II DO 60/20

SN
Sygn. akt II DO 60/20
POSTANOWIENIE
Dnia 9 października 2020 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Jan Majchrowski (przewodniczący)
‎
SSN Paweł Zubert (sprawozdawca)
‎
Ławnik SN Katarzyna Borkowska
Protokolant Anna Rusak
w sprawie M. K.  - prokuratora Prokuratury Rejonowej w W. , po rozpoznaniu w Izbie Dyscyplinarnej na posiedzeniu w dniu 9 października 2020 r., odwołania wniesionego przez obwinionego od postanowienia Sądu Dyscyplinarnego przy Prokuratorze Generalnym z 5 marca 2020 r., sygn. akt PK I SD (…),
na podstawie art. 437 § 1 k.p.k. w związku z art. 171 pkt 1 ustawy z 28 stycznia 2016 roku - Prawo o prokuraturze (Dz.U.2019.740 j.t.)
postanowił:
utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie.
UZASADNIENIE
Postanowieniem z 31 lipca 2019 roku, sygn. akt PO IV WOS (…), Prokurator Okręgowy we W. na podstawie art. 150 § 1 i 2 ustawy Prawo o prokuraturze zawiesił w czynnościach służbowych prokuratora Prokuratury Rejonowej w W.  M. K.  na okres sześciu miesięcy.
Sąd Dyscyplinarny przy Prokuratorze Generalnym postanowieniem z 15 listopada 2019 roku, sygn. akt PK I SD (…), nie uwzględnił wniesionego przez M. K  środka odwoławczego i utrzymał zaskarżone postanowienie z 31 lipca 2019 roku w mocy.
Wnioskiem z dnia 4 grudnia 2019 roku w sprawie prowadzonej pod sygn. akt PO IV WOS (…) Prokurator Okręgowy w W.  wystąpił do Sądu Dyscyplinarnego przy Prokuratorze Generalnym o obniżenie wynagrodzenia prokuratorowi Prokuratury Rejonowej w W.  M. K do 50% jego wysokości na czas trwania zawieszenia w czynnościach służbowych z uwagi na charakter popełnionego przewinienia.
Postanowieniem z 5 marca 2020 r., sygn. akt PK I SD (…), Sąd Dyscyplinarny przy Prokuratorze Generalnym
:
1.
na podstawie przepisu art. 152 § 1 ustawy z dnia 28 stycznia 2016 r. Prawo o prokuraturze (Dz.U.2019.740, t.j.) obniżył prokuratorowi Prokuratury Rejonowej w W.  M. K.  wynagrodzenie do wysokości 50% na czas trwania zawieszenia w czynnościach służbowych.
2.
na podstawie przepisu art. 166 ustawy z dnia 28 stycznia 2016 r. Prawo o prokuraturze (Dz.U.2019.740. t.j.). kosztami postępowania obciążył Skarb Państwa.
Odwołanie od powyższego postanowienia wniósł M. K. , zaskarżając je w całości. Autor odwołania zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucił obrazę przepisu art. 152 § 1 ustawy z dnia 28 stycznia 2016 r. Prawo o prokuraturze przez jego niewłaściwe zastosowanie i orzeczenie obniżenia wynagrodzenia do wysokości 50 % na czas trwania zawieszenia w czynnościach służbowych w sytuacji, gdy w zaistniałym stanie faktycznym brak było przesłanek uzasadniających zastosowanie obniżenia. Skarżący podkreślił przy tym, że okoliczności sprawy wskazywały na niewielki stopień społecznej szkodliwości, natomiast - zważając ma jego sytuację osobistą, zdrowotną, rodzinną i majątkową - obniżenie przysługującego mu wynagrodzenia bezsprzecznie powoduje istotne pogorszenie możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb w zakresie niezbędnego utrzymania siebie i pozostałych członków jego rodziny, a także kontynuowania stosowanego i wymaganego leczenia.
Formułując powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości lub jego zmianę poprzez obniżenie przysługującego mu na stanowisku prokuratora Prokuratury Rejonowej w W.  wynagrodzenia o 10%.
Sąd Najwyższy zważył co następuje.
Wywiedzione przez skarżącego odwołanie nie zasługiwało na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 152 § 1 ustawy z dnia 28 stycznia 2016 r. Prawo o prokuraturze w przypadku gdy prokurator został zawieszony w czynnościach, Sąd Dyscyplinarny przy Prokuratorze Generalnym, na wniosek przełożonego dyscyplinarnego, może obniżyć do 50% wysokość wynagrodzenia prokuratora na czas trwania tego zawieszenia. Powołany przepis określa zatem jedynie górną granicę obniżenia wynagrodzenia, pozostawiając dyskrecjonalnej władzy orzekającego w danej sprawie organu precyzyjne określenie jego zakresu.
Zważając na brak zdefiniowania przez ustawodawcę przesłanek decydujących o wysokości obniżenia wynagrodzenia zawieszonego w czynnościach służbowych prokuratora, należy się odnieść w tym zakresie do poglądów wypracowanych przez orzecznictwo. W judykaturze przyjmuje się natomiast,
iż czynnikiem determinującym granicę obniżenia uposażenia sędziego (a zatem również i prokuratora) jest
stopień społecznej szkodliwości czynu i postawa sprawcy (zob. uchwała Sądu Najwyższego z 25 czerwca 2012 r., sygn. SNO 21/12, LEX nr 1231614). Decyzja o wysokości zastosowanego obniżenia uzależniona jest zatem od „charakteru zarzucanego czynu, jego odbioru społecznego i korporacyjnej szkodliwości, stopnia nasilenia domniemanej winy sprawcy, a także zakresu naruszenia dobrego wizerunku władzy sądowniczej oraz powagi sądu” (zob. uchwała Sądu Najwyższego z 9 czerwca 2009 r., sygn. 35/09, LEX nr 1288872). W kwestii miarkowania instytucji zawartej
152 § 1 ustawy Prawo o prokuraturze okoliczności dotyczące warunków osobistych, stanu rodzinnego i sytuacji majątkowej mają drugorzędne znaczenie (zob. uchwała Sądu Najwyższego z 27 marca 2007 r., SNO 14/07, LEX nr 471781). Przesłanki niezwiązane z zarzucanym czynem oraz postawą sprawcy nie mogą rzutować na wartościowanie skali obniżenia wynagrodzenia
(zob. uchwała Sądu Najwyższego z 15 września 2006 r., SNO 48/06,
LEX nr 470263).
Jednocześnie w orzecznictwie wskazuje się, iż odstąpienie od maksymalnego ustawowego obniżenia wynagrodzenia uzasadnione jest jedynie w sytuacji, gdy zastosowanie powyższego doprowadziłoby do popadnięcia w niedostatek bądź spowodowałoby znaczące pogorszenie sytuacji majątkowej. Powyższe
wymaga jednakże zaistnienia wyjątkowych, szczególnych okoliczności, przy czym „samo ich wystąpienie nie oznacza jeszcze in concreto automatycznej zasadności zmniejszenia tego obniżenia
” (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 6 czerwca 2019 r., II DO 7/19, LEX nr 2686286).
Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy Sąd Najwyższy doszedł do przekonania, iż brak jest zarówno przesłanek faktycznych, jak i prawnych uzasadniających zmianę zakwestionowanego przez skarżącego wymiaru obniżenia wynagrodzenia. Mając bowiem na uwadze zasadniczy dla oceny tejże kwestii stopień społecznej szkodliwości a także dostateczne uprawdopodobnienie zarzuconego skarżącemu czynu, za w pełni trafną uznać należy ustaloną przez sąd meriti maksymalną wysokość obniżenia uposażenia przysługującego prokuratorowi M. K.
W wywiedzionym odwołaniu skarżący podniósł zarzut naruszenia art. 152 § 1 ustawy Prawo o prokuraturze, wskazując zarówno na nieuzasadnione zastosowanie określonej w powyższym przepisie instytucji, jak i brak przesłanek uzasadniających obniżenie należnego mu wynagrodzenia w ustawowo maksymalnej wysokości.
Zdaniem Sądu Najwyższego powyższy zarzut nie zasługuje na uwzględnienie. O ile zgodzić się należy ze skarżącym, że orzeczenie wspomnianego środka przy zawieszeniu w czynnościach służbowych ma charakter fakultatywny, to brak jest jednak podstaw do odstąpienia od jego zastosowania w niniejszej sprawie.
Oceniając bowiem zarzucony skarżącemu czyn przez pryzmat okoliczności określonych w art. 115 § 2 k.k., uznać należy stopień jego społecznej szkodliwości za szczególnie wysoki.
Podkreślenia wymaga, iż prokurator M. K.  został zawieszony w czynnościach służbowych (przy czym powyższe zostało
przedłużone do 31 grudnia 2020 r.)
w związku z uzasadnionym podejrzeniem popełnienia przewinienia dyscyplinarnego w postaci niewykonania
polecenia służbowego na skutek pozostawania w stanie nietrzeźwości podczas pełnionego w miejscu pracy dyżuru. Zachowanie skarżącego doprowadziło do zagrożenia czynności procesowych w sprawie prowadzonej pod sygn. akt PR 1 Ds (…)  i konieczności podjęcia decyzji w przedmiocie wystąpienia z wnioskiem o zastosowanie środka zapobiegawczego w postaci tymczasowego aresztowania przez innego prokuratora. Niewątpliwie, popełnienie czynu zarzucanego prokuratorowi M. K. nie
licuje z godnością pełnionego urzędu prokuratora
i naraża na szwank
wizerunek prokuratury
.
Sąd meriti trafnie zatem w relacji do społecznej szkodliwości czynu zdecydował o maksymalnej wysokości obniżonego wynagrodzenia.
Podnoszone natomiast w treści odwołania okoliczności w postaci „złej kondycji psychofizycznej”, dotychczasowej pozytywnej oceny pracy i otrzymanej po dacie zdarzenia gratyfikacji jubileuszowej, mające w ocenie skarżącego uzasadnić niewielki stopień społecznej szkodliwości, w świetle zaprezentowanych wyżej uwag, pozostają dla tejże oceny bez znaczenia.
Analizując natomiast podnoszone przez skarżącego okoliczności osobiste, rodzinne i majątkowe stwierdzić na
leży, iż
powyższe nie mają charakteru okoliczności szczególnych, lecz standardowych trudności życiowych, które nie uzasadniają ich uwzględnienia w kontekście miarkowania obniżenia wynagrodzenia.
W ocenie Sądu Najwyższego 50% wysokości dotychczasowego wynagrodzenia nie stanowi nadto kwoty znikomej i niewystarczającej na zabezpieczenie codziennych potrzeb prokuratora i jego rodziny, przy czym, jak wspomniano uprzednio, podnoszone przez odwołującego się kwestie finansowe nie stanowią okoliczności o szczególnym, wyjątkowym charakterze. Nie sposób nie wspomnieć również o tym, że zasadność obniżenia wynagrodzenia uzasadnia nadto okoliczność, iż na skutek zawieszenia w czynnościach prokurator jest zwolniony od wykonywania podstawowych zadań służbowych. Brak jest zatem podstaw, aby pobierał on tożsame wynagrodzenie z wynagrodzeniem, jakie otrzymuje prokurator, który nie został odsunięty od czynności i wykonuje powyższe w pełnym wymiarze (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 5 grudnia 2018 r., I DO 12/18, LEX nr 2628016).
Obniżenie uposażenia w tym kontekście stanowi nadto sui generis
zadośćuczynienie dla Skarbu Państwa za brak aktywności zawodowej zawieszonego prokuratora, przy czym jednocześnie nie pozostawia go w niedostatku.
Przypomnienia wymaga również, iż obniżenie wynagrodzenia na czas trwania zawieszenia prokuratora w czynnościach stanowi jedynie instytucję tymczasową, nie mającą trwałego charakteru. Zważając natomiast na treść przepisu art. 152 § 3 ustawy Prawo o prokuraturze podkreślić należy, iż w sytuacji, gdy postępowanie dyscyplinarne zostanie umorzone bądź zakończy się uniewinnieniem prokuratora, przysługujące mu wynagrodzenie zostanie przywrócone do pierwotnej wysokości, a zatrzymana część zostanie mu wypłacona wraz z należnymi odsetkami ustawowymi.
W odwołaniu skarżący wprawdzie nie sformułował zarzutu naruszenia art. 424 § 2 k.p.k., jednakże w części motywacyjnej wywiedzionego środka odwoławczego podniósł, iż sąd meriti pominął istotną dla ustalenia wysokości obniżonego wynagrodzenia kwestię stopnia społecznej szkodliwości zarzucanego mu przewinienia dyscyplinarnego i w żaden sposób nie uzasadnił wysokości zastosowanego obniżenia. W przekonaniu Sądu Najwyższego analiza sporządzonego przez sąd I instancji uzasadnienia nie pozwala na wysnucie takowego wniosku, gdyż jego treść odpowiada wymogom określonym w treści uprzednio powołanego przepisu, a sąd a quo dostatecznie umotywował wydane rozstrzygnięcie, wyjaśniając przyczyny obniżenia wynagrodzenia w kwestionowanej przez skarżącego wysokości. Jednocześnie podkreślenia wymaga, iż odwołujący nie wykazał wpływu ewentualnego uchybienia sądu I instancji w tym zakresie na treść orzeczenia, do czego zobowiązywała go treść art. 438 pkt 2 k.p.k.
Powyższe okoliczności uzasadniają zatem utrzymanie w mocy zaskarżonego postanowienia Sądu Dyscyplinarnego przy Prokuratorze Generalnym jako odpowiadającego prawu i uznania za w pełni trafne.
O kosztami postępowania odwoławczego Sąd Najwyższy orzekł na podstawie art. 166 ustawy Prawo o prokuraturze, obciążając nimi Skarb Państwa.