II DOW 54/21

Sąd Najwyższy2021-11-18
SNinneodpowiedzialność dyscyplinarnaŚrednianajwyższy
prokuratorodpowiedzialność dyscyplinarnawypadek drogowyucieczka z miejsca zdarzeniagodność urzęduSąd NajwyższyPrawo o prokuraturze

Sąd Najwyższy utrzymał w mocy orzeczenie o wydaleniu prokuratora ze służby za spowodowanie wypadku drogowego i ucieczkę z miejsca zdarzenia, modyfikując jedynie podstawę prawną skazania.

Prokurator M. J. został obwiniony o spowodowanie wypadku drogowego ze skutkiem śmiertelnym oraz ucieczkę z miejsca zdarzenia, a także spożywanie alkoholu w miejscu pracy. Sąd Dyscyplinarny przy Prokuratorze Generalnym skazał go na karę wydalenia ze służby prokuratorskiej, uniewinniając od zarzutu spożywania alkoholu. Po rozpoznaniu odwołań obwinionego, jego obrońcy oraz rzecznika dyscyplinarnego, Sąd Najwyższy utrzymał orzeczenie w mocy, zmieniając jedynie opis podstawy prawnej skazania.

Sprawa dotyczyła prokuratora M. J., który został obwiniony o popełnienie przewinienia dyscyplinarnego polegającego na nieumyślnym naruszeniu zasad bezpieczeństwa w ruchu drogowym, skutkującym wypadkiem i obrażeniami u czterech osób, a następnie ucieczce z miejsca zdarzenia. Dodatkowo zarzucono mu spożywanie alkoholu w miejscu pracy. Sąd Dyscyplinarny przy Prokuratorze Generalnym uznał go winnym uchybienia godności prokuratora poprzez spowodowanie wypadku i ucieczkę z miejsca zdarzenia, skazując go na karę wydalenia ze służby prokuratorskiej. Od tego orzeczenia odwołali się obwiniony, jego obrońca oraz zastępca rzecznika dyscyplinarnego. Obwiniony i jego obrońca zarzucali m.in. obrazę prawa karnego, błąd w ustaleniach faktycznych oraz naruszenie przepisów postępowania. Rzecznik dyscyplinarny domagał się zmiany orzeczenia w kierunku uznania winy za wszystkie zarzucane czyny i wymierzenia kary wydalenia ze służby. Sąd Najwyższy, rozpoznając sprawę, uznał odwołania za niezasadne. Podkreślił, że sąd dyscyplinarny nie orzeka o przestępstwie, lecz o delikcie dyscyplinarnym, a znamiona czynu z art. 177 § 1 k.k. w zw. z art. 178 k.k. zostały prawidłowo ocenione jako przewinienie służbowe. Sąd Najwyższy utrzymał w mocy orzeczenie o wydaleniu ze służby, wskazując, że kara ta jest adekwatna do wagi przewinienia i uwzględnia społeczną szkodliwość czynu oraz potrzebę kształtowania świadomości prawnej społeczeństwa. Jedynie zmodyfikowano opis podstawy prawnej skazania, przywołując art. 137 § 1 pkt 5 ustawy Prawo o prokuraturze.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (4)

Odpowiedź sądu

Tak, takie zachowanie stanowi oczywistą i rażącą obrazę przepisów prawa i uchybienie godności urzędu prokuratorskiego, uzasadniające wydalenie ze służby.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy uznał, że sąd dyscyplinarny nie orzeka o przestępstwie, lecz o delikcie dyscyplinarnym. Znamiona czynu z art. 177 § 1 k.k. w zw. z art. 178 k.k. zostały prawidłowo ocenione jako przewinienie służbowe. Ucieczka z miejsca zdarzenia, choć nie jest osobnym występkiem w sensie prawnokarnym, wskazuje na umyślność przewinienia dyscyplinarnego i podważa powagę urzędu.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

utrzymanie w mocy z modyfikacją podstawy prawnej

Strona wygrywająca

Skarb Państwa (w zakresie utrzymania orzeczenia)

Strony

NazwaTypRola
M. J.osoba_fizycznaobwiniony
Prokurator Prokuratury Rejonowej w N.organ_państwowyobwiniony
J. K.osoba_fizycznaZastępca Rzecznika Dyscyplinarnego Prokuratora Generalnego
Skarb Państwaorgan_państwowykoszty postępowania

Przepisy (22)

Główne

Prawo o prokuraturze art. 171

Ustawa Prawo o prokuraturze

Prawo o prokuraturze art. 137 § 1 pkt 5

Ustawa Prawo o prokuraturze

Zmodyfikowano opis podstawy prawnej skazania.

ustawa o prokuraturze art. 66 § 1

Ustawa o prokuraturze

ustawa o prokuraturze art. 44 § 2

Ustawa o prokuraturze

Pomocnicze

k.p.k. art. 437 § 1

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 455

Kodeks postępowania karnego

k.k. art. 157 § 1

Kodeks karny

k.k. art. 177 § 1

Kodeks karny

k.k. art. 178

Kodeks karny

ustawa o wychowaniu w trzeźwości art. 14 § 1 pkt 2

Ustawa o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi

ustawa o wychowaniu w trzeźwości art. 43 § 1

Ustawa o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi

k.k. art. 1

Kodeks karny

k.p.k. art. 399 § 1

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 427 § 1

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 438 § 1 i 2

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 439 § 1 pkt 1 i 4

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 425 § 1 i 2

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 437 § 1 i 2

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 456

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 438 § 3

Kodeks postępowania karnego

k.k. art. 4 § 1

Kodeks karny

k.k. art. 53 § 1 i 2

Kodeks karny

Argumenty

Skuteczne argumenty

Zachowanie prokuratora stanowiło delikt dyscyplinarny uzasadniający wydalenie ze służby. Sąd dyscyplinarny prawidłowo ocenił znamiona czynu jako przewinienie służbowe. Ucieczka z miejsca zdarzenia, choć nie jest samoistnym przestępstwem, wskazuje na umyślność przewinienia dyscyplinarnego i podważa powagę urzędu. Kara wydalenia ze służby jest adekwatna do wagi przewinienia i społecznej szkodliwości czynu.

Odrzucone argumenty

Art. 178 k.k. stanowi samoistny występek. Sąd dyscyplinarny naruszył art. 399 § 1 k.p.k. poprzez nieuprzedzenie o możliwości zakwalifikowania czynu jako umyślnego. Osoba pełniąca obowiązki Zastępcy Rzecznika Dyscyplinarnego nie miała legitymacji do udziału w postępowaniu. Sąd Dyscyplinarny przy Prokuratorze Generalnym był niewłaściwy do rozpoznania sprawy w pierwszej instancji. Zastosowanie przepisów Prawa o prokuraturze z 2016 r. zamiast ustawy z 1985 r. było obrazą art. 4 § 1 k.k.

Godne uwagi sformułowania

nie każde nieumyślne naruszenie prawa przez prokuratora jest równoznaczne z uchybieniem godności jego urzędu zachowanie prokuratora było bowiem oczywistą i rażącą obrazą przepisów prawa i uchybieniem godności urzędu prokuratorskiego sama zaś ucieczka z miejsca zdarzenia ma wyłącznie wpływ na wymiar kary nie stanowiąc przestępstwa nieumyślne naruszenie zasad bezpieczeństwa w ruchu drogowym opisane we wniosku nie uzasadnia jeszcze tezy, że obwiniony popełnił delikt dyscyplinarny sama ucieczka z miejsca zdarzenia ma wyłącznie wpływ na wymiar kary nie stanowiąc przestępstwa

Skład orzekający

Adam Tomczyński

przewodniczący-sprawozdawca

Jacek Wygoda

członek

Jacek Leśniewski

ławnik

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Ustalenie odpowiedzialności dyscyplinarnej prokuratora za czyny związane z naruszeniem prawa, w tym wypadkiem drogowym i ucieczką z miejsca zdarzenia, oraz interpretacja przepisów Prawa o prokuraturze."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prokuratora i jego odpowiedzialności dyscyplinarnej. Interpretacja przepisów prawnokarnych w kontekście dyscyplinarnym.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy odpowiedzialności dyscyplinarnej prokuratora, co jest zawsze interesujące dla prawników. Dodatkowo, element wypadku drogowego i ucieczki z miejsca zdarzenia dodaje jej dramatyzmu.

Prokurator wydalony ze służby za wypadek i ucieczkę z miejsca zdarzenia – Sąd Najwyższy podtrzymuje surowy wyrok.

Sektor

praca

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
SN
Sygn. akt II DOW 54/21
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 18 listopada 2021 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Adam Tomczyński (przewodniczący, sprawozdawca)
‎
SSN Jacek Wygoda
‎
Ławnik SN Jacek Leśniewski
Protokolant Anna Rusak
przy udziale J .K.  Zastępcy Rzecznika Dyscyplinarnego Prokuratora Generalnego dla
(…)
okręgu regionalnego
w sprawie prokuratora Prokuratury Rejonowej w N.  M. J.
obwinionego o popełnienie przewinienia dyscyplinarnego z art.44 ust 2 w zw. z art. 66 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1985 r. o prokuraturze
po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 listopada 2021 r.
odwołań: obwinionego M. J., prokuratora Prokuratury Rejonowej w N. z 30 sierpnia 2021 r., jego obrońcy z 3 sierpnia 2021 r. oraz p.o. Zastępcy Rzecznika Dyscyplinarnego Prokuratora Generalnego dla (…) okręgu regionalnego z 10 lipca 2021 r.
od orzeczenia Sądu Dyscyplinarnego przy Prokuratorze Generalnym z 28 czerwca 2021 r. w sprawie o sygn. akt PK I SD (…),
na podstawie art. 437 § 1 kpk i art. 455 kpk w zw. z art. 171 ustawy z dnia 26 stycznia 2016 r. Prawo o prokuraturze (t.j. Dz. U. 2021.66)
1. powyższe orzeczenie utrzymuje w mocy, z tym tylko, że w opisie podstawy prawnej skazania przywołuje art. 137 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 26 stycznia 2016 r. Prawo o prokuraturze (t.j. Dz. U. 2021.66).
2. kosztami postępowania obciąża Skarb Państwa.
UZASADNIENIE
Pismem z 7.10.2014 r. Rzecznik Dyscyplinarny przy ówczesnej Prokuraturze Apelacyjnej w (…) wniósł do Sądu Dyscyplinarnego dla Prokuratorów przy Prokuratorze Generalnym o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego przeciwko M. J. – prokuratorowi Prokuratury Rejonowej w N., (wniosek uzupełniony pismem z 25.02.2016 r.), obwinionemu o to, że 18.04.2014 r.:
1.
nieumyślnie naruszył zasady bezpieczeństwa w ruchu drogowym w ten sposób, że kierując samochodem marki F. o nr rej. (…) na drodze krajowej nr
(…)
w okolicy miejscowości M.  nie zachował szczególnej ostrożności w prowadzeniu pojazdu i zjechał na przeciwległy lewy pas ruchu, doprowadzając do zdarzenia z jadącym prawidłowo samochodem marki C. nr rej. (…), w wyniku czego kierująca tym pojazdem A. K. i pasażerowie M., P.
2.
i T. K. doznali obrażeń ciała określonych w art. 157 § 1 kk, po czym zbiegł z miejsca zdarzenia, co jednocześnie wyczerpuje znamiona przestępstwa określonego w art. 177 § 1 kk w związku z art. 178 kk, przy czym uchybił godności urzędu prokuratora,
tj. o czyn z art. 66 ust. 1 w związku z art. 44 ust. 2 ustawy z 20.06.1985 r. o prokuraturze oraz § 2 pkt 7 Zbioru Zasad Etyki Zawodowej Prokuratorów (uchwała Krajowej Rady Prokuratury nr 468/2012 z 19.09.2012 r.
);
3.
w godzinach urzędowania wspólnie z innym prokuratorem spożywał alkohol w pomieszczeniu służbowym w siedzibie Prokuratury Rejonowej w N., naruszając w ten sposób w sposób oczywisty i rażący zakaz spożywania alkoholu na terenie zakładu pracy, wynikający z art. 14 ust. 1 pkt 2 ustawy z 26.10.1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, co wyczerpuje znamiona wykroczenia określonego w art. 43
1
tej ustawy, czym uchybił godności urzędu prokuratora,
tj. o czyn z art. 66 ust. 1 w związku z art. 44 ust. 2 ustawy o prokuraturze oraz
§ 2 pkt 7 i § 5 ust. 2 Zbioru Zasad Etyki Zawodowej Prokuratorów.
Wyrokiem Sądu Rejonowego w W. z 29.05.2019 r. (II K (…)) obwiniony został uznany winnym tego, że 18.04.2014 r. na drodze krajowej nr 3 w okolicach miejscowości M.  nieumyślnie naruszył zasady bezpieczeństwa w ruchu lądowym w ten sposób, że kierując samochodem marki F.
(…)
nr rej. (…) jadąc z kierunku Z. w kierunku L.  nie zachował szczególnej ostrożności, w wyniku czego zjechał na przeciwległy pas ruchu, gdzie zderzył się z jadącym prawidłowo samochodem osobowym marki C. nr rej.
‎
(…)  kierowanym przez A. K., która na skutek zderzenia odniosła obrażenia ciała w postaci skręcenia odcinka szyjnego kręgosłupa, stłuczenia klatki piersiowej, okolicy biodrowej lewej i ręki lewej; pasażerowie samochodu marki C. odnieśli obrażenia ciała: M. K. w postaci wieloodłamowego złamania paliczka bliższego palca III ręki prawej, urazu głowy z jej raną tłuczoną, skręcenia odcinka szyjnego kręgosłupa, stłuczenia klatki piersiowej, okolicy barkowej prawej i biodrowej prawej; P. K. w postaci skręcenia odcinka szyjnego kręgosłupa, stłuczenia klatki piersiowej okolicy biodrowej lewej i ręki lewej; T. K. w postaci skręcenia odcinka szyjnego kręgosłupa, stłuczenia klatki piersiowej, brzucha i okolic miednicy, przy czym obrażenia te naruszyły czynności narządów ciała na czas powyżej dni 7, po czym zbiegł z miejsca zdarzenia,
tj. o czyn z art. 177 § 1 kk w zw. z art. 178 kk.
Orzeczenie to, w części mające znaczenie dla niniejszego postępowania, zostało utrzymane w mocy wyrokiem Sądu Okręgowego w W.  z 2.03.2021 r.
Sąd Dyscyplinarny dla Prokuratorów przy Prokuratorze Generalnym orzeczeniem
‎
z 28.06.2019 r. w sprawie o sygn. akt PK I SD (…):
1.
w ramach zarzucanego obwinionemu w pkt I czynu uznał, że 18.04.2014 r. uchybił godności prokuratora w ten sposób, że po zderzeniu z jadącym  prawidłowo samochodem marki C. nr rej. (…), w wyniku czego kierująca tym pojazdem A. K. oraz pasażerowie M., P. i T. K. doznali obrażeń ciała określonych w art. 157 § 1 kk, zbiegł z miejsca zdarzenia, uniemożliwiając w stosownym czasie wykonanie z jego udziałem istotnych czynności dowodowych, zwłaszcza pobrania krwi na zawartość alkoholu w chwili zdarzenia, co wyczerpywało znamiona przestępstwa określonego w art. 177 § 1 kk w zw. z art. 178 kk, tj. popełnienie czynu z art. 66 ust. 1 w zw. z art. 44 ust. 2 ustawy z 20.06.1985 r. o prokuraturze i za to, na podstawie art. 142 § 1 pkt 5 ustawy z 26.01.2016 r. Prawo o prokuraturze wymierza mu karę wydalenia ze służby prokuratorskiej,
2.
uniewinnia M. J. od zarzutu opisanego w punkcie II,
3.
kosztami postępowania obciąża Skarb Państwa.
W uzasadnieniu orzeczenia Sąd podkreślił, że jest związany orzeczeniem sądu karnego i dlatego nie kwestionuje faktu popełnienia przez obwinionego przestępstwa z art. 177 § 1 kk w zw. z art. 178 § 1 kk. Podkreślił przy tym, że nie każde nieumyślne naruszenie prawa przez prokuratora jest równoznaczne z uchybieniem godności jego urzędu,
‎
zaś samo nieumyślne naruszenie zasad ruchu drogowego opisane we wniosku nie uzasadnia jeszcze tezy, że obwiniony popełnił delikt dyscyplinarny.
Od tego rozstrzygnięcia sądu dyscyplinarnego odwołania na mocy art. 162
§ 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 2 Prawa o prokuraturze w zw. z art. 425 § 1 i 2 kpk w zw.
‎
z art. 171 pkt 1 Prawa o prokuraturze
wnieśli:
1.
Obwiniony prokurator
,
zaskarżając orzeczenie w części dotyczącej zarzutu
‎
z pkt I jego petitum i zgodnie z
art. 427
§ 1
i art.
438 pkt 1 i 2 oraz art. 439 § 1 pkt 1 i 4 kpk w zw. z art. 171
pkt 1 Prawa o prokuraturze zarzucił orzeczeniu:
1. obrazę art. 1 § 1 kk poprzez przyjęcie, że zachowanie z art. 178 kk stanowi samoistny, niezależny czyn umyślny, a w konsekwencji zastosowanie niedozwolonej wykładni rozszerzającej, uzasadniając tak aktualizację normy z art. 93 § 4 Prawa o prokuraturze, gdy tymczasem zgodnie z art. 1 kk taka konstrukcja stoi w rażącej sprzeczności
‎
z ustawowymi definicjami czynu zabronionego;
2. obrazę przepisów postępowania, mogącą mieć wpływ na jego treść,
‎
a mianowicie art. 399 § 1 kpk, poprzez nieuprzedzenie stron o możliwości zakwalifikowania czynu zarzucanego jako przestępstwa umyślnego z urzędu, zamiast nieumyślnego o zaostrzonej odpowiedzialności, co pozbawiło obwinionego możliwości obrony przed surowszą odpowiedzialnością;
3. błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, poprzez przyjęcie, że ucieczka obwinionego z miejsca zdarzenia stanowi odrębny występek stypizowany w przepisie art. 178 § 1 kk;
Nadto, niezależnie od granic zaskarżenia i podniesionych zarzutów oraz wpływu uchybień na treść orzeczenia, obwiniony podniósł na zasadzie:
4. art. 439 § 1 pkt 1 kpk, że w wydaniu orzeczenia mogła brać udział osoba nieuprawniona – prok. J. K., ponieważ pełni ona obowiązki Zastępcy Rzecznika Dyscyplinarnego, więc nie została powołana w trybie art. 153 § 1 Prawa o prokuraturze na okres kadencji, gdy przepisy tej ustawy definiując strony postępowania dyscyplinarnego, wskazują pośród nich zastępcę rzecznika dyscyplinarnego, a nie p.o. zastępcy rzecznika;
5. art. 439 § 1 pkt 4 kpk, że wydając orzeczenie doszło do orzekania przez sąd niższego rzędu w sprawie należącej do właściwości sądu wyższego rzędu, a mianowicie przez Sąd Dyscyplinarny przy Prokuratorze Generalnym, mimo że właściwy do jej rozpoznania był w I instancji Sąd Najwyższy, co zostało wyrażone wprost w art. 145 § 1 pkt b Prawa o prokuraturze;
2.
Obrońca obwinionego, który również zaskarżył to orzeczenie w części dotyczącej zarzutu z pkt I części wstępnej orzeczenia
i na podstawie art. 427
‎
§ 1 i 2 kpk oraz z powołaniem na art. 438 pkt 1 i 3 kpk w zw. z art. 171 pkt 1 Prawa o prokuraturze zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił:
1. obrazę art. 4 § 1 kk poprzez zastosowanie przepisów Prawa o prokuraturze z 28.01.2016 r. zamiast przepisów ustawy z 20.06.1985 r. o prokuraturze, obowiązującej w czasie popełnienia deliktu, jako względniejszej dla sprawcy;
2. błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, poprzez przyjęcie, że ucieczka obwinionego z miejsca zdarzenia stanowi odrębny występek stypizowany w art. 178 § 1 kk;
W oparciu o powyższe zarzuty, na mocy art. 437 § 1 i 2 oraz art. 456 kpk
‎
w zw. z art. 171 pkt 1 Prawa o prokuraturze, zarówno obwiniony, jak i jego obrońca wnieśli o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w części dotyczącej zarzutu z pkt I jego części wstępnej i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Dyscyplinarnemu przy Prokuratorze Generalnym;
3.
J. K. p.o.
Zastępcy Rzecznika Dyscyplinarnego Prokuratora Generalnego dla (…) okręgu regionalnego zaskarżyła orzeczenie sądu dyscyplinarnego w zakresie przewinienia z pkt I orzeczenia
w całości i na podstawie art. 427 § 1 i 2 kpk oraz art. 438 pkt 3 kpk w zw. z art. 171 pkt 1 Prawa o prokuraturze zarzuciła mu:
błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, odnoszącego się do czynu opisanego w pkt I, polegający na nieprawidłowym, niezgodnym z zasadami logicznego rozumowania przyjęciu, że nie każde nieumyślne naruszenie prawa przez prokuratora jest równoznaczne z uchybieniem godności urzędu, a sam fakt nieumyślnego naruszenia przez obwinionego zasad ruchu drogowego nie uzasadnia twierdzenia, ze popełnił on delikt dyscyplinarny, co miało wpływ na treść orzeczenia poprzez uznanie, że M. J. uchybił godności urzędu jedynie w ten sposób, że po zderzeniu z jadącym prawidłowo samochodem, w wyniku czego kierująca pojazdem i pasażerowie doznali obrażeń ciała określonych w art. 157 § 1 kk, zbiegł z miejsca zdarzenia, uniemożliwiając w stosownym czasie wykonanie z jego udziałem istotnych czynności dowodowych, co wyczerpywało znamiona przestępstwa z art. 177 § 1 kk w zw. z art. 178 kk;
W oparciu o ten zarzut, na mocy art. 437 § 1 i 2 i art. 456 kpk w zw. z art. 171 pkt 1 Prawa o prokuraturze, prok. K.  wniosła o zmianą zaskarżonego orzeczenia poprzez uznanie obwinionego za winnego popełnienia czynu zarzucanego mu w pkt I wniosku o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego i wymierzenie mu kary wydalenia ze służby prokuratorskiej.
Uzasadniając swoje żądania zarówno obwiniony jak i jego obrońca podkreślili,
‎
że sprowadzenie wypadku jest zawsze czynem nieumyślnym, a tylko naruszenie zasad bezpieczeństwa może być umyślne lub nieumyślne. Sama zaś ucieczka
‎
z miejsca zdarzenia ma wyłącznie wpływ na wymiar kary nie stanowiąc przestępstwa.
‎
W ich ocenie orzeczona kara była prostą konsekwencją wyroku karnego, a sąd meriti przyjmując takie stanowisko w oparciu o art. 93 § 4 Prawa o prokuraturze nie miał prawnych możliwości orzeczenia innej kary. Wg prok. Waszaka w przedmiotowej sprawie najwyższy stopień winy i szkodliwości nie jest oczywisty i nie wymaga wydalenia obwinionego ze służby prokuratorskiej. Uważa też, że względniejszym w sprawie byłoby zastosowanie ustawy z 1985 r. o prokuraturze, co dałoby możliwość zastosowanie w niej dyrektyw z art. 53 kk.
W przeciwnie ukierunkowanym odwołaniu rzecznika dyscyplinarnego uznaje się
‎
z kolei za błędne, że zachowanie prokuratora polegające na nieumyślnym naruszeniu prawa nie pozwala uznać, że uchybił on godności urzędu, gdy tymczasem obwiniony był zobowiązany do ponadprzeciętnego standardu w zakresie przestrzegania prawa. Ustosunkowując się do tego stanowiska obwiniony w piśmie z 10.11.2021 r. wniósł
‎
o oddalenie apelacji i zwolnienie z kosztów postępowania. Powołał się przy tym m.in. na ustalenia doktryny, że o ile skazanie za przestępstwo umyślne co do zasady powinno powodować utratę przymiotu nieskazitelnego charakteru i złożenie z urzędu, o tyle jest to wątpliwe w przypadku przestępstw nieumyślnych.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Wniesione w sprawie odwołania nie zasługiwały na uwzględnienie, albowiem rozstrzygnięcie sądu dyscyplinarnego było prawidłowe zarówno pod względem formalnym, jak i merytorycznym.
W świetle dotychczasowych czynności dowodowych i reakcji na nie ze strony obwinionego prokuratora nie budzą wątpliwości okoliczności związane z samym przebiegiem wypadku z 18.04.2014 r., jak i jego skutków. W tym zakresie zgromadzony materiał dowodowy jest wyczerpujący i przejrzysty.
Również wyrok sądu karnego przypisujący prok. M. J.  sprawstwo czynu z art. 177 § 1 w zw. z art. 178 § 1 kk przesądza, że u źródeł jego zachowania w dniu zdarzenia, zakwalifikowanego w orzeczeniu sądu dyscyplinarnego jako uchybienie godności prokuratora, było nieumyślne naruszenie przez niego zasad bezpieczeństwa w ruchu lądowym, skutkujące spowodowaniem wypadku i odniesieniem obrażeń ciała (określonych w art. 157 § 1 kk) u czterech osób. Samo zaś zachowanie prokuratora przybrało ponadto kwalifikowaną prawnie postać ze względu na niekwestionowany przez strony fakt, że obwiniony zbiegł z miejsca zdarzenia. Okoliczności tych nie zakwestionowano w postępowaniu, choć w kontekście podniesionych zarzutów odwoławczych są różnie rozumiane lub kwalifikowane.
1.
Rozważania wokół argumentów podniesionych w środkach odwoławczych obwinionego i jego obrońcy.
Zasadniczym zarzutem tej strony skarżącej jest twierdzenie, że sąd I instancji zakwalifikował zachowanie z art. 178 § 1 kk przypisane obwinionemu jako postać samoistnego występku (
patrz zarzut 1 i 3 z odwołania obwinionego oraz zarzut
‎
2 z odwołania jego obrońcy
). Argument ten nie jest jednak poprawny, albowiem zadaniem sądu dyscyplinarnego nie było tutaj stwierdzenie czy prokurator popełnił przestępstwo, ale ustalenie czy dopuścił się on deliktu dyscyplinarnego. Znamiona zachowania stypizowane w art. 177 § 1 kk w związku z
art. 178 kk
, a prawnie przesądzone w wyroku karnym, zostały natomiast prawidłowo ocenione przez sąd dyscyplinarny jako popełnienie przez prokuratora przewinienia służbowego. Zachowanie prokuratora było bowiem oczywistą i rażącą obrazą przepisów prawa i uchybieniem godności urzędu prokuratorskiego (tak jak to ujmuje przywołany w podstawie orzeczenia art. 66 ust. 1 uchylonej ustawy o prokuraturze z 1985 r.) oraz naruszeniem wskazanego w art. 44 ust. 2 tej ustawy obowiązku każdego prokuratora strzeżenia także poza służbą powagi sprawowanego urzędu i godności prokuratora.
Uwypuklenie w orzeczeniu aspektu związanego z faktem ucieczki prokuratora z miejsca zdarzenia oraz uniemożliwienia przez to m.in. pobrania mu krwi na zawartość alkoholu, choć nie są w sensie prawnokarnym osobnym występkiem, to wskazują jednak na umyślność przewinienia dyscyplinarnego. Doświadczony prokurator nie mógł mieć bowiem żadnych wątpliwości, że swoim zachowaniem co najmniej utrudnia postępowanie i podważa powagę swego urzędu.
Na marginesie należy podnieść, że aczkolwiek zachowanie opisane w art. 178 kk nie jest kwalifikowane jako odrębne przestępstwo w rozumieniu prawa karnego, to wyraźne jest uwydatnienie w nim, że mamy tutaj do czynienia z czynem społecznie szkodliwym i wysoce nagannym, skoro jego popełnienie stanowi podstawę do zaostrzenia sankcji karnej. Cecha ta z punktu widzenia postępowania dyscyplinarnego prokuratorów może nabrać szerszego znaczenia, aniżeli miałoby to miejsce w zwykłym postępowaniu karnym, albowiem odpowiednie stosowanie kk do ustawy określającej zasady odpowiedzialności dyscyplinarnej (z uwzględnieniem odrębności wynikających z charakteru postępowania dyscyplinarnego - art. 171 pkt 1 Prawa o prokuraturze) przyznaje sądowi dyscyplinarnemu pewien dopuszczalny zakres swobody interpretacyjnej, który nie jest - wbrew tezie obwinionego - objawem stosowania wykładni rozszerzającej.
Nieuzasadnioną tezą zarzutu odwoławczego jest także twierdzenie obwinionego, jakoby
Sąd
meriti
naruszył dyspozycję art. 399 § 1 kpk (patrz zarzut 2 jego odwołania), gdyż przepisem w ramach którego orzekał sąd dyscyplinarny był wskazany zarówno we wniosku rzecznika, jak i w orzeczeniu tego sądu art. 66 ust. 1 w związku z art. 44 ust 2 ustawy o prokuraturze z 1985 r.. Tym samym sąd zachował formalną tożsamość kwalifikacji prawnej przypisanego obwinionemu czynu (przewinienia).
Nie ma też podstaw do zakwestionowania legitymacji w toczącym się postępowaniu Zastępcy Rzecznika Dyscyplinarnego, gdyż źródłem jej kompetencji
‎
w tym zakresie, wbrew tezie uzasadnienia do 4. zarzutu odwoławczego obwinionego, nie jest kadencyjność tego organu, ale fakt powierzenia jej obowiązków.
‎
Do uprawnień prokuratorów pełniących funkcje kierownicze w strukturach prokuratury należy m.in. tymczasowe powierzanie pełnienia obowiązków zastępcy rzecznika dyscyplinarnego. W odniesieniu do prok. J. K.  zakres tego powierzenia został opublikowany na stronie internetowej Prokuratury Krajowej [patrz:
(…)
(dostęp: 18.11.2021 r.)].
W przypadku zarzutu 5. z odwołania obwinionego trzeba podkreślić, że sąd rozpoznając sprawę w I instancji zbadał swoją właściwość z urzędu i słusznie nie stwierdził swojej niewłaściwości. Zarzut wnioskowy stanowiący podstawę orzeczenia
Sądu
meriti
nie obejmował bowiem przewinień służbowych, o których mowa w art. 145 § 1 pkt b Prawa o prokuraturze. Ocenę zachowania prokuratura opisanego zaś w sentencji orzeczenia trzeba interpretować w kontekście wyżej sformułowanych już zastrzeżeń co do szczególnej więzi jaka występuje w tej sprawie miedzy dyspozycjami art. 178 kk i art. 171 pkt 1 Prawa o prokuraturze.
Nie można również dopatrzeć się w orzeczeniu, jak utrzymuje to w swoim 1. zarzucie odwoławczym obrońca obwinionego, obrazy art. 4 § 1 kk. Stosując bowiem ogólne dyrektywy wymiaru kary, o których mowa w art. 53 § 1 i 2 kk nie sposób przyjąć, że obwiniony mógłby liczyć na łagodniejsze potraktowanie. Wydalenie ze służby prokuratorskiej znane nie tylko obecnej, jak i poprzedniej ustawie jest w świetle wspomnianych dyrektyw jedyną sprawiedliwą odpłatą za stwierdzone przewinienie prok. J.. Jej dolegliwość, choć niewątpliwie surowa, nie przekracza jednak stopnia zawinienia, a także uwzględnia stopień społecznej szkodliwości jego czynu. Ponadto realizuje też ona ustawowe cele kary dyscyplinarnej zarówno wobec skazanego prokuratora, jak i potrzeb w zakresie kształtowania świadomości prawnej społeczeństwa, które może w zastosowanej karze dostrzec przejaw nietolerowania zachowania w swej istocie nie tylko bezprawnego, ale i nielicującego z etosem zawodu prokuratorskiego. Dlatego nie budzi również wątpliwości, że wymierzając tę karę M. J.  sąd prokuratorski prawidłowo uwzględnił sposób jego zachowania, rodzaj i stopień ujemnych następstw przestępstwa (zwłaszcza dla zdrowia wielu pokrzywdzonych) oraz zachowanie się prokuratora bezpośrednio po spowodowanym przez siebie wypadku.
2.
Rozważania wokół argumentów podniesionych w odwołaniu rzecznika dyscyplinarnego.
Zarzut sformułowany przez rzecznika dyscyplinarnego stanowi
de facto
przeciwstawne stanowisko do zarzutów 1. i 3. z odwołania obwinionego oraz zarzutu
‎
2. z odwołania jego obrońcy. Mają więc tutaj zastosowanie wszystkie argumenty podniesione już wyżej, a wpływające na ocenę orzeczenia sądu dyscyplinarnego
‎
ze względu na wpływ odpowiedniego stosowania przepisów prawa karnego
‎
i postępowania karnego do konkretnego postępowania dyscyplinarnego, jak również
‎
ze względu na fakt poruszania się przez wspomniany sąd w rozpoznawaniu tej sprawy w ramach zakreślonych przez art. 66 ust. 1 w związku z art. 44 ust. 2 ustawy
‎
o prokuraturze z 1985 r.
Zauważyć też wypada, że pogląd rzecznika jakoby Sąd
meriti
w orzeczeniu błędnie przyjął, że nie każde nieumyślne naruszenie prawa przez prokuratora jest równoznaczne z uchybieniem godności jego urzędu jest
de iure
tylko tezą uzasadnienia tego rozstrzygnięcia. Zakwestionowanie tej tezy przez rzecznika spotkało się z reakcją obwinionego w postaci przytoczenia w jego odpowiedzi na odwołanie rzecznika stanowiska doktryny, wedle którego o ile „skazanie za przestępstwo umyślne z reguły powodować powinno skutek w postaci utraty przymiotu nieskazitelnego charakteru i złożenia z urzędu”, o tyle „wątpliwości powstają jednak w przypadku skazania za przestępstwo nieumyślne, zwłaszcza przestępstwo wypadku komunikacyjnego związanego z nieumyślnym również naruszeniem zasad bezpieczeństwa” (M. Laskowski,
Ustawowe pojęcie „nieskazitelności charakteru”,
Prokuratura i Prawo 6/2008, s. 62).
Sąd Najwyższy nie podziela tych wątpliwości (tak samo jak i poglądu obwinionego, że swoim zachowaniem nie spowodował utraty cechy jaką jest nieskazitelność charakteru, a tym bardziej nie uchybił w ten sposób godności urzędu prokuratora), ale nie dopatruje się w tym ostrożnie zakreślonym sformułowaniu uzasadnienia orzeczenia sądu I instancji świadectwa (dowodu) nieprawidłowego czy niezgodnego z zasadami logicznego przyjęcia tezy samego rozstrzygnięcia. Sąd prokuratorski działał bowiem w ramach posiadanej swobody interpretacyjnej i orzeczniczej. Przy tym prawidłowo nie przyjął, że w konkretnej sprawie M. J. wątpliwości takie istnieją. Tym samym stwierdził, że utracił on wspomniany przymiot nieskazitelnego charakteru, a jego zachowanie uzasadniało orzeczenie wobec niego kary wydalenia ze służby prokuratorskiej,
ergo
wskazana przez rzecznika okoliczność w zarzucie odwoławczym nie miała wpływu na wydane rozstrzygnięcie.
Podsumowując powyższe rozważania sąd odwoławczy stwierdza, że orzeczenie Sądu Dyscyplinarnego przy Prokuratorze Generalnym jest prawidłowe i nie wymaga korekty w trybie kontroli instancyjnej. Za zupełnie niezrozumiałe natomiast trzeba uznać przekonanie obwinionego, wynikające z treści jego pisma z 10.11.2021 r., że wskazane przez niego zarzuty odwoławcze usprawiedliwiałyby wydanie orzeczenia pozwalającego mu na dalsze pozostanie prokuratorem.
Mając na uwadze powyższe, Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI