II FSK 1040/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła podatku dochodowego od osób fizycznych za 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, oddalając skargę W. T. Skarżący wniósł skargę kasacyjną, podnosząc zarzuty naruszenia przepisów postępowania podatkowego, w tym dotyczące nieprawidłowego przeprowadzenia postępowania dowodowego, braku zapewnienia czynnego udziału strony oraz niewystąpienia do sądu powszechnego o ustalenie stosunku prawnego. Zarzucono również naruszenie przepisów prawa materialnego, w szczególności błędne zakwalifikowanie sprzedaży 49 zabudowanych nieruchomości jako działalności gospodarczej (art. 5a pkt 6 updof) zamiast jako sprzedaży w ramach zarządu majątkiem prywatnym (art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a updof). Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. Sąd podzielił stanowisko WSA i organów podatkowych, że działania skarżącego, polegające na nabyciu nieruchomości, podziale ich na działki budowlane, zabudowaniu domami w stanie deweloperskim, a następnie sprzedaży w latach 2013-2017, miały charakter zorganizowanej, ciągłej i zarobkowej działalności deweloperskiej. Sąd podkreślił, że sprzedaż 49 nieruchomości w ciągu czterech lat wykraczała poza zwykłe wykonywanie prawa własności i nosiła cechy profesjonalnej aktywności handlowej. W związku z tym, przychody ze sprzedaży zostały prawidłowo zaliczone do źródła przychodów z działalności gospodarczej (art. 10 ust. 1 pkt 3 updof), a nie do przychodów ze sprzedaży nieruchomości po upływie 5 lat (art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a updof). Sąd uznał również zarzuty procesowe za niezasadne, stwierdzając, że organy podatkowe przeprowadziły postępowanie w sposób wyczerpujący i prawidłowo oceniły zebrany materiał dowodowy, a skarżący nie przedstawił dowodów na poniesienie konkretnych wydatków, które mogłyby zostać zaliczone do kosztów uzyskania przychodów.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie, że zorganizowana sprzedaż wielu nieruchomości wybudowanych przez osobę fizyczną stanowi działalność gospodarczą, a nie zarządzanie majątkiem prywatnym, nawet jeśli nie była formalnie zarejestrowana.
Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego, gdzie sprzedano znaczną liczbę nieruchomości w krótkim czasie po ich zabudowaniu. Interpretacja może być odmienna w przypadku sprzedaży pojedynczych nieruchomości lub po bardzo długim okresie od nabycia.
Zagadnienia prawne (4)
Czy sprzedaż przez osobę fizyczną wielu zabudowanych nieruchomości, wybudowanych w ramach zorganizowanego procesu inwestycyjnego, stanowi działalność gospodarczą w rozumieniu ustawy o PIT, czy też zarządzanie majątkiem prywatnym?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Sprzedaż 49 zabudowanych nieruchomości, wybudowanych w ramach zorganizowanego procesu inwestycyjnego, nosi cechy celowej, profesjonalnej, zorganizowanej i ciągłej działalności handlowej (deweloperskiej), a nie zwykłego zarządzania majątkiem prywatnym.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że działania skarżącego wykraczały poza zwykłe wykonywanie prawa własności. Sprzedaż dużej liczby nieruchomości w krótkim czasie, połączona z procesem budowlanym, świadczy o profesjonalnym charakterze działań i zamiarze osiągnięcia zysku, co jest cechą działalności gospodarczej.
Czy organy podatkowe prawidłowo przeprowadziły postępowanie dowodowe, odmawiając przeprowadzenia wnioskowanych dowodów i nie zapewniając czynnego udziału strony?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, postępowanie dowodowe zostało przeprowadzone prawidłowo. Organy nie mają obowiązku dopuszczenia każdego dowodu, a zgromadzony materiał był wystarczający do ustalenia stanu faktycznego. Strona miała zapewniony czynny udział w postępowaniu.
Uzasadnienie
Sąd stwierdził, że organy podjęły wszelkie niezbędne czynności dowodowe, a zgromadzony materiał był kompletny i wystarczający. Odmowa przeprowadzenia niektórych dowodów była uzasadniona, a zarzuty dotyczące braku czynnego udziału strony nie znalazły potwierdzenia.
Czy w sytuacji wątpliwości co do charakteru transakcji (działalność gospodarcza vs. zarząd majątkiem prywatnym) organ podatkowy miał obowiązek wystąpić do sądu powszechnego o ustalenie istnienia stosunku prawnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, organ podatkowy nie miał takiego obowiązku, gdyż zgromadzony materiał dowodowy był wystarczający do samodzielnej kwalifikacji zdarzenia na gruncie prawa podatkowego.
Uzasadnienie
Obowiązek wystąpienia do sądu powszechnego powstaje tylko wtedy, gdy materiał dowodowy pozostawia wątpliwości co do istnienia stosunku prawnego, a ustalenie to ma istotny wpływ na rozstrzygnięcie. W tej sprawie organ samodzielnie dokonał kwalifikacji zdarzenia.
Czy skarżący może zaliczyć wydatki na budowę domów do kosztów uzyskania przychodów, jeśli nie przedstawił wystarczających dowodów na ich poniesienie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, skarżący nie może zaliczyć wydatków do kosztów uzyskania przychodów, jeśli nie przedstawił dowodów na ich poniesienie, a organ nie ma obowiązku poszukiwania tych dowodów z urzędu.
Uzasadnienie
Skarżący przyjął strategię procesową negowania czynności organów, ale nie przedstawił dowodów na swoje twierdzenia dotyczące wydatków. Organ nie jest zobowiązany do nieograniczonego poszukiwania dowodów korzystnych dla strony.
Przepisy (20)
Główne
updof art. 5a § pkt 6
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
Definicja działalności gospodarczej, która obejmuje zorganizowane i ciągłe działania zarobkowe.
updof art. 10 § ust. 1 pkt 3
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
Źródło przychodów z działalności gospodarczej.
Dz.U. 2012 poz. 361 art. 10 § ust. 1 pkt 3
Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych
Dz.U. 2012 poz. 361 art. 5a § pkt 6
Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych
Dz.U. 2012 poz. 361 art. 22 § ust. 1
Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych
Pomocnicze
updof art. 10 § ust. 1 pkt 8 lit. a
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
Sprzedaż nieruchomości jako przychód z innych źródeł, jeśli nie jest to działalność gospodarcza i upłynął 5-letni termin od nabycia.
updof art. 22 § ust. 1
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
Koszty uzyskania przychodów.
Op art. 199a § § 3
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Obowiązek wystąpienia do sądu powszechnego o ustalenie istnienia stosunku prawnego.
Op art. 121 § § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Zasada prowadzenia postępowania podatkowego.
Op art. 122
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.
Op art. 123 § § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Zasada czynnego udziału strony w postępowaniu.
Op art. 181
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Dowody zebrane przez inny organ.
Op art. 187 § § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Zakres postępowania dowodowego.
Op art. 191
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Ocena dowodów.
Op art. 197 § § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Opinia biegłego.
ppsa art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa uchylenia decyzji z powodu naruszenia przepisów postępowania.
ppsa art. 188
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Rozpoznanie skargi przez sąd.
ppsa art. 174 § pkt 1 i 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawy skargi kasacyjnej.
ppsa art. 193 § zdanie drugie
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Ograniczenie uzasadnienia wyroku do oceny zarzutów skargi kasacyjnej.
ppsa art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Oddalenie skargi kasacyjnej.
Argumenty
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa w związku z art. 199a § 3 Op poprzez brak wystąpienia do sądu powszechnego. • Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa w związku z art. 121-122, 181, 187 § 1, 191, 197 § 1 Op poprzez nieprawidłową ocenę materiału dowodowego i odmowę przeprowadzenia dowodów. • Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa w zw. z art. 123 § 1 Op poprzez niezapewnienie czynnego udziału strony w przesłuchaniach świadków. • Naruszenie art. 5a pkt 6, art. 5b, art. 10 ust. 1 pkt 3, art. 14 ust. 1 i 1c, art. 27 ust. 1, art. 27b ust. 1 pkt 1b, art. 27b ust. 2 oraz art. 45 ust. 6 updof poprzez błędne zakwalifikowanie sprzedaży nieruchomości jako działalności gospodarczej. • Naruszenie art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a updof poprzez jego niezastosowanie. • Naruszenie art. 22 ust. 1, ust. 4-6b w zw. z art. 24 ust. 2 w zw. z art. 24a ust. 1 w zw. art. 24b ust. 1 i 2 updof w zw. z art. 23 Op poprzez niewłaściwą wykładnię przepisów dotyczącą kosztów uzyskania przychodu.
Godne uwagi sformułowania
Działalność ta polegała nie tylko na przygotowaniu przez skarżącego działek do sprzedaży, ale także na zabudowaniu działek domami w stanie deweloperskim oraz ich sprzedaży w latach 2013-2017. Tego rodzaju działalność bez wątpienia miała charakter zarobkowy i była wykonywana w sposób zorganizowany i ciągły. • Bezsporne nadto jest, że skarżący prowadził powyższą działalność we własnym imieniu i ponosił ryzyko owej działalności, korzystając ze wsparcia syna i żony, których jednak nie wskazywał jako wspólników prowadzonej działalności deweloperskiej. • Okoliczność, że skarżący nie zgodził się z przyjętym w sprawie objętej skargą kasacyjną rozstrzygnięciem, nie oznacza, że doszło do naruszenia powołanych wyżej zasad ogólnych postępowania podatkowego. • Podejmowanie przez organy podatkowe kroków zmierzających do ustalenia okoliczności związanych z nabyciem ww. działek, ich podziałem, realizacją procesu inwestycyjnego oraz późniejszej sprzedaży zabudowanych działek, należy uznać za postępowanie wypełniające przesłanki zawarte w art. 122 Op. • Organy podatkowe nie mają obowiązku dopuszczenia każdego dowodu proponowanego przez stronę, jeżeli dla prawidłowego ustalenia stanu faktycznego adekwatne i wystarczające są inne dowody (vide art. 188 Op). […]
Skład orzekający
Aleksandra Wrzesińska-Nowacka
przewodniczący
Artur Kot
sprawozdawca
Beata Cieloch
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie, że zorganizowana sprzedaż wielu nieruchomości wybudowanych przez osobę fizyczną stanowi działalność gospodarczą, a nie zarządzanie majątkiem prywatnym, nawet jeśli nie była formalnie zarejestrowana."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego, gdzie sprzedano znaczną liczbę nieruchomości w krótkim czasie po ich zabudowaniu. Interpretacja może być odmienna w przypadku sprzedaży pojedynczych nieruchomości lub po bardzo długim okresie od nabycia.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu rozróżnienia między sprzedażą majątku prywatnego a działalnością gospodarczą, co ma kluczowe znaczenie dla opodatkowania. Pokazuje, jak sąd ocenia zorganizowane działania inwestycyjne.
“Czy budowa i sprzedaż 49 domów to biznes czy hobby? NSA rozstrzyga, kiedy prywatny majątek staje się działalnością gospodarczą.”
Dane finansowe
WPS: 2 249 933 PLN
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.