II DK 45/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła kasacji wniesionej przez Ministra Sprawiedliwości od postanowienia Wyższego Sądu Dyscyplinarnego Adwokatury, które uchyliło orzeczenie Sądu Dyscyplinarnego Izby Adwokackiej i umorzyło postępowanie dyscyplinarne wobec adwokata K.P. z powodu przedawnienia karalności zarzucanych mu czynów. Adwokat był obwiniony o zagrożenie wszczęciem postępowania karnego oraz nagranie i wykorzystanie rozmowy z klientką jako dowodu. Sąd Dyscyplinarny Izby Adwokackiej uznał go za winnego drugiego czynu i wymierzył karę zawieszenia w czynnościach zawodowych. Wyższy Sąd Dyscyplinarny uchylił to orzeczenie, umarzając postępowanie z powodu przedawnienia. Minister Sprawiedliwości zaskarżył to postanowienie, zarzucając rażące naruszenie prawa procesowego, w tym wydanie postanowienia bez udziału stron. Sąd Najwyższy, rozpoznając kasację, zwrócił uwagę na długotrwałość postępowania dyscyplinarnego, która doprowadziła do przedawnienia, oraz na błędy proceduralne popełnione przez Wyższy Sąd Dyscyplinarny, takie jak wydanie postanowienia zamiast orzeczenia i prowadzenie posiedzenia bez udziału stron, co naruszało prawo do obrony i prawo do sądu. Mimo tych uchybień, Sąd Najwyższy pozostawił kasację bez rozpoznania, uznając ją za niedopuszczalną na podstawie art. 529 k.p.k., ponieważ przedawnienie karalności wyłącza ściganie, co uniemożliwia rozpoznanie kasacji na niekorzyść obwinionego. Kosztami postępowania kasacyjnego obciążono Skarb Państwa.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących przedawnienia w kontekście kasacji w sprawach dyscyplinarnych, a także analiza naruszeń prawa procesowego przez sądy dyscyplinarne (np. brak udziału stron, niewłaściwa forma orzeczenia).
Dotyczy specyficznego postępowania dyscyplinarnego adwokatów i zastosowania przepisów k.p.k. w tym kontekście.
Zagadnienia prawne (3)
Czy przedawnienie karalności czynu wyłącza możliwość rozpoznania kasacji wniesionej na niekorzyść obwinionego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, przedawnienie karalności, jako okoliczność wyłączająca ściganie, uniemożliwia rozpoznanie kasacji wniesionej na niekorzyść obwinionego.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy powołał się na art. 529 k.p.k., który stanowi, że niedopuszczalne jest wniesienie kasacji na niekorzyść oskarżonego, jeżeli zachodzi okoliczność wyłączająca ściganie, a taką jest przedawnienie karalności.
Czy Wyższy Sąd Dyscyplinarny Adwokatury dopuścił się rażącego naruszenia prawa procesowego, wydając postanowienie o uchyleniu orzeczenia i umorzeniu postępowania na posiedzeniu bez udziału stron?
Odpowiedź sądu
Tak, Sąd Najwyższy stwierdził rażące naruszenia prawa procesowego, w tym wydanie postanowienia zamiast orzeczenia oraz prowadzenie posiedzenia bez udziału stron, co naruszało prawo do obrony i prawo do sądu.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał na naruszenie art. 456 k.p.k. w zw. z art. 95n pkt 1 ustawy Prawo o adwokaturze, art. 95 i 95a Prawa o adwokaturze, a także art. 439 § 3 k.p.k. i art. 117 § 1 k.p.k. poprzez brak zawiadomienia stron o terminie posiedzenia. Podkreślono, że takie postępowanie pozbawiło strony możliwości przedstawienia swoich stanowisk i naruszyło prawo do rzetelnego procesu sądowego.
Czy niewłaściwe oznaczenie czynności procesowej (postanowienie zamiast orzeczenia) ma wpływ na jej traktowanie i kontrolę odwoławczą?
Odpowiedź sądu
Nie, niewłaściwe oznaczenie czynności procesowej nie determinuje rodzaju kontroli odwoławczej i powinno być oceniane z punktu widzenia materialnej istoty i procesowego znaczenia, zgodnie z art. 118 § 1 i 2 k.p.k.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy powołał się na ugruntowany pogląd orzeczniczy, zgodnie z którym nawet niewłaściwe oznaczenie czynności procesowej (np. zarządzenie zamiast postanowienia) powinno być oceniane w świetle art. 118 § 1 i 2 k.p.k., a jego materialna istota jest ważniejsza niż formalna forma.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| K. P. | osoba_fizyczna | obwiniony |
| Minister Sprawiedliwości | organ_państwowy | skarżący |
| M. M. | osoba_fizyczna | pokrzywdzona |
Przepisy (20)
Główne
k.p.k. art. 531 § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 529
Kodeks postępowania karnego
Pomocnicze
Prawo o adwokaturze art. 80
Ustawa Prawo o adwokaturze
Zbioru Zasad Etyki Adwokackiej i Godności Zawodu art. § 1 ust. 2
Prawo o adwokaturze art. 88 § 2
Ustawa Prawo o adwokaturze
Prawo o adwokaturze art. 81 § 3 a
Ustawa Prawo o adwokaturze
k.p.k. art. 456
Kodeks postępowania karnego
Prawo o adwokaturze art. 95n § 1
Ustawa Prawo o adwokaturze
k.p.k. art. 118 § 1 i 2
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 439 § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 439 § 3 zd. 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 117 § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 117 § 2
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 117 § 3
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 367
Kodeks postępowania karnego
Konstytucja RP art. 42 § 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
k.p.k. art. 6
Kodeks postępowania karnego
Konstytucja RP art. 45 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
EKPC art. 6 ust. 1 oraz ust. 3 lit. b
Konwencja o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności
k.p.k. art. 638
Kodeks postępowania karnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Przedawnienie karalności czynów zarzucanych obwinionemu. • Naruszenie prawa procesowego przez Wyższy Sąd Dyscyplinarny (wydanie postanowienia zamiast orzeczenia, posiedzenie bez udziału stron).
Odrzucone argumenty
Argumenty Ministra Sprawiedliwości dotyczące rażącego naruszenia prawa procesowego przez Wyższy Sąd Dyscyplinarny (choć Sąd Najwyższy uznał te naruszenia, nie miały one wpływu na pozostawienie kasacji bez rozpoznania).
Godne uwagi sformułowania
budzi zdziwienie tak długie procedowanie adwokackich sądów dyscyplinarnych w sprawie o stosunkowo prostym stanie faktycznym i nieskomplikowanej pod względem prawnym. • Opieszałość prowadzonego postępowania doprowadziła do przedawnienia karalności obu zarzucanych adwokatowi K. P. zachowań. • Sposób procedowania Wyższego Sądu Dyscyplinarnego Adwokatury [...] wskazuje na zdumiewająco swobodne lub dowolne podejście tego organu do treści prawa obowiązującego w Rzeczpospolitej Polskiej. • Pozbawienie stron prawa uczestnictwa w posiedzeniu odwoławczym stanowiło w stosunku do obwinionego uniemożliwienie realizacji prawa do obrony, zagwarantowanego w art. 42 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, a uszczegółowionego w art. 6 k.p.k., a dla pozostałych stron pozbawienie prawa do sądu przewidzianego przez art. 45 ust. 1 Konstytucji.
Skład orzekający
Paweł Zubert
przewodniczący
Mariusz Łodko
członek
Konrad Wytrykowski
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących przedawnienia w kontekście kasacji w sprawach dyscyplinarnych, a także analiza naruszeń prawa procesowego przez sądy dyscyplinarne (np. brak udziału stron, niewłaściwa forma orzeczenia)."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznego postępowania dyscyplinarnego adwokatów i zastosowania przepisów k.p.k. w tym kontekście.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje problemy z efektywnością postępowań dyscyplinarnych w samorządach prawniczych oraz błędy proceduralne, które mogą prowadzić do uchylenia orzeczeń, a także podkreśla znaczenie przedawnienia jako przeszkody procesowej.
“Adwokat unika kary przez przedawnienie, Sąd Najwyższy krytykuje sądy dyscyplinarne za opieszałość i błędy proceduralne.”
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.