II FSK 1008/06
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną Rady Miejskiej, potwierdzając, że uchwała dotycząca opłaty targowej naruszała przepisy o samorządzie terytorialnym i podatkach lokalnych poprzez powiązanie funkcji inkasenta z administratorem targowiska.
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Rady Miejskiej od wyroku WSA, który stwierdził nieważność części uchwały w sprawie opłaty targowej. WSA uznał, że uchwała naruszała art. 30 ust. 2 pkt 3 ustawy o samorządzie terytorialnym, ponieważ Rada Miejska powierzyła funkcję administratora targowiska (mienia komunalnego) inkasentowi, co było kompetencją organu wykonawczego. NSA oddalił skargę kasacyjną, podzielając stanowisko WSA i podkreślając, że rada gminy przekroczyła swoje uprawnienia, łącząc funkcję inkasenta z administratorem i ingerując w zarząd mieniem komunalnym.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Rady Miejskiej w Ł. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, który stwierdził nieważność części uchwały Rady Miejskiej w sprawie wysokości i zasad poboru opłaty targowej. Sąd pierwszej instancji uznał, że uchwała naruszała przepisy ustawy o samorządzie terytorialnym (art. 30 ust. 2 pkt 3) oraz ustawy o podatkach i opłatach lokalnych (art. 19 pkt 2), ponieważ Rada Miejska powierzyła inkasentowi opłaty targowej jednocześnie funkcję administratora targowiska, co stanowiło naruszenie kompetencji organu wykonawczego gminy w zakresie gospodarowania mieniem komunalnym. Skarga kasacyjna zarzucała błędną wykładnię tych przepisów. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając ją za pozbawioną podstaw. Sąd podkreślił, że rada gminy przekroczyła swoje uprawnienia, ingerując w zarząd mieniem komunalnym, które należy do kompetencji organu wykonawczego. Ponadto, NSA zwrócił uwagę na niedopuszczalne powiązanie funkcji inkasenta (podmiotu pobierającego opłatę publicznoprawną) z administratorem targowiska (zarządzającym mieniem komunalnym na podstawie umowy cywilnoprawnej). Sąd uznał, że uchwała naruszała również przepisy ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, które precyzują zakres uprawnień rady gminy w zakresie ustalania inkasentów i ich wynagrodzenia, nie obejmując przy tym kwestii administrowania targowiskiem. NSA stwierdził, że naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. przez Sąd pierwszej instancji (brak wyjaśnienia podstawy prawnej dla stwierdzenia nieważności niektórych paragrafów) nie miało wpływu na wynik sprawy, gdyż nieważność tych przepisów była konsekwencją nieważności § 2 ust. 7 uchwały.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, rada gminy nie może powierzyć inkasentowi opłaty targowej funkcji administratora targowiska, gdyż jest to naruszenie kompetencji organu wykonawczego gminy w zakresie gospodarowania mieniem komunalnym.
Uzasadnienie
Gospodarowanie mieniem komunalnym należy do kompetencji organu wykonawczego gminy (prezydenta miasta). Rada gminy, ustalając zasady poboru opłaty targowej, nie może ingerować w zarząd mieniem komunalnym, jakim jest targowisko, poprzez powierzanie funkcji administratora inkasentowi.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (16)
Główne
u.p.o.l. art. 19 § pkt 2
Ustawa o podatkach i opłatach lokalnych
Uprawnia radę gminy do określenia zasad poboru opłaty targowej, inkasentów i wysokości ich wynagrodzenia.
Ustawa o samorządzie terytorialnym art. 30 § ust. 2 pkt 3
Zalicza gospodarowanie mieniem komunalnym do kompetencji organu wykonawczego gminy (wójta, burmistrza, prezydenta miasta).
Pomocnicze
Ustawa o samorządzie terytorialnym art. 18 § ust. 1 pkt 2
Stanowi o uprawnieniach rady gminy do stanowienia o kierunkach działania prezydenta miasta.
Ordynacja podatkowa art. 9
Definiuje status inkasenta jako podmiotu uprawnionego do poboru podatku i wpłacenia go organowi podatkowemu.
Ordynacja podatkowa art. 28 § § 1-2
Reguluje kwestie związane z inkasem.
Ordynacja podatkowa art. 39 § § 2
Reguluje kwestie związane z inkasem.
Ustawa o samorządzie gminnym art. 43
Dotyczy zawierania umów cywilnoprawnych przez organ gminy.
u.p.o.l. art. 15 § ust. 3
Ustawa o podatkach i opłatach lokalnych
Nakazuje oddzielenie opłaty targowej od innych należności za korzystanie z urządzeń targowych i usługi.
p.p.s.a. art. 141 § § 4
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dotyczy wymogów formalnych uzasadnienia wyroku sądu.
p.p.s.a. art. 147 § § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa orzekania o nieważności aktu.
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Związanie sądu skargą kasacyjną.
p.p.s.a. art. 174
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawy skargi kasacyjnej.
p.p.s.a. art. 176
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres skargi kasacyjnej.
p.p.s.a. art. 184
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Orzekanie przez NSA.
Konstytucja RP art. 167
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada samodzielności finansowej gmin.
Konstytucja RP art. 168
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo gmin do ustalania wysokości podatków i opłat lokalnych.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Uchwała Rady Miejskiej narusza art. 30 ust. 2 pkt 3 ustawy o samorządzie terytorialnym, ponieważ powierza funkcję administratora mienia komunalnego (targowiska) inkasentowi, co jest kompetencją organu wykonawczego. Uchwała Rady Miejskiej narusza art. 19 ust. 2 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, ponieważ wykracza poza zakres uprawnień rady gminy w zakresie ustalania inkasentów i ich wynagrodzenia, regulując kwestie administrowania targowiskiem. Powiązanie funkcji inkasenta i administratora targowiska w uchwale jest niedopuszczalne, gdyż są to odrębne funkcje.
Odrzucone argumenty
Rada Miejska nie naruszyła uprawnień Prezydenta Miasta w zakresie gospodarowania mieniem komunalnym, wskazując jedynie sposób gospodarowania. Kwestie techniczne związane z umową cywilnoprawną dotyczącą inkasa nie pokrywają się z materią regulowaną przez art. 19 ust. 2 u.p.o.l. Sąd pierwszej instancji nie wyjaśnił podstawy prawnej rozstrzygnięcia w odniesieniu do stwierdzenia nieważności § 7 i § 8 uchwały.
Godne uwagi sformułowania
Gminom wolno tylko to, na co zezwalają im ustawy. Czym innym jest status inkasenta – podmiotu uprawnionego do poboru od podatnika podatku i wpłacenia go we właściwym terminie organowi podatkowemu – a czym innym status administratora targowiska zapewniającego m.in. utrzymanie porządku w obrębie targowisk, pobór należności z tytułu eksploatacji przez użytkowników budowli i urządzeń zlokalizowanych na jego terenie.
Skład orzekający
Andrzej Grzelak
sędzia
Bogusław Dauter
przewodniczący
Jan Rudowski
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja podziału kompetencji między radą gminy a organem wykonawczym w zakresie zarządu mieniem komunalnym oraz ustalania opłat lokalnych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji powiązania funkcji inkasenta i administratora w uchwale rady gminy dotyczącej opłaty targowej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego podziału kompetencji w samorządzie terytorialnym i może być interesująca dla prawników zajmujących się prawem administracyjnym i samorządowym.
“Rada gminy nie może być jednocześnie inkasentem i administratorem targowiska – NSA wyjaśnia podział kompetencji.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII FSK 1008/06 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2007-09-21 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2006-07-17 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Andrzej Grzelak Bogusław Dauter /przewodniczący/ Jan Rudowski /sprawozdawca/ Symbol z opisem 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty Hasła tematyczne Podatki inne Sygn. powiązane I SA/Łd 1288/05 - Wyrok WSA w Łodzi z 2006-03-14 Skarżony organ Rada Miasta Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 1991 nr 9 poz 31 art. 19 pkt 2 Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych. Dz.U. 1990 nr 16 poz 95 art. 30 ust. 2 pkt 3 Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie terytorialnym. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Bogusław Dauter, Sędziowie NSA Andrzej Grzelak, Jan Rudowski (sprawozdawca), Protokolant Barbara Mróz, po rozpoznaniu w dniu 21 września 2007 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Rady Miejskiej w Ł. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 14 marca 2006 r. sygn. akt I SA/Łd 1288/05 w sprawie ze skargi Wojewody Łódzkiego na uchwałę Rady Miejskiej w Łodzi z dnia [...] nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności części postanowień uchwały Rady Miejskiej w Ł. w sprawie opłaty targowej oddala skargę kasacyjną. Uzasadnienie Zaskarżonym wyrokiem z dnia 14 marca 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi stwierdził nieważność postanowień § 2 ust. 7–10 i ust. 13 w części dotyczącej administratorów targowisk oraz § 7 i 8 w części dotyczącej obniżenia czynszu dzierżawnego uchwały Rady Miejskiej w L. z dnia 7 września 2005 r. nr (...), w sprawie wysokości i zasad poboru opłaty targowej oraz ustalenia inkasentów i administratorów targowisk na terenie miasta L., a także funkcjonowania targowisk miejskich. W uzasadnieniu opisując dotychczasowy przebieg postępowania Sąd pierwszej instancji wyjaśnił, że Kolegium Regionalnej Izby Obrachunkowej w L. badając zgodność z prawem postanowień tej uchwały uznało swoją niewłaściwość rzeczową do rozpatrzenia kilku jej postanowień i uchwałą z dnia 29 września 2005 r. nr (...), postanowiło przekazać ją w tej części do kontroli Wojewodzie L. jako właściwemu organowi nadzoru. W ramach swojego postępowania kontrolnego uchwałą z dnia 12 października 2005 r. nr (...), Kolegium Regionalnej Izby Obrachunkowej stwierdziło nieważność postanowień § 1, § 2 ust. 1, ust. 2, ust. 3, ust. 4, ust. 5, ust. 6, ust. 11, ust 12; części ust. 7, ust. 3, ust. 9, ust. 10, ust. 13, § 3, § 4, § 5, § ; części § 7, części § 8, § 9, § 11, § 13 pkt 2 i pkt 3 uchwały Rady Miejskiej w L. z dnia 7 września 2005 r., wskazując w uzasadnieniu podjętej uchwały, że wyeliminowanie z obrotu prawnego wymienionych przepisów zaskarżonej uchwały czyni niemożliwym wykonanie pozostałych jej postanowień. W dniu 5 października 2005 r. Wojewoda L. wszczął z urzędu postępowanie określone w rozdziale 10 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.) w celu kontroli legalności uchwały Rady Miejskiej w L. z dnia 7 września 2005 r. w zakresie w jakim swoją niewłaściwość do badania powyższej uchwały uznała Regionalna Izba Obrachunkowa. Pismem z dnia 24 października 2005 r. Wojewoda L, działając na podstawie art. 93 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na uchwałę Rady Miejskiej w L. z dnia 7 września 2005 r. zarzucając jej naruszenie art. 30 ust. 2 pkt 3 ustawy o samorządzie gminnym przejawiające się w treści § 2 pkt 7 uchwały stanowiącym, iż powołany nią inkasent jest zarazem administratorem targowiska. Zdaniem Wojewody w świetle art. 30 ust. 2 pkt 3 ustawy o samorządzie gminnym ustanowienie administratora i administrowanie targowiskiem wchodzi w zakres zarządu mieniem komunalnym i należy do kompetencji organu wykonawczego gminy. Zatem postanowienia § 2 pkt 7 uchwały oraz postanowienia § 2 ust. 8, ust. 9, ust. 10, ust. 13 w części dotyczącej administratorów oraz § 7 i § 8 w części dotyczącej obniżenia czynszu dzierżawnego są niezgodne z tym przepisem. Ponadto Sąd pierwszej instancji zwrócił uwagę, że uchwałą Kolegium Regionalnej Izby Obrachunkowej w L z dnia 12 grudnia 2005 r. stwierdzono nieważność znacznej części innych postanowień zaskarżonej uchwały a wniesiona przez Radę Miejską skarga na wymienioną uchwałę Kolegium Regionalnej Izby Obrachunkowej została wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi odrzucona. Mając powyższe na uwadze stwierdził, że wykonanie pozostałych jej postanowień będących przedmiotem jego badania byłoby w zasadzie niemożliwe. W odpowiedzi na skargę Przewodniczący Rady Miejskiej w L wniósł o jej oddalenie. Uzasadniając swoje stanowisko podniósł, że żadne przepisy, w tym art. 30 ust. 2 pkt 3 ustawy o samorządzie gminnym nie wyłączają kompetencji Rady Miejskiej do jednoczesnego powierzenia inkasentom funkcji administratorów targowisk. Ponadto stwierdził, że nie można uznać za gospodarowanie mieniem komunalnym personalnych decyzji wskazujących osoby fizyczne, które wykonują czynności gospodarowania mieniem w imieniu organu wykonawczego gminy. W dalszej części odpowiedzi wskazano, że żaden z przepisów zaskarżonej uchwały nie przypisuje Radzie Miejskiej uprawnień do gospodarowania targowiskami miejskimi, a powierzanie funkcji administratora wybranemu podmiotowi odbywa się w drodze konkursu przeprowadzanego przez Prezydenta Miasta. W ocenie Rady Miejskiej regulacje przyjęte w zaskarżonej uchwale stanowią realizację jej uprawnień do stanowienia o kierunkach działania Prezydenta, o których mowa w art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy o samorządzie gminnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny podzielił stanowisko Wojewody, iż zapis § 2 ust. 7 zaskarżonej uchwały stanowiący, że inkasent opłaty targowej na danym targowisku powołany uchwałą Rady Miejskiej jest jednocześnie administratorem tego targowiska, a obowiązki inkasenta i administratora powierza się na podstawie łącznej umowy cywilnoprawnej jest niezgodny z obowiązującymi przepisami prawa, a w szczególności art. 30 ust. 2 pkt 3 o samorządzie gminnym. Zgodnie tym przepisem administrowanie mieniem komunalnym należało do zadań zarządu danej gminy. Zatem powołanie przez Radę Miejską w drodze uchwały administratora targowiska gminnego, stanowiącego mienie komunalne, który będzie nim zarządzał (administrował) nastąpiło z naruszeniem uprawnień Zarządu Miasta L. (Prezydenta Miasta), przewidzianych w tym przepisie. W dalszej części uzasadnienia stwierdzono, że zaskarżone postanowienie § 2 ust. 7 zaskarżonej uchwały w części stanowiącej, że inkaso opłaty targowej powierza się na podstawie umowy cywilnoprawnej (łącznej z powierzeniem funkcji administrowania) narusza także przepis art. 19 ust. 2 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (t.j. Dz. U. z 2002 r. Nr 9, poz. 84 ze zm.) – zwanej dalej w skrócie u.p.o.l. – zgodnie z którym określenie inkasenta i wysokości wynagrodzenia za inkaso powinno nastąpić przez radę gminy w drodze uchwały. Podkreślono przy tym, że określenie instytucji inkasenta, jego zadań i obowiązków zostało uregulowane w prawie podatkowym (art. 9, art. 28 § 1–2 i art. 39 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia1997 r. – Ordynacja podatkowa, Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) zatem stosunek "bycia inkasentem" ma charakter pierwotny i w celu jego realizacji nie wymaga dodatkowego wsparcia w innych stosunkach prawnych (umowach cywilnoprawnych). Czymś innym jest natomiast zlecenie przez właściwy organ samorządu gminnego sprawowania zarządu (administrowanie) targowiskiem gminnym, które to czynności mogą być powierzone na podstawie odpowiedniej umowy cywilnoprawnej wybranemu podmiotowi gospodarczemu. W skardze kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 14 marca 2006 r. Rada Miejska w L., reprezentowana przez radcę prawnego, zarzuciła naruszenie: – art. 30 ust. 2 pkt 3 ustawy o samorządzie gminnym poprzez błędna wykładnię polegającą na uznaniu, że treść § 2 ust. 7 uchwały Rady Miejskiej stanowi naruszenie uprawnień Prezydenta Miasta L. w zakresie gospodarowania mieniem komunalnym, podczas gdy zaskarżona uchwała nie narusza jego uprawnień w tym zakresie. Skierowana została bowiem do organu wykonawczego, jakim jest Prezydent Miasta L., wskazując jedynie na określony, zasadny sposób gospodarowania mieniem gminy, samo gospodarowanie tym mieniem pozostawiając jednak w gestii organu wykonawczego gminy, – art. 19 ust. 2 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. u.p.o.l. poprzez błędną wykładnię polegającą na uznaniu przez Sąd pierwszej instancji, iż materia przekazana na podstawie § 2 ust. 7 uchwały do uregulowania w umowie cywilnoprawnej pokrywa się z materią, o której mowa w art. 19 ust. 2 u.p.o.l., podczas gdy na podstawie tego przepisu uchwały przedmiotem uregulowania umowy cywilnoprawnej w zakresie inkasa mają być jedynie kwestie techniczne, pozostające poza regulacją ustawową, – art. 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) poprzez niezastosowanie polegające na nieprzedstawieniu przez Sąd pierwszej instancji wyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia w odniesieniu do stwierdzenia nieważności § 2 ust. 8–10 oraz 13 a także § 7 i § 8 uchwały Rady Miejskiej w L., które powinno polegać na wskazaniu istotnego naruszenia przez te postanowienia przepisów prawa. Mając na uwadze podnoszone zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że żaden z zakwestionowanych przez Sąd pierwszej instancji przepisów zaskarżonej uchwały nie daje Radzie Miejskiej uprawnienia do gospodarowania targowiskami miejskimi. Jej przepisy, w tym § 2 ust. 7 dotyczą sfery majątkowej gminy i skierowane zostały do organu wykonawczego, uprawnionego do reprezentacji. Tym samym wszelkie skutki prawne w sferze prawa powstaną dopiero w wyniku złożenia oświadczenia woli przez organ uprawniony do reprezentacji gminy. W ocenie skarżącej Sąd pierwszej instancji dokonał błędnej wykładni terminu "gospodarowanie mieniem komunalnym". Jej zdaniem oznacza ono rozporządzanie pewnym zasobem w ten sposób, iż przez działanie gospodarującego z zasobu tego nie tylko wychodzą pewne składniki, ale również inne wchodzą do niego (wyrok NSA z dnia 9 kwietnia 2002 sygn. akt SA/Wr 2965/01, OSS 2003/1/13 we Wrocławiu). Gospodarowanie to sposób podejmowania decyzji ekonomicznych i ich realizacji, kierowanie gospodarką jako całością i poszczególnymi jej podmiotami. W praktycznej działalności gospodarowanie oznacza kalkulację nakładów i wyników w poszukiwaniu ich optymalnego zastosowania i wykorzystania w istniejących warunkach działania. Tak rozumiane pojęcie "gospodarowania" nie obejmuje rozstrzygnięć organu stanowiącego gminy wskazujących administratorów targowisk miejskich, gdyż o gospodarowaniu można mówić dopiero z chwilą skutecznego podejmowania czynności rozporządzających mieniem gminnym. Strona skarżąca wskazała również, że uchwała będąca przedmiotem badania Sądu pierwszej instancji normuje jedynie określony sposób gospodarowania mieniem gminy, samo gospodarowanie nim pozostawia natomiast organowi wykonawczemu. Jej przepisy określają bowiem procedurę wyłonienia inkasenta i administratora (§ 2 ust. 7), przewidują wymóg uzyskania opinii co do umowy jaka ma zostać zawarta z wyłonionym w drodze konkursu podmiotem (§ 2 ust. 8) oraz stanowią, iż zasadnym sposobem gospodarowania mieniem gminy w tym wypadku targowisk jest przyznanie inkasentowi prawa do użytkowania obiektu biurowego (§ 2 ust. 13). Przyznanie Prezydentowi Miasta L. szerokich uprawnień kontrolnych (np. § 2 ust. 9) oraz prawa wykonania uchwały (§ 12) potwierdza, iż Rada Miejska wskazała jedynie na pewien sposób gospodarowania mieniem pozostawiając samo gospodarowanie mieniem gminy w całości organowi wykonawczemu (wyrok NSA z dnia 4 kwietnia 1991 r. sygn. akt SA/Gd 23/91, opubl. w OSP 1991, nr 11, poz. 267). W dalszej części skargi kasacyjnej skarżąca podniosła, iż zgodnie z przepisami art. 19 ust. 1 zd. 1 i ust. 2 u.p.o.l. uchwała Rady Miejskiej określiła w § 2 ust. 1 w związku z treścią jej załącznika nr 2 inkasentów, a w § 5 w związku z treścią załącznika nr 2 określiła wysokość ich wynagrodzenia. Kwestionowany przez Sąd pierwszej instancji § 2 ust. 7 uchwały ma jedynie znaczenie techniczne, gdyż reguluje kwestie pozostające poza regulacją zawartą w ustawie o podatkach i opłatach lokalnych. Umowa cywilnoprawna, o której mowa w tym przepisie uchwały wykonuje jedynie jej przepisy określające inkasentów oraz ich wynagrodzenie nie będąc elementem koniecznym, ale również nie będąc elementem niedopuszczonym w świetle przepisów prawa. Nie przewidują one bowiem zakazu dla zawierania umowy, która uregulowałaby kwestie drugorzędne, mające jednak znaczenie dla prawidłowego wykonywania inkasa, obejmujące dokładny opis granic targowiska oraz plan jego zagospodarowania. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Wojewoda L., reprezentowany przez radcę prawnego, wniósł o jej oddalenie. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie. Istota sporu w rozpoznawanej sprawie sprowadza się do oceny dopuszczalności regulacji w uchwale Rady Gminy dotyczącej wysokości i zasad poboru opłaty targowej oraz ustalenia inkasentów tej opłaty również kwestii dotyczącej administrowania targowiskami oraz funkcjonowania tych targowisk. Rozpoznanie i rozstrzygnięcie tej spornej kwestii mogło nastąpić w takim zakresie, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny będąc związany zarzutami i wnioskami skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 w związku z art. 174 i art. 176 p.p.s.a.) mógł się odnieść do trafności podniesionego w jej podstawach zarzutu naruszenia przepisów prawa materialnego przez błędną wykładnię przepisów art. 19 ust. 2 u.p.o.l. oraz art. 30 ust. 2 pkt 3 ustawy o samorządzie gminnym w związku z treścią § 2 ust. 7 kwestionowanej uchwały Rady Miejskiej w L. Podniesione w tym zakresie zarzuty skargi kasacyjnej należało uznać za pozbawione usprawiedliwionych podstaw i to z kilku powodów. Po pierwsze – zwrócić należy uwagę, że przepis art. 167 Konstytucji RP wprowadził zasadę samodzielności finansowej gmin i prawa do ustalania wysokości podatków i opłat lokalnych w zakresie określonym w ustawie (art. 168 Konstytucji RP). Samodzielność finansowa gmin i prawo stanowienia o wysokości podatków i opłat lokalnych stanowią istotny element jej podmiotowości publicznoprawnej, lecz nie mogą być rozumiane jako dowolność ustalania dochodów i dysponowania nimi (por. wyroki Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 października 1996 r. sygn. akt K 1/96, OTK 1996, nr 5, poz. 38; z dnia 4 maja 1998 r. sygn. akt K 38/97, OTK 1998, nr 3, poz. 31; z dnia 9 kwietnia 2002 r. sygn. akt K 21/01, OTK-A 2002, nr 2, poz. 17). Przeciwnie gminom wolno tylko to, na co zezwalają im ustawy. Odzwierciedleniem uprawnień gminy w zakresie ustalania wysokości podatków jest m.in. uprawnienie z art. 19 pkt 1 i pkt 2 u.p.o.l. Przepisy te w brzmieniu obowiązującym w 2005 r. i mającym zastosowanie w rozpoznawanej sprawie uprawniały radę gminy do określenia zasad ustalania i poboru oraz terminów płatności i wysokości stawek opłaty targowej (pkt 1 lit. a/) i zarządzenia poboru tych opłat w drodze inkasa oraz określenia inkasentów i wysokości wynagrodzenia za inkaso. Tak określony zakres uprawnienia został przekroczony przez radę gminy w kwestionowanej uchwale (por. uchwała Kolegium Regionalnej Izby Obrachunkowej w L. z dnia 12 października 2005 r. nr (...) stwierdzająca nieważność postanowień § 1, § 2 ust. 1, 2, 3, 4, 5, 6, 11 i 12 w części ust. 7, 8, 9, 10 i ust. 13, § 3, § 4, § 5, § 9, § 11, § 13 pkt 2 i 3 w części § 7 i § 8). Bez tych przepisów pozostałe postanowienia uchwały nie mogły być stosowane. Wyeliminowane zostały bowiem te przepisy uchwały, które stanowiły o wykonaniu uprawnień gminy z przepisów art. 19 pkt 1 i 2 u.p.o.l. w zakresie opłaty targowej. W takiej sytuacji stwierdzenie nieważności tych postanowień należało uznać za konieczne. Tym bardziej że dotyczyły one materii niemieszczącej się w zakresie uprawnień wyznaczonych powołanymi przepisami ustawy. Po drugie – wskazany w podstawach skargi kasacyjnej przepis art. 30 ust. 2 pkt 3 ustawy o samorządzie gminnym jak trafnie przyjął Sąd pierwszej instancji jednoznacznie zaliczał do kompetencji organu wykonawczego gminy (wójta, burmistrza, prezydenta miasta) uprawnienia w zakresie gospodarowania mieniem komunalnym. Przyjęta w zaskarżonym wyroku wykładnia tego przepisu w zakresie zawartego w nim sformułowania "gospodarowania" nie budzi żadnych wątpliwości i nie wymaga dalszego komentarza. Skoro zatem zadania związane z zarządem mieniem komunalnym należą do zadań innego organu gminy niż jej rada, to za pozbawione podstawy prawnej należało uznać objęcie realizacji zadań z zakresu zarządu mieniem komunalnym w uchwale rady gminy. W tej sytuacji określenie w § 2 pkt 7 uchwały, że wyłonienie administratora targowiska (mienie komunalne) następuje w drodze uchwały przez Radę Miejską nastąpiło z naruszeniem zasad zarządu mieniem komunalnym ustalonych w przepisie art. 30 ust. 2 pkt 3 ustawy o samorządzie gminnym. Po trzecie – konstrukcja przyjęta w przepisie § 2 pkt 7 uchwały prowadziła do niedopuszczalnego powiązania funkcji inkasenta i administratora targowiska. Czym innym jest bowiem status inkasenta – podmiotu uprawnionego do poboru od podatnika podatku i wpłacenia go we właściwym terminie organowi podatkowemu (art. 9 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa, Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) – a czym innym status administratora targowiska zapewniającego m.in. utrzymanie porządku w obrębie targowisk, pobór należności z tytułu eksploatacji przez użytkowników budowli i urządzeń zlokalizowanych na jego terenie. Status inkasenta zobowiązanego do poboru podatków i opłat stanowiących dochód budżetu jednostek samorządu terytorialnego powinien wynikać wprost z aktu prawa miejscowego, jakim jest stosowna uchwała rady gminy wydanej na podstawie upoważnienia ustawowego, w tym wypadku art. 19 pkt 2 u.p.o.l. Natomiast administrator targowiska realizuje swoje zadania na podstawie umowy cywilnoprawnej zawieranej z właściwym organem gminy uprawnionym do gospodarowania mieniem komunalnym (art. 30 ust. 2 pkt 3 w związku z art. 43 ustawy o samorządzie gminnym). Zgodnie natomiast z zakwestionowanym przepisem § 2 pkt 7 uchwały to inkasent powołany do celów wyłącznie poboru podatków i opłat miał sprawować równocześnie funkcję administratora na podstawie umowy cywilnoprawnej. Tego rodzaju regulacja przyjętej w uchwale trafnie została uznana przez Sąd pierwszej instancji za naruszającą zasady wynikające z przepisów art. 19 pkt 2 u.p.o.l. i art. 30 ust. 2 pkt 3 ustawy o samorządzie gminnym. Należy również zwrócić uwagę na postanowienia przepisu art. 15 ust. 3 u.p.o.l. nakazującego wyraźnie oddzielenie opłaty targowej jako daniny publicznoprawnej od innych należności przewidzianej w odrębnych przepisach za korzystanie z urządzeń targowych oraz za inne usługi świadczone przez prowadzącego targowisko. Powiązanie funkcji inkasenta i administratora targowiska w przepisach uchwały, a następnie umowy cywilnoprawnej mogło budzić wątpliwości co do zapewnienia tego rozdziału. Nie oznacza to jednak, że podmiot, z którym zawarto umowę cywilnoprawną administrowania targowiskiem nie mógł zostać wskazany jako inkasent w uchwale rady gminy. Przytoczone argumenty w sposób jednoznaczny potwierdzają trafność wykładni mających zastosowanie w sprawie przepisów art. 19 pkt 2 u.p.o.l. oraz art. 30 ust. 3 pkt 2 ustawy o samorządzie gminnym przyjętej w zaskarżonym wyroku. Z tego względu nie można było podzielić odmiennych poglądów prezentowanych w skardze kasacyjnej. Do uwzględnienie skargi kasacyjnej nie mógł również doprowadzić podniesiony w niej zarzut naruszenia przepisów postępowania – art. 141 § 4 p.p.s.a. Autor skargi kasacyjnej upatrywał naruszenia tego przepisu w braku wyjaśnienia przez Sąd pierwszej instancji podstaw stwierdzenia nieważności § 7 i § 8 uchwały z dnia 7 września 2005 r. Podstawę orzeczenia o nieważności tych przepisów uchwały stanowił wskazany przez Sąd przepis art. 147 § 1 p.p.s.a. Brak wyjaśnienia podstawy orzeczenia Sądu w tym zakresie, choć nie powinien mieć miejsca pozostawał bez wpływu na wynik sprawy. Stwierdzenie nieważności przepisów § 7 i § 8 uchwały było bowiem konsekwencją nieważności przepisu § 2 pkt 7. Stwierdzenie nieważności ostatnio wskazanego przepisu powodowało, iż nie mogły funkcjonować pozostałe przepisy uchwały z nim powiązane i stanowiące konsekwencję rozwiązań przyjętych w tym przepisie. Z uwagi na wszystkie przytoczone okoliczności Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI