II FSK 1056/21

II FSK 1056/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-05-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-08-24
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jerzy Płusa
Maciej Jaśniewicz
Małgorzata Wolf- Kalamala /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne
Podatek dochodowy od osób fizycznych
Sygn. powiązane
I SA/Łd 197/20 - Wyrok WSA w Łodzi z 2021-04-21
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2010 nr 51 poz 307
art. 5a pkt 6 , art. 10 ust. 1 pkt 3 i 8
Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych - tekst jednolity
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Wolf-Kalamala (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia NSA Maciej Jaśniewicz, Sędzia NSA Jerzy Płusa, Protokolant Dominika Kurek, po rozpoznaniu w dniu 24 maja 2024 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej ML od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 21 kwietnia 2021 r. sygn. akt I SA/Łd 197/20 w sprawie ze skargi ML na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 25 lutego 2020 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2011 r. 1) uchyla zaskarżony wyrok w całości, 2) uchyla zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 25 lutego 2020 r. nr [...], 3) zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi na rzecz ML kwotę 2227 (dwa tysiące dwieście dwadzieścia siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
1. Wyrokiem z 21 kwietnia 2021 r. I SA/Łd 197/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę ML (zwanej dalej Skarżącą) na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 25 lutego 2020 r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2011 r.
2. W sprawie ustalenia wymagało, czy działalność Skarżącej - polegająca na sprzedaży nieruchomości - spełnia ustawowe kryteria działalności gospodarczej.
Co do zasady zobowiązanie podatkowe za 2011 r. przedawniłoby się z upływem 31 grudnia 2017 r.
Naczelnik Urzędu Skarbowego wydał decyzję w I instancji 24 sierpnia 2017 r. Następnie 9 listopada 2017 r. – bieg terminu przedawnienia został zawieszony, gdyż organ I instancji wszczął dochodzenie w sprawie o przestępstwo skarbowe. Pismem z 10 listopada 2017 r. (odebranym 14 listopada 2017 r.) organ zawiadomił stronę, że w dniu 9 listopada 2017 r. nastąpiło zawieszenie biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2011 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi decyzją z 4 czerwca 2018 r. przekazał sprawę organowi I instancji do ponownego rozpoznania. Naczelnik Urzędu Skarbowego ponownie wydał decyzję wymiarową 18 września 2019 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej decyzją z 25 lutego 2020 r. tym razem utrzymał decyzję organu I instancji w mocy.
W 2011 r. Skarżąca prowadziła działalność gospodarczą w zakresie pośrednictwa w obrocie nieruchomościami, doradztwa w zakresie prowadzenia działalności gospodarczej i zarządzania, stosunków międzyludzkich i komunikacji, sprzedaży detalicznej odzieży prowadzonej w wyspecjalizowanych sklepach.
9 kwietnia 1997 r. Skarżąca nabyła wraz z małżonkiem do majątku wspólnego nieruchomość rolną w celu prowadzenia działalności rolniczej; w latach 2010-2015 Skarżąca pobierała dopłaty rolnicze, a koszty produkcji rolnej przy łąkach kośnych były pokrywane przez zbiory.
W 2007 r. Skarżąca zdecydowała się sprzedać gospodarstwo rolne, a pieniądze uzyskane ze sprzedaży przeznaczyć na pokrycie zaległych zobowiązań wobec urzędu skarbowego (około 100.000 zł), ZUS (około 150.000 zł), przeterminowane zobowiązania wobec dostawców towarów handlowych - ponad 300 000 zł. Z uwagi na brak zainteresowania gospodarstwem rolnym, po dwóch latach zdecydowała się na wydzielenie z gospodarstwa mniejszych działek po ok. 1100m² i ich sprzedaż. Wystąpiła o warunki zabudowy i zagospodarowania terenu, zleciła wykonanie podziału geodezyjnego.
8 czerwca 2017 r. Skarżąca wyjaśniła, że nieruchomość nabyła z mężem żeby prowadzić tam działalność rolniczą i pobierać dotację rolną, działalność rolną do 2010 r. prowadził mąż; decyzję o sprzedaży działki Skarżąca podjęła, kiedy zaczęły się problemy finansowe. Ogłoszenia sprzedaży strona zamieszczała w lokalnej gazecie. Skarżąca wyjaśniła, że nie ponosiła nakładów na wybudowanie sieci wodociągowej lub elektroenergetycznej do działek przeznaczonych do sprzedaży lub jeszcze niesprzedanych, nie ponosiła nakładów na ogrodzenie lub nasadzenia na ww. działkach, nie utwardzała wewnętrznych dróg dojazdowych do działek, fizycznie sprzedażą działek zajmował się mąż. Ze środków uzyskanych ze sprzedaży nieruchomości oprócz swoich długów, strona spłacała także długi męża (w toku całego postępowania strona nie wyjaśniła o jaki rodzaj długów chodzi, i o jakie kwoty).
Nabywcy wydzielonych działek wskazali, że dowiadywali się o nieruchomościach z ogłoszeń prasowych w lokalnej gazecie. Działki były nieogrodzone, porośnięte trawą, część działek to działki z wydanymi warunkami zabudowy. Do działek nie były podłączone media. Drogi wewnętrzne stanowiły nieutwardzone drogi gruntowe, polne. Nabycia działek dokonywano na cele rekreacyjne lub budownictwa mieszkaniowego.
3. Zdaniem organu podział i sprzedaż nieruchomości nie były spowodowane chęcią spłaty długów. Skarżąca nie spłaciła większości zobowiązań, mimo że dochody uzyskane ze sprzedaży nieruchomości dawały taką możliwość. Regulowała tylko te zobowiązania, których spłata wymuszona została umową z wierzycielem, układem ratalnym, czy też pod naciskiem firm windykacyjnych, w wyniku zajęć komorniczych oraz czynności egzekucyjnych. Skarżąca nie regulowała na bieżąco zobowiązań, z własnej inicjatywy.
Według organu systematyczność i powtarzalność działań w zakresie sprzedaży nieruchomości, ich zaplanowany charakter nastawiony na osiągnięcie zysku ekonomicznego, podział większego areału na mniejsze działki, sprzedaż działek, zamieszczanie ogłoszeń o planowanej sprzedaży, zarobkowy charakter, działanie we własnym imieniu i na własny rachunek, są właściwe dla handlowca prowadzącego działalność gospodarczą, w konsekwencji prowadzi do wniosku, że była to działalność gospodarcza. W 2009 r. Skarżąca sprzedała jedną działkę, w 2010 r. - 9 działek, w 2011 r. - 9 działek, w 2012 r. 9 działek, w 2013 r. - 4 działki, w 2014 r. - 8 działek, w 2015 r. - 6 działek, w 2016 r. - 4 działki i w 2017 r. 11 działek. W ocenie organu świadczy to niewątpliwie o powtarzalności podejmowanych czynności. Na sposób sklasyfikowania prowadzonej przez stronę działalności nie ma wpływu cel jaki pierwotnie towarzyszył nabyciu gospodarstwa rolnego i sposób jego wykorzystania (przed podziałem i sprzedażą).
W 2011 r. przychód Skarżącej z tytułu działalności gospodarczej w zakresie sprzedaży działek wynosi 149.950,00 zł (netto 121.910,56 zł). W podatkowej księdze przychodów i rozchodów za 2011 r. strona zaniżyła przychód z działalności gospodarczej o kwotę 121.910,56 zł w wyniku niezaewidencjonowania przychodów ze sprzedaży nieruchomości.
4. Sąd pierwszej instancji oddalając skargę podzielił stanowisko organu. Zdaniem sądu organy wyczerpująco przedstawiły argumenty na poparcie wywiedzionego stanowiska oraz wyjaśniły, którym dowodom dały wiarę i dlaczego innym tej wiary odmówiły.
Sąd zwrócił uwagę, że poza jego kognicją pozostały zarzuty dotyczące zasadności wszczęcia postępowania karnego skarbowego.
Wedle sądu organ prawidłowo ocenił, że prowadzoną przez Skarżącą sprzedaż działek należy sklasyfikować jako działalność gospodarczą. W zakresie oceny, czy podejmowana działalność była działalnością gospodarczą nie jest przesądzające to, ile Skarżąca zarobiła, jak mocno zaangażowała się w przygotowania, czy jakimi kierowała się pobudkami.
5. Powyższy wyrok Skarżąca zaskarżyła w całości skargą kasacyjną, zarzucając sądowi pierwszej instancji:
1) dopuszczenie się błędu wykładni i niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego tj. sąd pierwszej instancji przyjął ustalenia organu podatkowego, pomimo tego, iż stan faktyczny ustalony przez organ podatkowy został poczyniony z pominięciem obowiązujących organ podatkowy reguł procedury administracyjnej. Organ podatkowy nie wyjaśnił w sposób zupełny motywów podjętego rozstrzygnięcia związanego z regulacjami art. 10 ust. 1 pkt 3 i pkt 8 w związku z art. 5a pkt 6 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U z 2010 r. nr 51, poz. 307 ze zm. – dalej: u.p.d.o.f.), stąd naruszenie:
- art. 210 § 4 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r., poz. 900 ze zm. - dalej jako: O.p.), który zobowiązuje organ podatkowy do wskazania w podjętej decyzji zarówno uzasadnienia faktycznego, jak i prawnego, w szczególności wskazania faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, którym dał wiarę, oraz przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności, zaś uzasadnienie prawne winno wyjaśniać podstawę prawną decyzji z przytoczeniem przepisów prawa;
- art. 210 § 1 pkt 6 O.p., który obejmuje oprócz przytoczenia ustaleń faktycznych zmierzających do wykazania stanu faktycznego, przyjętego przez organ do swoich rozważań, także ocenę poczynionych ustaleń z punktu widzenia przepisów regulujących postępowanie przed tym organem. Tych elementów nie ma w decyzji, którą sąd uznał;
- art. 70 § 6 i § 7 O.p. oraz art. 70 § 1 O.p. poprzez ich błędną wykładnię, co spowodowało niezastosowanie przepisów art. 233 § 1 pkt 2 lit. a) O.p. w zw. z art. 208 § 1 O.p., a w konsekwencji utrzymanie w mocy decyzji organu podatkowego drugiej instancji określającej wysokość zobowiązania podatkowego, pomimo wygaśnięcia zobowiązania na skutek upływu terminu przedawnienia,
2) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj.:
- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a w zw. z art. 120, art. 121 § 1 i art. 122 O.p. oraz art. 2 w zw. z art. 7 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. polegające na tym, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w wyniku niewłaściwej kontroli działalności organów podatkowych nie uchylił decyzji wydanej
w dniu 25 lutego 2020 r. przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi, która w sposób jednoznaczny uchybia zasadzie praworządności oraz zasadzie zaufania do organów podatkowych, poprzez uznanie, że sprzedaż działek rolnych Skarżąca prowadziła w ramach zorganizowanej działalności gospodarczej, a nie w ramach zwykłego zarządu majątkiem osobistym,
- naruszenie z art. 45 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. polegające na tym, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wydał wyrok na posiedzeniu niejawnym bez prawnego i merytorycznego uzasadnienia dla nadmiernego zagrożenia dla zdrowia osób w niej uczestniczących,
3) naruszenie prawa naturalnego - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi ani jednym słowem nie odniósł się do obszernej argumentacji przedstawionej przez Skarżącą w piśmie z dnia 13.04.2021, a jedynie potwierdził sam fakt otrzymania przedmiotowego pisma,
4) naruszenie art. 324 § 3 k.p.c; wyrok, którego sentencji skład sądu nie podpisał, nie istnieje w znaczeniu prawnoprocesowym. Złożenie podpisów pod sentencją wyroku przez cały skład sądu, jest wymaganiem bezwzględnym, a brak w tym zakresie nie może być uzupełniony (por. orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 27 maja 1947 r., C lll 81/47, OSN 1948, nr 1. poz. 17 oraz wyroki Sądu Najwyższego z dnia 18 kwietnia 1979 r., III CRN 60/79 i z dnia 4 sierpnia 1981 r. IV PR 238/81, nie publ.). Pod przedmiotowym wyrokiem brak jakichkolwiek podpisów. Pismem przed rozprawą Skarżąca wyjaśniła, że w skardze kasacyjnej znalazła się oczywista omyłka pisarska i Skarżąca miała na uwadze art. 137 § 4 P.p.s.a., a nie analogiczny przepis ustawy – Kodeks postępowania cywilnego.
Mając na uwadze powyższe Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, lub ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozstrzygnięcie sprawy co do istoty, a także rozpoznanie sprawy na rozprawie, zasądzenie od organu na rzecz Skarżącej zwrotu kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o:
- oddalenie skargi kasacyjnej,
- zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
W piśmie procesowym z 26 października 2021 r. organ podatkowy – mając na uwadze treść uchwały I FPS 1/21 z 24 maja 2021 r., wskazał, że niedopuszczalne jest stawianie organom zarzutu wszczynania postępowań przygotowawczych, gdy obowiązek taki wynika wprost z przepisu prawa. Organy administracji państwowej do końca 5-letniego terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych mają prawo - a zarazem obowiązek - dochodzenia nieuiszczonych należności publicznoprawnych.
Organy podatkowe mają prawo podejmować działania zapobiegające przedawnieniu zobowiązań podatkowych do czasu, gdy termin przedawnienia upłynie. Postępowania karne skarbowe prowadzone są również przez prokuraturę i trudno uznać, że organy podatkowe winny analizować i oceniać zasadność wszczęcia postępowania karnego przez prokuraturę. Przesłanką wszczęcia postępowania przygotowawczego w sprawie karnej skarbowej było uzasadnione podejrzenie popełnienia przestępstwa skarbowego, a jego celem ukaranie sprawcy
przestępstwa skarbowego. Postępowanie dotyczyło nieprawidłowości zarówno w podatku dochodowym od osób fizycznych jak i w podatku od towarów i usług, zaistniałych na przestrzeni kilku lat. Zawiadomienie o ujawnieniu czynu zabronionego złożono 25 września 2017 r. po zakończeniu postępowań podatkowych za lata 2011-2012.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna ma usprawiedliwione podstawy, dlatego zaskarżony wyrok podlega uchyleniu, podobnie jak zaskarżona decyzja.
6. W zakresie postawionego zarzutu naruszenia art. 324 § 3 k.p.c i próby jego przekształcenia w zarzut naruszenia art. 137 § 4 P.p.s.a. należy wskazać, że po upływie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej strona nie może formułować nowych zarzutów kasacyjnych, co próbowała w niniejszej sprawie czynić. Skarżąca w piśmie procesowym wniesionym przed rozprawą skorygowała zarzut stwierdzając, że omyłkowo przytoczyła przepis k.p.c., natomiast właściwym przepisem jest art. 137 § 4 P.p.s.a. Nie jest tak, jak twierdzi Skarżąca, że skoro w terminowo złożonej skardze kasacyjnej zarzuciła naruszenie określonych przepisów, to może w kolejnych pismach procesowych "dodawać" kolejne przepisy materialnoprawne czy procesowe (niepodnoszone w skardze kasacyjnej), które w jej ocenie zostały naruszone, czy też je korygować. Dodatkowo podkreślić należy, że sąd pierwszej instancji nie stosował i nie orzekał na podstawie przepisów k.p.c., w związku z tym postawiony zarzut nie mógł zostać uwzględniony.
Zarzut, że zaskarżony wyrok sądu pierwszej instancji nie został podpisany przez skład sądu został przez Naczelny Sąd Administracyjny zbadany z urzędu w ramach przesłanki z art. 183 P.p.s.a. i nie zasługuje on na uwzględnienie, ponieważ w aktach niniejszej sprawy bez wątpienia znajdują się sentencja oraz uzasadnienie ww. wyroku z podpisami całego składu orzekającego. Skarżąca – zgodnie z art. 142 § 2 P.p.s.a. - otrzymała odpis wyroku, który nie zawiera już podpisów składu orzekającego, dlatego odniosła mylne wrażenie, że sentencja wyroku nie została podpisana.
7. W kwestii przedawnienia wskazać należy, że zobowiązanie za 2011 r. przedawniłoby się z upływem 31 grudnia 2017 r., ale bieg terminu przedawnienia został zawieszony 9 listopada 2017 r., kiedy organ wszczął dochodzenie w sprawie o przestępstwo skarbowe.
Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekał w sprawie, gdy w orzecznictwie sądowoadministracyjnym sporne były stanowiska co do możliwości dokonywania oceny przez sąd administracyjny zasadności wszczęcia postępowania karnego skarbowego, w kontekście realizacji jego celów, dla skutecznego zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego (art. 70 § 6 pkt 1 w zw. z art. 70c O.p.), tj. w celu instrumentalnego wszczęcia takiego postępowania. Sąd pierwszej instancji orzekał w sprawie 21 kwietnia 2021 r., zatem jeszcze przed podjęciem przez NSA uchwały z 24 maja 2021 r., I FPS 1/21. W uchwale tej Sąd uznał, że ocena przesłanek zastosowania przez organy podatkowe przy wydawaniu decyzji podatkowej art. 70 § 6 pkt 1 w zw. z art. 70c O.p. mieści się w granicach sprawy sądowej kontroli legalności tej decyzji. W uzasadnieniu uchwały wyjaśniono, że: Analiza nie może pomijać, czy na tle okoliczności danej sprawy podatkowej, wszczęcie postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe nie miało pozorowanego charakteru i nie służyło jedynie wstrzymaniu biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego. Dokonanie takiej oceny powinno być wcześniej przeprowadzone przez organ podatkowy, stosujący art. 70 § 6 pkt 1 w zw. z art. 70c O.p. przy rozpatrywaniu sprawy podatkowej. W przypadkach wątpliwych, w szczególności wówczas gdy moment wszczęcia postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe jest bliski dacie przedawnienia zobowiązania podatkowego, wyjaśnienie tej kwestii powinno znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji podatkowej, stosownie do art. 210 § 4 O.p. Taka informacja umożliwi następnie dokonanie oceny prawidłowości zastosowania tej instytucji przez sąd administracyjny kontrolujący akt wydany przez organ podatkowy.".
Jak dalej wynika ze wskazanej uchwały: sądy administracyjne pierwszej instancji w ramach zakreślonych przez art. 134 § 1 P.p.s.a. mają obowiązek badać, czy wszczęcie postępowania karnego skarbowego w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe nie zostało wykorzystane tylko w celu zawieszenia biegu terminu przedawnienia. O braku woli realizowania celów postępowania karnego skarbowego, a tym samym sztucznym wykorzystaniu instrumentu z tego postępowania do przedłużenia terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, może świadczyć również brak realnej aktywności organów postępowania przygotowawczego po wszczęciu takiego postępowania.".
W orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, że nadużycie prawa przez organ podatkowy, w kontekście zastosowania art. 70 § 6 pkt 1 O.p., wyraża się wszczęciem postępowania w sprawie karnej skarbowej motywowanym nie względami prawa karnego skarbowego, ale celem doprowadzenia do zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego na podstawie tej normy. Właśnie w celu zapobiegania takiemu nadużyciu prawa sądy administracyjne są władne analizować karnoprawne przesłanki inicjowania postępowania prowadzonego na podstawie przepisów k.k.s. po to, aby ocenić, czy działanie to nie zostało podjęte jedynie dla uzyskania efektu w płaszczyźnie prawa podatkowego, tzn. dla oddziaływania na bieg terminu przedawnienia skonkretyzowanej powinności podatkowej (por. wyroki NSA: z 25 maja 2022 r. sygn. akt I FSK 96/22; z 29 września 2022 r. sygn. akt I FSK 226/22; z 31 stycznia 2024 r. sygn. akt. I FSK 2016/23).
Zgodnie z przywołaną argumentacją w ww. uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego, to organ powinien przedstawić w decyzji chronologię zdarzeń
i ocenić w pierwszym rzędzie, czy w sprawie doszło do instrumentalnego wszczęcia postępowania karnego skarbowego w celu zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, aby następnie sąd administracyjny miał podstawę przeprowadzenia kontroli legalności zaskarżonej decyzji, w tym do oceny, czy
w sprawie doszło do przedawniania zobowiązania podatkowego, czy też nie doszło do instrumentalnego wszczęcia postępowania karnego skarbowego.
W związku z tym, że do takiej oceny ze strony organu i sądu pierwszej instancji w sprawie nie doszło z przyczyn oczywistych (decyzja i wyrok zostały wydane przed podjęciem ww. uchwały), to w sprawie zachodzi konieczność dokonania takiej oceny.
8. Odnosząc się do rozpoznania sprawy na posiedzeniu niejawnym to ustawodawca na mocy przepisów ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID – 19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych dopuścił, przy spełnieniu określonych warunków, możliwość załatwiania spraw w postępowaniu sądowoadministracyjnym na posiedzeniu niejawnym. Przepisy te nie naruszają podstawowych uprawnień procesowych strony. Zatem sama okoliczność, że sprawa ma zostać rozpoznana na posiedzeniu niejawnym nie oznacza, że strona nie może przed wydaniem wyroku bronić swoich praw. Skarżąca za pośrednictwem wskazanego przez siebie pełnomocnika (męża) została poinformowana o planowanym rozpatrzeniu sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie 3 sędziów (k. 147 akt sądowych – przesyłka została odebrana 12 kwietnia 2021 r.). Oznaczało to jedynie, że Skarżąca nie będzie obecna przy ogłaszaniu wyroku, ale sprawa zostanie rozpoznana w takim składzie sędziowskim, jak byłaby rozpoznana na rozprawie i podatnik ma prawo zaprezentować swoje stanowisko na piśmie, tak jakby miał prawo zaprezentować je ustnie albo na piśmie jako załącznik do protokołu na rozprawie. Należy przypomnieć, że gdyby sprawa została rozpoznana na rozprawie to obecność podatnika nie byłaby konieczna do procedowania. Niestawiennictwo stron nie wstrzymuje rozpoznania sprawy. Rozpoznanie sprawy oznacza nic innego jak uwzględnienie lub oddalenie skargi, a sąd orzeka na podstawie akt sprawy. Zatem na rozprawie może zapaść wyrok bez udziału stron. Skoro obecność stron nie jest niezbędna do rozpoznania sprawy i Skarżąca zaprezentowała na piśmie swoje stanowisko, to nie było przeszkód do rozpoznania sprawy bez osobistej obecności stron, czyli na posiedzeniu niejawnym. 21 kwietnia 2021 r. zapadł wyrok na posiedzeniu niejawnym, którego odpis – potwierdzony za zgodność z oryginałem – został wysłany do pełnomocnika Skarżącej.
9. Nawiązując do zarzutu nieodniesienia się przez WSA do pisma, które wpłynęło przed rozprawą, należy zaaprobować wskazanie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, że takie pismo wpłynęło do akt. Sąd pierwszej instancji nie pominął tej okoliczności i dał wyraz temu, że zapoznał się z jego treścią. Podniesione w tym piśmie argumenty dotyczące prawa i obowiązywania poprzednich konstytucji odzwierciedlają poglądy Skarżącej na funkcjonowanie państwa i jednostki.
10. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok i zaskarżoną decyzję na podstawie art. 185 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200, art. 203 pkt 1, art. 205 § 2 i art. 209 P.p.s.a.