II FSK 1097/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną E. W. od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił jej skargę na decyzję Dyrektora IAS w Warszawie w sprawie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2014 r. Głównym przedmiotem sporu było opodatkowanie odsetek za opóźnienie w zapłacie odszkodowania, zasądzonego wyrokiem sądu. Skarżąca podnosiła szereg zarzutów, w tym naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 21 ust. 1 pkt 3b ustawy o PIT, zarzucając sądowi pierwszej instancji błędne uznanie odsetek za podlegające opodatkowaniu. Kwestionowała również naruszenie przepisów postępowania, w tym zasady in dubio pro tributario oraz zasady demokratycznego państwa prawnego, argumentując, że w chwili powstania obowiązku podatkowego dominowała wykładnia korzystna dla podatników, a organy podatkowe wprowadziły ją w błąd. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. Sąd podkreślił, że przepisy dotyczące zwolnień podatkowych należy interpretować ściśle, a art. 21 ust. 1 pkt 3b u.p.d.o.f. obejmuje jedynie odszkodowanie i zadośćuczynienie, a nie odsetki za opóźnienie. Sąd odrzucił również argumenty dotyczące naruszenia przepisów postępowania, zasady lex retro non agit oraz zasady pogłębiania zaufania do organów podatkowych, wskazując, że orzecznictwo sądowe nie jest źródłem prawa, a organy działały w granicach terminu przedawnienia. NSA zauważył, że późniejsza zmiana przepisów (dodanie art. 21 ust. 1 pkt 95b u.p.d.o.f.) potwierdza prawidłowość dokonanej wykładni.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie ścisłej wykładni przepisów o zwolnieniach podatkowych, zwłaszcza w kontekście odsetek od odszkodowania. Ugruntowanie stanowiska NSA w kwestii dopuszczalności wszczynania postępowań podatkowych w końcowej fazie biegu terminu przedawnienia.
Orzeczenie dotyczy stanu prawnego sprzed nowelizacji z 2022 r. w zakresie odsetek od należności niepodlegających opodatkowaniu. Interpretacja przepisów o zwolnieniach podatkowych wymaga ścisłego stosowania.
Zagadnienia prawne (4)
Czy odsetki za opóźnienie w zapłacie odszkodowania, zasądzone wyrokiem sądu, podlegają zwolnieniu z podatku dochodowego od osób fizycznych na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 3b ustawy o PIT?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, odsetki za opóźnienie w zapłacie odszkodowania nie podlegają zwolnieniu z podatku dochodowego na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 3b u.p.d.o.f., ponieważ przepis ten obejmuje jedynie odszkodowanie i zadośćuczynienie, a nie świadczenia uboczne jak odsetki.
Uzasadnienie
NSA podkreślił, że przepisy o zwolnieniach podatkowych należy interpretować ściśle. Odsetki za opóźnienie nie są ani odszkodowaniem, ani zadośćuczynieniem w rozumieniu art. 21 ust. 1 pkt 3b u.p.d.o.f. Brak jest podstaw do rozszerzającej wykładni tego przepisu. Późniejsza zmiana legislacyjna potwierdza, że kwestia ta wymagała odrębnej regulacji.
Czy wszczęcie postępowania podatkowego w ostatnim roku biegu terminu przedawnienia stanowi naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej (art. 120, 121, 122, 125, 70 § 1 o.p.) i zasady demokratycznego państwa prawnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, wszczęcie postępowania podatkowego w ostatnim roku biegu terminu przedawnienia nie stanowi naruszenia przepisów ani zasady demokratycznego państwa prawnego. Organ ma obowiązek wszcząć postępowanie, jeśli stwierdzi nieprawidłowości.
Uzasadnienie
NSA powołał się na orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego, wskazując, że przedawnienie nie jest prawem konstytucyjnym, a jego celem jest stabilizacja stosunków społecznych i równowaga budżetowa. Ustawodawca ma swobodę w kształtowaniu terminów przedawnienia, a działanie organu w granicach tych terminów jest zgodne z prawem.
Czy organ podatkowy wprowadził stronę w błąd co do opodatkowania odsetek od odszkodowania, naruszając zasadę pogłębiania zaufania do organów państwowych (art. 2 Konstytucji RP, art. 121 § 1 o.p.)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, strona nie wykazała udzielenia jej błędnej informacji przez pracownika organu podatkowego. Ochronę prawną mogła uzyskać poprzez wystąpienie o interpretację podatkową.
Uzasadnienie
NSA stwierdził, że brak jest dowodów na błędne poinformowanie strony. Podkreślono, że zaświadczenie o zwolnieniu z podatku od spadków dotyczyło innego podatku. Strona mogła zabezpieczyć swoją sytuację prawną poprzez uzyskanie wiążącej interpretacji podatkowej, co pozwoliłoby na zastosowanie art. 14k § 2 i art. 14m § 1 pkt 1 o.p.
Czy sąd pierwszej instancji naruszył zasadę in dubio pro tributario (art. 2a o.p.) poprzez nieuchylenie decyzji w sytuacji wystąpienia niedających się rozwiązać wątpliwości interpretacyjnych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zasada in dubio pro tributario nie została naruszona, ponieważ wykładnia art. 21 ust. 1 pkt 3b u.p.d.o.f. dokonana przez sąd jest przekonująca i nie prowadzi do wyłonienia alternatywnych, korzystnych dla podatnika interpretacji.
Uzasadnienie
NSA wyjaśnił, że zasada in dubio pro tributario ma zastosowanie tylko wtedy, gdy po zastosowaniu wszystkich metod interpretacji nie można jednoznacznie ustalić treści normy prawnej. W tym przypadku wykładnia sądu jest jasna i nie budzi wątpliwości, uwzględniając językowe znaczenie przepisu i konieczność ścisłej interpretacji zwolnień podatkowych.
Przepisy (22)
Główne
u.p.d.o.f. art. 21 § 1 pkt 3b
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
Zwolnienie podatkowe obejmuje wyłącznie odszkodowanie i zadośćuczynienie, a nie odsetki za opóźnienie w ich zapłacie.
o.p. art. 70 § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Określa termin przedawnienia zobowiązania podatkowego.
Pomocnicze
u.p.d.o.f. art. 11 § 1
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
Określa, co stanowi przychód w rozumieniu ustawy.
u.p.d.o.f. art. 21 § 1 pkt 95b
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
Wprowadzony od 1 stycznia 2022 r., zwalnia z podatku odsetki z tytułu nieterminowej wypłaty należności niepodlegających opodatkowaniu lub wolnych od podatku.
o.p. art. 2 § a
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Zasada in dubio pro tributario.
o.p. art. 120
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
o.p. art. 121 § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
o.p. art. 122
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
o.p. art. 125 § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 207 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.c. art. 359
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny
k.c. art. 922 § 1
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny
Ustawa z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy
u.p.s.d. art. 1 § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 28 lipca 1993 r. o podatku od spadków i darowizn
u.p.s.d. art. 4a § 1
Ustawa z dnia 28 lipca 1993 r. o podatku od spadków i darowizn
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 84
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 87
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 217
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Argumenty
Odrzucone argumenty
Naruszenie prawa materialnego (art. 21 ust. 1 pkt 3b u.p.d.o.f.) poprzez błędną wykładnię i uznanie odsetek za opodatkowane. • Naruszenie przepisów postępowania (zasada in dubio pro tributario, zasady zaufania, lex retro non agit, termin przedawnienia). • Naruszenie art. 2 Konstytucji RP (zasada demokratycznego państwa prawnego) poprzez obciążenie podatnika skutkami błędu urzędnika i niekorzystną wykładnię przepisów.
Godne uwagi sformułowania
przepisy dotyczące zwolnień podatkowych powinny być interpretowane ściśle • odsetki za opóźnienie nie są ani właściwym odszkodowaniem, ani zadośćuczynieniem • nie można przyznać, że wszczęcie postępowania podatkowego w ostatnim roku biegu terminu przedawnienia stanowiło nadużycie prawa • orzecznictwo sądowe nie jest, zgodnie z art. 87 Konstytucji, źródłem prawa
Skład orzekający
Aleksandra Wrzesińska-Nowacka
przewodniczący sprawozdawca
Jerzy Płusa
członek
Zbigniew Romała
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie ścisłej wykładni przepisów o zwolnieniach podatkowych, zwłaszcza w kontekście odsetek od odszkodowania. Ugruntowanie stanowiska NSA w kwestii dopuszczalności wszczynania postępowań podatkowych w końcowej fazie biegu terminu przedawnienia."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy stanu prawnego sprzed nowelizacji z 2022 r. w zakresie odsetek od należności niepodlegających opodatkowaniu. Interpretacja przepisów o zwolnieniach podatkowych wymaga ścisłego stosowania.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy powszechnego zagadnienia opodatkowania odsetek, które często pojawia się w praktyce. Wyjaśnia kluczowe zasady interpretacji przepisów podatkowych i granicę między odszkodowaniem a odsetkami.
“Czy odsetki od odszkodowania są wolne od podatku? NSA rozwiewa wątpliwości.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.