotyczącą podatku dochodowego od osób prawnych za 1999 r. Sąd pierwszej instancji przyjął następujący stan faktyczny: W dniu 20 listopada 1998 r. spółka z o.o. "W." zawarła z firmą "E." sp. z o.o. w P. w dniu 20 listopada 1998 r. umowę przedwstępną, w której zobowiązywała się oddać w najem kontrahentowi budynek magazynowy, który wcześniej miała zbudować na posiadanej w wieczystym użytkowaniu nieruchomości. Na podstawie jednego z postanowień tej umowy przyszły wynajmujący otrzymał - w ratach - kwotę 1.000.000 zł tytułem kaucji, która to kwota posłużyła do sfinansowania budowy przedmiotu najmu, stanowiąc 62% zaangażowanych w to środków. Kaucja miała podlegać zwrotowi jedynie w przypadku niezawarcia umowy przyrzeczonej. Umowę najmu zawarto w dniu 24 marca 1999 r. na okres 8 lat. Czynsz ustalono w wysokości 14 zł za 1 m2, z prawem waloryzacji stawki raz na rok, przy czym pierwsza waloryzacja mogła nastąpić po 4 latach. Część wynikającego z umowy najmu czynszu /w wysokości 17.000 zł/ miała być - jeszcze na mocy umowy przedwstępnej - potrącana co miesiąc z kaucji, a wynajmujący nie mógł żądać jej uzupełnienia do pierwotnej kwoty. Na tle powyższego stanu faktycznego organy skarbowe uznały, że spółka "W." otrzymała od swego kontrahenta nieodpłatne świadczenie o wartości odsetek, które musiałaby zapłacić, aby uzyskać na rynku kredyt w wysokości kwoty otrzymanej tytułem "kaucji". Wartość tego świadczenia w odniesieniu do spółki określono na kwotę 134.869, 26 zł. Konsekwencją było wydanie przez Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w W. w dniu 25 lipca 2002 r. decyzji określającej Spółce podatek dochodowy od osób prawnych za 1999 r. w wysokości 94.474 zł, zaległość podatkową w kwocie 51.369 zł oraz odsetki za zwłokę w kwocie 57.365, 50 zł. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 10 października 2002 r. Materialnoprawną podstawą rozstrzygnięć organów były art. 27 ust. 1 i art. 25 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych /Dz.U. 1993 nr 106 poz. 482 ze zm.; dalej: u.p.d.o.p./ oraz art. 21 par. 1 pkt 1 i par. 3, art. 51 par. 1 i 2 oraz art. 53 par. 1 i 4 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa /Dz.U. nr 137 poz. 926 ze zm.; dalej: O.p./. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, podzielając stanowisko organów podatkowych, stwierdził, że należycie oceniły one charakter spornego świadczenia jako jednostronnej korzyści skarżącej. W jego ocenie, ani treść umów ani argumenty Spółki prezentowane w skardze oraz w piśmie procesowym z dnia 16 grudnia 2004 r., nie dają podstaw do uznania istnienia świadczenia wzajemnego. Sąd pierwszej instancji zaakcentował odrębność czynności, jaką było udzielenie kaucji i warunków na jakich zawarto umowę najmu przyjmując, że udzielenie kaucji nie miało wpływu na świadczenia stron wynikające z umowy najmu. Odnosząc się do zarzutu, że ekwiwalentem korzystania z kaucji była m.in. obniżona stawka czynszu, Wojewódzki Sąd Administracyjny powołał się na pismo Spółki z dnia 10 czerwca 2002 r., wyprowadzając z niego wniosek, że ustalona stawka była korzystna dla skarżącej. Twierdzenie, jakoby rynkowe ceny czynszu kształtowały się na poziomie 25 za 1 m2 Sąd uznał za oczywiście bezpodstawne. Z kolei w odniesieniu do zarzutu braku ustalenia przez organy istnienia świadczenia wzajemnego stwierdził, że brak takiego ustalenia wynikał z jednostronności przysporzenia i braku świadczenia skarżącej, które można by uznać za odpowiadające korzyściom z dysponowania środkami kaucyjnymi. W sferze materialnoprawnej sprawy Sąd pierwszej instancji nie podzielił zarzutów skargi związanych z art. 12 ust. 4 pkt 1 u.p.d.o.p. przyjmując, że przepis ten nie miał zastosowania, bowiem otrzymana tytułem kaucji kwota nie stanowiła - jak chciała spółka - zadatku lecz była źródłem nieodpłatnego świadczenia w rozumieniu art. 12 ust. 1 pkt 2 tej ustawy. Samo otrzymanie "kaucji" nie przesądzało przy tym o otrzymaniu nieodpłatnego świadczenia. Decydującym dla oceny sądowej okazał się sposób wykorzystywania środków oraz brak jakichkolwiek świadczeń za to korzystanie. W nawiązaniu do wartości nieodpłatnego świadczenia Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uznał, że przyjęcie przez organy podatkowe ceny rynkowej kredytu w wysokości oprocentowania kredytu zaciągniętego przez skarżącą w Banku WBK S.A. nie przekraczało zasad swobodnej oceny dowodów. Wprawdzie na rynku można byłoby odnaleźć kredyty korzystniejsze, ale mniej korzystne również. Tym samym warunki, które Spółka wynegocjowała na tę inwestycję i które zostały przyjęte przez organy, spełniają wymogi ustawowe zawarte w art. 12 ust. 6 pkt 4 u.p.d.o.p. W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku "W." sp. z o.o. wniosła o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oraz zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Skarżonemu orzeczeniu postawiła zarzut naruszenia przepisów prawa procesowego mającego wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, a to art. 145 par. 1 pkt 1 lit. "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm.; dalej: p.p.s.a./. Zdaniem Spółki, wspomniane naruszenie przejawiało się w tym, że Sąd pierwszej instancji nie uwzględnił skargi w sytuacji, gdy postępowanie organów naruszało przepisy art. 122 i art. 187 O.p. w sposób, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. To z kolei spowodowało błędne przyjęcie przez Sąd, że organy prawidłowo ustaliły stan faktyczny w sprawie uznając, iż świadczenie otrzymane przez Spółkę jest świadczeniem nieodpłatnym. W skardze kasacyjnej zawarty został nadto drugi - na wypadek nieuwzględnienia pierwszego - zarzut, wedle którego zaskarżony wyrok został wydany z naruszeniem art. 12 ust. 6 pkt 4 u.p.d.o.p. przez jego błędną wykładnię. Według autora skargi kasacyjnej, błędną wykładnią było przyjęcie, że organy podatkowe nie przekroczyły przyznanej im swobody ustalając, że za ceny rynkowe, stosowane w danej miejscowości w dacie otrzymania świadczenia w rozumieniu ostatnio powołanego przepisu, można uznać cenę rynkową kredytu odpowiadającą oprocentowaniu kredytu zaciągniętego przez skarżącą w Banku WBK S.A. W związku z tym zarzutem Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w części, w jakiej oddala on skargę na decyzję w przedmiocie ustalenia wartości "otrzymanego nieodpłatnego świadczenia" i przekazanie w tym zakresie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autor wywiódł, że organy nie zbadały, czy Spółka nie otrzymała innej niż odsetki ekwiwalentnej korzyści majątkowej. W tym zakresie zakwestionował przyjęcie przez Sąd pierwszej instancji odrębności umów podnosząc, iż postanowienia umowy przedwstępnej wiązały strony także po zawarciu umowy najmu. Tak więc postanowienia umowy przedwstępnej były integralną częścią praw i obowiązków uregulowanych umową najmu. Na poparcie swego stanowiska Spółka przywołała także zapisy swego sprawozdania finansowego, z którego wyciąg załączyła do kasacji. Skarżąca zakwestionowała również nieuznanie świadczeń, które jej zdaniem stanowią ekwiwalent uzyskanej od kontrahenta korzyści majątkowej. Wskazała w tej mierze na podatek od nieruchomości, ekwiwalent za korzystanie z parkingu oraz z wewnętrznych dróg dojazdowych i za reklamę. Odnosząc się natomiast do stawki czynszu podniosła, że ustalenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego pozostają w pewnej sprzeczności z ustaleniami organów, gdyż te zaakceptowały przywołaną stawkę jako możliwą do uzyskania na rynku nieruchomości. Ponadto skarżąca załączyła do skargi kasacyjnej dokumenty, które jej zdaniem potwierdzają możliwość uzyskania stawki na poziomie 25 za 1 m2. Załączniki te nie są dla niej nowymi dowodami lecz obrazują wadliwość działania organów, które mogły i powinny dotrzeć do podobnych źródeł. Końcowo spółka podniosła, że interpretacja Sądu pierwszej instancji, z której wynika fakt udzielenia przez "E." środków pieniężnych bez zamiaru otrzymania choćby odłożonego w czasie i równoważnego świadczenia, upada w konfrontacji z mechanizmami rządzącymi obrotem gospodarczym, w tym dążeniem do maksymalizacji zysku. W uzasadnieniu zarzutu dotyczącego prawa materialnego skarżąca podniosła, że Sąd Wojewódzki pominął, iż Spółka dokonała wyboru kredytu inwestycyjnego, gdy miała zapewnione środki na sfinansowanie zasadniczej części inwestycji. Ponadto skarżąca posiadała rachunek w tym banku, co gwarantowało jej minimum formalności i krótki czas oczekiwania na decyzję kredytową. Okoliczności te "wymuszały" wybór banku, zatem sugestia organów, że Spółka miała wybór była nieuprawniona. Działanie Sądu Wojewódzkiego naruszało treść art. 12 ust. 6 pkt 4 u.p.d.o.p. Na poparcie swego stanowiska skarżąca odwołała się nadto do przepisów rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 10 października 1997 r. w sprawie sposobu i trybu określania dochodów podatników w drodze oszacowania cen w transakcjach dokonywanych przez tych podatków /Dz.U. nr 128 poz. 833 ze zm./. Wedle par. 15 ust. 2 tego rozporządzenia wartość rynkową odsetek określa się na podstawie wysokości najniższych odsetek. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie jest zasadna. Chybiony jest zarzut naruszenia art. 145 par. 1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a. Należy zgodzić się ze stanowiskiem Sądu pierwszej instancji, że w toku postępowania podatkowego nie doszło do istotnego naruszenia przepisów tego postępowania, które mogłoby mieć wpływ na wynik sprawy. W szczególności nie sposób przyjąć, że organy podatkowe naruszyły art. 122 i art. 187 O.p. Wbrew twierdzeniom autora skargi kasacyjnej, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie stwierdził wcale, że organy podatkowe nie miały obowiązku zbadania, czy Spółka "E." nie otrzymała innej niż odsetki, ekwiwalentnej korzyści majątkowej za udzieloną kaucję. Wprost przeciwnie, z treści uzasadnienia zaskarżonego wyroku /s. 12-14/ wynika, że Sąd uznał, iż organy zbadały przedmiotową kwestię oraz podzielił ich stanowisko co do nieodpłatności świadczenia, jako oparte na dokumentach źródłowych i na składanych przez Spółkę wyjaśnieniach. Jednocześnie Sąd wskazał, że czyniony organom w tej mierze zarzut skargi jest niezrozumiały, skoro strony umów - mimo odpowiednich możliwości - nie określiły w żadnej formie ekwiwalentności za korzystnie z postawionych do dyspozycji Spółki środków. Ponadto - trafnie - przyjął, że sugerowanie przez Spółkę istnienia nieujawnionej w umowach woli stron, nie może sprawiać, że organy mają obowiązek ją domniemywać, zwłaszcza w kontekście odmiennych wniosków płynących z analizy dokumentów źródłowych. Tym samym argumentacja Spółki, zmierzająca do pominięcia w procesie ustalania stanu faktycznego sprawy treści umów zawartych przez nią ze Spółkę "E.", nie mogła zostać podzielona. Spółka nie przedstawiła bowiem żadnego dowodu, który by takie pominięcie uzasadniał, zaś Sąd pierwszej instancji prawidłowo ocenił, że skoro organy oparły się na pochodzących od Spółki dokumentach, to nie naruszyły prawa. Wyrywając z kontekstu stwierdzenie Sądu o odrębności obu umów strona skarżąca nie dostrzega, że dokonał on oceny obu umów, odnosząc się do wszystkich ich postanowień istotnych dla sprawy. Analiza zapisów tych umów doprowadziła go do wniosku, że udzielenie kaucji i warunki najmu były odrębnym czynnościami, których związek polegał wyłącznie na określeniu sposobu zwrotu kaucji. Taka ocena nie została skutecznie podważona przez Spółkę w skardze kasacyjnej, bowiem jej wywody dotyczące wzajemnych związków umowy przedwstępnej i umowy najmu nie mogą doprowadzić do uznania, że którakolwiek z umów regulowała kwestię świadczenia wzajemnego w zamian za udzieloną kaucję. W szczególności za takie uregulowanie nie można uznać określenia wysokości stawki czynszu na poziomie 14 zł za m2, gdyż żaden zapis umowy nie wskazuje, że ustalenie takiej wysokości czynszu miało związek z otrzymaną kaucją, a dołączone do skargi kasacyjnej dokumenty również nie zawierają przekonywujących danych, że Spółka w danych warunkach mogła osiągnąć stawkę na poziomie 25 zł za m2. Strona sama zresztą zauważa, że nie są one dowodami, zaś czas ich powstania oraz zebranie ich przez Spółkę albo sporządzenie na prośbę Spółki, nie pozwalają uznać, że mogłyby doprowadzić do zakwestionowania oceny Sądu pierwszej instancji. Ocena ta, jakkolwiek nieco dalej idąca niż ocena organów, nie mogła być uznana za dowolną. Opiera się bowiem na dokumencie dostarczonym przez podatnika w trakcie postępowania kontrolnego, w którym ten podatnik miał pełną swobodę wypowiedzenia się w spornej kwestii. Tym samym przywołanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny fragmentu pisma z dnia 10 czerwca 2002 r. i wyprowadzone z niego wnioski, należy ocenić pozytywnie, zwłaszcza w kontekście pozostałych informacji zawartych w tym piśmie. Chodzi tu o stwierdzenia Spółki, że stawka czynszu dla "E." związana była z wyposażeniem, wystrojem i przeznaczeniem obiektu oraz że nie ma podstaw do podejrzewania zaniżenia /podkreślenie Sądu/ tej stawki. Spółka nie wspomniała wtedy ani słowem o powiązaniu czynszu z otrzymaną kaucją, zaś twierdzenie, że nie było zaniżenia czynszu w pełni koresponduje z tezą Sądu Wojewódzkiego. W tym świetle argumentacja skargi kasacyjnej, jako oderwana od wcześniejszych wypowiedzi, nie mogła zostać zaakceptowana. Nie sposób także podzielić twierdzeń autora skargi kasacyjnej, że ubezpieczenie budynku, podatek od nieruchomości, czy ekwiwalent za korzystanie z parkingu, wewnętrznych dróg dojazdowych i reklamę, stanowią świadczenie za udzieloną kaucję. Pomijając już fakt, że autor skargi kasacyjnej nie wyjaśnił, w jaki sposób wyobraża sobie korzystanie z przedmiotu najmu, którym był budynek przeznaczony na hurtownię, bez jednoczesnego korzystania z wewnętrznych dróg dojazdowych, parkingu, czy nawet umieszczania reklamy na tym budynku, wskazać przede wszystkim należy, że takiego powiązania Spółka nie wykazała. Twierdzenia skargi kasacyjnej nie podważają bowiem wyniku analizy obu umów, a tam takiego powiązania nie ma. Z umowy najmu, jak słusznie przyjął Sąd pierwszej instancji, wynika, że są to świadczenia immanentnie związane z najmem. Jeżeli chodzi natomiast o sprawozdanie finansowe Spółki "E.", w którym wiąże ona należności z tytułu kaucji z najmem wykorzystywanych obiektów, to powiązanie takie nie może kształtować wzajemnych praw i obowiązków stosunku cywilnoprawnego, prowadząc do uznania, że istniało - niewyartykułowane - świadczenie wzajemne Spółki. Sprawozdanie nie daje zresztą odpowiedzi na pytanie, jakie to było świadczenie. Odnosząc się z kolei do zarzutu wewnętrznej sprzeczności uzasadnienia wyroku Sądu pierwszej instancji trzeba wskazać, że jest to sprzeczność pozorna, a argumenty Spółki oparte są na zbyt powierzchownej analizie uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia. Na stronie 17 tego uzasadnienia Wojewódzki Sąd Administracyjny przytacza bowiem poglądy orzecznictwa, przy czym nie wiąże ich z konkretnymi okolicznościami tej sprawy, natomiast na stronie 13 Sąd ten ocenia działanie organów w odniesieniu do okoliczności konkretnej sprawy. Autor skargi kasacyjnej nie dostrzegł, że Sąd przyjął, iż oparcie się przez organy na postanowieniach umów, bez szukania innych, domniemanych przejawów woli stron, stanowiło realizację poglądów, o których mowa na stronie 17. Zwrócić przy tym uwagę wypada, że zgodnie z tym poglądami organy podatkowe mogą oceniać skutki umów na gruncie prawa podatkowego, co też w tej sprawie uczyniły. Nie można czynić zarzutu organom podatkowym, że "mogły i powinny dotrzeć do podobnych źródeł dowodowych" jak dołączone do skargi kasacyjnej, skoro sam podatnik dowodów takich nie wskazał. Organy - co podkreślono wyżej - oparły się na zapisach umów, będących wyrazem woli stron wyrażonej w warunkach gwarantowanej prawem swobody umów. Ocena tych zapisów została dokonana w sposób prawidłowy zarówno przez nie, jak i przez Wojewódzki Sąd Administracyjny. Tym samym argumenty skargi kasacyjnej, stanowiąc próbę podważenia dokonanych ustaleń, nie wnoszą do sprawy niczego, co pozwalałoby zakwestionować stanowisko wyrażone w zaskarżonym wyroku. Wywody strony skarżącej sprowadzające się do tezy, że w gospodarce rynkowej każdy podmiot jest nastawiony na zysk, nie są wystarczające do podważenia ustaleń o nieodpłatnym charakterze świadczenia. Żaden organ ani sąd nie są bowiem w stanie przeniknąć wszystkich zamiarów kontrahentów. Mogą odnieść się jedynie do tych, które zostały ujawnione. Wobec niepodważenia dokonanych ustaleń faktycznych, nie można również zakwestionować trafności zastosowania w sprawie art. 12 ust. 1 pkt 1 u.p.d.o.p. Przechodząc do zarzutu naruszenia prawa materialnego, a mianowicie art. 12 ust. 6 pkt 4 u.p.d.o.p. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że i ten zarzut nie jest zasadny. Z treści wspomnianej regulacji wynika, że wartość nieodpłatnych świadczeń ustala się według cen rynkowych stosowanych w danej miejscowości, w dacie otrzymania świadczenia. Przepis ten, operując pojęciem "cen rynkowych", pozostawia zatem dużą swobodę organom podatkowym przy ustalaniu wartości takich świadczeń. Jak wynika z akt sprawy organy nie przekroczyły granic tej swobody, bowiem po przeprowadzeniu zestawienia oferowanych przez banki kredytów, wybrały ten bank, w którym Spółka zaciągnęła kredyt na wybudowanie przedmiotu najmu. Jeżeli zaś chodzi o twierdzenia Spółki związane z "wymuszonym" wyborem kredytu, to są one niezrozumiałe. Skoro skarżąca działała w warunkach swobody wyboru kontrahenta, wybrała sobie kredytodawcę z uwagi na posiadany rachunek i czas oczekiwania na decyzję kredytową, to nie sposób dać jej potem wiary, jakoby był to wybór "wymuszony". Nie zmienia tego fakt, iż posiadała środki na sfinansowanie zasadniczej części inwestycji. Wręcz przeciwnie: jeżeli je posiadała, to nie była zmuszona zaciągać kredytu w sposób "wymuszony", lecz mogła sobie wybrać najdogodniejszego kontrahenta. Odnosząc się natomiast do powołanego przez stronę rozporządzenia trzeba zauważyć, że organy podatkowe nie miały podstaw prawnych do jego stosowania, gdyż art. 12 ust. 6 pkt 4 u.p.d.o.p. do niego nie odsyła. Oparcie się zatem przez nie, przy ustaleniu wartości nieodpłatnego świadczenia, na sporządzonym zestawieniu, którego Spółka nie zakwestionowała, i wybór wartości znajdującej się blisko środka tego zestawienia, prowadzą do wniosku, że wymogi zakreślone przez ostatnio przywołany przepis zostały spełnione. Spółka nie podważyła bowiem przyjętej metody, a jej stanowisko opiera się wyłącznie na twierdzeniu, że była możliwość przyjęcia niższej wartości otrzymanego świadczenia. Jak słusznie zwrócił uwagę Sąd pierwszej instancji taka możliwość była, lecz możliwe było przyjęcie także mniej korzystnych wartości. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, skoro przyjęta wartość mieściła się w "widełkach" cen rynkowych ustalonych przez organy podatkowe i niekwestionowanych przez Spółkę, to nie ma podstaw do jej podważenia. Końcowo, w odniesieniu do złożonego na rozprawie wniosku pełnomocnika organu o oddalenie wniosków dowodowych Spółki związanych z dołączonymi do skargi kasacyjnej dokumentami, należy zauważyć, że skarżąca - co sama podnosiła - nie złożyła wniosku dowodowego. Tym samym nie było potrzeby rozstrzygania w tej materii. Z tych wszystkich względów, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzeczono jak w pkt 1 sentencji. O kosztach postanowiono w myśl art. 204 pkt 1 p.p.s.a. w związku z par. 14 ust. 2 pkt 2 lit. "c" oraz par. 6 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu /Dz.U. nr 163 poz. 1349 ze zm./.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI