II FPS 3/25

Naczelny Sąd Administracyjny2025-08-27
NSApodatkoweWysokansa
wznowienie postępowaniaprawo podatkoweuchwała NSArozbieżności orzeczniczeudział organizacji społecznejinteres prawnyfundacjapostępowanie sądowe

NSA dopuścił Fundację P. do udziału w postępowaniu w charakterze uczestnika w sprawie dotyczącej rozbieżności w orzecznictwie w przedmiocie wznowienia postępowania podatkowego.

Prezes NSA wystąpił o podjęcie uchwały wyjaśniającej, czy nowe dowody znane stronie w postępowaniu podatkowym mogą stanowić podstawę do wznowienia postępowania. Fundacja P. wniosła o dopuszczenie jej do udziału w tym postępowaniu jako uczestnik. NSA uwzględnił wniosek, uznając, że sprawa mieści się w zakresie statutowej działalności Fundacji i realizuje interes społeczny.

Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego zainicjował postępowanie w celu podjęcia uchwały wyjaśniającej rozbieżności w orzecznictwie sądów administracyjnych dotyczące stosowania art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej. Kluczowe pytanie dotyczyło tego, czy nowe okoliczności lub dowody, które były znane stronie w trakcie postępowania podatkowego, ale nie zostały przez nią powołane, mogą stanowić przesłankę do wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną. W trakcie tego postępowania Fundacja P. złożyła wniosek o dopuszczenie jej do udziału w charakterze uczestnika, powołując się na art. 33 § 2 w związku z art. 25 § 4 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Naczelny Sąd Administracyjny uznał wniosek Fundacji za zasadny. Sąd podkreślił, że udział w charakterze uczestnika może zgłosić organizacja społeczna, jeśli sprawa dotyczy zakresu jej statutowej działalności. W przypadku Fundacji P., jej statut przewiduje wspieranie działań na rzecz ochrony podatnika i występowanie w sprawach podatników. NSA stwierdził, że przedmiot niniejszego postępowania, dotyczący wykładni przepisów prawnych w kontekście wznowienia postępowania podatkowego, wpisuje się w statutową działalność Fundacji i realizuje interes społeczny, dlatego postanowił dopuścić ją do udziału w postępowaniu.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

NSA nie udzielił bezpośredniej odpowiedzi na to pytanie w tym postanowieniu, gdyż dotyczy ono wniosku o podjęcie uchwały, a nie meritum sprawy.

Uzasadnienie

Postanowienie dotyczy dopuszczenia uczestnika do postępowania, a nie rozstrzygnięcia głównego zagadnienia prawnego, które ma zostać wyjaśnione w uchwale.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

inne

Przepisy (9)

Główne

p.p.s.a. art. 264 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 15 § § 1 pkt 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Dotyczy podjęcia uchwały wyjaśniającej przepisy prawne, których stosowanie wywołało rozbieżności w orzecznictwie.

p.p.s.a. art. 33 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Reguluje możliwość zgłoszenia udziału w charakterze uczestnika przez osobę, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, ale której wynik dotyczy jej interesu prawnego, lub przez organizację społeczną.

p.p.s.a. art. 25 § § 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Przyznaje zdolność sądową organizacjom społecznym w zakresie ich statutowej działalności w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób.

Pomocnicze

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 36 § § 1 i 2

O.p. art. 240 § § 1 pkt 5

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa

Dotyczy przesłanek wznowienia postępowania podatkowego.

u.o.f. art. 1

Ustawa z dnia 6 kwietnia 1984 r. o fundacjach

u.o.f. art. 5 § ust. 1

Ustawa z dnia 6 kwietnia 1984 r. o fundacjach

p.p.s.a. art. 193

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Zakres statutowej działalności Fundacji P. obejmuje wspieranie ochrony podatnika i występowanie w jego sprawach, co koresponduje z przedmiotem postępowania NSA. Udział Fundacji w postępowaniu realizuje interes społeczny.

Godne uwagi sformułowania

wniosku o podjęcie przez skład siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego, uchwały mającej na celu wyjaśnienie przepisów prawnych, których stosowanie wywołało rozbieżności w orzecznictwie sądów administracyjnych Czy na podstawie art. 240 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (...) w sprawie zakończonej decyzją ostateczną za przesłankę wznowienia postępowania na wniosek strony mogą być uznane nowe okoliczności lub nowe dowody, które były znane stronie w trakcie prowadzonego postępowania podatkowego, ale strona ich nie powołała? Zgodnie z art. 33 § 2 p.p.s.a. udział w charakterze uczestnika może zgłosić osoba, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczy jej interesu prawnego, a także organizacja społeczna, o której mowa w art. 25 § 4, w sprawach innych osób, jeżeli sprawa dotyczy zakresu jej statutowej działalności. O tym, że sprawa dotyczy zakresu statutowej działalności organizacji społecznej można mówić wówczas, gdy przedmiot postępowania wkracza w zakres działań organizacji społecznej, czy to ze względu na czynności postępowania, czy też ze względu na jego wynik.

Skład orzekający

Jan Rudowski

przewodniczący sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Proceduralne aspekty dopuszczania organizacji społecznych do udziału w postępowaniach przed NSA, zwłaszcza w sprawach o znaczeniu ogólnym lub dotyczących rozbieżności orzeczniczych."

Ograniczenia: Dotyczy konkretnego etapu postępowania (dopuszczenie uczestnika), a nie meritum sprawy, która ma zostać rozstrzygnięta uchwałą.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia procesowego w prawie podatkowym, jakim jest możliwość udziału organizacji społecznych w postępowaniach o charakterze kasacyjnym i potencjalnie wpływa na sposób interpretacji przepisów przez sądy.

Fundacja walczy o głos w NSA: Czy organizacje społeczne mogą wpływać na wykładnię prawa podatkowego?

Sektor

podatki

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II FPS 3/25 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2025-08-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-05-15
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jan Rudowski /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne
Inne
Treść wyniku
Dopuszczono do udziału w postępowaniu sądowym
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 25 § 4, art. 33 § 2, art. 264 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Jan Rudowski, po rozpoznaniu w dniu 27 sierpnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej wniosku Fundacji P. z siedzibą w W. o dopuszczenie do udziału w charakterze uczestnika w postępowaniu z wniosku Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego o podjęcie przez skład siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego, na podstawie art. 264 § 2 w związku z art. 15 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.), uchwały mającej na celu wyjaśnienie przepisów prawnych, których stosowanie wywołało rozbieżności w orzecznictwie sądów administracyjnych postanawia dopuścić Fundację P. z siedzibą w W. do udziału w niniejszym postępowaniu w charakterze uczestnika.
Uzasadnienie
Wnioskiem z 8 maja 2025 r. Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego, na podstawie art. 36 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267, ze zm.) oraz art. 264 § 2 w związku z art. 15 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, ze zm., dalej: p.p.s.a.) w związku z występującymi w orzecznictwie sądów administracyjnych rozbieżnościami na tle stosowania przepisów prawnych, wystąpił o podjęcie uchwały wyjaśniającej: Czy na podstawie art. 240 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2025 r. poz. 111) w sprawie zakończonej decyzją ostateczną za przesłankę wznowienia postępowania na wniosek strony mogą być uznane nowe okoliczności lub nowe dowody, które były znane stronie w trakcie prowadzonego postępowania podatkowego, ale strona ich nie powołała?
Pismem z 18 sierpnia 2025 r. Fundacja P. z siedzibą w W. – na podstawie art. 33 § 2 w związku z art. 25 § 4 p.p.s.a. – wniosła o dopuszczenie jej do udziału w postępowaniu w charakterze uczestnika.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Wniosek Fundacji zasługuje za uwzględnienie.
Zgodnie z art. 33 § 2 p.p.s.a. udział w charakterze uczestnika może zgłosić osoba, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczy jej interesu prawnego, a także organizacja społeczna, o której mowa w art. 25 § 4, w sprawach innych osób, jeżeli sprawa dotyczy zakresu jej statutowej działalności. Przepis art. 25 § 4 p.p.s.a. przyznaje zdolność sądową organizacjom społecznym, choćby nie posiadały one osobowości prawnej, w zakresie ich statutowej działalności w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób.
O tym, że sprawa dotyczy zakresu statutowej działalności organizacji społecznej można mówić wówczas, gdy przedmiot postępowania wkracza w zakres działań organizacji społecznej, czy to ze względu na czynności postępowania, czy też ze względu na jego wynik. Fundacje, stosownie do art. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1984 r. o fundacjach (Dz. U. z 2023 r. poz. 166, dalej: u.o.f.), mogą być ustanowione dla realizacji zgodnych z podstawowymi interesami Rzeczypospolitej Polskiej celów społecznie lub gospodarczo użytecznych, w szczególności takich, jak: ochrona zdrowia, rozwój gospodarki i nauki, oświata i wychowanie, kultura i sztuka, opieka i pomoc społeczna, ochrona środowiska oraz opieka nad zabytkami. Cele te określa ustalony przez fundatora statut (art. 5 ust. 1 u.o.f.). W statucie Fundacji zostało przewidziane, że jej celem jest wspieranie działań na rzecz ochrony podatnika oraz rozwijanie w tym obszarze współpracy miedzy interesariuszami: organami administracji rządowej i samorządowej, organizacjami przedsiębiorców, ośrodkami naukowymi i Biurem Rzecznika Praw Obywatelskich. Sposobem realizacji tego celu jest między innymi wspieranie podatników dotkniętych niejasnością obowiązujących przepisów i ich stosowaniem, a ponadto występowanie w sprawach podatników w charakterze uczestnika postępowania na podstawie art. 33 § 2 w związku z art. 25 § 4 p.p.s.a.
Odnosząc powyższą argumentację do stanowiska Fundacji wyrażonego we wniosku, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że wniosek ten zasługuje na uwzględnienie. Porównanie zakresu całokształtu działalności Fundacji z przedmiotem niniejszego postępowania prowadzi do wniosku, że dotyczy ono wskazanego powyżej zakresu statutowej działalności Fundacji, a udział w tym postępowaniu realizuje interes społeczny.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 33 § 2 w związku z art. 193 p.p.s.a, postanowił jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI