I FSK 129/23

Naczelny Sąd Administracyjny2025-09-10
NSApodatkoweWysokansa
VATprzedawnieniezawieszenie biegu terminupostępowanie karne skarbowekontrola podatkowafakturypodatek naliczonyuchylenie wyrokuponowne rozpoznanie

NSA uchylił wyrok WSA, uznając, że wszczęcie postępowania karnego skarbowego skutecznie zawiesiło bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego.

Sprawa dotyczyła rozliczenia podatku VAT za 2015 r., gdzie organy podatkowe zakwestionowały odliczenie podatku naliczonego na podstawie faktur. WSA uchylił decyzję organu, uznając, że organ nie wykazał w sposób wystarczający, że wszczęcie postępowania karnego skarbowego nie było instrumentalne i służyło jedynie zawieszeniu biegu terminu przedawnienia. NSA uchylił wyrok WSA, stwierdzając, że postępowanie karne skarbowe zostało wszczęte prawidłowo i skutecznie zawiesiło bieg terminu przedawnienia, co oznacza, że WSA powinien rozpoznać sprawę co do meritum.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej dotyczącą rozliczenia podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2015 r. Sąd uznał, że organ nie przedstawił wystarczających informacji na temat czynności podjętych w postępowaniu karnym skarbowym, co uniemożliwiło ocenę, czy wszczęcie tego postępowania nie było instrumentalne i służyło jedynie zawieszeniu biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego. Dyrektor Izby złożył skargę kasacyjną, zarzucając sądowi pierwszej instancji naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego. Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za zasadną. Sąd podkreślił, że postępowanie karne skarbowe zostało wszczęte na podstawie uzasadnionego podejrzenia popełnienia przestępstwa skarbowego, ujawnionego w toku kontroli podatkowej. NSA stwierdził, że organ prawidłowo poinformował podatnika o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia i przeprowadził szereg czynności dowodowych. Sąd pierwszej instancji nie wykazał, dlaczego szczegółowy harmonogram czynności był niezbędny do oceny skuteczności zawieszenia biegu terminu przedawnienia. W konsekwencji NSA uchylił wyrok WSA i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, uznając, że wszczęcie postępowania karnego skarbowego skutecznie zawiesiło bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, jeśli postępowanie karne skarbowe zostało wszczęte na podstawie uzasadnionego podejrzenia popełnienia przestępstwa skarbowego ujawnionego w toku kontroli podatkowej i organ prawidłowo poinformował podatnika o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia.

Uzasadnienie

NSA uznał, że postępowanie karne skarbowe wszczęte na blisko pół roku przed upływem terminu przedawnienia, po zgromadzeniu obszernego materiału dowodowego w toku kontroli podatkowej, nie nosiło znamion nadużycia prawa. Sąd pierwszej instancji nie wykazał, dlaczego szczegółowy harmonogram czynności był niezbędny do oceny skuteczności zawieszenia biegu terminu przedawnienia.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (22)

Główne

o.p. art. 70 § 6 pkt 1

Ustawa - Ordynacja podatkowa

o.p. art. 70c

Ustawa - Ordynacja podatkowa

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 133 § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 134 § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 141 § 4

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

o.p. art. 210 § 1 pkt 6

Ustawa - Ordynacja podatkowa

o.p. art. 210 § 4

Ustawa - Ordynacja podatkowa

o.p. art. 121 § 1

Ustawa - Ordynacja podatkowa

o.p. art. 124

Ustawa - Ordynacja podatkowa

o.p. art. 122

Ustawa - Ordynacja podatkowa

o.p. art. 187 § 1

Ustawa - Ordynacja podatkowa

o.p. art. 191

Ustawa - Ordynacja podatkowa

p.p.s.a. art. 174 § 2

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 153

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 182 § 2

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 185 § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 203 § 2

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 205

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

ustawa o VAT art. 11 § 1

Ustawa o podatku od towarów i usług

k.k.s. art. 56 § 2

Ustawa - Kodeks karny skarbowy

k.k.s. art. 6 § 2

Ustawa - Kodeks karny skarbowy

Argumenty

Skuteczne argumenty

Wszczęcie postępowania karnego skarbowego nastąpiło na podstawie uzasadnionego podejrzenia popełnienia przestępstwa skarbowego ujawnionego w toku kontroli podatkowej. Organ prawidłowo poinformował podatnika o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego. Przeprowadzono szereg czynności dowodowych w postępowaniu karnym skarbowym. Sąd pierwszej instancji nie wykazał, dlaczego szczegółowy harmonogram czynności w postępowaniu karnym skarbowym był niezbędny do oceny skuteczności zawieszenia biegu terminu przedawnienia.

Odrzucone argumenty

Uzasadnienie decyzji organu było niewystarczające do oceny, czy wszczęcie postępowania karnego skarbowego nie było instrumentalne i służyło jedynie zawieszeniu biegu terminu przedawnienia.

Godne uwagi sformułowania

nie ilość, lecz jakość rozumiana jako moc dowodowa zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie powinno polepszać swojej sytuacji w wyniku niewykonywania spoczywających na nim obowiązków nie nosiło znamion nadużycia prawa

Skład orzekający

Elżbieta Olechniewicz

członek

Roman Wiatrowski

sprawozdawca

Ryszard Pęk

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego w związku z wszczęciem postępowania karnego skarbowego oraz wymogów proceduralnych stawianych organom w tym zakresie."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji, w której postępowanie karne skarbowe zostało wszczęte po dłuższym okresie od rozpoczęcia kontroli podatkowej, ale przed upływem terminu przedawnienia.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy kluczowego zagadnienia przedawnienia podatkowego i jego zawieszenia w kontekście postępowania karnego skarbowego, co jest istotne dla wielu podatników i profesjonalistów.

Czy postępowanie karne skarbowe zawsze skutecznie zawiesza przedawnienie podatku VAT?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I FSK 129/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-09-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-01-19
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Elżbieta Olechniewicz
Roman Wiatrowski /sprawozdawca/
Ryszard Pęk /przewodniczący/
Symbol z opisem
6110 Podatek od towarów i usług
Sygn. powiązane
III SA/Wa 278/22 - Wyrok WSA w Warszawie z 2022-07-20
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Ryszard Pęk, Sędzia NSA Roman Wiatrowski (sprawozdawca), Sędzia WSA del. Elżbieta Olechniewicz, po rozpoznaniu w dniu 10 września 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 lipca 2022 r., sygn. akt III SA/Wa 278/22 w sprawie ze skargi D.W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 19 listopada 2021 r., nr [...] w przedmiocie rozliczenia podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2015 r. 1) uchyla zaskarżony wyrok w całości i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, 2) zasądza od D.W. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie kwotę 2.700 (słownie: dwa tysiące siedemset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
1. Wyrok Sądu pierwszej instancji.
Wyrokiem z 20 lipca 2022 r. (sygn. akt III SA/Wa 278/22) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: Sąd pierwszej instancji) uchylił zaskarżoną przez D.W. (dalej: Podatnik) skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie (dalej: Dyrektor Izby) z 19 listopada 2021 r. (dalej: decyzja ostateczna) w przedmiocie rozliczenia podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2015 r. (wyrok ten oraz inne orzeczenia sądów administracyjnych przywołane w niniejszym uzasadnieniu opublikowane zostały w bazie internetowej NSA: www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Uchylona decyzja Dyrektora Izby utrzymywała w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego Warszawa-Bemowo (dalej: Naczelnik US) z 8 czerwca 2021 r., określającą Podatnikowi zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług za marzec, kwiecień, czerwiec, listopad i grudzień 2015 r. oraz nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy za kwiecień, maj i listopad 2015 r.
Zdaniem organów Podatnik bezpodstawnie odliczył podatek naliczony na podstawie faktur wystawionych na jego rzecz przez:
– E. Sp. z o. o., (transakcje wykazane w marcu i kwietniu 2015 r., w łącznej kwocie netto 92 700,00 zł, VAT 21 321,00 zł),
– V. Sp. z o. o., (transakcje wykazane w czerwcu i w listopadzie 2015 r., w łącznej kwocie netto 625 625 575,00 zł, VAT 143 882,25 zł).
Tymczasem w ocenie Sądu pierwszej instancji Dyrektor Izby winien był w treści zaskarżonej do sądu administracyjnego decyzji ostatecznej przedstawić harmonogram czynności podjętych w postępowaniu karnym, aby Sąd mógł ocenić, czy proceduralna czynność wszczęcia postępowania karnego skarbowego w sprawie o przestępstwo skarbowe nie została wykorzystana tylko w celu nierozpoczęcia lub zawieszenia biegu terminu przedawnienia.
Zdaniem Sądu pierwszej instancji, przedstawiona przez organ informacja jest w tym zakresie niezwykle lakoniczna, albowiem wskazuje, że w długich odstępach czasu w sumie przez cztery dni przesłuchano nieznaną ilość świadków oraz, że planowane są kolejne przesłuchania, podczas gdy w oparciu o tak przedstawioną informację, nie sposób – zdaniem Sądu pierwszej instancji – dokonać oceny ewentualnego instrumentalnego zastosowania prawa z punktu widzenia skuteczności zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego. Dlatego Sąd zobowiązał organ, by w ponownym postępowaniu pozyskał szersze informacje o podjętych czynnościach procesowych przez organ postępowania przygotowawczego w ten sposób, że harmonogram tych czynności powinien zostać uwzględniony w treści uzasadnienia decyzji, zaś organ powinien wskazać okoliczności, z powodu których nie zakończono postępowania karnego.
2. Skarga kasacyjna.
Od powyższego wyroku Dyrektor Izby wywiódł skargę kasacyjną. Wyrok ten zaskarżył w całości, wnosząc o uwzględnienie skargi kasacyjnej, uchylenie wyroku w całości i oddalenie skargi Podatnika, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Sądowi pierwszej instancji. Wniósł również o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania oraz zrzekł się rozpoznania sprawy na rozprawie.
2.1. Na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie: Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej: p.p.s.a.) zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie następujących przepisów postępowania:
a) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 133 § 1 i art. 134 § 1 p.p.s.a., art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 210 § 1 pkt 6 oraz § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2020 r., poz. 1325 ze zm., dalej o.p.) w związku z art. 121 § 1 i art. 124 o.p. w związku z art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 o.p. w związku z art. 70 § 6 pkt 1 o.p. w związku art. 70c o.p. przez uchylenie decyzji Dyrektora Izby z dnia 19.11.2021 r. na skutek błędnego przyjęcia przez Sąd, że decyzja Dyrektora Izby z dnia 19.11.2021 r. narusza art. 210 § 1 pkt 6 oraz § 4 o.p. w związku z art. 121 § 1 i art. 124 o.p. w związku z art. 70 § 6 pkt 1 o.p. w związku art. 70c o.p., ponieważ nie zawierała uzasadnienia wystarczająco przekonującego, że wystąpiły wszystkie warunki do zastosowania w sprawie art. 70 § 6 pkt 1 o.p. i wykazującego, że wszczęcie postępowania karnego skarbowego nie miało charakteru pozornego, instrumentalnego, podczas gdy w tej sprawie wystąpiły wszystkie warunki do zastosowania art. 70 § 6 pkt 1 o.p., a wszczęcie postępowania karnego skarbowego nie miało charakteru pozornego, instrumentalnego, a Sąd winien był dokonać prawidłowej oceny prawnej kwestii wszczęcia postępowania karnego skarbowego i związanego z tym zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych w podatku od towarów i usług za poszczególne okresy rozliczeniowe 2015 r.;
b) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku art. 210 § 1 pkt 6 i § 4 w zw. z art. 121 § 1 i art. 124 o.p. w związku z art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 o.p. w zw. z art. 70 § 6 pkt 1 o.p. przez uznanie, że zaskarżona decyzja nie odpowiada prawu, ponieważ nie zawiera uzasadnienia pozwalającego na dokonanie wystarczającej oceny czy nie doszło do instrumentalnego wykorzystania art. 70 § 6 pkt 1 o.p., zgodnie z uchwałą z 24 maja 2021 r. sygn. akt I FPS 1/21, co zdaniem organu w przedmiotowej sprawie nie miało miejsca, albowiem organ podatkowy prawidłowo wykazał w uzasadnieniu decyzji, że w sprawie nie doszło do instrumentalnego wszczęcia postępowania karnego skarbowego;
c) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 133 § 1 i art. 134 § 1 p.p.s.a. w związku z art. art. 187 § 1 i art. 191 oraz art. 70 § 6 pkt 1 o.p. przez odstąpienie od oceny prawnej kwestii wszczęcia postępowania karnego skarbowego i związanego z tym zawieszenia biegu terminu przedawnienia, w sytuacji gdy do wszczęcia tego postępowania doszło w dniu 24.07.2020 r., ale postępowanie kontrolne zostało już wszczęte w 2016 r., a materiał dochodowy zebrany w sprawie niewątpliwie uzasadniał podejrzenie popełnienia przestępstwa lub wykroczenia, co wskazuje, że jedynym celem tego postępowanie nie było wydłużenie czasu organom na prowadzenie postępowania podatkowego;
d) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a w związku z art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 153 p.p.s.a poprzez wydanie orzeczenia, które w uzasadnieniu wyroku zawiera m.in. wskazania, co do dalszego postępowania w zakresie przedstawienia harmonogramu czynności procesowych prowadzonych w ramach postępowania karnego skarbowego, gdy w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ podatkowy, w sytuacji gdy organ podatkowy wskazał w uzasadnieniu decyzji m.in. daty przeprowadzonych i planowanych czynności procesowych w postępowaniu karnoskarbowym.
2.2. Powołując się natomiast na art. 174 pkt 1 p.p.s.a. Dyrektor Izby sformułował także zarzut naruszenia prawa materialnego, a mianowicie art. 70 § 6 pkt 1 w zw. z art. 70c Ordynacji podatkowej poprzez ich błędne niezastosowanie z uwagi na dostrzeżoną przez Sąd pierwszej instancji nierozstrzygniętą wątpliwość, czy wszczęcie w przedmiotowej sprawie postępowania karnoskarbowego nie miało pozorowanego charakteru i nie służyło jedynie wstrzymaniu biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, w sytuacji, gdy przywołane w uzasadnieniu uchylonej decyzji okoliczności bez wątpienia wskazują, że przedmiotowe postępowanie karnoskarbowe, nie miało pozorowanego charakteru i nie służyło jedynie wstrzymaniu biegu terminu przedawnienia, co uzasadniało stwierdzenie zawieszenia biegu terminu przedawnienia na podstawie art. 70 § 6 pkt 1 Ordynacji podatkowej.
2.3. Odpowiedź Podatnika na skargę kasacyjną organu nie została wniesiona mimo jej skutecznego doręczenia pełnomocnikowi Podatnika (k. 93). Jednak pismem z 9 czerwca 2023 r. Podatnik wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej, zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych oraz rozpoznanie sprawy na rozprawie.
2.4. Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym przed Naczelnym Sądem Administracyjnym dnia 10 września 2025 r.
3. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając skargę kasacyjną w granicach wyznaczonych jej zarzutami i wnioskami (art. 183 § 1 w związku z art. 174 pkt 1 i 2 oraz art. 176 p.p.s.a.) stwierdził, iż zasługuje ona na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, iż złożony w piśmie procesowym Podatnika z 9 czerwca 2023 r. wniosek o rozpoznanie sprawy na rozprawie, uznać należało za nieskuteczny. Imperatywny charakter dyspozycji art. 182 § 2 p.p.s.a. nie daje bowiem podstawy dla rozpoznania sprawy na rozprawie w sytuacji sformułowania wniosku rozstrzygnięcia sprawy na posiedzeniu niejawnym przy jednoczesnym nie przedstawieniu przez drugą stronę wniosku przeciwnego we właściwym terminie. Przepis ten stanowi bowiem, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. Podatnik, mimo skutecznego doręczenia jego pełnomocnikowi skargi kasacyjnej organu, nie sformułował w przewidzianym prawem terminie wniosku o rozpoznanie sprawy na rozprawie, czym Naczelny Sąd Administracyjny był mocą powyższego przepisu, związany. Z tego względu sprawę należało rozpoznać na posiedzeniu niejawnym.
Mając na względzie motywy uzasadnienia zaskarżonego wyroku Sądu pierwszej instancji oraz zarzuty wywiedzionej przez organ skargi kasacyjnej, przypomnienia domaga się okoliczność, zgodnie z którą ocena przesłanek zastosowania art. 70 § 6 pkt 1 w zw. z art. 70c o.p. przez organy podatkowe przy wydawaniu decyzji podatkowej, mieszcząc się w granicach sprawy sądowej kontroli legalności tej decyzji (uchwała składu siedmiu sędziów NSA z 24 maja 2021 r., sygn. I FPS 1/21), nie normuje domniemania o instrumentalnym wszczęciu postępowania w sprawie karnej skarbowej, a więc ukierunkowanego wyłącznie na ziszczenie się materialnoprawnego skutku zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, z uwagi na zasady legalizmu i prowadzenia postępowania podatkowego w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych, odczytywane z art. 120 i art. 121 o.p., a determinowane treścią normatywną art. 2 i art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (wyrok składu siedmiu sędziów NSA z 14 kwietnia 2025 r., sygn. I FSK 1078/24).
Jak podkreśla się w tym względzie w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego, zasadą jest bowiem obowiązek ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, w tym podatków określonych w ustawie (art. 84 w związku z art. 217 Konstytucji), nie zaś unikanie ich zapłaty w oczekiwaniu na przedawnienie (zob. wyroki TK z: 17 lipca 2012 r., sygn. P 30/11, OTK ZU nr 7/A/2012, poz. 81; 18 lipca 2013 r., sygn. SK 18/09, OTK ZU nr 6/A/2013, poz. 80; 8 października 2013 r., sygn. SK 40/12, OTK ZU nr 7/A/2013, poz. 97). Aksjologiczną podstawę takiego założenia stanowi zasada nemo ex suo delicto meliorem suam condicionem facere potest (zob. wyroki TK: z 21 czerwca 2011 r., sygn. P 26/10, OTK ZU nr 5/A/2011, poz. 43; z 12 grudnia 2023 r., sygn. P 12/22, OTK ZU nr A/2023, poz. 101), albowiem nikt nie powinien polepszać swojej sytuacji w wyniku niewykonywania spoczywających na nim obowiązków przewidzianych przepisami prawa, zyskując tym samym nieuprawnioną przewagę ekonomiczną względem tych, którzy obowiązki te wykonują sumiennie (art. 32 ust. 1 w związku z art. 83 i art. 84 Konstytucji).
Mając powyższe na względzie wskazać należało, że na podstawie ustaleń poczynionych w toku kontroli podatkowej, jak wynika z pisma Naczelnika US z 14 października 2021 r., w sprawie ujawniły się podstawy faktyczne do wszczęcia postępowania karnego skarbowego w sprawie podania przez Podatnika nieprawdy w deklaracjach VAT-7 za wymienione tam okresy rozliczeniowe roku 2015 i 2016, tj. o przestępstwo skarbowe z art. 56 § 2 k.k.s. Jak wynika z treści zaskarżonej do sądu administracyjnego decyzji ostatecznej, dnia 24 lipca 2020 r. wszczęto zatem dochodzenie w sprawie o przestępstwo skarbowe polegające na podaniu przez Podatnika nieprawdy w deklaracjach VAT-7, złożonych przez niego w dniach od 25 maja 2015 r. do 26 września 2016 r., w postaci zadeklarowania danych niezgodnych z rzeczywistością w związku z ujęciem w nich nierzetelnych faktur VAT zakupu, niedokumentujących rzeczywistych wydatków, a wystawionych na rzecz Podatnika przez V. Sp. z o.o., M. Sp. z o.o. oraz E. Sp. z o.o., co doprowadziło do zawyżenia podatku naliczonego w łącznej kwocie 326 350 zł, przez co doszło do uszczuplenia należności publicznoprawnej w kwocie 268 306 zł, czym naruszono przepisy ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2011 r. Nr 177, poz. 1054, ze zm.; Dz. U. z 2016 r., poz. 710, ze zm.; dalej: ustawa o VAT), tj. o przestępstwo skarbowe z art. 56 § 2 w zw. z art. 6 § 2 k.k.s.
W konsekwencji powyższego, Naczelnik US pismem z 29 lipca 2020 r., zawiadomił pełnomocnika Podatnika, że z dniem 24 lipca 2020 r. uległ zawieszeniu bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług m.in. za okresy rozliczeniowe od marca do czerwca 2015 r. oraz za listopad 2015 r. w związku z wystąpieniem przesłanki określonej w art. 70 § 6 pkt 1 o.p. Przedmiotowe zawiadomienie zostało doręczone pełnomocnikowi Podatnika dnia 5 sierpnia 2020 r.
W postępowaniu przygotowawczym wykonywano czynności dowodowe m.in. w dniach 27 października 2020 r., 23 października 2020 r., 29 lipca 2021 r. oraz 6 września 2021 r., w tym zwłaszcza przesłuchano świadków, uzyskano dokumenty w postaci zakwestionowanych faktur oraz załączono do akt sprawy protokoły przesłuchań świadków sporządzone w toku kontroli podatkowej tj. R.C., D.K., M.S., T.P., A.K., A.L. i P.W. W piśmie powyższym wskazano także zamiar przesłuchania kolejnych świadków, zaplanowanego na dzień 14 października 2021 r., 15 października 2021 r., 18 października 2021 r. oraz 21 października 2021 r.
Powyższe informacje Sąd pierwszej instancji uznał za "niezwykle lakoniczne" i niewystarczające dla wykazania nieinstrumentalności wszczęcia postępowania karnego skarbowego, skutkującego zawieszeniem biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego objętego przedmiotem niniejszego postępowania. W ocenie Sądu pierwszej instancji organ powinien przedstawić harmonogram czynności podjętych w postępowaniu karnym, aby Sąd ten ocenić mógł, czy proceduralna czynność wszczęcia postępowania karnego skarbowego w sprawie o przestępstwo skarbowe nie została wykorzystana tylko w celu nierozpoczęcia lub zawieszenia biegu terminu przedawnienia, albowiem aktywność organów postępowania przygotowawczego po wszczęciu takiego postępowania musi mieć charakter realny.
Wywiedzione przez organ zarzuty skargi kasacyjnej podważyły zasadność tak ukształtowanej przez Sąd pierwszej instancji oceny przedmiotowych okoliczności.
Postępowanie w sprawie karnej skarbowej wszczęte zostało na blisko pół roku przed upływem terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego związanego z przedmiotem postępowania karnego skarbowego. Podejrzenie popełnienia czynu zagrożonego odpowiedzialnością karną skarbową ujawnione zostało w toku kontroli podatkowej, wszczętej wobec Podatnika na podstawie upoważnienia do wszczęcia kontroli z dnia 29 września 2016 r. Tymczasem postępowanie w sprawie karnej skarbowej wszczęto dnia 24 lipca 2020 r., a więc blisko 4 lata po wszczęciu kontroli podatkowej. Zgromadziwszy obszerny materiał dowodowy (niezależnie od oceny w zakresie zasadności prowadzenia kontroli przez taki okres czasu, albowiem nie ona jest objęta przedmiotem niniejszego postępowania), organ podatkowy zyskał uzasadnione podejrzenie popełnienia czynu zagrożonego odpowiedzialnością karną skarbową, skutkujące – zgodnie z dyspozycją art. 70 § 6 pkt 1 o.p. – zawieszeniem biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, z którym podejrzenie popełnienia czynu jest związane, pod warunkiem wszakże poinformowania Podatnika o tej okoliczności przed upływem terminu przedawnienia tego zobowiązania (art. 70 § 6 pkt 1 w związku z art. 70c o.p.). Warunku tego organ jednak terminowo dochował.
W toku postępowania karnego skarbowego przeprowadzono szereg czynności, takich jak przesłuchania świadków i gromadzenie dokumentów. Sąd pierwszej instancji nie wykazał tymczasem żadnych relewantnych argumentów wskazujących na zasadność przedstawiania szczegółowego harmonogramu czynności wykonywanych w toku postępowania karnego skarbowego, w tym ilości zgromadzonych dokumentów czy liczby przesłuchanych świadków. Truizmem bowiem byłoby oczywiste w tym względzie przypomnienie, że nie ilość, lecz jakość rozumiana jako moc dowodowa zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, poddanego ocenie w całokształcie wszystkich przedmiotowo istotnych okoliczności, stanowi podstawę dla rozstrzygnięcia zawisłej przed organem lub sądem sprawy. Sąd pierwszej instancji nie wskazał jednak, z jakich to znaczących w tym względzie okoliczności, dla oceny skuteczności zawieszenia biegu terminu przedawnienia w trybie art. 70 § 6 pkt 1 o.p., niezbędne stało się na gruncie sprawy niniejszej, żądanie od organu przedstawienia szczegółowego harmonogramu czynności przedsiębranych w toku postępowania karnego skarbowego, którego wszczęcie skutkować miało ziszczeniem się rzeczonego zawieszenia. Wbrew ocenie Sądu pierwszej instancji, wylegitymowanie się przez organ szczegółowym harmonogramem czynności nie jest na gruncie niniejszej sprawy niezbędne dla dokonania sądowej kontroli legalności, zaskarżonej do sądu administracyjnego decyzji w zakresie zastosowania w sprawie przesłanek z art. 70 § 6 pkt 1 w zw. z art. 70c o.p. W jej uzasadnieniu organ wskazał bowiem na szereg czynności dokonywanych w toku postępowania karnego skarbowego. Ich całokształt oceniany w kontekście dat wszczęcia kontroli podatkowej z jednej strony oraz postępowania karnego skarbowego z drugiej, a także podstaw, dla których podejrzenie popełnienia czynu karnego skarbowego stało się uzasadnione, winien Sąd pierwszej instancji doprowadzić do konstatacji, iż wszczęcie postępowania karnego skarbowego skutecznie doprowadziło do zawieszenia biegu terminu przedawnienia przedmiotowego zobowiązania podatkowego i nie nosiło znamion nadużycia prawa.
W konsekwencji powyższych uwarunkowań, zasadnym stało się uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i zobowiązanie Sądu pierwszej instancji do rozpoznania meritum sprawy przyjąwszy skuteczność zawieszenia biegu terminu zobowiązania podatkowego objętego przedmiotem niniejszego postępowania, dokonanego w drodze art. 70 § 6 pkt 1 w związku z art. 70c o.p.
4. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok Sądu pierwszej instancji i przekazał temu sądowi sprawę do ponownego rozpatrzenia, o kosztach postępowania orzekając na podstawie art. 203 pkt 2 w związku z art. 205 p.p.s.a.
|Elżbieta Olechniewicz |Ryszard Pęk |Roman Wiatrowski |

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI