II CZP 16/96

SA/Rz 866/03 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2005-02-24
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2003-06-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Anna Lechowska
Jerzy Solarski /przewodniczący sprawozdawca/
Robert Sawuła
Symbol z opisem
6120 Ewidencja gruntów i budynków
Hasła tematyczne
Geodezja i kartografia
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego I Kartograficznego
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Solarski /spr./ Sędziowie NSA Anna Lechowska WSA Robert Sawuła Protokolant: st.sekr.sąd.B.Krztoń po rozpoznaniu w dniu 24 lutego 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi Gminy [...] na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w R. z dnia [...] maja 2003 r. nr [...] w przedmiocie wprowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów I. uchyla zaskarżoną decyzję w pkt II – dotyczącym wprowadzenia zmiany w pozycji rejestrowej nr 631; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku;
Uzasadnienie
SA/Rz 866/03
UZASADNIENIE
Decyzją z dnia [...] marca 2003 r. Starosta [...] na podstawie art.104 § 1, art.105 § 1 i art. 107 § 1 k.p.a. oraz art. 20 ust. 1 i art. 22 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne /Dz. U. Nr 100 z 2000r., poz. 1086/, a także § 46 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków /Dz. U. Nr 38, poz. 454/, po rozpatrzeniu wniosku J. G. z dnia [...] lutego 2003 r.:
- umorzył postępowanie administracyjne dotyczące wprowadzenia zmiany w operacie ewidencji gruntów w stosunku do działki nr 743 położonej we wsi B., jako bezprzedmiotowe;
- odmówił wprowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów wsi B., polegających na dopisaniu do jednostki rejestrowej nr 631 utworzonej na rzecz J. G. działki nr 748 o pow. 0,02 ha.
Uzasadniając rozstrzygnięcie organ wskazał, że działka 743 wpisana jest w pozycji rejestrowej 631 wsi B. na rzecz J. G., a zatem postępowanie w tym zakresie jest bezprzedmiotowe. Natomiast w przypadku działki 748, to nieruchomość ta wpisana jest na rzecz Gminy [...], a to zgodnie księgą wieczystą nr 72062; tak też w/w działka uwidoczniona jest w ewidencji. Stąd też, pomimo iż działka 748 objęta jest również księgą wieczystą 28785, założoną dla działek stanowiących własność J. G., brak jest podstaw do zmiany wpisu w ewidencji.
Na skutek odwołania J. G. od tej decyzji [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w R. decyzją z dnia [...] maja 2003 r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a., art. 20 ust. 1 i 2 oraz 7b ust. 2 pkt 2 Prawa geodezyjnego i kartograficznego, § 10 ust. 1 pkt 2 i § 12 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków orzekł następująco:
I. Utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję w części dotyczącej umorzenia postępowania administracyjnego o wykazanie działki nr 743 na rzecz J. G.;
II. Uchylił zaskarżoną decyzję w części odmowy wprowadzenia w operacie ewidencji gruntów wsi B. polegającej na wpisaniu działki nr 748 na rzecz J. G. i jednocześnie orzekł o wprowadzeniu w operacie zmiany polegającej na wpisaniu działki nr 748 o pow. 0,02 ha do jednostki rejestrowej nr 631 utworzonej na rzecz J. G.
W uzasadnieniu stwierdzone zostało, że J. G. przedstawiając odpis z Kw nr 28785 z dnia 28 stycznia 2003 r. domagał się wprowadzenia w operacie ewidencji gruntów wsi B. zmian dotyczących działek nr 743 i 748. Po rozpatrzeniu tego wniosku organ I instancji orzekł jak w decyzji na wstępie przedstawionej. Z rozstrzygnięciem tym nie zgodził się J. G. podnosząc, że działka nr 748 powstała z pgr 160 i 854/2, objęta jest Kw nr 28785 i stanowi jego własność od 1972 r. Natomiast urządzona Kw nr 72062 na rzecz Gminy [...], w której wpisana jest również działka 748 stanowi efekt błędnie sporządzonej synchronizacji stanu ewidencyjnego i stanu hipotecznego.
Rozpatrując sprawę w trybie odwoławczym organ podał, że działka nr 743 i nr 748 położona w B. objęta jest księgą wieczystą nr 28785, w której prawo własności wykazane zostało na rzecz J. G., w oparciu o umowę darowizny z dnia 18 sierpnia 1972 r. Rep. A. [...]. Natomiast na podstawie ostatecznej decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2002r. nr [...] r. stwierdzającej, że Gmina [...] nabyła z mocy prawa nieodpłatnie własność działek nr 742 i 748 położonych w B., w dniu 12 sierpnia 2002 r. dokonano wpisu tych działek do Kw nr 72062 urządzonej dla nieruchomości stanowiących własność Gminy [...] w całości. W każdej ze wskazanych ksiąg wieczystych w dniu 7 lutego 2003 wpisane zostało z urzędu ostrzeżenie, że dla działki nr 748 prowadzone są dwie księgi wieczyste, w których ujawniony jest odmienny stan prawny. W wyniku zbadania sprawy stwierdzono, że podstawą oznaczenia działki nr 748 w Kw nr 28785 i nr 72062 jest synchronizacja jej stanu ewidencyjnego ze stanem katastralnym. Ustalono też, że istnieje rozbieżność w wykazaniu parcel katastralnych, które utworzyły działkę nr 748, w wyniku czego wystąpiła sytuacja podwójnego stanu prawnego tej działki. Wskazując następnie na art. 20 prawa geodezyjnego i kartograficznego organ zaznaczył, że wpis w ewidencji gruntów nie przesądza w sposób ostateczny o tytule własności, nie służy też ochronie tego prawa. Przy zakładaniu ewidencji i jej prowadzeniu mogą wystąpić błędy lub omyłki, które w przypadku ich oczywistości mogą być eliminowane z urzędu lub na wniosek strony, celem doprowadzenia ewidencji gruntów do stanu istniejącego bezpośrednio przed popełnieniem błędu. Z kolei wg § 46 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków, zmiana danych zawartych w ewidencji gruntów następuje w oparciu o prawomocne orzeczenia sądowe, akty notarialne, ostateczne decyzje administracyjne i akty normatywne. Co się tyczy zaś uprawnień organu prowadzącego ewidencję, to nie jest on właściwy do ustalania kto jest rzeczywistym właścicielem konkretnej nieruchomości. W przypadku działki nr 743 organ I instancji stwierdził trafnie stwierdził, że stan ewidencyjny tej działki jest zgodny ze stanem prawnym ujawnionym w Kw nr 28785 i wobec tego słusznie umorzył postępowanie w tym zakresie, jako bezprzedmiotowe. Natomiast odnośnie do działki nr 748 J. G. występując z wnioskiem dołączył wydany w dniu 28 stycznia 2003 r. odpis z Kw nr 28785 nie zawierający ostrzeżenia, zgodnie z którym ujawniony jest jako właściciel m. in. tej działki. Dołączył także umowę darowizny z dnia 18 sierpnia 1972 r. wraz z mapą uzupełniającą dotyczącą przedmiotowej nieruchomości sporządzoną w 1972 r. Organ odwoławczy zaznaczył też, że aktualnie istnieją dwie księgi wieczyste na działkę nr 748, przy czym przy dokonywaniu w dniu 12 sierpnia 2002 r. wpisu w Kw nr 72062 na rzecz Gminy [...] działki nr 748 nie wykreślono z Kw nr 28785. Końcowo organ wyjaśnił, że zgodnie z przepisem art. 8 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece, rękojmię wiary publicznej ksiąg wieczystych wyłącza między innymi wpis ostrzeżenia dotyczącego niezgodności stanu prawnego ujawnionego w księdze wieczystej.
Okoliczność ta w świetle uchwały Sądu Najwyższego z dnia 29 lutego 1996r. sygn. II CZP 16/96 uzasadnia uzgodnienie stanu prawnego wymienionego w jednej z ksiąg z rzeczywistym stanem prawnym.
Na decyzję tą skargę wniosła Gmina [...] formułując zarzut naruszenia art. 20 ust. 2 pkt 1 prawa geodezyjnego i kartograficznego oraz art.107 § 3 k.p.a. i na tej podstawie wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji. Uzasadniając skargę Gmina wyeksponowała okoliczność, że dla działki nr 748 urządzone są dwie księgi wieczyste z wykazaniem prawa własności na rzecz J. G. i na rzecz Gminy [...]. W tej sytuacji organ ewidencyjny nie był uprawniony do badania stanu własnościowego działki, a w konsekwencji nie mógł dokonywać zmian w ewidencji.
Odpowiadając na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego wniósł o jej oddalenie i ponownie przedstawił okoliczności faktyczne występujące w sprawie. Ponowił również argumentację przemawiającą za dokonaniem zmiany w operacie ewidencji gruntów zaznaczając, że w piśmie z dnia 23.05.2003r. mieszkańcy ul. T. w B. domagali się weryfikacji zaskarżanej decyzji i rozstrzygnięcia sporu odnośnie do działki nr 742.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
skarga jest uzasadniona.
W niniejszej sprawie skarga została wniesiona do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r., dlatego też na mocy art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę -Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1271 z 2002r. ze zm.), podlega rozpatrzeniu przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny na podstawie przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Stosownie do przepisu art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm. - zwanej dalej P.p.s.a. ), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, natomiast podstawowym kryterium kontroli jest zgodność zaskarżonego aktu - w tym przypadku decyzji administracyjnej - z prawem. Sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla ją w całości lub w części, jeśli stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, względnie inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy ( art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji stwierdzić należy, że prawo zostało naruszone.
Stan faktyczny nie jest kwestionowany, o ile dotyczy działki nr 748, dla której urządzone są dwie księgi wieczyste: nr 72062 z wpisem prawa własności na rzecz Gminy [...], na podstawie decyzji Wojewody [...] z dnia [...].07.2002r. [...] oraz nr 28785 - z wpisem prawa własności na rzecz J. G., na podstawie umowy darowizny z dnia 18.08.1972 Rep.A. [...]. W dacie składania wniosku do organu ewidencyjnego w żadnej z wymienionych ksiąg nie było wpisane ostrzeżenie o prowadzeniu dwóch ksiąg wieczystych dla tej działki. Ostrzeżenie takie wpisano z urzędu w dniu 7.02.2003r. i na tej podstawie organ I instancji decyzją z dnia [...].03.2003r. odmówił dopisania do jednostki rejestrowej nr 631 utworzonej na rzecz J. G. działki nr 748. Natomiast organ odwoławczy w tej części orzekł reformatoryjnie i wprowadził zmianę w pozycji rejestrowej 631 poprzez dopisanie przedmiotowej działki. Rozstrzygnięcie to stanowi przedmiot skargi Gminy [...].
Zagadnienia związane z prowadzeniem ewidencji gruntów reguluje art. 20 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne /Dz. U. z 2000r. Nr 100, poz. 1086 ze zm./. Przepis ten w ustępie 1 ma brzmienie: ewidencja gruntów i budynków obejmuje informacje dotyczące:
1) gruntów - ich położenia, granic, powierzchni, rodzajów użytków gruntowych oraz ich klas gleboznawczych, oznaczenia ksiąg wieczystych lub zbiorów dokumentów, jeżeli zostały założone dla nieruchomości, w skład której wchodzą grunty,
2) budynków - ich położenia, przeznaczenia, funkcji użytkowych i ogólnych danych technicznych,
3) lokali - ich położenia, funkcji użytkowych oraz powierzchni użytkowej. Natomiast zgodnie z ustępem 2 tego artykułu, w ewidencji gruntów i budynków wykazuje się także:
1) właściciela, a w odniesieniu do gruntów państwowych i samorządowych -inne osoby fizyczne lub prawne, w których władaniu znajdują się grunty i budynki lub ich części,
2) miejsce zamieszkania lub siedzibę osób wymienionych w pkt 1,
3) informacje o wpisaniu do rejestru zabytków,
4) wartość nieruchomości.
Dalsze regulacje ustawy stanowią, że ewidencję gruntów i budynków oraz gleboznawczą klasyfikację gruntów prowadzą starostowie (art.22 ust.1), a osoby, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1 i art. 51, są obowiązane zgłaszać właściwemu staroście wszelkie zmiany danych objętych ewidencją gruntów i budynków, w terminie 30 dni licząc od dnia powstania tych zmian. Obowiązek ten nie dotyczy zmian danych objętych ewidencją gruntów i budynków, wynikających z decyzji właściwych organów (ustęp 2).
Na tle wskazanych unormowań w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego od lat ugruntowane jest stanowisko, że zapisy w ewidencji mają wyłącznie charakter techniczno-deklaratoryjny, a dokonywane zmiany nie mogą rozstrzygać o prawie własności oraz przedmiocie własności ( tak NSA w wyroku z dnia 14.11.1996r. sygn. USA 1824/95 - nie publ.). Z kolei w wyroku z dnia 17.02.1993r. sygn. II SA 1155/92 (ONSA Nr 2 z 1994r. poz. 61) stwierdzone zostało, że decyzja w przedmiocie wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów nie może rozstrzygać żadnej kwestii spornej związanej z ustaleniem tytułu własności. W podobny sposób wypowiedział się NSA w wyroku z dnia 23 stycznia 1998 r. sygn. II SA 1283/97 (Wokanda 1998/9 str. 40) stwierdzając, iż wpis do ewidencji gruntów i budynków stanowi potwierdzenie istniejącego stanu prawnego nieruchomości. Postępowanie o zmianę treści wpisu nie służy samodzielnemu dokonywaniu zmian prawnych w tym zakresie. Zatem konkluzja jest taka, że ewidencja gruntów to jedynie zbiór informacji o gruntach i budynkach, ich właścicielach oraz osobach fizycznych lub prawnych władających tymi gruntami i budynkami.
Przenosząc przedstawione regulacje na występujący w sprawie stan faktyczny podkreślić należy, że w dacie orzekania przez organy obu instancji znany był fakt urządzenia dwóch ksiąg wieczystych dla działki nr 748, a co więcej - w dziale III w obu księgach wpisane było stosowne ostrzeżenie. Okoliczność ta ma ten skutek, że załączony do wniosku J. G. wypis z Kw nr 28785 właśnie o ostrzeżenie uległ dezaktualizacji. Wobec tego dokonywanie zmian w ewidencji nie było możliwe.
Zgodzić się w tym miejscu należy z organem odwoławczym, który wskazuje na uchwałę Sądu Najwyższego - Izba Cywilna z dnia 29 lutego 1996r. sygn. III CZP 16/96 (OSNC 1996/5 poz. 73) gdzie stwierdzone zostało: w sytuacji, gdy ta sama, oznaczona ewidencyjnie działka, objęta jest dwiema księgami wieczystymi, w których ujawnieni są różni właściciele, dopuszczalne jest powództwo o uzgodnienie stanu prawnego ujawnionego w jednej z tych ksiąg z rzeczywistym stanem prawnym (art. 10 ustawy z dnia 6 lipca 1982r. o księgach wieczystych i hipotece - Dz. U. 1982 r. Nr 19 poz. 147 ze zm.). Wobec tego dla dokonania zmiany istniejącego wpisu w ewidencji gruntów należy najpierw wykorzystać tryb postępowania przed sądem powszechnym, a rozstrzygnięcie sądu w tym względzie będzie stanowiło podstawę wprowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów.
Z tych przyczyn Sąd orzekł jak w wyroku, o oparciu o art. 145 § pkt 1 lit. a, c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Orzeczenie zamieszczone w punkcie II wyroku uzasadnia art.152 P.p.s.a.