II FSK 10/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawie II FSK 10/24 dotyczył skargi kasacyjnej J. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, który wcześniej oddalił skargę podatnika na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach. Spór koncentrował się wokół podatku dochodowego od osób fizycznych za 2012 r. z tytułu odpłatnego zbycia nieruchomości. Kluczową kwestią było ustalenie, czy bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego został skutecznie zawieszony na podstawie art. 70 § 6 pkt 1 Ordynacji podatkowej (Op). Zawieszenie to nastąpiło w związku z wszczęciem postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe. Skarżący zarzucał, że WSA błędnie uznał zasadność tego zawieszenia, twierdząc, że wszczęcie postępowania karnego skarbowego było bezzasadne i naruszało przepisy Kodeksu postępowania karnego (Kpk), w szczególności art. 17 § 1 Kpk. Podkreślał, że sąd administracyjny powinien badać nie tylko sam fakt wszczęcia postępowania, ale także jego zasadność materialnoprawną i procesową. Naczelny Sąd Administracyjny, opierając się na utrwalonym orzecznictwie, w tym uchwale I FPS 1/21, oddalił skargę kasacyjną. Sąd uznał, że badaniu przez sąd administracyjny podlega jedynie to, czy wszczęcie postępowania karnego skarbowego nie służyło wyłącznie zawieszeniu biegu terminu przedawnienia, a nie prawidłowość samego postępowania karnego czy kwalifikacja prawna czynu. Podkreślono, że z akt sprawy wynikały okoliczności potwierdzające zasadność wszczęcia dochodzenia, a działanie skarżącego polegające na podaniu nieprawdy w deklaracji podatkowej i próbie uniknięcia zapłaty należnego podatku, uzasadniało wszczęcie postępowania. Sąd stwierdził, że wszczęcie dochodzenia nie miało charakteru instrumentalnego, a jedynie było obowiązkiem organu w związku z zapoznaniem się z wnioskiem o ukaranie i decyzją organu podatkowego. NSA potwierdził, że wystarczające do zawieszenia biegu terminu przedawnienia jest samo wszczęcie postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe, o którym podatnik został zawiadomiony, a późniejsze przedawnienie karalności czy umorzenie postępowania karnego nie ma wpływu na skuteczność zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego. Sąd wyjaśnił również, że do wszczęcia postępowania karnego wystarczy uzasadnione podejrzenie popełnienia przestępstwa, oparte na obiektywnych informacjach, a niekoniecznie dowody ścisłe.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie utrwalonej linii orzeczniczej NSA dotyczącej wpływu wszczęcia postępowania karnego skarbowego na bieg terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych oraz zakresu kontroli sądów administracyjnych w tym zakresie.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji, w której kluczowe jest ustalenie, czy postępowanie karne skarbowe nie było instrumentalne. Interpretacja przepisów Kpk dotyczących wszczęcia postępowania może być przedmiotem dalszych sporów.
Zagadnienia prawne (2)
Czy wszczęcie postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe, nawet jeśli nie jest ono w pełni uzasadnione materialnie lub procesowo, skutkuje zawieszeniem biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego na podstawie art. 70 § 6 pkt 1 Ordynacji podatkowej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, wszczęcie postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe, o którym podatnik został zawiadomiony, skutkuje zawieszeniem biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego. Sąd administracyjny bada jedynie, czy postępowanie to nie służyło wyłącznie zawieszeniu biegu terminu przedawnienia, a nie jego prawidłowość merytoryczną czy procesową.
Uzasadnienie
NSA potwierdził, że sąd administracyjny nie ocenia zasadności wszczęcia postępowania karnego skarbowego ani jego kwalifikacji, lecz jedynie to, czy nie miało ono charakteru instrumentalnego. Wystarczające jest uzasadnione podejrzenie popełnienia przestępstwa, a późniejsze przedawnienie karalności czy umorzenie postępowania karnego nie wpływa na skuteczność zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego.
Czy sąd administracyjny może badać zasadność wszczęcia postępowania karnego skarbowego i jego kwalifikację prawną w kontekście oceny prawidłowości zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sąd administracyjny nie może badać i oceniać prawidłowości skonstruowanych zarzutów w postępowaniu karnym skarbowym ani wkraczać w kompetencje organów nadzorujących postępowanie przygotowawcze. Badaniu podlega jedynie wola realizacji celów postępowania karnego przez organ prowadzący.
Uzasadnienie
Zgodnie z orzecznictwem NSA, kontrola sądów administracyjnych w zakresie przesłanki zawieszenia biegu terminu przedawnienia (art. 70 § 6 pkt 1 Op) nie obejmuje wszechstronnej oceny prawidłowości wszczęcia postępowania karnego skarbowego z punktu widzenia prawa karnego, lecz skupia się na tym, czy postępowanie to nie było instrumentalne.
Przepisy (18)
Główne
Op art. 70 § § 6 pkt 1
Ordynacja podatkowa
Bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego ulega zawieszeniu z dniem wszczęcia postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe, jeżeli podejrzenie popełnienia przestępstwa lub wykroczenia wiąże się z niewykonaniem tego zobowiązania.
Op art. 70 § § 1
Ordynacja podatkowa
Zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku.
Pomocnicze
Kpk art. 17 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Określa negatywne przesłanki procesowe wszczęcia postępowania.
Kpk art. 303
Kodeks postępowania karnego
Reguluje wszczęcie śledztwa w przypadku uzasadnionego podejrzenia popełnienia przestępstwa.
updof art. 21 § ust. 1 pkt 28
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
Dotyczy zwolnienia z opodatkowania przychodów ze sprzedaży nieruchomości.
updof art. 21 § ust. 1 pkt 131
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
Dotyczy zwolnienia z opodatkowania przychodów ze sprzedaży nieruchomości.
updof art. 21 § ust. 25
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
Dotyczy zwolnienia z opodatkowania przychodów ze sprzedaży nieruchomości.
ppsa art. 145 § § 1 i 3
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dotyczy podstaw umorzenia postępowania.
ppsa art. 134 § § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dotyczy zakresu kontroli sądu administracyjnego.
ppsa art. 184
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dotyczy oddalenia skargi kasacyjnej.
ppsa art. 193 § zdanie drugie
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Ograniczenie uzasadnienia wyroku do oceny zarzutów skargi kasacyjnej.
ppsa art. 204 § pkt 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dotyczy kosztów postępowania kasacyjnego.
ppsa art. 205 § § 2
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dotyczy kosztów postępowania kasacyjnego.
ppsa art. 209
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dotyczy kosztów postępowania kasacyjnego.
ppsa art. 207 § § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dotyczy kosztów postępowania kasacyjnego.
ppsa art. 179
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dotyczy kosztów postępowania kasacyjnego.
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. 14 § ust. 1 pkt 2 lit. b
Dotyczy stawek opłat za czynności radców prawnych.
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. 14 § ust. 1 pkt 1 lit. a
Dotyczy stawek opłat za czynności radców prawnych.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wszczęcie postępowania karnego skarbowego, nawet przy wątpliwościach co do jego zasadności, skutkuje zawieszeniem biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, jeśli nie miało ono charakteru instrumentalnego. • Sąd administracyjny nie bada prawidłowości postępowania karnego skarbowego, a jedynie jego celowość w kontekście zawieszenia biegu terminu przedawnienia.
Odrzucone argumenty
WSA błędnie oddalił skargę, nie badając zasadności wszczęcia postępowania karnego skarbowego i jego zgodności z przepisami Kpk. • Brak podstaw materialnoprawnych lub procesowych do wszczęcia postępowania karnego skarbowego powinien skutkować brakiem zawieszenia biegu terminu przedawnienia i umorzeniem postępowania podatkowego.
Godne uwagi sformułowania
nie podlegają zatem badaniu (a w konsekwencji ocenie), prawidłowość podjętych czynności, prowadzonego postępowania karnego skarbowego oraz przyjętej kwalifikacji itd. • Badaniu i ocenie podlega zaś wola realizacji celów postępowania karnego przez organ prowadzący postępowanie karnoskarbowe. • Sąd administracyjny nie może zatem badać i oceniać prawidłowości skonstruowanych zarzutów przedstawionych skarżącemu, czyli wkraczać w kompetencje organu nadzorującego postępowanie przygotowawcze. • Przez "podejrzenie" należy rozumieć wywołane obiektywnymi informacjami subiektywne odczucie organu procesowego wskazujące na prawdopodobieństwo, że zaistniało przestępstwo.
Skład orzekający
Anna Dumas
przewodniczący
Artur Kot
sprawozdawca
Małgorzata Wolf- Kalamala
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie utrwalonej linii orzeczniczej NSA dotyczącej wpływu wszczęcia postępowania karnego skarbowego na bieg terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych oraz zakresu kontroli sądów administracyjnych w tym zakresie."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji, w której kluczowe jest ustalenie, czy postępowanie karne skarbowe nie było instrumentalne. Interpretacja przepisów Kpk dotyczących wszczęcia postępowania może być przedmiotem dalszych sporów.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia proceduralnego w prawie podatkowym – wpływu postępowań karnych skarbowych na przedawnienie zobowiązań podatkowych, co jest istotne dla wielu podatników i profesjonalistów.
“Czy wszczęcie postępowania karnego skarbowego zawsze zatrzymuje przedawnienie podatku? NSA wyjaśnia.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.