II DSI 58/18

Sąd Najwyższy2019-03-19
SNinnedyscyplinarneWysokanajwyższy
prokuratorodpowiedzialność dyscyplinarnawypadek drogowyzasady ruchu drogowegogodność zawodukara dyscyplinarnaSąd Najwyższy

Sąd Najwyższy zmienił orzeczenie sądu dyscyplinarnego, wymierzając prokuratorowi w stanie spoczynku karę upomnienia za spowodowanie wypadku drogowego, uznając odstąpienie od kary za rażąco niewspółmierne.

Sąd Dyscyplinarny przy Prokuratorze Generalnym odstąpił od wymierzenia kary prokuratorowi W. G. za spowodowanie wypadku drogowego, uznając czyn za przypadek mniejszej wagi. Zastępca Rzecznika Dyscyplinarnego wniósł odwołanie, zarzucając rażącą niewspółmierność kary i bezpodstawne zastosowanie przepisu o mniejszej wadze czynu. Sąd Najwyższy uznał odwołanie za zasadne, stwierdzając, że odstąpienie od wymierzenia kary było nieadekwatne do społecznej szkodliwości czynu i naruszenia zasad bezpieczeństwa ruchu drogowego. Zmienił zaskarżone orzeczenie, wymierzając karę upomnienia.

Sprawa dotyczyła odwołania Zastępcy Rzecznika Dyscyplinarnego Prokuratora Generalnego od orzeczenia Sądu Dyscyplinarnego przy Prokuratorze Generalnym, które odstąpiło od wymierzenia kary dyscyplinarnej prokuratorowi W. G. w stanie spoczynku. Prokurator został uznany za winnego nieumyślnego naruszenia zasad ruchu drogowego, które doprowadziło do potrącenia dwóch pieszych na przejściu, w wyniku czego jedna osoba doznała obrażeń. Sąd Dyscyplinarny uznał czyn za przypadek mniejszej wagi i odstąpił od wymierzenia kary. Zastępca Rzecznika zarzucił rażącą niewspółmierność kary i bezpodstawne zastosowanie przepisu o mniejszej wadze czynu, wnosząc o wymierzenie kary upomnienia. Sąd Najwyższy, rozpoznając sprawę, podkreślił, że ustalenia faktyczne nie były kwestionowane. Skupił się na ocenie, czy czyn stanowił przypadek mniejszej wagi i czy uzasadniał odstąpienie od kary. Sąd Najwyższy uznał, że odstąpienie od wymierzenia kary było nieadekwatne do społecznej szkodliwości czynu, zwłaszcza w kontekście naruszenia fundamentalnych zasad bezpieczeństwa ruchu drogowego i godności zawodu prokuratora. Podkreślono, że ocena czynu jako przypadku mniejszej wagi powinna opierać się na kompleksowej analizie, a nie na okolicznościach osobowych obwinionego. W związku z tym Sąd Najwyższy zmienił zaskarżone orzeczenie, wymierzając W. G. karę dyscyplinarną upomnienia, uznając ją za sprawiedliwą i adekwatną.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, odstąpienie od wymierzenia kary dyscyplinarnej w takiej sytuacji jest nieuzasadnione i stanowi rażącą niewspółmierność kary, gdyż nieadekwatne do społecznej szkodliwości czynu i naruszenia godności zawodu prokuratora.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy uznał, że odstąpienie od wymierzenia kary za wypadek drogowy spowodowany przez prokuratora, nawet nieumyślny, stwarza wrażenie bezkarności i jest nieadekwatne do społecznej szkodliwości czynu. Ocena czynu jako przypadku mniejszej wagi powinna być kompleksowa i nie może opierać się na okolicznościach osobowych obwinionego. Naruszenie zasad bezpieczeństwa ruchu drogowego przez prokuratora jest szczególnie naganne i uchybia godności sprawowanej funkcji.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

zmiana orzeczenia

Strona wygrywająca

Zastępca Rzecznika Dyscyplinarnego Prokuratora Generalnego

Strony

NazwaTypRola
W. G.osoba_fizycznaobwiniony
Zastępca Rzecznika Dyscyplinarnego Prokuratora Generalnego dla [...] okręgu regionalnego - Karolina Niemczykorgan_państwowyskarżący
Prokurator Prokuratury Okręgowej w J. w stanie spoczynkuorgan_państwowyobwiniony

Przepisy (14)

Główne

p.u.s.p. art. 104 § 2

Prawo o ustroju sądów powszechnych

Określa czyn jako przewinienie dyscyplinarne polegające na uchybieniu godności prokuratora.

p.o. art. 127 § 1

Prawo o prokuraturze

Określa czyn jako przewinienie dyscyplinarne polegające na uchybieniu godności prokuratora.

p.u.s.p. art. 104 § 3

Prawo o ustroju sądów powszechnych

Określa rodzaje kar dyscyplinarnych, w tym upomnienie.

Pomocnicze

p.o. art. 142 § 5

Prawo o prokuraturze

Umożliwia odstąpienie od wymierzenia kary w przypadku mniejszej wagi przewinienia dyscyplinarnego.

k.p.k. art. 437 § 1

Kodeks postępowania karnego

Reguluje zasady zmiany orzeczeń w postępowaniu odwoławczym.

k.p.k. art. 437 § 2

Kodeks postępowania karnego

Reguluje zasady zmiany orzeczeń w postępowaniu odwoławczym.

k.p.k. art. 438 § 4

Kodeks postępowania karnego

Określa podstawy odwoławcze, w tym rażącą niewspółmierność kary.

k.k. art. 53

Kodeks karny

Dyrektywy wymiaru kary.

p.r.d. art. 2 § 22

Prawo o ruchu drogowym

Definicja 'szczególnej ostrożności'.

p.r.d. art. 26 § 1

Prawo o ruchu drogowym

Obowiązek ustąpienia pierwszeństwa pieszym na przejściu.

k.k. art. 177 § 1

Kodeks karny

Ciężki uszczerbek na zdrowiu w wyniku naruszenia zasad ruchu drogowego.

k.w. art. 86 § 1

Kodeks wykroczeń

Naruszenie zasad bezpieczeństwa w ruchu drogowym.

k.w. art. 10

Kodeks wykroczeń

Zasady odpowiedzialności za wykroczenia.

p.o. art. 166

Prawo o prokuraturze

Reguluje kwestie kosztów postępowania.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Odstąpienie od wymierzenia kary dyscyplinarnej było rażąco niewspółmierne do społecznej szkodliwości czynu. Czyn prokuratora, mimo nieumyślności, naruszył fundamentalne zasady bezpieczeństwa ruchu drogowego i godność zawodu. Ocena czynu jako przypadku mniejszej wagi powinna być kompleksowa i nie może opierać się na okolicznościach osobowych obwinionego.

Godne uwagi sformułowania

uchybił godności prokuratora przewinienie dyscyplinarne mniejszej wagi rażąca niewspółmierność kary zachowanie szczególnej ostrożności godność sprawowanej funkcji prokuratora wrażenie bezkarności szczególnie naganne

Skład orzekający

Ryszard Witkowski

przewodniczący-sprawozdawca

Paweł Czubik

członek

Lidia Rutecka

ławnik

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia 'przypadek mniejszej wagi' w postępowaniu dyscyplinarnym, ocena naruszenia zasad bezpieczeństwa ruchu drogowego przez prokuratora, znaczenie godności zawodu."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznego postępowania dyscyplinarnego wobec prokuratora, choć zasady oceny czynu mogą mieć szersze zastosowanie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy odpowiedzialności dyscyplinarnej prokuratora za wypadek drogowy, co jest nietypowym połączeniem dwóch obszarów prawa. Pokazuje, że nawet prokuratorzy podlegają surowej ocenie za naruszenie prawa.

Prokurator w stanie spoczynku nie uniknął kary za wypadek. Sąd Najwyższy zmienił decyzję sądu dyscyplinarnego.

Sektor

praca

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt II DSI 58/18
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 19 marca 2019 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Ryszard Witkowski (przewodniczący, sprawozdawca)
‎
SSN Paweł Czubik
‎
Ławnik: Lidia Rutecka
przy udziale Zastępcy Rzecznika Dyscyplinarnego Prokuratora Generalnego dla […] okręgu regionalnego- Karoliny Niemczyk oraz obrońcy obwinionego E. G., po rozpoznaniu w Izbie Dyscyplinarnej na rozprawie w dniu 19 marca 2019 r., sprawy
W. G.
-
prokuratora Prokuratury Okręgowej w J. w stanie spoczynku, obwinionego o czyn z art. 104 § 2 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. - Prawo o ustroju sądów powszechnych ( tekst jednolity Dz. U. z 2019 r., poz. 52) w zw. z art. 127 § 1 ustawy z dnia 28 stycznia 2016 r. - Prawo o prokuraturze ( tekst jednolity Dz. U, z 2017 r., poz. 1767 ze zmianami)
w związku z odwołaniem Zastępcy Rzecznika Dyscyplinarnego Prokuratora Generalnego dla […] okręgu regionalnego - Karoliny Niemczyk od orzeczenia Sąd Dyscyplinarnego przy Prokuratorze Generalnym z dnia 24 sierpnia 2018 r., sygn. akt PK I SD […],
na podstawie art. 437 § 1 i 2 k.p.k oraz art. 438 pkt 4 k.p.k. w zw. z art. 171 pkt 1 w zw. z art. 104 § 3 pkt 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. - Prawo o ustroju sądów powszechnych (tekst jednolity Dz. U. z 2019 r., poz. 52) i 127 § 1 ustawy z dnia 28 stycznia 2016 r. - Prawo o prokuraturze (tekst jednolity Dz. U. z 2017 r., poz. 1767 ze zmianami)
1. zmienia zaskarżone orzeczenie w części dotyczącej kary w ten sposób, że wymierza obwinionemu karę - upomnienia.
2. kosztami postępowania odwoławczego obciąża Skarb Państwa.
UZASADNIENIE
Orzeczeniem Sądu Dyscyplinarnego przy Prokuratorze Generalnym z dnia 24 sierpnia 2018 r., sygn. PK I SD
[…]
, W. G. został uznany za winnego tego, że w dniu 26 września 2016 r. w B. uchybił godności prokuratora w ten sposób, że jako prokurator Prokuratury Okręgowej w J. w stanie spoczynku, kierując samochodem marki T. o nr rej.
[…]
nieumyślnie naruszył zasady w ruchu drogowym w ten sposób, iż nienależycie obserwował przedpole ruchu, w wyniku czego potrącił poruszających się prawidłowo po przejściu dla pieszych Z. B. i M. G., w następstwie czego Z. B. doznał obrażeń w postaci złamania nasady bliższej piszczeli prawej, złamania nasady dalszej kości promieniowej prawej i kości promieniowej lewej, które spowodowały naruszenie czynności narządów ciała na okres powyżej
‎
7 dni - to jest przewinienia dyscyplinarnego określonego w art. 104 § 2 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. - Prawo o ustroju sądów powszechnych w zw. z art. 127 § 1 ustawy - Prawo o prokuraturze i działając na podstawie art.
142 § 5 ustawy – Prawo o prokuraturze
uznał, iż zarzucany W. G. czyn stanowi przypadek mniejszej wagi, odstępując od wymierzenia kary.
Od tego orzeczenia odwołanie wniósł Zastępca Rzecznika Dyscyplinarnego Prokuratora Generalnego dla
[…]
okręgu regionalnego, który
na podstawie art. 438 pkt 4 k.p.k. w zw. z art. 171 pkt 1 ustawy - Prawo o prokuraturze, zaskarżając go w części dotyczącej orzeczenia o karze, zarzucił mu rażącą niewspółmierność kary, związaną z bezpodstawnym zastosowaniem przepisu art. 142
§ 5 ustawy - Prawo o prokuraturze,
a skutkującym odstąpieniem od wymierzenia kary dyscyplinarnej, w związku z niesłusznym przyjęciem, iż przewinienie dyscyplinarne przypisane W. G. stanowi przypadek mniejszej wagi, podczas gdy prawidłowa ocena okoliczności przedmiotowo-podmiotowych tego czynu, a w szczególności fakt, iż doszło do potrącenia dwóch osób w obrębie przejścia dla pieszych, w wyniku którego jedna z nich doznała obrażeń naruszających czynności narządu ciała na czas powyżej 7 dni, w związku z czym czyn ten wyczerpał znamiona występku z art. 177 § 1 k.k., prowadzi do wniosku odmiennego w zakresie oceny społecznej szkodliwości przewinienia dyscyplinarnego przypisanego obwinionemu.
Podnosząc powyższy zarzut oskarżyciel wniósł o zmianę zaskarżonego orzeczenia
w części dotyczącej orzeczenia o karze i wymierzenie W. G., na podstawie art. 104 § 3 pkt 1 ustawy - Prawo o ustroju sądów powszechnych w zw. z art. 127 § 1 ustawy - Prawo o prokuraturze, kary dyscyplinarnej upomnienia.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
W pierwszej kolejności wskazać należy, że zakresem zaskarżenia nie zostały objęte, dokonane przez Sąd Dyscyplinarny przy Prokuratorze Generalnym ustalenia faktyczne, wobec czego te, jako niezakwestionowane w odwołaniu skarżącego, są wiążące dla Sądu Najwyższego.
Sfera faktu zatem w sprawie niniejszej jest bezsporna i nie budzi żadnych wątpliwości. W zakresie tej sfery wartościowaniu może i powinna podlegać kwestia, czy owe fakty dają wystarczającą podstawę do uznania, iż zachodzi tu przewinienie
dyscyplinarne mniejszej wagi,
statuowane w powołanym przepisie art. 142 § 5 ustawy – Prawo o prokuraturze. Odrębnym zagadnieniem wynikającym z tego przepisu jest pozostawiona Sądowi Dyscyplinarnemu możliwość, w razie stwierdzenia zaistnienia przewinienia dyscyplinarnego mniejszej wagi, odstąpienia od wymierzenia kary. Zarówno art. 142 § 5 ustawy – Prawo o prokuraturze, jak też żaden inny przepis materialny nie zawiera legalnej definicji pojęcia „przewinienia
dyscyplinarnego mniejszej wagi
". Uznanie zatem, czy mamy do czynienia z tego rodzaju sytuacją czy też nie, należy w każdym konkretnym
przypadku
do rozstrzygnięcia w orzeczeniu przez sąd
rozpoznający sprawę,
który to sąd każdorazowo rozważyć musi stopień szkodliwości czynu dla służby oraz stopień zawinienia obwinionego(wyrok SN z 3.09.2003 r., SNO 46/03).
Odwołanie skarżącego nie odnosi się również do okoliczności mających wpływ na ustalenie stopnia winy. Nie kwestionuje bowiem nie tylko ustaleń, ale i ocen w tym zakresie, co powoduje, iż rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie koncentrować się będzie na kwestii udzielenia odpowiedzi, czy w realiach tej sprawy prawidłowo poczynione ustalenia stanu faktycznego pozwalają na przyjęcie, iż rozpatrywane przewinienie dyscyplinarne stanowi przypadek mniejszej wagi oraz czy uzasadniają odstąpienie od wymierzenia kary w świetle dyrektyw z art. 53 k.k., w szczególności stopnia społecznej szkodliwości.
W nawiązaniu do powyższego przypomnieć należy, iż
przyjęcie przypadku
mniejszej wagi
jest rozstrzygnięciem o kwalifikacji prawnej czynu, która nie może być związana ani uzależniona od osobowości obwinionego, jego opinii, zachowania przed i po popełnieniu czynu, a także innych okoliczności mających wpływ na wymiar kary, lecz leżących poza czynem ( wyrok SN z 01.10. 2015 r., SNO 58/15), w tym jego poprzedniej karalności lub niekaralności
dyscyplinarnej
(wyrok SN z 18.06.2015 r., SNO 33/15 LEX nr 1745805)
.
Zarówno ocena czy stopień szkodliwości społecznej czynu jest większy niż znikomy, jak również czy przewinienie
dyscyplinarne
jest
przypadkiem mniejszej wagi
wymaga kompleksowej oceny znamion przedmiotowych i podmiotowych przewinienia
dyscyplinarnego
(por. SN z dnia 8.10. 2008 r., SNO 75/08).
Innymi słowy warunkiem sine qua non dla takiego przyjęcia jest wystąpienie w wartościowanym zdarzeniu wyjątkowych okoliczności świadczących o ich łagodniejszym splocie
, który po dokonaniu jego oceny - z uwagi na przewagę czynników łagodzących zmniejszających stopień bezprawia i karygodności (wyrok SN z 7.09.2010 r., SNO 34/10)
– pozwoli obiektywnie uznać, iż szkodliwość czynu (szkodliwość przewinienia dla publicznego wizerunku wymiaru sprawiedliwości) i stopień zawinienia są nieznaczne (wyrok SN z 18.06.2015 r., SNO 33/15 LEX nr 1745805).
Rozważając w powyższym kontekście podniesioną w środku odwoławczym argumentację Sąd Najwyższy uznał, iż zarzut Zastępcy Rzecznika Dyscyplinarnego Prokuratora Generalnego dla
[…]
okręgu regionalnego okazał się zasadny, albowiem odstąpienie od wymierzenia kary stwarza wrażenie bezkarności i jako takie jest nieadekwatne do stwierdzonego stopnia społecznej szkodliwości przewinienia dyscyplinarnego.
Szczególny charakter
wypadku komunikacyjnego
,
jako czynu zabronionego związanego z „ryzykiem" uczestniczenia w ruchu drogowym, przejawia się w tym, iż jego spowodowanie wiąże się z naruszeniem zasad bezpieczeństwa o różnym „ciężarze gatunkowym" i o różnym stopniu naruszenia. W prawie o ruchu drogowym istnieją zasady bezpieczeństwa, które mają podstawowe znaczenie dla zapewnienia bezpieczeństwa uczestnikom ruchu. Dlatego też w celu podkreślenia ich znaczenia ustawodawca obowiązek ich przestrzegania określa mianem „szczególnej ostrożności". Oznacza to konieczność zwiększenia uwagi i dostosowania zachowania uczestnika ruchu do warunków i sytuacji zmieniających się na drodze, w stopniu umożliwiającym odpowiednio szybkie reagowanie, stosownie do dyspozycji
z
art. 2
pkt 22 ustawy
z dnia 20.06.1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (tekst jednolity Dz. U. z 2107 r. poz. 128)
. Przy czym oczywistym jest, iż koncentracja kierowcy winna być tym większa, im trudniejsze panują warunki drogowe. Zatem, w realiach tej sprawy W. G.
w sytuacji, gdy widoczność drogi była w znacznym stopniu ograniczona przez znajdującą się z prawej strony maszynę drogową oraz oślepiające słońce, to nie powinien kontynuować jazdy i przejeżdżać przez przejście dla pieszych, na którym - jak wynika z opinii biegłego - piesi znajdowali się już w chwili zatrzymania samochodu przy krawędzi maszyny drogowej. Obwiniony, w chwili zatrzymania, powinien obserwować najpierw stronę prawą, a następnie przedpole jazdy, gdzie piesi przechodzili przez jezdnię i jeśli nawet w tym miejscu słońce utrudniało obserwację jezdni, to kierujący powinien, stosownie do swoich
predyspozycji i właściwości psychofizycznych,
ograniczyć prędkość do takiej, by bezpiecznie zatrzymać się przed przejściem, gdzie mógł i  powinien spodziewać się ich obecności.
Podnoszone przez niego okoliczności, w tym zwiększone natężenie ruchu przy ograniczonej widoczności spowodowanej warunkami atmosferycznymi
‎
- oślepiające słońce, oraz drogowymi - utrudnienia w ruchu spowodowane pracami remontowymi, parkujące pojazdy - jako typowe dla ruchu miejskiego - nie mogły zaskoczyć doświadczonego kierowcy, a w konsekwencji nie mogą usprawiedliwić niewłaściwego jego zachowania.
Okoliczności te w żadnym wypadku nie zwalniały kierowcy z obowiązku zachowania szczególnej ostrożności, do jakiej był zobligowany w obrębie skrzyżowania i przy przejściu dla pieszych,
przez które ze strony lewej na prawą przechodzili piesi i poruszając się
normalnym
tempem przebyli
¾ szerokości jezdni. Przeciwnie, winny one
wzmóc jego ostrożność w stopniu wystarczającym do prawidłowej reakcji, bądź skłanić w ostateczności do zaniechania kontynuowania jazdy, w zależności od jego predyspozycji i właściwości psychofizycznych.
Podobnie ocenić należy wpływ na zdarzenie
usytuowania przejścia w bliskiej odległości od krawędzi jezdni, albowiem było zapewne znane obwinionemu, jako że zamieszkuje on w pobliżu miejsca zdarzenia, i - jako wieloletni posiadacz prawa jazdy i samochodu - miał możliwość wielokrotnego pokonywania samochodem tego skrzyżowania.
Bezsprzecznie też zatrzymujący się samochód przed przejściem, bądź już stojący
przy krawędzi maszyny drogowej
, był dla pieszych sygnałem, iż można bezpiecznie wejść na jezdnię w przeznaczonym do tego miejscu i przejść na drugą stronę.
Nie budzi zatem wątpliwości, iż W. G. niedostatecznie obserwował przedpole kierunku jazdy i nie ustąpił pierwszeństwa prawidłowo poruszającym się po przejściu pieszym.
Nie upewniając się, iż piesi bezpiecznie opuścili już przejście
‎
w sytuacji, gdy w pełni zachowana była możliwość obserwacji pieszych na całej szerokości jezdni,
nieumyślnie naruszył zasadę bezpieczeństwa w ruchu drogowym, określoną w art. 26 ust. 1 powołanej wyżej ustawy – Prawo o ruchu drogowym, która jest nie tylko jedną z podstawowych, ale i najważniejszych zasad bezpieczeństwa, gwarantującą bezpieczne poruszanie się pieszych po wyznaczonym przejściu, zaś każde jej naruszenie stwarza poważne dla nich zagrożenie, które to
zmaterializowało się w niniejszej sprawie,
gdy doszło do potrącenia pieszych pomimo tego, że
podjęli prawidłową decyzję o wejściu na oznakowane przejście
. Podczas tego zdarzenia
doszło
nie tylko
do naruszenia dobra w postaci bezpieczeństwa w ruchu drogowym, ale przede wszystkim w postaci zdrowia
i życia
dwóch osób
. Wprawdzie
spośród
ofiar tylko
jedna doznała
uszczerbku na zdrowiu
na czas powyżej 7 dni
, druga zaś ogólnego potłuczenia, to s
amo wystąpienie takiego skutku wskazuje na realne zagrożenie
także
dla
ich
życia
.
Abstrahując od wskazanych wyżej skutków,
gdy ustawa wymaga podjęcia przez jego uczestnika dodatkowych środków ostrożności, kontynuowanie jazdy bez upewnienia się, iż jest to możliwe, a przede wszystkim bezpieczne dla posiadających bezwzględne pierwszeństwo innych uczestników ruchu drogowego, ich zlekceważenie przez kierowcę musi zostać ocenione, jako szczególnie naganne, zwłaszcza w sytuacji, gdy
obserwacja przejścia ukierunkowana na ustąpienie pierwszeństwa była jego obowiązkiem i do zakresu możliwej obserwacji należało dostosować zachowania własne. Odstąpienie od tego obowiązku w każdej sytuacji drogowej, musi być oceniane, jako rażące naruszenie tej fundamentalnej zasady bezpieczeństwa, gdyż każdorazowo stwarza realne zagrożenie dla życia i zdrowia pieszych.
Stopniowalność naruszenia
reguł ostrożności jest immanentna nieumyślnym czynom zabronionym, będąc kwantyfikatorem ich karygodności. Ta ocena zaś uzależniona jest każdorazowo od skali
negatywnych skutków wywołanych naruszeniem prawa w konkretnych okolicznościach, które przesądzają
‎
o kwalifikacji poszczególnych zachowań przez pryzmat znamion poszczególnych typów czynów zabronionych - in concreto
dwóch norm karnoprawnych - art. 177 § 1 k.k. i art. 86 § 1 k.w. w warunkach przewidzianych w art. 10 k.w.
, co wpływa zasadniczo na spotęgowanie ujemnej zawartości bezprawia rozpoznawanego deliktu dyscyplinarnego, wyznaczającej stopień jego społecznej szkodliwości. Stopień ten wprawdzie zakreślono na poziomie nieznacznym, co samo w sobie jeszcze nie przesądza o trafności uznania tego przewinienia za
wypadek
mniejszej wagi. Podniesione wcześniej względy bowiem przemawiają w realiach tej sprawy zarówno przeciwko możliwości zastosowania instytucji przewidzianej w art. 145 § 5 ustawy - Prawo o prokuraturze, jak i w konsekwencji - możliwości odstąpienia od wymierzenia kary.
Oceniając z tej perspektywy ustalenia stanu faktycznego, które dały asumpt zastosowania instytucji z art. 145 § 5 ustawy - Prawo o prokuraturze, uznać należy,
‎
iż
decyzję o zakwalifikowaniu czynu przypisanego W. G., jako przypadku mniejszej wagi,
Sąd meritii
podjął opierając się na wybiórczej, a nie kompleksowej analizie determinantów społecznej szkodliwości czynu, uwzględniając niezasadnie okoliczności odnoszące się do jego osoby oraz zachowania przed i po popełnieniu opisanego wyżej deliktu dyscyplinarnego. Okoliczności te - o czym była już mowa - nie powinny stanowić podstawy do czynienia ustaleń w tym zakresie (wyrok SN z 01.10. 2015 r., sygn. SNO 58/15), albowiem
nie wskazują na szczególne cechy osobowościowe prokuratora warte wyeksponowania w kontekście doboru rodzaju kary i jej wymiaru, a zwłaszcza odstąpienia od jej wymierzenia za popełnione przewinienie dyscyplinarne. Dlatego nie może stanowić wyjątku wartego szczególnego traktowania nienaganna służba w czasie sprawowania funkcji zaufania publicznego, co stanowi oczywistą regułę, a nie żaden wyjątek. Podobnie rzecz się ma z zachowaniem takiego obwinionego po popełnieniu przestępstwa. Przyznanie się do zarzucanego czynu, nieutrudnianie postępowania karnego i dyscyplinarnego, przyznanie się do winy, okazanie skruchy oraz podjęcie działań zmierzających do zrekompensowania wyrządzonej szkody i doznanej przez pokrzywdzonego krzywdy należy postrzegać, jako zachowanie standardowe wymagane od osób piastujących urząd prokuratora (wyrok SN z 27.08. 2007 r., SNO 47/07).
Niezależnie od powyższego,
kwestionowane rozstrzygnięcie nie uwzględnia
‎
w stopniu wystarczającym wszystkich dyrektyw wymiaru kary, wskazanych w treści art. 53 k.k. i stosowanych odpowiednio w postępowaniu dyscyplinarnym. Z przepisu tego wynika bowiem, że wymierzając karę w granicach wyznaczonych stopniem winy, sąd obowiązany jest uwzględnić nie tylko stopień społecznej szkodliwości czynu, ale także wziąć pod uwagę cele zapobiegawcze i wychowawcze, które kara ma osiągnąć w stosunku do sprawcy oraz potrzeby w zakresie kształtowania świadomości prawnej społeczeństwa.
Szczególnie w tym kontekście odstąpienie od wymierzenia kary jest niezrozumiałe (por. postanowienie SN z 20.10.2017 r., III KK 381/17). Zwiazane z tym wrażenie bezkarności niweczy pożądany efekt trafności reakcji, dla osiągnięcia którego koniecznym jest równomierne uwzględnienie wszystkich posiadajacycyh jednakową rangę dyrektyw wymiaru kary - prewencji generalnej, prewencji indywidualnej, stopnia społecznej szkodliwości i stopnia winy, (postanowienie SN z 20.10.2017 r., III KK 381/17).
W odniesieniu do będącego przedmiotem niniejszego rozpoznania przewinienia dyscyplinarnego, realizującego jednoczesnie znamiona dwóch czynów zabronionych – przestępstwa i wykroczenia, sąd dyscyplinarny miarkując
karę dyscyplinarną względem karygodności czynu,
uwzględnić powinien dodatkowo społecznie akceptowany standard zawodu prokuratora (por. wyrok Sądu Najwyższego - Sądu Dyscyplinarnego z dnia 26 maja 2009 r., sygn. akt 37/09, niepubl.). Stosownie do niego,
od prokuratorów wymaga się bezwzględnego przestrzegania przepisów prawa, co sprawia, że każde ich naruszenie,
nawet nieumyślne,
ma bardzo poważny wydźwięk społeczny i w związku z tym jest szczególnie naganne. Powoduje to, iż prokurator stojąc na straży praworządności nie może rażąco lekceważyć porządku prawnego w żaden sposób, a jakiekolwiek jego naruszenie, zwłaszcza poprzez popełnienie czynu zabronionego, uchywbia
godności sprawowanej funkcji prokuratora
(wyrok SN z 22.02.12, SNO 2/12).
Godność zawodowa statuuje wzmiankowany standard zachowania prokuratorów w różnych, służbowych i poza służbowych relacjach, formułując wobec nich podwyższone wymagania, którym czynienie zadość określa rodzaj wzorca praworządności dla innych obywateli (wyrok SN z 27 07.2016 r., sygn. SDI 6/16).
Poza wskazanym ogólnoprewencyjnym aspektem kary dyscyplinarnej z pola widzenia nie może umknąć również jej funkcja ochronna, gdzie
jej cel społecznego oddziaływania realizuje się względem korporacji. In foro interno sprowadza się ona do zapewnienia ochrony wymiaru sprawiedliwości, zarówno w zakresie jego prawidłowego funkcjonowania oraz dobrego imienia prokuratorów.
Chodzi tu nie tylko o samo odstraszenie osób tworzących to środowisko, lecz przede wszystkim o kształtowanie ich postaw – napiętnowanie zaszłości i uwrażliwienie na przyszłość.
Mając powyższe na uwadze, w świetle wspomnianego wieloaspektowego społecznego oddziaływania kary dyscyplinarnej, tudzież powinności kreowania
‎
i utwierdzania w społeczeństwie przekonania, że prokuratorzy podlegają szczególnie surowemu traktowaniu w sytuacji jakiegokolwiek sprzeniewierzenia się wymaganiom praworządności - zwłaszcza w następstwie rażącego naruszenia porządku prawnego w wyniku popełnienia przewinienia dyscyplinarnego wyczerpującego jednocześnie znamiona przestępstwa oraz wykroczenia komunikacyjnego, będacego efektem nieumyślnego naruszenia wskazanej wyżej
zasady ruchu drogowego,
pryncypialnej
, a przy tym nieodzownej dla zapewnienia bezpieczeństwa w tej sferze -
nie do przyjęcia jest sytuacja, by W. G. - prokurator w stanie spoczynku,
nie poniósł żadnych konsekwencji dyscyplinarnych.
Dlatego też orzeczenie
Sądu Dyscyplinarnego przy Prokuratorze Generalnym
z dni
a 24 sierpnia 2018 r. o sygn. PK I SD
[…]
,
mocą którego odstąpiono od wymierzenia kary W. G., jako obarczone wadą rażącej niewspółmierności – nie może się ostać.
Tym samym Sąd Najwyższy uznał, iż Sąd Dyscyplinarny przy Prokuratorze Generalnym przekroczył
granice swobodnego uznania sędziowskiego, stanowiącego zasadę sądowego wymiaru kary, w rozmiarach niedających się zaakceptować.
W tym stanie rzeczy
Sąd Najwyższy
– mając z jednej strony na uwadze,
‎
iż
nie godzi się, by prokurator nie przestrzegał podstawowych i tak ważnych dla bezpieczeństwa zasad w ruchu drogowym, a z drugiej
wszystkie okoliczności stanu faktycznego ważne z punktu widzenia wymiaru kary, w tym
rodzaj i wagę naruszonej zasady, stopień nieprzestrzegania nakazu prowadzenia pojazdu rozważnie i ostrożnie, rodzaj i wielkość wyrządzonej szkody – liczbę ofiar, stopień uszkodzenia ciała, wywołanie zagrożenia dla życia, okres posiadanego uprawnienia, okres posiadania pojazdu mechanicznego
,
naruszenie jednym czynem szeregu przepisów ustawy, nadto
okoliczności łagodzące, w tym nieumyślny charakter naruszenia reguł ostrożności, niewielką prędkość, incydentalność, podeszły wiek i zły stan zdrowia – wymierzył W. G. karę dyscyplinarną upomnienia, która to kara wydaje się
sprawiedliwa, adekwatna do stopnia winy i społecznej szkodliwości przypisanego czynu oraz czyni zadość wszystkim dyrektywom jej wymiaru, przewidzianym w art. 53 k.k. Tak ukształtowana represja
dyscyplinarna
uwzględnia także potrzeby w zakresie kształtowania świadomości prawnej społeczeństwa
‎
i stwarza realne możliwości osiągnięcia korzystnych efektów
zapobiegawczych
‎
i
poprawczych w zachowaniu obwinionego. Powinna
ona
w szczególności zapobiec dalszemu lekceważeniu przez niego obowiązującego porządku prawnego w sferze ruchu drogowego
, a wzbudzając
refleksję nad nieodpowiedzialnym zachowaniem, skłonić go do jego bezwzględnego przestrzegania.
Na koniec podkreślić należy, że w związku z zastosowaniem przez Sąd Najwyższy prawa materialnego z uwzględnieniem art. 4 § 1 k.k. - przepisów ustawy
‎
- Prawo o prokuraturze, w brzmieniu obowiązującym przed 3 kwietnia 2018 r., jako przepisów ustawy względniejszej, rozstrzygnięcie w przedmiocie odstąpienia od podania wyroku do wiadomości publicznej nie jest konieczne.
Nadto, obciążając kosztami postępowania odwoławczego Skarb Państwa
‎
– Sąd Najwyższy kierował się treścią art. 166 powołanej wyżej ustawy - Prawo
‎
o prokuraturze.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI