II FSK 1090/07
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił skargę kasacyjną w sprawie podatku dochodowego od osób fizycznych, uznając, że podatnicy nie uprawdopodobnili nieściągalności wierzytelności w momencie tworzenia rezerwy.
Sprawa dotyczyła podatku dochodowego od osób fizycznych za 2002 r. Podatnicy utworzyli rezerwę na pokrycie nieściągalnej wierzytelności, argumentując, że dłużnik sprzeciwił się nakazom zapłaty i złożył wniosek o ogłoszenie upadłości. Organy podatkowe i WSA uznały, że podatnicy nie wykazali uprawdopodobnienia nieściągalności w momencie tworzenia rezerwy, ponieważ dowody na złą sytuację finansową dłużnika pojawiły się później. NSA oddalił skargę kasacyjną, podzielając stanowisko WSA.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną K. i S. Ł. od wyroku WSA w Gdańsku, który oddalił ich skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej dotyczącą podatku dochodowego od osób fizycznych za 2002 r. Spór dotyczył możliwości utworzenia przez podatników rezerwy na pokrycie nieściągalnej wierzytelności. Organy podatkowe zakwestionowały tę rezerwę, uznając, że podatnicy nie uprawdopodobnili nieściągalności wierzytelności w momencie jej utworzenia, tj. na koniec 2002 r. W szczególności, sprzeciw dłużnika od nakazu zapłaty nie został uznany za wystarczający dowód uprawdopodobnienia nieściągalności, gdyż dłużnik jedynie kwestionował sposób spłaty, a nie samą zasadność długu. WSA w Gdańsku podzielił to stanowisko, wskazując, że dowody na złą sytuację finansową dłużnika pojawiły się po dacie utworzenia rezerwy. Skarżący kasacyjnie zarzucali m.in. naruszenie prawa materialnego (art. 23 ust. 3 pkt 4 u.p.d.o.f.) oraz przepisów postępowania (art. 134 § 1, art. 141 § 4 p.p.s.a.). NSA oddalił skargę kasacyjną, uznając zarzuty za bezzasadne. Sąd podkreślił, że art. 134 § 1 p.p.s.a. pozwala sądowi na ocenę zgodności z prawem zaskarżonego aktu nawet poza granicami skargi, a ustalenia faktyczne są dokonywane na podstawie akt administracyjnych. NSA sprostował również oczywistą omyłkę pisarską w wyroku WSA, dodając drugiego skarżącego do sentencji. Ostatecznie skarga kasacyjna została oddalona, a skarżący zostali obciążeni kosztami postępowania.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, sprzeciw od nakazu zapłaty, który nie kwestionuje zasadności długu, a jedynie sposób jego spłaty, nie jest wystarczający do uprawdopodobnienia nieściągalności wierzytelności.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że przepis art. 23 ust. 3 pkt 4 u.p.d.o.f. wymaga, aby wierzytelność była kwestionowana przez dłużnika na drodze sądowej w sposób podważający jej istnienie. Sprzeciw od nakazu zapłaty, złożony z powodu niemożności zapłaty w terminie, nie spełnia tego kryterium, ponieważ dłużnik potwierdza zasadność długu.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (14)
Główne
p.p.s.a. art. 134 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, ma prawo i obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu.
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa prawna oddalenia skargi kasacyjnej.
u.p.d.o.f. art. 23 § 3
Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych
Nieściągalność wierzytelności uznaje się za uprawdopodobnioną, gdy wierzytelność jest kwestionowana przez dłużnika na drodze powództwa sądowego. Dowody uprawdopodabniające muszą istnieć w chwili tworzenia rezerwy.
u.p.d.o.f. art. 23 § 3
Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych
Nieściągalność wierzytelności uznaje się za uprawdopodobnioną, gdy wierzytelność jest kwestionowana przez dłużnika na drodze powództwa sądowego. Sprzeciw od nakazu zapłaty, niekwestionujący zasadności długu, nie jest wystarczający.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 141 § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie.
p.p.s.a. art. 156 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd sprostował oczywistą omyłkę pisarską w wyroku WSA.
p.p.s.a. art. 193
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd sprostował oczywistą omyłkę pisarską w wyroku WSA.
p.p.s.a. art. 204 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa prawna zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego.
ord. pod. art. 121
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
ord. pod. art. 122
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
ord. pod. art. 124
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
ord. pod. art. 187 § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
ord. pod. art. 191
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
ord. pod. art. 210 § 4
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sprzeciw od nakazu zapłaty nie jest równoznaczny z kwestionowaniem wierzytelności w rozumieniu art. 23 ust. 3 pkt 4 u.p.d.o.f. Dowody uprawdopodabniające nieściągalność wierzytelności muszą istnieć w momencie tworzenia rezerwy i być udokumentowane. Sąd administracyjny nie jest związany granicami skargi i ma prawo badać legalność zaskarżonego aktu.
Odrzucone argumenty
Sprzeciw od nakazu zapłaty, złożony z powodu niemożności zapłaty, uprawdopodabnia nieściągalność wierzytelności. Dowody na złą sytuację finansową dłużnika, które pojawiły się po dacie utworzenia rezerwy, mogą stanowić podstawę do jej utworzenia. Sąd pierwszej instancji dokonał ustaleń stanu faktycznego wykraczających poza stan ustalony przez organy podatkowe. Uzasadnienie wyroku WSA narusza art. 141 § 4 p.p.s.a.
Godne uwagi sformułowania
ciężar uprawdopodobnienia spoczywa jednak na podatniku prawdopodobieństwo nieściągalności nie może być oparte jedynie na wiedzy podatnika, ale musi zostać utrwalone w postaci notatek, analiz, protokołów, stwierdzeń i innego typu dokumentacji Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną dla sądu administracyjnego skarga ma wyłącznie walor niewiążącej informacji o wadliwości zaskarżonego aktu lub czynności
Skład orzekający
Jerzy Rypina
przewodniczący
Sławomir Presnarowicz
członek
Stefan Babiarz
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia 'uprawdopodobnienia nieściągalności wierzytelności' na potrzeby tworzenia rezerw kosztów uzyskania przychodów, a także zakresu kontroli sądowej w postępowaniu administracyjnosądowym."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji podatkowej związanej z tworzeniem rezerw na nieściągalne wierzytelności na gruncie przepisów o PIT i Ordynacji podatkowej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia podatkowego - kiedy można utworzyć rezerwę na nieściągalną wierzytelność, co ma bezpośrednie przełożenie na koszty uzyskania przychodu. Interpretacja sądu jest kluczowa dla wielu przedsiębiorców.
“Kiedy można zaliczyć nieściągalną wierzytelność do kosztów? Kluczowa interpretacja NSA.”
Dane finansowe
WPS: 1200 PLN
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII FSK 1090/07 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2008-10-10 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2007-07-23 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Jerzy Rypina /przewodniczący/ Sławomir Presnarowicz Stefan Babiarz /sprawozdawca/ Symbol z opisem 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania Hasła tematyczne Podatek dochodowy od osób fizycznych Sygn. powiązane I SA/Gd 920/06 - Wyrok WSA w Gdańsku z 2007-03-08 Skarżony organ Dyrektor Izby Skarbowej Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270 art. 134 par. 1, art. 141 par. 4, art. 156 par. 1, art. 184, art. 193, art. 204 par. 1 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Dz.U. 2005 nr 8 poz 60 art. 121, art. 122, art. 124, art. 187 par. 1, art. 191, art. 210 par. 4 Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn. Dz.U. 2000 nr 14 poz 176 art. 23 ust. 3 pkt 4 Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych - tekst jednolity Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Rypina, Sędziowie: NSA Stefan Babiarz (sprawozdawca), WSA del. Sławomir Presnarowicz, Protokolant Paweł Koluch, po rozpoznaniu w dniu 10 października 2008 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej K. Ł. i S. Ł. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 8 marca 2007 r. sygn. akt I SA/Gd 920/06 w sprawie ze skargi K. Ł. i S. Ł. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w G. z dnia 18 września 2006 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2002 r. 1) prostuje oczywistą omyłkę pisarską w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 08 marca 2007 roku I SA/Gd 920/06 w ten sposób, że w wierszu piątym od dołu po słowach K. Ł. dodaje słowa "i S. Ł.", 2) oddala skargę kasacyjną, 3) zasądza od K. Ł. i S. Ł. na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej w G. kwotę 1.200 (jeden tysiąc dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Uzasadnienie Wyrokiem z dnia 8 marca 2008 r. r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 920/06, oddalił skargę K. Ł. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w G. z dnia 18 września 2006 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2002 r. 1. Naczelnik Urzędu Skarbowego w T. decyzją z dnia 14 czerwca 2006 r. określił K. i S. Ł. zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2002 r. w wysokości innej aniżeli zeznanej przez podatników. Spowodowane zostało to korektą dochodu S. Ł., uzyskanego z tytułu prowadzonej w formie spółki cywilnej działalności gospodarczej. W toku postępowania podatkowego stwierdzono nieprawidłowości w zakresie przychodu oraz uzyskania kosztu przychodu, wynikające w szczególności z zakwestionowania wartości rezerwy utworzonej na pokrycie nieściągalnej należności, wynikającej z faktury VAT z dnia 6 czerwca 2001 r. wystawionej dla O. Z. F. S.A. w G. (w późniejszym okresie: Z. F.- N. S.A.) z powodu nieuprawdopodobnienia nieściągalności wierzytelności, dla której owa rezerwa została utworzona. Naczelnik Urzędu Skarbowego stwierdził nierzetelność podatkowej księgi przychodów i rozchodów za grudzień 2002 r. Pozostałe nieprawidłowości w zapisach księgi przesądziły o uznaniu jej za wadliwą z uwagi na nieuzasadnione zaewidencjonowanie po stronie kosztów rezerwy, utworzonej na pokrycie nieściągalnej wierzytelności. 2. Podatnicy wnieśli odwołanie, zarzucając powyższej decyzji: niewyjaśnienie istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych i prawnych, sprzeczność dokonanych ustaleń z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego, naruszenie przepisów prawa materialnego przez błędną interpretację i niewłaściwe zastosowanie w szczególności: art. 122, art. 124, art. 187 i art. 191 ustawy z dnia 29 czerwca 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 z późn. zm., dalej: ord. pod.) oraz art. 23 ust. 3 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 14, poz. 176 z późn zm., dalej: u.p.d.o.f.). Podatnicy uznali, że spełnili warunki z art. 23 ust. 3 u.p.d.o.f., uprawniające spółkę do utworzenia rezerwy na pokrycie nieściągalnej wierzytelności, uprawdopodobniając jednocześnie fakt jej nieściągalności. Dłużnik zakwestionował wierzytelności na drodze powództwa sądowego poprzez zgłoszenie sprzeciwu od nakazu zapłaty, czym uniemożliwił uzyskanie prawomocności orzeczenia oraz skierowania sprawy do postępowania egzekucyjnego. Dyrektor Izby Skarbowej decyzją z dnia 18 września 2006 r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Z ustalonego stanu faktycznego wynikało, iż wierzyciel dwukrotnie, bezskutecznie wzywał dłużnika do zapłaty wymaganej należności, ale ten informował tylko o swoich przejściowych kłopotach finansowych, a także zapewniał o zamiarze spłaty należności. Wspólnicy spółki cywilnej wobec powyższego faktu skierowali przeciwko dłużnikowi pozwy o zapłatę w postępowaniu uproszczonym, jednocześnie kierując wniosek o skorzystanie z premii podatkowej, załączając wykaz wierzytelności, które w ocenie podatnika spełniają warunki ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców (Dz. U. Nr 155, poz. 1287 z późn. zm., dalej: ustawa o restrukturyzacji). 17 października 2002 r. O. Z. F. S.A. złożyła w Sądzie Rejonowym Gdańsk- Północ wniosek o otwarcie postępowania układowego. Sąd Rejonowy w Gdyni wydał nakazy zapłaty wskazanych należności, od których dłużnik wniósł sprzeciwy, podnosząc jednocześnie w uzasadnieniu, iż uznaje zasadność roszczeń. 31 stycznia 2003 r. pełnomocnik dłużnika złożył w Sądzie ponowny wniosek o otwarcie postępowania układowego, później zwrócony stronie, a następnie wniosek o ogłoszenie upadłości, która została ogłoszona 4 czerwca 2003 r. Przeprowadzona kontrola podatkowa przez Urząd Skarbowy w T. wykazała zaległości wobec ZUS, przez co w myśl ustawy o restrukturyzacji, podatnik nie nabył prawa do skorzystania z premii podatkowej. Z uwagi na powyższe, wspólnicy spółki cywilnej dokonali przekwalifikowania zapisu księgowego dotyczących skorzystania z premii podatkowej na rezerwę na pokrycie wierzytelności nieściągalnej. Organ odwoławczy w decyzji potwierdził spełnienie warunku formalnego utworzenia rezerwy z art. 23 ust. 3 u.p.d.f, jednocześnie podnosząc, iż nie został spełniony warunek merytoryczny, jakim jest dowodowe wykazanie istnienia na dzień utworzenia rezerwy okoliczności uprawdopodobniających nieściągalność wierzytelności, zdarzenia te bowiem wystąpiły po dacie utworzenia rezerwy, a dowody powinny istnieć w chwili jej utworzenia, tj. na dzień dokonania zapisu księgowego w księdze podatkowej. Ustosunkowując się do twierdzeń strony składającej odwołanie, iż fakt wniesienia przez dłużnika sprzeciwu od nakazu zapłaty uprawdopodabnia nieściągalność wierzytelności, przez co wyczerpuje przesłanki art. 23 ust. 3 pkt 4 u.p.d.o.f., organ drugiej instancji podkreślił, iż istotą wniesionego sprzeciwu nie było kwestionowanie wierzytelności (tak jak wymaga tego przepis art. 23 ust. 3 pkt 4 u.p.d.f.), ale niemożność zapłaty należności w terminie określonym przez Sąd. Nie można uznać, iż dla uprawdopodobnienia wierzytelności, wystarczające jest załatwienie sprawy przez procedurę sądową, z pominięciem jego istoty. Ponadto organ odwoławczy zauważył, iż zgodnie z art. 23 ust. 3 pkt 2 u.p.d.o.f. przesłanką uprawdopodabniająca niewypłacalność jest wszczęcie postępowania układowego. W tym przypadku ponieważ wniosek był nieskuteczny, nie miało to miejsca. Analogicznie organ ocenił udzielenie radcy prawnemu pełnomocnictwa do reprezentowania spółki w postępowaniu o ogłoszenie upadłości. Jak podkreślił, nawet łączne odczytanie faktów wniesienia sprzeciwów od nakazów zapłaty i udzielenia pełnomocnictwa nie stanowią przesłanki do utworzenia rezerwy na nieściągalną wierzytelność. 3. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G. strona wniosła o uchylenie ostatecznej decyzji Dyrektora Izby Skarbowej zarzucając organom podatkowym naruszenie przepisów prawa, a w szczególności: art. 121, art. 122, art. 124, art. 187, art. 191, art. 210 § 4 ord. pod. oraz art. 23 ust. 3 u.p.d.o.f. poprzez ich błędną wykładnie i niewłaściwe zastosowanie. Zdaniem skarżących uzasadnienie decyzji organu odwoławczego wykracza poza zakres złożonego odwołania, a jednocześnie nie zajmuje stanowiska w zakresie objętym odwołaniem, dotyczącym istoty sprzeciwu jako czynności procesowej w postępowaniu sądowym, naruszając tym samym art. 121 i 210 § 4 ord. pod. Skarżący zarzucili organowi dokonanie błędnej wykładni literalnej i celowościowej art. 23 ust. 3 pkt 4 u.p.d.o.f. W ich ocenie złożenie sprzeciwu w postępowaniu upominawczym spełnia wymogi stawiane przez art. 23 ust. 3 pkt 4 u.p.d.o.f., a wykładnia celowościowa tego przepisu, prowadzi do wniosku, iż wierzyciel dla uprawdopodobnienia nieściągalności wierzytelności musi podając pewne działania, do których z pewnością należy skierowanie sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego. W pkt 4 omawianego artykułu ustawodawca reguluje sytuację, w której niemożliwym jest wszczęcie postępowania egzekucyjnego, co uprawdopodabnia nieściągalność wierzytelności. Pomiędzy punktem 3 i 4 omawianego artykułu zachodzi więc korelacja, wskazująca na czynność, która skutkuje niemożnością wszczęcia postępowania egzekucyjnego, której to czynności odpowiadają sprzeciwy złożone z niniejszej sprawie. Ponadto podniesiono błędną interpretację pojęcia "wierzytelność" przyjętą przez Dyrektora Izby Skarbowej, a przez którą należy rozumieć zdaniem skarżących, ogół uprawnień przysługujących wierzycielowi, w tym żądanie dokonania określonych świadczeń od dłużnika. Dodatkowo skarżący zarzucili organowi błędną interpretację pojęcia "uprawdopodobnienie", które ich zdaniem, nie może być utożsamiane z pojęciem dowodu, a jedynie wskazywać na prawdopodobieństwo określonego zdarzenia, ocenianego w kontekście doświadczenia życiowego, czy znajomości procedur. Powtórzono również, iż organ pierwszej instancji wskazał wykluczające się wzajemnie okoliczności jak przygotowanie wniosku o upadłości i złożenie sprzeciwu, które wyrażało chęć uregulowania należności. 4. W uzasadnieniu wyroku WSA pokreślił, że poprzez pojęcie "uprawdopodobnienie" należy rozumieć okoliczności wystarczające do powzięcia przekonania o prawdopodobieństwie faktu. Ciężar uprawdopodobnienia spoczywa jednak na podatniku. Art. 23 ust. 3 u.p.d.o.f. wskazuje tylko przykładowo sytuacje, kiedy można uznać wierzytelność za nieściągalną. Dowody wskazujące jednak na istnienie prawdopodobieństwa nieściągalności wierzytelności musza istnieć w chwili tworzenia rezerwy. Sąd pierwszej instancji, odwołując się do orzecznictwa NSA, wskazał iż prawdopodobieństwo nieściągalności nie może być oparte jedynie na wiedzy podatnika, ale musi zostać utrwalone w postaci notatek, analiz, protokołów, stwierdzeń i innego typu dokumentacji (wyrok z dnia 13 stycznia 1995 r., sygn. akt III SA 422/94, LEX 23885; wyrok z dnia 22 kwietnia 1997 r., sygn. akt. SA/Ka 3076/95). Skarżący w dniu utworzenia rezerwy nie dysponowali jednak takimi dokumentami. Nie przedstawiono ich na etapie kontroli skarbowej w 2002 r. a dokument pełnomocnictwa udzielonego radcy prawnemu do sporządzenie wniosku o ogłoszenie upadłości wspólnicy spółki nie mogli z przyczyn obiektywnych znać treści sprzeciwów od nakazów zapłaty. W toku kontroli przedstawiono jedynie dokumenty, z których wynikało, że spółka nie zrealizowała swoich zobowiązań. Sąd podkreślił również, że to dopiero po zakończeniu kontroli nastąpiło przekwalifikowanie kosztów. Wniesienie pozwów nie świadczy jeszcze o nieściągalności zobowiązań dłużnika, skoro wcześniej nie kwestionował on swoich zobowiązań. Spowodowane było ono jedynie niemożnością realizacji nakazu zapłaty w terminie czternastu dni. Ponadto dłużnik, nie przedstawił zarzutów przeciwko żądaniu, mimo rygoru ich utraty. Nie zachodzi wiec w tym przypadku prawdopodobieństwo nieściągalności wierzytelności, ponieważ dłużnik nie kwestionował jej w powództwie sądowym. Sąd nie dopatrzył się również naruszeń przepisów postępowania, a ocena zdarzeń nie wykroczyła poza granice swobodnej oceny dowodów. Obiektywnie bowiem rozpatrzono wątpliwości i uwagi zgłoszone przez stronę. 5. Od powyższego wyroku skarżący wnieśli skargę kasacyjną, zaskarżając wyrok w całości i zarzucając mu naruszenie: 1. przepisów prawa materialnego, poprzez błędną wykładnie i zastosowanie: a. art. 23 ust. 3 pkt 4 u.p.d.o.f.- poprzez uznanie, iż skarżący wadliwie utworzyli rezerwę na poczet nieściągalnej wierzytelności. 2. przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik sprawy: a. art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm., dalej: p.p.s.a.) w zw. z art. 1 § 2 p.p.s.a. polegające na: i). rozstrzygnięciu sprawy tylko wobec jednego ze skarżących- K. Ł. oraz pozostawieniu sprawy bez rozpoznania wobec S. Ł.; ii). dokonaniu przez Sąd ustaleń dotyczących stanu faktycznego w sposób wykraczający poza stan faktyczny ustalony przez organy podatkowe w obu instancjach oraz uwzględnienie zarzutów zgłoszonych przez organ dopiero na etapie postępowania sądowego, w zakresie wiedzy skarżących, co do okoliczności dotyczących prawdopodobieństwa nieściągalności wierzytelności i w konsekwencji przekroczenia ustawowych granic kontroli decyzji administracyjnej przez WSA; b. art. 141 § 4 p.p.s.a., polegające na przedstawieniu stanu sprawy niezgodnie z ustalonym w sprawie stanem rzeczywistym; c. art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi mimo naruszenia przez organy podatkowe art. 121, art. 122, art. 124, art. 187 § 1, art. 191, art. 210 § 4 ord. pod. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W związku z powyższym skarżący wniósł o uchylenie orzeczenia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd pierwszej instancji oraz o zasądzenie kosztów sądowych na rzecz strony skarżącej. 6. W uzasadnieniu skarżący podtrzymali twierdzenia zawarte w skardze do WSA w zakresie zarzutu naruszenia prawa materialnego. Ponadto podniesiono, iż Sąd dokonał błędnego ograniczenia pojęcia wierzytelności wyłącznie do kwoty świadczenia pieniężnego, nieuwzględniając przy tym elementów terminu, miejsca wykonania oraz faktu, iż strona na mocy stosunku prawnego może żądać wykonania określonych świadczeń przez dłużnika. 7. Podnieśli również zarzut wewnętrznej sprzeczności argumentacji Sądu, polegającej na twierdzeniu, iż złożenie sprzeciwu doprowadziło do utraty mocy nakazów zapłaty, a z drugiej strony iż sprzeciwy nie odniosły jakichkolwiek skutków procesowych. Dłużnik, składając sprzeciw o uchylenie nakazu zapłaty i oddalenie powództwa, nie wyraził żadnej woli zaspokojenia wierzyciela na zmodyfikowanych warunkach, ale stwierdził, że nie jest w stanie spełnić świadczenia w terminie wskazanym w nakazie z powodu złej sytuacji finansowej. Zakwestionowano również tezę Sądu, iż dłużnik powinien wystąpić przeciwko wierzycielowi z powództwem kwestionującym wierzytelność. Powodowało by to bowiem powstanie sytuacji, w której zakwalifikowanie wierzytelności jako nieściągalnej, uzależnione byłoby od działań dłużnika. 8. Zdaniem skarżących w dniu 31 grudnia 2002 r. dysponowali oni odpowiednimi dokumentami, w tym sprzeciwami od nakazów zapłaty, informacją o pełnomocnictwie udzielonym przez dłużnika do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości, a także wiedzą o złej sytuacji finansowej dłużnika. Fakt dysponowania tymi dokumentami nie był kwestionowany przez organy podatkowy. Zarzut taki pojawił się dopiero na etapie wniesienia odpowiedzi na skargę. Narusza to zasadę dwuinstancyjności i czynnego udziału strony w postępowaniu oraz przepis art. 134 § 1 p.p.s.a., wskazujący, iż sąd rozpatruje sprawę w granicach danej sprawy. W tym przypadku, zdaniem skarżących, Sąd wykroczył poza podstawę faktyczną i dodatkowo pozbawił stronę możliwości działania w obronie swych praw w sprawie. Dodatkowo sentencja wyroku wskazuje, iż oddalono skargę K. Ł., pozostawiając ją bez rozpoznania w stosunku do S. Ł. Ponadto skarżący nie zgodzili się z poglądem wyrażonym przez Sąd, iż wniesienie pozwów w postępowaniu upominawczym nie daje podstaw do uznania wierzytelności za nieściągalną. Zarzucono bowiem Sądowi, iż nie uwzględnił wszystkich okoliczności sprawy wskazujących na prawdopodobieństwo niewypłacalności dłużnika. 9. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Skarbowej w G. wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej i o zasądzenie od strony kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu kasacyjnym. W uzasadnieniu organ drugiej instancji m.in. podzielił argumentację WSA co do braku posiadania dowodów przez skarżących uprawdopodabniających nieściągalność wierzytelności, a także uznał iż nie doszło w niniejszej sprawie do przekroczenia granic kontroli. Odnosząc się natomiast do faktu pominięcia w sentencji imienia małżonka, stwierdził, że wyrok dotyczy ich niepodzielnie i jako oczywista omyłka nie ma wpływu na treść orzeczenia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnia. Odnośnie zarzutu naruszenia przez Sąd pierwszej instancji przepisów prawa materialnego a mianowicie art. 23 ust. 3 pkt 4 u.p.d.o.f poprzez uznanie, że podatnicy wadliwie utworzył rezerwę na poczet nieściągalnej wierzytelności, należy uznać go za bezzasadny. Po pierwsze sformułowanie tego zarzutu świadczy, że autorzy skargi w rzeczywistości zwalczają w ten sposób ustalenia faktyczne dokonane przez organy podatkowe. Po drugie przepis ten nie nastręcza trudności interpretacyjnych i został przez Sąd pierwszej instancji prawidłowo wyłożony. Zgodnie z tym przepisem nieściągalność wierzytelności uznaje się za uprawdopodobnioną, gdy wierzytelność jest kwestionowana przez dłużnika na drodze powództwa sądowego. Chodzi tutaj o taką sytuację gdy wierzyciel dochodzi swoich należności przed sądem a dłużnik powyższą należność kwestionuje. W rozpoznawanej sprawie taka sytuacja nie zaistniała, bowiem dłużnik składając sprzeciw do nakazu zapłaty, potwierdził istnienie należności i jej zasadność, kwestionował jedynie sposób jej spłaty. W odniesieniu do zarzutu naruszenia przez Sąd pierwszej instancji przepisów prawa procesowego, które w ocenie skarżących polegało na dokonaniu przez Sąd ustaleń stanu faktycznego wykraczającego poza stan faktyczny sprawy ustalony przez organy podatkowe tj. naruszenie art. 134 § 1 p.p.s.a., zarzut ten należy uznać za bezzasadny. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że Sąd ten ma prawo a także obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze. Nie jest przy tym skrępowany sposobem sformułowania skargi, użytymi argumentami a także podniesionymi wnioskami, zarzutami i żądaniami. Granice rozpoznania przez sąd są wyznaczone przez kryterium legalności działań administracji publicznej oraz przez całokształt tylko prawnych aspektów i tylko tego stosunku administracyjnoprawnego, który jest objęty treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia (por. J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2004 r., str. 197). Dla sądu administracyjnego skarga ma wyłącznie walor niewiążącej informacji o wadliwości zaskarżonego aktu lub czynności (por. T. Woś: Postępowanie sądowoadministracyjne, Warszawa 1996 r., str. 195). W tym stanie rzeczy stawiany Sądowi pierwszej instancji zarzut, że dokonał ustaleń stanu faktycznego w sposób wykraczający poza ustalenia dokonane przez organy podatkowe jest z tego względu nieprawidłowy, bowiem Sąd ten nie dokonywał jakichkolwiek ustaleń a jedynie orzekał na podstawie akt administracyjnych sprawy. Po drugie granicą sprawy jest wymiar podatku dochodowego od osób fizycznych za 2002 r. i z całą pewnością granica ta nie została przez sąd przekroczona. Również bezzasadny jest zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 141 § 4 p.p.s.a., w myśl którego uzasadnienie powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Analizowane uzasadnienie posiada wszystkie wymienione wyżej elementy. Wskazano w tym uzasadnieniu, że skarżący nie uprawdopodobnił w 2002 r. nieściągalności zakwestionowanej przez organy podatkowe wierzytelności wynikającej z faktury. Sąd pierwszej instancji wyjaśnił, że wiedza podatnika na temat sytuacji finansowej dłużnika nie może być podstawą do utworzenia rezerw, dopóki nie zostanie utrwalona w postaci notatek, analiz, protokołów, stwierdzeń i innego typu dokumentacji. Z akt sprawy wynika zaś w sposób jednoznaczny, że na dzień utworzenia spornej rezerwy tj. najpóźniej do dnia 31 grudnia 2002 r. podatnik nie dysponował takimi dokumentami. Sąd wskazał, że dopiero po zakończeniu przeprowadzonej w lutym 2005 r. kontroli podatnik przedłożył dokumenty, które w ocenie Sądu tylko potwierdziły fakt, że podatnik uzyskał wiedzę o braku możliwości wyegzekwowaniu należności od dłużnika dopiero po dniu, w którym utworzenie rezerwy było możliwe. Dokumenty te tylko wskazywały, że na dzień 31 grudnia 2002 r. dłużnik nie zrealizował swego zobowiązania. Ponadto Sąd wskazał, że dopiero po kontroli tj. po lutym 2005 r. podatnik przekwalifikował kwotę premii podatkowej jako koszt uzyskania przychodów w postaci rezerwy. Sąd też wyjaśnił, że złożenie przez dłużnika sprzeciwu od nakazu zapłaty nie oznacza, że kwestionuje on wierzytelność. Wobec tego zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 141 § 1 p.p.s.a należało uznać za bezzasadny. Również bezzasadny jest zarzut naruszenia przez Sąd art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a w związku z art. 121, art. 122, art. 124, art. 187 § 1, art. 191, art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej. Konkludując, zaskarżona decyzja organu podatkowego została uznana zasadnie przez Sąd pierwszej instancji za nienaruszającą prawo, a dokonane ustalenia i ocena dowodów za przeprowadzone prawidłowo. Sąd dał temu wyraz poprzez uznanie tychże ustaleń i ocen za trafne. Na podstawie art. 156 § 1 i § 3 w zw. z art. 193 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny sprostował wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 8 marca 2007 r., sygn. akt I SA/Gd 920/06, oczywista pomyłkę pisarską w ten sposób, że w wierszu piątym po słowach K. Ł. dodaje słowa "i S. Ł.". W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną i zasądził na podstawie art. 204 § 1 p.p.s.a. od K. i S. Ł. na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej w G. zwrot kosztów postępowania kasacyjnego.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI