II DSK 1/18

Sygn. akt II DSK 1/18
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 10 grudnia 2018 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Adam Tomczyński (przewodniczący)
‎
SSN Tomasz Przesławski (sprawozdawca)
‎
ławnik Włodzimierz Pawlak
Protokolant Katarzyna Wojnicka
przy udziale Zastępcy Rzecznika Dyscyplinarnego przy Sądzie Okręgowym w Z. SSO Ewy Fliegner i przedstawiciela Ministra Sprawiedliwości sędziego Dariusza Kupczaka,
‎
w sprawie M. C.
sędziego Sądu Rejonowego w Ż. w stanie spoczynku
‎
po rozpoznaniu w Izbie Dyscyplinarnej na rozprawie w dniu 10 grudnia 2018 r.,
‎
odwołania, wniesionego przez Ministra Sprawiedliwości,
‎
od wyroku Sądu Apelacyjnego - Sądu Dyscyplinarnego w [...]
‎
z dnia 29 stycznia 2018 r., sygn. akt ASD […],
1. zmienia zaskarżony wyrok co do kary w ten sposób, że w miejsce orzeczonej kary zawieszenia podwyższenia uposażania, o którym mowa w art. 100 § 3 ustawy - Prawo o ustroju sądów powszechnych na okres 3 (trzech) lat, na podstawie art. 104 § 3 pkt 2a ustawy - Prawo o ustroju sądów powszechnych orzeka obniżenie obwinionemu M. C. uposażenia o 50% (pięćdziesiąt procent) na okres 2 (dwóch) lat;
2. kosztami postępowania dyscyplinarnego w postępowaniu odwoławczym obciąża Skarb Państwa.
UZASADNIENIE
W dniu 7 kwietnia 2017 roku Zast
ępca Rzecznika Dyscyplinarnego dla Sądu Okręgowego w Z. skierował
do S
ądu Apelacyjnego
—
Sądu Dyscyplinarnego w [...] wniosek o rozpoznanie sprawy dyscyplinarnej sędziego Sądu Rejonowego w Ż. w stanie spoczynku M. C. o czyn polegający na tym, że w dniu 19 marca 2016 roku w Ż., woj.
[…]
, kierując w ruchu lądowym samochodem osobowym marki H. o numerze rejestracyjnym
[…]
znajdował się w stanie nietrzeź
wo
ści (wyniki badań alkomatem Alco-Sensor: 0,39 mg/l, 0,29 mg/l oraz 0,30 mg/l alkoholu w wydychanym powietrzu i 0,59 promila alkoholu etylowego w badanej pr
ó
bce krwi). We wniosku oskarżyciel wskazał, że obwiniony uchybił godności urzędu, co stanowi przewinienie dyscyplinarne z art. 104 § 2 ustawy z dnia 21 lipca 2001 roku
—
Prawo u ustroju sąd
ó
w powszechnych
(obecnie tekst jednolity: Dz. U. z 2018 poz. 23 z późn. zm, dalej także „usp”).
Obwiniony w dniu 9 maja 2018 roku z
łożył wniosek o dobrowolne poddanie się karze i wymierzenie mu kary nagany, na co wyraził zgodę Zastępca Rzecznika Dyscyplinarnego. Sąd Dyscyplinarny Sąd Apelacyjny w [...] wyrokiem z dnia 13 czerwca 2017 roku uwzględnił złożony wniosek, uznając obwinionego za winnego zarzucanego mu uchybienia godnoś
ci s
ędziego z art. 104 § 2 usp i za to na podstawie art. 104 § 3 pkt 2 usp wymierzył mu karę nagany.
Od przedmiotowego orzeczenia w dniu 25 lipca 2017 roku odwo
łanie wni
ó
sł Minister Sprawiedliwości wskazując, że Sąd dopuścił się naruszenia przepisu art. 438 pkt 4 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 roku
—
Kodeks postępowania karnego
(obecnie tekst jednolity: Dz.U z 2018 poz. 1987 z późn. zm.
—
dalej „kpk”)
‎
w zw. z art. 128 usp zarzucając rażącą niewspółmierność — łagodność —  orzeczonej kary za przewinienie dyscyplinarne. W związku z tym zarzutem, skarżący domagał się na podstawie art. 104 § 3 pkt 4 usp pozbawienia obwinionego prawa do stanu spoczynku wraz z prawem do uposażenia ewentualnie, w przypadku nieuwzględnienia tego wniosku, przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu
—
Sądowi Dyscyplinarnemu w [...].
S
ąd Najwyższy wyrokiem z dnia 10 listopada 2017 roku uchylił wyrok w zaskarżonej części, to jest dotyczącej orzeczenia o karze i w tym zakresie sprawę przekazał Sądowi Apelacyjnemu
—
Sądowi Dyscyplinarnemu w [...] do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu Sąd Najwyższy
—
Sąd Dyscyplinarny wskazał, że zastrzeżenia Ministra Sprawiedliwości dotyczące niewspółmierności wymierzonej obwinionemu kary nagany są usprawiedliwione, stwierdzając przy tym, że wymierzona przez Sąd Apelacyjny
—
Sąd Dyscyplinarny w [...] kara nagany jest rażą
co
łagodna. Sąd odwoławczy stwierdził, że zachowanie obwinionego ewidentnie wypełnia znamiona czynu zabronionego o charakterze umyślnym. Jednak jak podkreślono w orzeczeniu, przy prawidłowym ustaleniu przebiegu zdarzenia, Sąd I instancji nie wymierzył obwinionemu sędziemu kary dyscyplinarnej adekwatnej do wagi przypisanego przewinienia.
W wyniku przekazania sprawy do ponownego rozpoznania S
ądowi Apelacyjnemu
—
Sądowi Dyscyplinarnemu w [...] po rozpoznaniu w dniu 29 stycznia 2018 roku, Sąd uznał obwinionego M. C. za winnego zarzucanego mu uchybienia godnoś
ci s
ędziego z art. 104 § 2 usp i za to na podstawie art. 104 § 3 pkt 3 usp wymierzył mu karę zawieszenia podwyższenia uposażenia, o kt
ó
rym mowa w art. 100 § 3 ustawy na okres trzech lat.
W uzasadnieniu przedmiotowego rozstrzygnię
cia S
ąd Apelacyjny
—
Sąd Dyscyplinarny w [...] stwierdził, że stan faktyczny ustalony na podstawie wyjaśnień obwinionego złożonych na rozprawie oraz w toku postępowania przygotowawczego, akt sprawy Sądu Rejonowego w L. o sygn. II K
[…]
oraz akt osobowych obwinionego nie budzi wątpliwości. Podobne ustalenia poczynił Sąd w odniesieniu do winy oraz faktu uchybienia godnoś
ci s
ędziego z art. 104 § 2 usp. Sąd pokreślił, że obwiniony nie planował jazdy samochodem 19 marca 2016 roku, a podróż była jedynie „nieszczęśliwym” zbiegiem okoliczności. Sąd powołując się na orzecznictwo Sądu Najwyższego
—
Sądu Dyscyplinarnego wskazał, że „wymierzenie obwinionym najsurowszej kary dyscyplinarnej jaką jest złożenie sędziego z urzędu (art. 109 § 1 pkt 5 usp) czy pozbawienie prawa do stanu spoczynku z prawem do uposażenia (art. 104 § 3 pkt 4 usp) miało miejsce najczęściej w
ó
wczas, gdy obwiniony sędzia spożywał alkohol, a następnie
‎
w niedługim czasie od spożycia alkoholu będąc świadomym swego stanu nietrzeź
wo
ści, decydował się prowadzić samoch
ó
d”. Sąd w uzasadnieniu podkreślił, że „rolą postępowania dyscyplinarnego jest zachowanie proporcjonalności kary względem rodzaju i rozmiaru przewinienia dyscyplinarnego. Ponadto dolegliwość wymierzonej kary nie może przekraczać stopnia winy”
. Bior
ąc to pod uwagę Sąd Apelacyjny
—
Sąd Dyscyplinarny uznał, że nie bez znaczenia dla wymiaru kary jest nieznaczny stopień nietrzeź
wo
ści, a także spos
ó
b zachowania obwinionego w czasie kontroli prowadzonej przez funkcjonariuszy policji.
W odwo
łaniu od wyroku Sądu Apelacyjnego
—
Sądu Dyscyplinarnego w [...] z dnia 29 stycznia 2018 roku Minister Sprawiedliwości zaskarżył wyrok w całości, na niekorzyść obwinionego M. C.
—
sędziego Sądu Rejonowego w Ż. w stanie spoczynku. Zaskarżonemu orzeczeniu skarżący zarzucił obrazę przepis
ó
w postępowania, kt
ó
ra miała wpływ na treść orzeczenia polegającą na naruszeniu art. 442 § 3 kpk, przez niewykonywanie przez Sąd Apelacyjny
—
Sąd Dyscyplinarny w [...] wiążących go wskazań Sądu Najwyższego działającego jako sąd odwoławczy, co do dalszego prowadzenia postępowania, tj. konieczności weryfikacji wyjaśnień obwinionego M. C. przez zasię
gni
ęcie opinii biegłego sądowego toksykologa, czego skutkiem był błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia w zakresie ustalenia czasu i ilości alkoholu spożytego przez obwinionego w dniu 19 marca 2016 roku., mający zasadnicze znaczenie dla wyboru właściwej kary dyscyplinarnej. Ponadto, na podstawie art. 427 § 2 kpk i 438 pkt 4 kpk w zw. z art. 128 usp skarżący zarzucił rażącą niewspółmierność — łagodność — orzeczenia o karze, polegającą na wymierzeniu kary zawieszenia podwyższenia uposażenia, o kt
ó
rym mowa w art. 100 § 3 usp na okres 3 lat, będącą wynikiem nieuwzględnienia we właściwy spos
ó
b wagi i ciężaru gatunkowego popełnionego przewinienia, jego szkodliwości dla wymiaru sprawiedliwości, stopnia zawinienia sędziego, a także celu prewencyjnego, jaki powinna spełniać kara dyscyplinarna. Mając na uwadze podniesione zarzuty skarżący wni
ó
sł o zmianę wyroku przez wymierzenie sędziemu M. C., na podstawie art. 104 § 3 pkt 4 usp kary dyscyplinarnej pozbawienia prawa do stanu spoczynku wraz z prawem do uposażenia. Złożonym wnioskiem ewentualnym skarżący wni
ó
sł o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Apelacyjnemu
—
Sądowi Dyscyplinarnemu w [...] do ponownego rozpoznania.
W uzasadnieniu odwo
łania skarżący podni
ó
sł, że naruszenie przepis
ó
w art. 442 § 3 kpk przez Sąd Apelacyjny
—
Sąd Dyscyplinarny w [...] nastąpiło poprzez odstąpienie od weryfikacji wyjaśnień obwinionego sędziego dotyczących czasu i iloś
ci spo
żytego alkoholu w dniu 19 marca 2016 roku. Skarżący podni
ó
sł, że „Sąd pierwszej instancji zobligowany był do przeprowadzenia postępowania dowodowego umożliwiającego weryfikację wyjaśnień sędziego M. C. dotyczących iloś
ci spo
żytego alkoholu, a także czasu jego spożycia, w szczeg
ó
lności tego na jak długo przez prowadzeniem samochodu pił alkohol i czy w związku z tym miał świadomość stanu nietrzeź
wo
ści”. Skarżący wskazał także, że ustalenie czasu i iloś
ci spo
żytego przez sędziego M. C. alkoholu w dniu 19 marca 2016 roku na podstawie wyjaśnień obwinionego oraz zeznań funkcjonariuszy, nie należy traktować jako dowodu przesądzającego o czasie i iloś
ci spo
żytego alkoholu, podnosząc jednocześnie, że takim dowodem może być przede wszystkim dow
ó
d z opinii biegłego sądowego toksykologa.
W odwo
łaniu, skarżący, zarzucił także błąd w ustaleniach faktycznych w zakresie strony podmiotowej czynu, tj. stopnia zawinienia sprawcy, związanego ze świadomością znajdowania się w stanie nietrzeź
wo
ści w chwili kierowania pojazdem. Błąd ten, zdaniem skarżącego, przyjął postać błędu dowolności
‎
w zakresie wnioskowania z zeznań świadk
ó
w
—
funkcjonariuszy policji oraz bezkrytycznego dania wiary wyjaśnieniom oskarżonego. Powołując się na dane
‎
z kalkulatora spalania alkoholu oraz wiedzę og
ó
lną, skarżący podnosi, że wyjaśnienia oskarżonego co do ilości i czasu spożytego alkoholu należy uznać za niewiarygodne.
W odniesieniu do zarzutu ra
żącej niewspółmierności kary skarżący podnosi, że „popełnienie przewinienia dyscyplinarnego odpowiadającego opisem znamionom umyślnego czynu zabronionego jest właśnie najcięższym przewinieniem dyscyplinarnym jakiego może dopuścić się sędzia. Tak więc jedyną karą, jaka może zostać w sprawie zastosowana jest kara pozbawienia prawa do stanu spoczynku wraz z prawem do uposażenia”. Skarżący podkreśla także, że
‎
w zachowaniu obwinionego brak jest szczeg
ó
lnej okoliczności, kt
ó
ra dawałaby podstawę do złagodzenia surowości oceny zachowania sędziego M. C., a znajdowanie się pod znacznym, zdaniem skarżącego, wpływem alkoholu (0,39 mg/l alkoholu w wydychanym powietrzu, 0,59 promila alkoholu we krwi), świadczy o tym, że obwiniony spożywał alkohol w niedługim czasie przed kontrolą drogową, a zatem musiał zdawać sobie sprawę ze stanu nietrzeź
wo
ści w chwili kierowania samochodem.
Sąd Najwyższy
—
Sąd Dyscyplinarny zważył, co następuje:
Odwo
łanie Ministra Sprawiedliwości od wyroku Sądu Apelacyjnego
—
Sądu Dyscyplinarnego w [...] nie jest, zdaniem Sądu Najwyższego
—
Sądu Dyscyplinarnego, co do zasady pozbawione uzasadnienia, w zakresie rażącej niewspółmierności kary. Biorąc pod uwagę przypisany obwinionemu czyn należy stwierdzić, że kara zawieszenia podwyższenia uposażenia na okres trzech lat jest rażą
co
łagodna, z uwagi na ciężar gatunkowy popełnionego przewinienia oraz skutki jakie zachowanie obwinionego wywołuje dla szeroko rozumianego wymiaru sprawiedliwości.
W pierwszej kolejno
ści wymaga podkreślenia, że zasadnie Sąd Apelacyjny
—
Sąd Dyscyplinarny w [...] przyjął, że wina obwinionego oraz uchybienie godnoś
ci s
ędziego z art. 104 § 2 usp nie mogą budzić
w
ątpliwości. W świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego bezspornie ustalono, że obwiniony w dniu 19 marca 2016 roku samochodem osobowym marki H. swoim zachowaniem wypełnił znamiona czynu zabronionego określonego w przepisie art. 178 a § 1  ustawy z dnia 6 czerwca 1997 roku
—
Kodeks karny
(obecnie tekst jednolity: Dz.U z 2018 poz. 1600, z późn. zm.
—
dalej „kk”). Zostało to potwierdzone także wyrokiem Sądu Rejonowego w L. w sprawie o sygn. akt II K
[…]
, w kt
ó
rej to warunkowo umorzono postępowanie przeciwko M. C. o czyn z art. 178 a § 1 kk. Sąd Najwyższy w niniejszym składzie podziela pogląd wyrażony w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 24 lutego 2005 roku, zgodnie z kt
ó
rym „jedną z przesłanek warunkowego umorzenia postępowania karnego - zgodnie z art. 66 § 1 k.k. - jest wym
ó
g, aby okoliczności popełnienia czynu nie budził
y w
ątpliwości. Nie może być zatem wątpliwości ani co do tego, że oskarżony wypełnił wszystkie znamiona zarzucanego mu czynu wymienione w konkretnym przepisie, zawierającym opis danego przestępstwa, jak i ż
e spe
łnione zostały warunki odpowiedzialności konieczne do uznania kogoś za sprawcę przestępstwa ujęte w częś
ci og
ó
lnej Kodeksu karnego, np. że sprawca nie działał
w
warunkach kontratypu.” (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 24 lutego 2005 roku, sygn. akt V KK 435/04, LEX nr 147241).
W świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego bezspornie zostało wykazane, że obwiniony sędzia w stanie spoczynku M. C., kierował w ruchu lądowym samochodem osobowym marki H. o numerze rejestracyjnym
[…]
, w dniu 19 marca 2016 roku w Ż., woj.
[…]
, w stanie nietrzeź
wo
ści, wyczerpując tym samym znamiona czynu zabronionego stypizowanego w przepisie art. 178 a § 1 kk.
Zgodzi
ć
nale
ży się ze stanowiskiem skarżącego oraz Sądu Apelacyjnego
—
Sądu Dyscyplinarnego w [...], że w orzecznictwie Sądu Najwyższego
—
Sądu Dyscyplinarnego prezentowany jest jednolity pogląd, iż przewinienie dyscyplinarne, kt
ó
rego opis odpowiada ustawowym znamionom czynu zabronionego stypizowanego jako przestępstwo umyśle, należy do najcięższej kategorii przewinień służbowych sędzi
ó
w. Popełnienie przez sędziego takiego czynu stanowi wyraz tak rażącego lekceważenia porządku prawnego, że niezależnie od oceny jego wcześniejszej służby
z reguł
y powoduje utratę kwalifikacji do sprawowania urzę
du s
ędziego i uzasadnia wymierzenie najsurowszej z kar dyscyplinarnych. Tego rodzaju przewinienie nie tylko dyskwalifikuje sędziego, od kt
ó
rego wymaga się nieskazitelnego charakteru, ale także podważa zaufanie obywateli do wymiaru sprawiedliwości (por. wyrok z dnia 30 września 2016 r., SNO 35/16, LEX nr 2135551; wyrok z dnia 16 czerwca 2016 r., SNO 20/16, LEX nr 2069456; wyrok z dnia 5 czerwca 2014 r., SNO 24/14, LEX nr 1480065; wyrok z dnia 31 stycznia 2013 r., SNO 56/12, LEX nr 1418815; wyrok z dnia 27 sierpnia 2007 r., SNO 47/07, LEX nr 319875).
Nadto, nale
ży podkreślić, że orzeczenie najsurowszej kary dyscyplinarnej w stosunku do sędziego oraz sędziego w stanie spoczynku powinno nastąpić
w
wypadku popełnienia przez obwinionego wyjątkowo ciężkich przewinień dyscyplinarnych, a także przewinień charakteryzujących się uporczywością w ich popełnianiu. Podobne wnioski, zasadnie, wysuwa także skarżący w odwołaniu od wyroku Sądu Apelacyjnego
—
Sądu Dyscyplinarnego w [...]. Słusznie zwr
ó
cił uwagę Sąd Apelacyjny
—
Sąd Dyscyplinarny w [...], że orzeczenie najsurowszej kary dyscyplinarnej w orzecznictwie Sądu Najwyższego w zakresie czynu zabronionego stypizowanego w przepisie art. 178 a § 1 kk, następował
o najcz
ęściej w
ó
wczas, gdy obwiniony sędzia spożywał alkohol, a następnie w niedługim czasie od spożycia, będąc świadomym swego stanu nietrzeź
wo
ści, decydował się prowadzić samoch
ó
d. Istotą ponoszenia najsurowszej odpowiedzialności dyscyplinarnej jest poza ciężarem gatunkowym popełnionego przewinienia także całokształt okoliczności podmiotowych, w tym w szczeg
ó
lności stopień winy.
Na uwag
ę, z punktu widzenia wymiaru kary, zasługuje także fakt, że zawartość alkoholu w wydychanym powietrzu oraz we krwi obwinionego, była bliska dolnej granicy stanu nietrzeź
wo
ści, kt
ó
rą ustawodawca określił w przepisie art. 115 § 16 kk. Zgodnie z tym przepisem, stan nietrzeź
wo
ści w rozumieniu tego kodeksu zachodzi, gdy: 1) zawartość alkoholu we krwi przekracza 0,5 promila albo prowadzi do stężenia przekraczającego tę wartość lub 2) zawartość alkoholu w 1 dm
3
wydychanego powietrza przekracza 0,25 mg albo prowadzi do stężenia przekraczającego tę wartość. Wobec obwinionego wykonano badania, kt
ó
re pozwoliły na wykorzystanie do oceny stanu nietrzeź
wo
ści tych dw
ó
ch kryteri
ó
w. Wykonane urządzeniem Alco-Sensor badania zawartości alkoholu w wydychanym powietrzu wskazywały kolejno wyniki: 0,39 mg/l, 0,29 mg/l, 0,30 mg/l, zaś
‎
w badanej pr
ó
bce krwi stwierdzono zawartość 0,59 promila alkoholu etylowego.
‎
Z zeznań świadk
ó
w
—
funkcjonariuszy policji wynika, że rezultat badania był dla obwinionego zaskoczeniem. Nie usprawiedliwia to, co należy podkreślić, nagannego postępowania sędziego w stanie spoczynku M. C., jednak winno mieć wpływ na wymiar kary. Zgodzić
nale
ży się z Sądem Apelacyjnym
—
Sądem Dyscyplinarnym w [...], że nie ma podstaw, aby nie dać wiary wyjaśnieniom obwinionego w tym zakresie, kt
ó
re były konsekwentne, sp
ó
jne i logiczne, a także korespondowały z pozostałym zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym.
W odniesieniu do zarzutu podnoszonego przez skar
żącego w pierwszej kolejności, a to zarzutu naruszenia przez Sąd Apelacyjny
—
Sąd Dyscyplinarny w [...] prawa procesowego mającego wpływ na treść rozstrzygnięcia to jest przepisu art. 442 § 3 kpk, należy stwierdzić, że zarzut ten nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią powoływanego przepisu zapatrywania prawne i wskazania sądu odwoławczego co do dalszego postępowania są wiążące dla sądu, kt
ó
remu sprawę przekazano do ponownego rozpoznania. W realiach niniejszej sprawy Sąd Najwyższy
—
Sąd Dyscyplinarny w orzeczeniu kasatoryjnym przekazującym sprawę do ponownego rozpoznania stwierdził, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy „wydaje się konieczna weryfikacja wyjaśnień obwinionego”
w
zakresie ilości i czasu spożycia alkoholu, wskazując, że może zostać to dokonanie na przykład przez biegłego toskykologa. Uznać
nale
ży, że nie było to kategoryczne stwierdzenie
—
zalecenie przekazane sądowi ponownie rozpatrującemu sprawę.  Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, Sąd Apelacyjny
—
Sąd Dyscyplinarny w [...] ponownie przystąpił do przesłuchania obwinionego, kt
ó
ry podkreślał, że po zdarzeniu zaopatrzył się w alkomat/alkotest celem weryfikacji czasu spalania alkoholu. Wyniki, po konsultacjach przeprowadzonych przez obwinionego z lekarzami, wskazały na obniżony metabolizm. Jak zasadnie podnosi się w doktrynie „Wskazania
sądu odwoławczego to wskaz
ów
ki o charakterze metodycznym i polecenia co do sposobu, w jaki należy przeprowadzić postępowanie, tak by finalnym jego efektem był wyrok będący rezultatem prawidłowego i wszechstronnego rozważenia wszystkich okoliczności sprawy. Nie są wiążące te wskazania, kt
ó
re dotyczą oceny poszczeg
ó
lnych dowod
ó
w, w tym wyrażone poglądy co do motyw
ó
w działania sprawcy (J. Matras, [w:] K. Dudka (red.),
Kodeks postępowania karnego. Komentarz
, WK 2018). S
ąd Apelacyjny
—
Sąd Dyscyplinarny w [...] wykonał polecenie Sądu Najwyższego w postaci weryfikacji wyjaśnień obwinionego, kt
ó
re zdaniem niniejszego składu orzekającego nie miało charakteru stanowczego, wprost wyrażonego w zaleceniach do sądu I instancji, stwierdzając, że taka weryfikacja „wydaje się konieczna”. Stan faktyczny ustalony w sprawie nie budzi wątpliwoś
ci
i pozostaje bezsporny.
Nieuzasadniony jest zarzut skar
żącego w zakresie błędu w ustaleniach faktycznych poczynionych przez Sąd Apelacyjny
—
Sąd Dyscyplinarny w [...], w kt
ó
rym skarżący podnosi, że Sąd ustalając czas i ilość spożytego przez obwinionego alkoholu opiera się na zeznaniach funkcjonariuszy. W tym zakresie Sąd Apelacyjny poczynił jedynie, zasadne zdaniem Sądu Najwyższego
—
Sądu Dyscyplinarnego, ustalenia faktyczne, wynikające z zeznań świadk
ó
w, tj. funkcjonariuszy policji dokonujących zatrzymania pojazdu kierowanego przez sędziego M. C., stwierdzając, że zgodnie twierdzili oni, że „zachowanie obwinionego w żaden spos
ó
b nie wskazywał
o,
że jest on pod wpływem alkoholu, a pozytywny wynik badania był dla obwinionego zaskoczeniem”
. W
odniesieniu zaś do wyjaśnień złożonych przez obwinionego w toku postępowania, nie ma, zdaniem Sądu Najwyższego podstaw, aby odm
ó
wić im wiary, bowiem sędzia M. C. w żadnym momencie postępowania nie kwestionował popełnienia zarzucanego mu czynu zabronionego.
S
ąd wymierzając obwinionemu karę, obowiązany jest wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności podmiotowe i przedmiotowe, kt
ó
re wpływają na jej wymiar, tak obciążające jak i łagodzące. Biorąc pod uwagę te przesłanki należy potwierdzić, co było już przedmiotem orzeczeń Sądu Najwyższego, że w odniesieniu do sędziego, ze względu na jego wiedzę, doświadczenie oraz inne cechy, kt
ó
re winny być nierozerwalnie związane z jego statusem, nie ma zastosowania standard tzw. przeciętnego obywatela (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 10 października 2016 roku, sygn. akt SNO 73/15, LEX nr 2151442; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20 listopada 2015 roku, sygn. akt SNO 70/15, LEX nr 1941904). Nie zmienia to jednak faktu, że kara wymierzona obwinionemu musi spełniać kryteria proporcjonalności zachodzącej pomiędzy popełnionym uchybieniem dyscyplinarnym, a nałożoną na niego dolegliwością. Należy podkreślić, że kara wymierzona za przewinienie dyscyplinarne musi spełniać ponadto funkcję ochronną, kt
ó
rą można określić jako ochronę wymiaru sprawiedliwości w aspekcie podmiotowym oraz przedmiotowym. W aspekcie podmiotowym odnosi się ona do dobrego imienia sędzi
ó
w, zaś w przedmiotowym sprowadza się do ochrony prawidłowego funkcjonowania, w tym zachowania dobrego imienia wymiaru sprawiedliwości w społeczeństwie.
W realiach rozpoznawanej sprawy, stwierdzi
ć
nale
ży, że obwiniony w dniu 19 marca 2016 roku, bezspornie dopuścił się przewinienia dyscyplinarnego, za kt
ó
re powinien ponieść odpowiedzialność dyscyplinarną z uwagi na uchybienie swoim zachowaniem godnoś
ci s
ędziego. Bez wątpienia popełniony przez obwinionego czyn należy do kategorii najcięższych przewinień dyscyplinarnych,
‎
z uwagi na to, iż wypełnia znamiona umyślnego czynu zabronionego. Nie ulega takż
e w
ątpliwoś
ci,
że czyn popełniony przez obwinionego pociąga za sobą szkodę dla szeroko rozumianego wymiaru sprawiedliwości. Sąd Apelacyjny
—
Sąd Dyscyplinarny w [...] przy wymierzaniu kary dużą wagę przyznał okolicznościom łagodzącym, wśr
ó
d kt
ó
rych wskazał na nieznaczny stopień nietrzeź
wo
ści obwinionego, jego zachowanie podczas kontroli i późniejszych czynności wykonywanych przez funkcjonariuszy policji, a także nienaganny przebieg ponad 33-letniej służby obwinionego. Biorąc pod uwagę te okoliczności Sąd Dyscyplinarny
—
Sąd Apelacyjny w [...] wymierzył obwinionemu karę zawieszenia podwyższenia uposażenia, o kt
ó
rym mowa w art. 100 § 3 usp na okres 3 lat.
Zdaniem S
ądu Najwyższego
—
Sądu Dyscyplinarnego, zasadnie skarżący podnosi w odwołaniu, że wymierzona przez Sąd Apelacyjny
—
Sąd Dyscyplinarny w [...] kara jest rażą
co
łagodna. Nie podziela jednak, Sąd Najwyższy
—
Sąd Dyscyplinarny, poglą
du skar
żącego, że „jedyną karą dyscyplinarną, kt
ó
ra powinna być wymierzona za popełnione przewinienie, jest kara eliminacyjna, w wypadku sędziego w stanie spoczynku
—
kara wymieniona w art. 104 § 3 pkt 4 usp pozbawienia prawa do stanu spoczynku wraz z prawem do uposażenia”. Sąd Najwyższy
—
Sąd Dyscyplinarny podziela pogląd wyrażony przez inny skład tegoż Sądu, że „istotą rozstrzygania o karze w postępowaniu dyscyplinarnym jest wszak nie nieokreś
lone bli
żej jej stopniowanie, ale, przy uwzględnieniu przewidzianego prawem katalogu kar, wymierzenie kary sprawiedliwej, odpowiadającej wadze przewinienia i stopniowi winy sprawcy, spełniającej cele w zakresie prewencji indywidualnej, jak i szerszego oddziaływania” (wyrok Sądu Najwyższego
—
Sądu Dyscyplinarnego z dnia 7 grudnia 2017 roku, sygn. akt SNO 42/17, LEX nr 2408338).
Sumuj
ąc powyższe rozważania należy podzielić stanowisko skarżącego, że wymierzona obwinionemu M.C. kara jest zbyt łagodna w stosunku do popełnionego przez niego czynu. Kara ta pociąga za sobą jedynie minimalne dolegliwości, kt
ó
re nie odpowiadają ciężarowi gatunkowemu popełnionego  przez obwinionego czynu. Obwiniony nie powinien jednak zostać ukarany karą najsurowszą, tj. karą, o kt
ó
rą wnosi skarżący
—
pozbawienia prawa do stanu spoczynku wraz z prawem do uposażenia, bowiem mimo popełnienia czynu zabronionego na wymiar kary wpływ mają okolicznoś
ci
łagodzące w postaci nieznacznego stanu nietrzeź
wo
ści, nienagannego przebiegu ponad 30-letniej służby sędziego M. C., a także zachowanie po popełnieniu czynu zabronionego.
W chwili pope
łnienia przez obwinionego przestępstwa, tj. w dniu 19 marca 2016 roku w katalogu kar dyscyplinarnych, określonym w przepisie art. 104 § 3 pkt 1- 4 ustawy z dnia 27 lipca 2001 roku
—
Prawo o ustroju sąd
ó
w powszechnych
(tekst jednolity: Dz. U. z 2015, poz. 133), ujęto następujące sankcje dla sędzi
ó
w
‎
w stanie spoczynku uchybiających godnoś
ci s
ędziego: upomnienia, nagany, zawieszenia podwyższenia uposażenia, o kt
ó
rym mowa w art. 100 § 3, na okres od roku do trzech lat oraz pozbawienia prawa do stanu spoczynku wraz z prawem do uposażenia. W wyniku nowelizacji ustawy o Sądzie Najwyższym z dnia 8 grudnia 2017 roku (Dz. U. 2018, poz. 5), do katalogu kar dyscyplinarnych od dnia 3 kwietnia 2018 roku dodano obniżenie uposażenia o 5%-50% na okres od sześciu miesięcy do dw
ó
ch lat.
Przy wymiarze kary nie mo
żna pominąć przepisu art. 121 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 roku
—
o S
ądzie Najwyższym (Dz. U. z dnia 2 stycznia 2018 r.), kt
ó
ry wprowadził do katalogu kar dyscyplinarnych karę obniżenia uposażenia o 5-50% od sześciu miesięcy do dw
ó
ch lat, zgodnie z kt
ó
rym do czyn
ó
w popełnionych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy
‎
o odpowiedzialności dyscyplinarnej w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, o ile przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy nie upłynął termin do wniesienia kasacji.
Z uwagi na charakter pope
łnionego przez obwinionego przewinienia dyscyplinarnego, a to przestępstwa umyślnego, adekwatną w stosunku do sędziego karą jest kara złożenia sędziego z urzędu. W realiach niniejszej sprawy, nie można pominąć okoliczności, kt
ó
re przemawiają za wymierzeniem innej kary, spełniającej kryteria adekwatności. Oczywiście, istnieje konieczność wskazania, że w zasadzie każde przestępstwo umyślne jest przesłanką do rozważenia
ab initio
kary złożenia sędziego z urzędu, jednak należy zawsze uwzględnić okoliczności konkretnego stanu faktycznego. W przedmiotowej sprawie nie można pominąć faktu, że obwiniony nie wydaje już wyrok
ó
w, jest sędzią w stanie spoczynku. Jest to, przy uwzględnieniu wszystkich okoliczności, jedna z tych przesłanek, kt
ó
re zdaniem Sądu Najwyższego, winny być brane pod uwagę przy rozpatrywaniu niniejszego stanu faktycznego, w kontekście wymierzenia kary. Należy także nadmienić, że
‎
w przedmiotowym stanie faktycznym kara obniżenia uposażenia stanowi wzglę
dem s
ędziego w stanie spoczynku niejako alternatywę, wobec kary wydalenia z zawodu, kt
ó
ra orzekana jest za najcięższe przewinienia dyscyplinarne. Ocena, co do wyboru kary za przewinienie dyscyplinarne w odniesieniu do sędziego w stanie spoczynku winna być dokonana przy uwzględnieniu wszystkich okoliczności faktycznych,
‎
w tym także okoliczności związanych z tym, że sędzia w stanie spoczynku nie wykonuje już zawodu, a przez to nie wydaje wyrok
ó
w.
Wymierzaj
ąc karę obwinionemu, Sąd Najwyższy miał także na uwadze przepis art. 4 § 1 kk w zw. z art. 128 usp, zgodnie z kt
ó
rym jeżeli w czasie orzekania obowiązuje ustawa inna niż w czasie popełnienia przestępstwa, stosuje się ustawę nową, jednakże należy stosować ustawę obowiązującą poprzednio, jeżeli jest względniejsza dla sprawcy. Obowiązek odpowiedniego stosowania przepis
ó
w og
ó
lnych kodeksu karnego w postępowaniu dyscyplinarnym nakłada przepis art. 128 usp, zgodnie z kt
ó
rym w sprawach nieuregulowanych w niniejszym rozdziale stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania karnego oraz częś
ci ogo
́lnej Kodeksu karnego, z uwzględnieniem odrębności wynikających
‎
z charakteru postępowania dyscyplinarnego. Można jedynie niejako marginalnie ponownie wskazać, że w niniejszym postępowaniu Sąd Najwyższy
—
Sąd Dyscyplinarny, z uwagi na charakter popełnionego czynu, miał do wyboru alternatywnie karę obniżenia uposażenia lub karę pozbawienia stanu spoczynku, jako kary spełniające kryterium adekwatności wzglę
dem s
ędziego w stanie spoczynku popełniającego przewinienie dyscyplinarne tego rodzaju. Z uwagi na powyższe oraz ze względu na treść przepisu art. 121 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 roku
—
o Sądzie
Najwyższym, odwołanie się także w przedmiotowym stanie faktycznym do przepisu art. 4 § 1 kk znajduje także uzasadnienie, co podkreś
la s
łuszność wymierzonej obwinionemu kary dyscyplinarnej. Biorąc pod uwagę przepisy obowiązujące w chwili popełnienia przewinienia dyscyplinarnego, jedyną możliwą do wymierzenia karą za popełniony delikt mogła być kara pozbawienia prawa do stanu spoczynku wraz z prawem do uposażenia. Z uwagi na nowe brzmienie przepisu zawierającego katalog kar dyscyplinarnych wymierzanych wobec sędzi
ó
w w stanie spoczynku, obecnie Są
d mo
że odwołać się także do kary dotkliwej, adekwatnej do popełnionego przez obwinionego przewinienia, tj. kary obniżenia uposażenia.
Wobec powy
ższego, Sąd wymierzył obwinionemu karę obniżenia uposażenia o 50% na okres dw
ó
ch lat. Sąd zdecydował się na obniżenie uposażenia na maksymalny przewidziany przez ustawodawcę okres, z uwagi na ciężar gatunkowy popełnionego przez obwinionego czynu.
Wymierzając obwinionemu karę dyscyplinarną, Sąd Najwyższy — Sąd Dyscyplinarny wziął także pod uwagę okoliczności łagodzące, wśród których wskazać należy przede wszystkim nienaganną ponad 33-letnią służbę obwinionego sędziego. Nadto, wymaga  podkreślenia, że zgodnie ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym, od spożycia przez obwinionego alkoholu upłynął znaczny czas z punktu widzenia dziennej aktywności człowieka. Jak wykazano w toku postępowania, obwiniony spożył alkohol do obiadu (wczesne godziny popołudniowe), zaś pojazdem kierował już po zmierzchu, w godzinach wieczornych. Biorąc pod uwagę te okoliczności Sąd Najwyższy — Sąd Dyscyplinarny zdecydował się na zrezygnowanie z kary pozbawienia prawa do stanu spoczynku wraz z prawem do uposażenia, wymierzając obwinionemu karę dyscyplinarną obniżenia uposażenia o 50% na okres dw
ó
ch lat. Z punktu widzenia kategorii kar dyscyplinarnych, orzeczona przez Sąd Najwyższy — Sąd Dyscyplinarny sankcja jest znacznie surowsza i odczuwalna dla sędziego w stanie spoczynku od kary zawieszenia podwyższenia uposażenia, o kt
ó
rym mowa w art. 100 § 3 usp na okres trzech lat, którą wymierzył Sąd Apelacyjny — Sąd Dyscyplinarny w [...]. Niewątpliwie kara dyscyplinarna obniżenia uposażenia o 50% na okres dw
ó
ch lat spełnia, w niniejszym stanie faktycznym,
kryterium proporcjonalności względem rodzaju i rozmiaru przewinienia dyscyplinarnego.
Orzeczenie wskazanej kary jest także istotne z punktu widzenia jej społecznego oddziaływania, bowiem wymierzona kara powinna być postrzegana jako kara sprawiedliwa, odpowiadająca popełnionemu przez sprawcę przewinieniu dyscyplinarnemu oraz stopniowi winy.
Maj
ąc powyższe na względzie, Sąd Najwyższy
—
Sąd Dyscyplinarny na podstawie art. 438 pkt 4 kpk w zw. z art. 128 usp orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 133 usp.
aw