II DIZ 1/22

Sąd Najwyższy2022-02-18
SNKarneodpowiedzialność karna prokuratorówŚrednianajwyższy
bezstronność sędziegowyłączenie sędziegoSąd NajwyższyIzba Dyscyplinarnaprokuratorpostępowanie karnekontradyktoryjność

Sąd Najwyższy uwzględnił wniosek sędziego Adama Rocha o wyłączenie go ze składu orzekającego w sprawie dotyczącej odpowiedzialności karnej prokuratora, ze względu na jego wcześniejszy udział w postępowaniu w roli prokuratora.

Sędzia Sądu Najwyższego Adam Roch złożył oświadczenie o wyłączenie się ze składu orzekającego w sprawie o sygn. II DIZ 1/22, wskazując na okoliczności mogące budzić wątpliwości co do jego bezstronności. W latach 2016-2018, jako Zastępca Prokuratora Regionalnego, nadzorował śledztwo dotyczące czynu zarzucanego prokuratorowi M. C., wydając postanowienia i podpisując pisma istotne dla tej sprawy. Sąd Najwyższy uznał, że wcześniejszy udział sędziego w postępowaniu w roli prokuratora, dotyczącego tego samego czynu, mógł wpłynąć na jego bezstronność, i uwzględnił wniosek o wyłączenie.

Sędzia Sądu Najwyższego Adam Roch złożył oświadczenie z dnia 9 lutego 2022 r., w którym wskazał na okoliczności mogące wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w sprawie o sygn. akt II DIZ 1/22. Sędzia Roch pełnił w latach 2016-2018 funkcję Zastępcy Prokuratora Regionalnego w K., sprawując nadzór nad śledztwem Prokuratury Okręgowej w C. (sygn. V Ds [...]), które dotyczyło czynu zarzucanego prokuratorowi M. C. W ramach tego nadzoru wydawał postanowienia o przedłużeniu śledztwa i odnosił się do kwestii zabezpieczenia dokumentacji oraz oceny zdarzeń objętych postępowaniem. Podpisał również pismo stanowiące podstawę do prowadzenia śledztwa przez Prokuraturę Okręgową w G. Sędzia Roch uznał, że te fakty mogą w odbiorze społecznym i stron postępowania budzić wątpliwości co do jego bezstronności, dlatego wniósł o wyłączenie go od udziału w sprawie. Sąd Najwyższy, rozpatrując wniosek, stwierdził, że wcześniejszy udział sędziego w postępowaniu karnym dotyczącym tego samego czynu, w roli prokuratora, mógł doprowadzić do wyrobienia sobie przez niego stanowiska w kluczowych kwestiach merytorycznych. Już samo prawdopodobieństwo wystąpienia takiej okoliczności, która mogłaby podważyć jego bezstronność, stanowiło uzasadnioną wątpliwość. W związku z tym Sąd Najwyższy uwzględnił wniosek sędziego Adama Rocha o wyłączenie go ze składu orzekającego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Tak, wcześniejszy udział sędziego w postępowaniu w roli prokuratora, dotyczącym tego samego czynu, może stanowić podstawę do uzasadnionej wątpliwości co do jego bezstronności.

Uzasadnienie

Sędzia, który w przeszłości brał udział w postępowaniu karnym jako prokurator, mógł wyrobić sobie stanowisko w kluczowych kwestiach merytorycznych. Nawet samo prawdopodobieństwo wystąpienia takiej okoliczności, która mogłaby podważyć jego bezstronność, stanowi uzasadnioną wątpliwość.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uwzględniono wniosek o wyłączenie

Strona wygrywająca

sędzia Adam Roch

Strony

NazwaTypRola
M. C.inneprokurator
Adam Rochinnesędzia Sądu Najwyższego

Przepisy (3)

Główne

k.p.k. art. 42 § § 4

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 41 § § 1

Kodeks postępowania karnego

Pomocnicze

Prawo o prokuraturze art. 171 § pkt 1

Ustawa Prawo o prokuraturze

Argumenty

Skuteczne argumenty

Wcześniejszy udział sędziego w postępowaniu w roli prokuratora, dotyczącym tego samego czynu, może budzić uzasadnione wątpliwości co do jego bezstronności.

Godne uwagi sformułowania

okoliczności, tego rodzaju, że mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności już samo prawdopodobieństwo wystąpienia takiej okoliczności samo w sobie stanowi uzasadnioną wątpliwość podważającą jego bezstronność

Skład orzekający

Adam Roch

sędzia

Ryszard Witkowski

SSN

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących wyłączenia sędziego z uwagi na wcześniejszy udział w sprawie w innej roli procesowej."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji sędziego Sądu Najwyższego i postępowania przed Izbą Dyscyplinarną.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia bezstronności sędziego i jego potencjalnego konfliktu interesów wynikającego z wcześniejszej roli w postępowaniu. Pokazuje mechanizmy kontroli wewnętrznej w sądownictwie.

Czy sędzia, który wcześniej prowadził sprawę jako prokurator, może być bezstronny?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
SN
Sygn. akt II DIZ 1/22
POSTANOWIENIE
Dnia 18 lutego 2022 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Ryszard Witkowski
w sprawie M. C. – prokuratora Prokuratury Okręgowej w C.,
po rozpoznaniu w Izbie Dyscyplinarnej na posiedzeniu w dniu 18 lutego 2022 r. oświadczenia sędziego Sądu Najwyższego Adama Rocha z 9 lutego 2022 r. wskazującego okoliczność mogącą wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności, na podstawie art. 42 § 4 k.p.k. w zw. z art. 41 § 1 k.p.k. zw. z art. 171 pkt 1 ustawy z dnia 28 stycznia 2016 r. Prawo o prokuraturze,
uwzględnia wniosek sędziego Sądu Najwyższego Adama Rocha w przedmiocie wyłączenia go ze składu orzekającego w sprawie o sygn. II DIZ 1/22.
UZASADNIENIE
Zarządzeniem Prezesa Sądu Najwyższego kierujący pracą Izby Dyscyplinarnej z 18 stycznia 2022 r. do rozpoznania sprawy o sygn. II DIZ 1/22 wyznaczony został SSN Adama Rocha.
W dniu 9 lutego 2022 r. sędzia Sądu Najwyższego Adam Roch złożył do akt przedmiotowej sprawy oświadczenie, w którym przedstawił istnienie okoliczności, tego rodzaju, iż mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności. Sędzia Sądu Najwyższego w swoim oświadczeniu wskazał, iż w latach 2016-18, kiedy to pełnił funkcję Zastępcy Prokuratora Regionalnego w K. sprawował nadzór nad śledztwem Prokuratury Okręgowej w C. o sygn. V Ds
[…]
, w którego toku doszło do czynności procesowych, stanowiących istotę czynu zarzucanego prokuratorowi M. C.. Podkreślił, że wydawał w szczególności postanowienia o przedłużeniu okresu trwania śledztwa, w których odnosił się do kwestii zabezpieczenia szeregu rodzajów dokumentacji, wyrażając stanowisko co do okoliczności związanych z faktyczną i prawną oceną zdarzeń objętych przedmiotem postępowania zawisłego obecnie w Sądzie Najwyższym. Podpisał także pismo kierowane do Prokuratora Okręgowego w G., stanowiące podstawę prowadzenia przez tę jednostkę śledztwa, w oparciu o którego ustalenia wnioskodawca domaga się wyrażenia zgody na pociągnięcie prokuratora do odpowiedzialności karnej.
Sędzia Sądu Najwyższego Adam Roch uznał, że wyżej wymienione fakty mogą w odbiorze społecznym oraz u stron postępowania powodować uzasadnione wątpliwości co do jego bezstronności i w związku z powyższym, konieczne będzie wyłączenie go od udziału w sprawie, o co we wzmiankowanym oświadczeniu wnosi.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Żądanie wyłączenia od rozpoznania sprawy o sygn. II DIZ 1/22 zawarte w oświadczeniu SSN Adama Rocha z 9 lutego 2022 r. jest zasadne. Instytucja wyłączenia sędziego z art. 41 § 1 k.p.k. dotyczy sytuacji, w których zaistniały okoliczności tego rodzaju, że mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w sprawie.
Oświadczenie sędziego o istnieniu okoliczności mogących wpłynąć na jego bezstronność, wymaganą przez prawo i uzasadniających obawę co do możliwości obiektywnego orzekania w konkretnej sprawie, obliguje nie tylko do wnikliwego rozważenia przedstawionych przesłanek tej inicjatywy, ale w wypadku potwierdzenia ich rzeczywistego występowania powinno - co do zasady - prowadzić do uwzględnienia wniosku sędziego o wyłączenie od udziału w rozpoznawaniu sprawy, zwłaszcza gdy w odbiorze zewnętrznym może powstać wątpliwość co do istnienia kierunkowego nastawienia sędziego do stron procesowych lub uczestników postępowania (postanowienie Sądu Najwyższego z 17 stycznia 2018 r., sygn. akt III KK 244/17, OSNKW 2018/3/26).
Nie ulega wątpliwości, że SSN Adam Roch, poprzez uprzedni udział w roli prokuratora w postępowaniu karnym prowadzonym przeciwko M. C. o ten sam czyn, o który jest objęty wnioskiem stanowiącym przedmiot sprawy o sygnaturze II DIZ 1/22, ma wyrobione stanowisko w kwestiach zasadniczych dla jego merytorycznego rozstrzygnięcia. Musiał bowiem nie tylko zapoznawać się z materiałem dowodowym, ale i kierunkami prowadzonych czynności. Pogląd na tę sprawę zatem wyrobił sobie w innych okolicznościach niż przedmiotowe postępowanie, dotyczące wniosku o wyrażenie zgody na pociągnięcie prokuratora do odpowiedzialności karnej. Istnieje zatem obiektywnie uzasadnione przypuszczenie, iż aktywne uczestniczenie w czynnościach procesowych w postępowaniu karnym siłą rzeczy mogło wywołać u aktualnego sędziego kierunkowe nastawienie do osoby objętej tym wnioskiem. Już samo prawdopodobieństwo wystąpienia takiej okoliczności samo w sobie stanowi uzasadnioną wątpliwość podważającą jego bezstronność w danej sprawie. To zaś implikuje nie tyle zasadność, ile konieczność uwzględnienia wniosku SSN Adama Rocha.
Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd Najwyższy postanowił jak w sentencji.
a.s.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI