II DK 38/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła radcy prawnego E. G., który został obwiniony o utrudnianie prowadzenia postępowania sądowego poprzez niestawiennictwo na rozprawach i niewykonywanie zobowiązań sądu do zapewnienia zastępstwa substytucyjnego. Okręgowy Sąd Dyscyplinarny uznał go winnym i wymierzył karę pieniężną, jednak Wyższy Sąd Dyscyplinarny uchylił to orzeczenie z powodu braków dowodowych. Po ponownym rozpoznaniu, Okręgowy Sąd Dyscyplinarny ponownie uznał obwinionego winnym, wymierzając karę pieniężną, a Wyższy Sąd Dyscyplinarny zmienił karę na naganę, uznając, że obwiniony był świadomy swoich działań. Obrońca w kasacji zarzucił rażące naruszenie prawa, w tym art. 31 § 1 kk, wskazując na chorobę psychiczną obwinionego (depresję dwubiegunową) i konieczność przeprowadzenia dowodu z opinii biegłych psychiatrów. Sąd Najwyższy uznał, że w sprawie wystąpiła bezwzględna przyczyna odwoławcza z art. 439 § 1 pkt 10 kpk, ponieważ obwiniony nie miał obrońcy obligatoryjnego w sądzie I instancji, a wątpliwości co do jego poczytalności nie zostały wyjaśnione. W związku z tym uchylił orzeczenia obu instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Okręgowemu Sądowi Dyscyplinarnemu, nakazując dopuszczenie dowodu z opinii sądowo-psychiatrycznej i zapewnienie obrony obligatoryjnej.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie bezwzględnej przyczyny odwoławczej z powodu braku obrońcy obligatoryjnego w sytuacji wątpliwości co do poczytalności oraz konieczność przeprowadzenia dowodu z opinii biegłych psychiatrów w postępowaniu dyscyplinarnym.
Dotyczy specyfiki postępowania dyscyplinarnego radców prawnych, ale zasady dotyczące obrony obligatoryjnej i dowodu z opinii biegłych mają szersze zastosowanie.
Zagadnienia prawne (2)
Czy choroba psychiczna obwinionego radcy prawnego, która mogła wpływać na jego zdolność rozpoznania znaczenia czynu lub kierowania swoim postępowaniem, wyłącza jego odpowiedzialność dyscyplinarną?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, jeśli stan zdrowia psychicznego wyłączał lub znacznie ograniczał zdolność rozpoznania znaczenia czynu lub kierowania postępowaniem, co wymaga ustalenia przez biegłych psychiatrów i zapewnienia obrony obligatoryjnej.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że wątpliwości co do stanu psychicznego obwinionego i jego poczytalności wymagają dopuszczenia dowodu z opinii sądowo-psychiatrycznej. Brak wyjaśnienia tych wątpliwości oraz brak obrońcy obligatoryjnego w sądzie I instancji stanowi bezwzględną przyczynę odwoławczą.
Czy brak obrońcy obligatoryjnego w sytuacji uzasadnionych wątpliwości co do stanu psychicznego obwinionego stanowi bezwzględną przyczynę odwoławczą?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, zgodnie z art. 439 § 1 pkt 10 kpk w zw. z art. 79 § 1 pkt 3 i 4 kpk.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że w sytuacji, gdy istnieją uzasadnione wątpliwości co do stanu zdrowia psychicznego obwinionego, które mogą wpływać na jego zdolność do udziału w postępowaniu lub prowadzenia obrony, a mimo to nie zapewniono mu obrońcy obligatoryjnego, występuje bezwzględna przyczyna odwoławcza skutkująca obligatoryjnym uchyleniem orzeczenia.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| E. G. | osoba_fizyczna | obwiniony |
| Zastępca Rzecznika Dyscyplinarnego Krajowej Izby Radców Prawnych Mariusz Łątkowski | organ_państwowy | strona postępowania |
| K. W. | osoba_fizyczna | ubezpieczony (reprezentowany przez obwinionego) |
Przepisy (7)
Główne
uorp art. 64 § 1
Ustawa o radcach prawnych
Dotyczy czynu stanowiącego przewinienie dyscyplinarne.
kerp art. 12 § 1
Kodeks Etyki Radcy Prawnego
Określa zasady etycznego postępowania radców prawnych, naruszone przez obwinionego.
k.p.k. art. 439 § 1
Kodeks postępowania karnego
Określa bezwzględne przyczyny odwoławcze, w tym brak obrońcy obligatoryjnego.
Pomocnicze
k.k. art. 31 § 1
Kodeks karny
Dotyczy niepoczytalności, tj. niemożności rozpoznania znaczenia czynu lub pokierowania swoim postępowaniem z powodu choroby psychicznej, upośledzenia umysłowego lub innego zakłócenia czynności psychicznych.
k.p.k. art. 202 § 1
Kodeks postępowania karnego
Reguluje kwestię dopuszczania dowodu z opinii biegłych, w tym lekarzy psychiatrów.
k.p.k. art. 79 § 1
Kodeks postępowania karnego
Określa przypadki, w których obwiniony musi mieć obrońcę, w tym w przypadku uzasadnionych wątpliwości co do jego zdolności psychicznych.
uorp art. 74 § 1
Ustawa o radcach prawnych
Stosuje odpowiednio przepisy k.k. i k.p.k. do postępowania dyscyplinarnego radców prawnych.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak obrońcy obligatoryjnego w sytuacji uzasadnionych wątpliwości co do stanu psychicznego obwinionego. • Niewyjaśnienie kwestii poczytalności obwinionego przez sąd I instancji, mimo istnienia ku temu podstaw (choroba psychiczna). • Konieczność dopuszczenia dowodu z opinii biegłych psychiatrów w celu ustalenia wpływu choroby psychicznej na zdolność obwinionego do rozpoznania znaczenia czynu lub kierowania swoim postępowaniem.
Godne uwagi sformułowania
w sprawie wystąpiła bezwzględna przyczyna odwoławcza określona w art. 439 § 1 pkt 10 kpk, bowiem przed sądem I instancji, w sytuacji wystąpienia przesłanek obrony obligatoryjnej, obwiniony nie miał w ogóle obrońcy. • Wątpliwości co do stanu poczytalności obwinionego mogą zostać wyjaśnione jedynie w oparciu o opinię sądowo-psychiatryczną, nie zaś o sam zebrany dotychczas materiał dowodowy. • Ustalenia dokonane przez obydwa sądy w ogóle zaś nie znajdowały odpowiedniego oparcia w zebranym materiale dowodowym.
Skład orzekający
Tomasz Przesławski
przewodniczący
Jan Majchrowski
sprawozdawca
Piotr Sławomir Niedzielak
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie bezwzględnej przyczyny odwoławczej z powodu braku obrońcy obligatoryjnego w sytuacji wątpliwości co do poczytalności oraz konieczność przeprowadzenia dowodu z opinii biegłych psychiatrów w postępowaniu dyscyplinarnym."
Ograniczenia: Dotyczy specyfiki postępowania dyscyplinarnego radców prawnych, ale zasady dotyczące obrony obligatoryjnej i dowodu z opinii biegłych mają szersze zastosowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak istotne są formalne gwarancje procesowe, takie jak obrona obligatoryjna, nawet w postępowaniach dyscyplinarnych, a także jak ważna jest prawidłowa ocena stanu psychicznego obwinionego.
“Brak obrońcy i choroba psychiczna – Sąd Najwyższy uchyla wyrok dyscyplinarny radcy prawnego.”
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.