II FSK 1056/05

I SA/Łd 883/03 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2004-04-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2003-06-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Jacek Brolik
Jacek Chlebny /przewodniczący/
Juliusz Antosik /sprawozdawca/
Symbol z opisem
611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Sygn. powiązane
II FSK 1056/05 - Wyrok NSA z 2006-07-19
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA J. Chlebny, Sędziowie NSA J. Antosik (spr.), J. Brolik, Protokolant M. Kowalska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 kwietnia 2004 r. sprawy ze skargi B. H. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia [...]nr [...] Izba Skarbowa w Ł. - po rozpatrzeniu zażalenia B. H. - utrzymała w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł.-P. z dnia [...] odmawiające umorzenia postępowania egzekucyjnego. Izba stwierdziła w szczególności, że podana przez zobowiązaną B. H. okoliczność -dokonanie zajęcia nadpłaty w podatku dochodowym B. H. na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przeciwko J. H., a w wypadku tytułu wystawionego przez [...] Zakład Energetyczny przeciwko zupełnie innej osobie -nie mogą być podstawą umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § l pkt 4 ustawy egzekucyjnej. Wymieniona w tym przepisie przesłanka umorzenia w postaci błędu co do osoby zobowiązanego dotyczy sytuacji, gdy środek egzekucyjny jest kierowany do podmiotu, który nie jest stroną stosunku zobowiązaniowego. Taka sytuacja nie występuje w przedmiotowej sprawie. Oczywisty błąd pisarski w nazwisku zobowiązanej nie zmienia faktu, że tytuł wykonawczy został wystawiony wobec braku zapłaty właśnie przez B. (J.) H. za energię elektryczną dostarczoną do lokalu, w którym zobowiązana prowadzi działalność gospodarczą. Także dokonana zmiana imienia zobowiązanej w niczym me zmienia faktu, że adresatem roszczeń ZUS-u jest ciągle ta sama osoba - B. (poprzednio J.) H.. Nie można również zgodzić się z zarzutem zobowiązanej, że nie otrzymała tytułu wykonawczego wystawionego przez [...] Zakład Energetyczny. W aktach znajduje się pismo zobowiązanej z 4.09.1995 r. adresowane do Naczelnika Urzędu Skarbowego, w którym potwierdza ona fakt otrzymania tytułu. To, że tytuł ten w ocenie zobowiązanej był "nieaktualny" i został odesłany do Urzędu w niczym nie zmienia faktu, że został zobowiązanej dostarczony i miała możliwość zapoznania się z jego treścią. Reasumując, Izba Skarbowa nie znalazła żadnych przesłanek uzasadniających żądanie umorzenia postępowania egzekucyjnego.
Wyrokiem z dnia 24 marca 2003 r.. I SA/Łd 1545/01, Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wymienione postanowienie Izby Skarbowej. W uzasadnieniu wyroku Sąd stwierdził, że w stosunku do skarżącej były prowadzone równolegle dwa postępowania egzekucyjne, które w znacznej części były oparte na tych samych tytułach wykonawczych. Dotyczy to tytułów nr [...] i nr [...], obejmujących należności "mandatowe" na łączną kwotę 120 zł oraz tytułów nr [...] i nr [...] wystawionych przez ZUS. Tego rodzaju prowadzenie postępowania egzekucyjnego jest nieprawidłowe i może powodować obawę podwójnego wyegzekwowania tych samych należności. Należy bowiem zauważyć, że w jednym postępowaniu organ egzekucyjny dokonał ściągnięcia należności na poczet kilkunastu wymienionych tytułów wykonawczych z nadpłaty skarżącej w podatku dochodowym za lata 1992-99 wynoszącej kwotę ponad 2350 zł, a w drugim postępowaniu na poczet m.in. czterech tych samych tytułów wykonawczych z nadpłaty w podatku dochodowym za 2000 r. w kwocie ponad 1187 zł. Okoliczność ta nie została w ogóle wyjaśniona przez Izbę Skarbową (mimo stosownego odroczenia terminu ogłoszenia orzeczenia). Sąd nie podzielił natomiast pozostałych zarzutów skargi, w szczególności powołujących się na naruszenie przepisów art. 59 § l pkt 4 i 7 w zw. z art. 15 ustawy o postępowaniu gzekucyjnym w administracji. W rozpatrywanej sprawie nie można mówić o błędzie organu egzekucyjnego co do osoby zobowiązanej, bowiem zarówno w przypadku wystawienia tytułu wykonawczego na skarżącą ze wskazaniem jej wcześniejszego imienia, jak i błędnie zapisanego jej nazwiska w tytule wystawionym przez Zakład Energetyczny (napisano "H." zamiast "H."), nie ulega wątpliwości, że w tych przypadkach osobą zobowiązaną była skarżąca. Z akt administracyjnych wynika również, że skarżąca otrzymała zarówno tytuł wykonawczy wystawiony przeciwko niej w 1993 r. przez [...] Zakład Energetyczny, jak i upomnienie, o którym mowa w art. 15 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Po ponownym rozpoznaniu sprawy Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. postanowieniem z dnia [...] nr [...] znowu utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...]. Wyjaśniając podniesioną w wymienionym wyroku NSA kwestię sposobu prowadzenia egzekucji. Dyrektor Izby Skarbowej podał, ze zawiadomieniami z dnia [...].2000 r. organ egzekucyjny dokonał zajęcia wierzytelności pieniężnej z tytułu nadpłaty w podatku dochodowym za lata 1993-99 na poczet tytułów: [...] , [...], [...], [...]. Z tytułu zajętej nadpłaty do organu egzekucyjnego wpłynęła kwota 2356,10 zł, która pozwoliła na pokrycie w całości tytułów wykonawczych [...], [...]i [...] oraz w części tytułu [...]. Pozostały więc do wyegzekwowania w całości kwoty objęte tytułami [...], [...], [...]i w części tytułem [...], na poczet których zawiadomieniami z dnia [...].
2001 r. dokonano zajęcia wierzytelności z kolejnej nadpłaty w podatku dochodowym, tj. za 2000 r. Taki sposób prowadzenia egzekucji jest prawidłowy. Nie znajduje więc uzasadnienia wyrażona przez Sąd obawa "podwójnego wyegzekwowania tych samych należności", jak i ocena, że tak prowadzona egzekucja jest nieprawidłowa.
W skardze do sądu administracyjnego B. H. wniosła o stwierdzenie nieważności wymienionego postanowienia z dnia [...]., podnosząc, że dotyczy ono sprawy już rozstrzygniętej wyrokiem NSA z dnia 24 marca 2003 r. Zdaniem skarżącej ponowne rozpoznanie już rozpatrzonego i prawomocnie osądzonego zażalenia narusza art. 156 kpa.
Odpowiadając na skargę. Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie. Podniósł, że uchylenie poprzedniego postanowienia z [...] nie jest równoznaczne z umorzeniem postępowania egzekucyjnego. Przesądza natomiast o wyeliminowaniu z obrotu prawnego ww. rozstrzygnięcia. Tym samym obowiązkiem Dyrektora Izby Skarbowej było ponowne rozpatrzenie zażalenia na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z [...].
Na rozprawie sądowej skarżąca podniosła zarzut nieuwzględnienia wskazówek NSA z wyroku z 24 czerwca 2003 r. przez niepodanie dokładnego rozliczenia kwoty 3261,10 zł. Podniosła także brak doręczenia "wezwania" oraz poddała pod rozwagę sądu przedawnienie należności dochodzonych tytułami wykonawczymi wystawionymi w 1992 i 1993 r. Ponadto miała także uwagi dotyczące egzekucji należności Zakładu Wodociągów i Kanalizacji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga jest niezasadna i opiera się na nieporozumieniu. Należy wyjaśnić, że wymienionym wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 marca 2003 r. zostało jedynie uchylone poprzednie postanowienie organu odwoławczego utrzymujące w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. Wyrok ten miał wyłącznie charakter kasacyjny, tzn. po jego wydaniu powstał stan, w którym pozostawało nierozpatrzone zażalenie skarżącej, dlatego obowiązkiem Dyrektora Izby Skarbowej było ponowne rozpatrzenie zażalenia i wydanie nowego postanowienia. Dlatego za niezasadny należy uznać zarzut nieważności podniesiony w skardze.
Niezasadny jest także zarzut nieuwzględnienia przez Dyrektora Izby Skarbowej wskazówek Naczelnego Sądu Administracyjnego wynikających z wyroku z dnia 24 czerwca 2003 r., I SA/Łd 1545/01. Należy zauważyć, że Naczelny Sąd Administracyjny uchylił poprzednie postanowienie Izby Skarbowej wyłącznie z powodu niewyjaśnienia kwestii, na poczet których należności dochodzonych podanymi tytułami wykonawczymi zostały zaliczone zajęte przez organ egzekucyjny wierzytelności skarżącej z tytułu nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych, co - w ocenie Sądu - rodziło obawę co do prawidłowości prowadzonej egzekucji i możliwości podwójnego wyegzekwowania tych samych należności. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego kwestia ta została wyjaśniona przez Dyrektora Izby Skarbowej w nowym postanowieniu z dnia [...].
Należy zauważyć, że administracyjny organ egzekucyjny prowadził w stosunku do skarżącej szereg postępowań egzekucyjnych na podstawie różnych tytułów wykonawczych. W trakcie tych postępowań organ egzekucyjny dokonał zajęcia wierzytelności skarżącej w Urzędzie Skarbowym z tytułu nadpłat w podatku dochodowym od osób fizycznych za lata 1992 - 1999 oraz za 2000 r.
Nadpłata (wraz z odsetkami) za lata 1992 - 1999 w sumie wynosiła 3261,10 zł, czyli w wysokości, którą skarżąca uznaje za nierozliczoną. Należy jednak zauważyć, że z kwoty tej została wyegzekwowana jedynie kwota 2356,10 zł, co wyraźnie wynika z powołanego przez skarżącą w głosie do protokółu pisma Urzędu Skarbowego Ł.-P. z dnia [...], a także z wyliczenia zawartego w piśmie tegoż Urzędu z [...] (pisma te znajdują się w aktach administracyjnych i zostały doręczone skarżącej), ponieważ pozostała część wymienionej nadpłaty (905 zł) została zaliczona przez Urząd na poczet zaległości podatkowych; kwestia prawidłowości tego zaliczenia - przeprowadzonego w innym niż egzekucja trybie (p. art. 273 § l pkt 2 Ordynacji podatkowej w obowiązującym wówczas brzmieniu) - nie może być przedmiotem oceny w postępowaniu egzekucyjnym.
Tak więc z kwoty nadpłaty za 1992 - 1999 w wysokości 2356,10 zł uzyskanej w związku z zajęciami dokonanymi na poczet należności wynikających z tytułów wykonawczych nr:
- [...] (należności [...] Zakładu Energetycznego),
- [...] i [...] (należności z tytułu mandatów karnych),
- [...] do [...] (należności Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z tytułu składek) było możliwe jedynie pokrycie części należności egzekwowanych na podstawie wymienionych tytułów. Z uzyskanej kwoty 2356,10 zł organ egzekucyjny pokrył w całości należności (wraz z odsetkami za zwłokę i kosztami egzekucyjnymi):
-[...] Zakładu Energetycznego objęte tytułem wykonawczym nr [...],
-Zakładu Ubezpieczeń Społecznych objęte tytułami wykonawczymi nr [...], [...], [...] i [...], a także w części należność ZUS objętą tytułem wykonawczym nr [...].
Zatem na poczet niewyegzekwowanych należności, objętych w całości tytułami wykonawczymi nr [...], [...]i [...] oraz częściowo tytułem nr [...]), organ egzekucyjny dokonał w dniu 20 kwietnia 2001 r. kolejnego zajęcia wierzytelności — tym razem z tytułu nadpłaty w podatku dochodowym za 2000 r. Z wyliczenia zawartego w piśmie Urzędu Skarbowego z dnia [...] wynika, że wymienione należności zostały pokryte z uzyskanej z nadpłaty za 2000 r. w kwocie 1187,30 zł (pokryte też z niej inne jeszcze należności ZUS - objęte tytułami wykonawczymi nr [...], [...], [...] i [...]).
Wobec powyższego, należy uznać, że została wyjaśniona budząca wątpliwości Naczelnego Sądu Administracyjnego w wyroku z dnia 24 marca 2003 r. kwestia zajęcia wierzytelności na poczet należności objętych tytułami wykonawczymi nr [...] i [...] (z tytułu mandatów karnych) oraz nr [...] i [...] (z tytułu składek ZUS). Po wyjaśnieniu tej kwestii (przez przyporządkowanie kwot, uzyskanych w wyniku zajęcia wierzytelności z tytułu nadpłat w podatku dochodowym, do poszczególnych tytułów wykonawczych) okazało się, że nie doszło do podwójnego zaspokojenia tych samych należności, czego -wobec niewyjaśnieniatej kwestii - obawiał się Naczelny Sąd Administracyjny. Dlatego niezasadny jest zarzut skarżącej dotyczący nieuwzględnienia wskazań tego Sądu przez Dyrektora Izby Skarbowej. Co prawda organ ten dopuścił się niedopuszczalnej -w świetle art. 30 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (DzU nr 74, poz. 368 ze zm.) obowiązującej w czasie wydania zaskarżonego postanowienia - polemiki z sądem administracyjnym, stwierdzając, że obawa sądu o "podwójne wyegzekwowanie tych samej należności", a tym samym nieprawidłowe prowadzenie egzekucji, nie znajdowała uzasadnienia, to jednak - mimo to - organ zastosował się do wskazań sądu i wyjaśnił budzące wątpliwości kwestie. Dlatego tego rodzaju stwierdzenie organu nie może zostać uznane za naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Jeżeli chodzi o zarzut skarżącej dotyczący niedoręczenia upomnienia (nazwanego "wezwaniem"), to kwestia ta została już przesądzona w wymienionym wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 marca 2003 r., w którym zarzut ten został uznany za niezasadny, zaś Wojewódzki Sąd Administracyjny jest związany oceną prawną wyrażoną w tym wyroku stosownie do art. 99 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (DzU nr 153, poz. 1271 ze zm.).
Skarżąca zgłosiła także uwagi co do egzekucji należności Zakładu Wodociągów i Kanalizacji w Ł., jednakże postępowanie egzekucyjne wszczęte na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez ten Zakład nie było objęte zaskarżonym postanowieniem. Dlatego nie ma podstaw do odnoszenia się do uwag skarżącej w tym zakresie.
Natomiast odnośnie do podniesionych dopiero na rozprawie sądowej wątpliwości skarżącej co do ewentualnego przedawnienia należności objętych tytułami wykonawczymi z lat 1992-93, to zarzut przedawnienia powinien być zgłoszony organowi egzekucyjnemu a nie sądowi administracyjnemu. Jednak należy wyjaśnić, że z wymienionych wcześniej tytułów wykonawczych jedynie tytuł nr [...] dotyczący należności [...] Zakładu Energetycznego był wystawiony w 1993 r. i obejmował należności za energię elektryczną za 1992 r., zaś bieg przedawnienia majątkowych roszczeń cywilnoprawnych (a za takie należy uznać roszczenia zakładu energetycznego z tytułu dostarczonej energii elektrycznej) przerywa się przez każdą czynność przed organem powołanym do egzekwowania roszczeń przedsięwziętą bezpośrednio w celu zaspokojenia roszczeń (art. 123 § l pkt l Kodeksu cywilnego), a przedawnienie nie biegnie na nowo, dopóki postępowanie przed takim organem nie zostanie zakończone (art. 124 tego Kodeksu).
Z powyższych względów na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (DzU nr 153, poz. 1270) w związku z art. 97 § l Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (DzU nr 153, poz. 1271 ze zm.) orzeczono jak w sentencji.