II Cz 988/13
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Okręgowy oddalił zażalenie wierzyciela na postanowienie sądu rejonowego odmawiające nadania klauzuli wykonalności z powodu nieprawidłowego poświadczenia podpisów na umowie przelewu wierzytelności.
Sąd Rejonowy odmówił nadania klauzuli wykonalności na rzecz następcy wierzyciela, uznając, że dokumenty potwierdzające przejście wierzytelności (umowa przelewu i aneksy) nie spełniają wymogów formalnych, w szczególności w zakresie poświadczenia podpisów przez notariusza. Sąd Okręgowy, rozpoznając zażalenie, potwierdził stanowisko sądu pierwszej instancji, podkreślając, że notariusz musi poświadczyć własnoręczność podpisu złożonego w jego obecności lub, w przypadku podpisów złożonych wcześniej, osoba podpisująca musi uznać je za własnoręczne w obecności notariusza, co powinno zostać odnotowane. Sąd uznał, że przedstawione przez wierzyciela dokumenty nie spełniały tych wymogów, a próba ponownego podpisania umowy w obecności notariusza nie jest zgodna z prawem.
Sprawa dotyczyła wniosku o nadanie klauzuli wykonalności na rzecz następcy wierzyciela, spółki z o.o., na podstawie nakazu zapłaty wydanego w 2007 roku. Sąd Rejonowy w Kaliszu odmówił nadania klauzuli, ponieważ wierzyciel przedłożył jedynie kserokopie umowy przelewu wierzytelności i aneksów, wraz z kserokopiami notarialnych poświadczeń podpisów. Sąd Rejonowy uznał, że dokumenty te nie spełniają wymogów art. 788 § 1 k.p.c., który wymaga wykazania przejścia uprawnień dokumentem urzędowym lub prywatnym z podpisem urzędowo poświadczonym. Sąd wskazał, że przedłożone dokumenty nie są dokumentami urzędowymi, a podpisy na dokumentach prywatnych muszą być urzędowo poświadczone. Problem polegał na tym, że notariusz poświadczył podpisy na dokumentach, które zostały podpisane wcześniej, a nie w jego obecności, co naruszało przepisy Prawa o notariacie. Wierzyciel złożył zażalenie, zarzucając błędną wykładnię i zastosowanie art. 788 § 1 k.p.c. Sąd Okręgowy w Kaliszu oddalił zażalenie. Sąd Okręgowy wyjaśnił, że zgodnie z art. 88 Prawa o notariacie, podpisy na dokumentach poświadczanych przez notariusza składane są w jego obecności, lub jeśli zostały złożone wcześniej, osoba podpisująca musi uznać je za własnoręczne w obecności notariusza, co powinno zostać odnotowane. Sąd uznał, że próba ponownego podpisania umowy w obecności notariusza w celu uzyskania poświadczenia nie jest zgodna z prawem i prowadziłaby do ominięcia przepisów. W związku z tym, przedłożone dokumenty nie mogły stanowić podstawy do nadania klauzuli wykonalności, a zażalenie wierzyciela nie zasługiwało na uwzględnienie.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli podpisy nie zostały złożone w obecności notariusza lub nie zostały uznane za własnoręczne w jego obecności z odpowiednim zaznaczeniem.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że przedłożone dokumenty nie spełniają wymogów art. 788 § 1 k.p.c., ponieważ notarialne poświadczenie podpisów na dokumentach prywatnych wymaga, aby podpisy zostały złożone w obecności notariusza lub aby osoba podpisująca uznała je za własnoręczne w jego obecności, co musi być odnotowane. Próba ponownego podpisania umowy w obecności notariusza w celu uzyskania poświadczenia jest niedopuszczalna.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalić zażalenie
Strona wygrywająca
wierzyciel (...) Spółka z o.o. z siedzibą w S. (w sensie utrzymania w mocy postanowienia sądu rejonowego)
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| (...) Spółka z o.o. | spółka | wierzyciel |
| P. M. | osoba_fizyczna | uczestnik |
| (...) Kasa (...) im. Z. C. | instytucja | pierwotny wierzyciel |
| (...) S.a. r.l. | spółka | cedent |
Przepisy (8)
Główne
k.p.c. art. 788 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Przejście uprawnień musi być wykazane dokumentem urzędowym lub prywatnym z podpisem urzędowo poświadczonym. Podpis na dokumencie prywatnym musi być urzędowo poświadczony przez powołane do tego podmioty.
Prawo o notariacie art. 88
Ustawa - Prawo o notariacie
Podpisy na aktach notarialnych i poświadczonych dokumentach są składane w obecności notariusza. Jeżeli podpis na poświadczonym dokumencie był złożony nie w obecności notariusza, osoba, która podpisała, powinna uznać przed notariuszem złożony podpis za własnoręczny, co notariusz zaznacza w dokumencie.
Pomocnicze
k.p.c. art. 244
Kodeks postępowania cywilnego
Określa, co jest dokumentem urzędowym.
k.p.c. art. 245
Kodeks postępowania cywilnego
Dokumenty prywatne stanowią dowód tego, że osoba, która je podpisała, złożyła oświadczenie zawarte w dokumencie.
Prawo o notariacie art. 79 § pkt 1
Ustawa - Prawo o notariacie
Jedna z czynności wykonywanych przez notariusza to sporządzanie poświadczeń.
k.p.c. art. 385
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do oddalenia apelacji/zażalenia.
k.p.c. art. 397 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Przepisy o apelacji stosuje się odpowiednio do zażalenia.
k.p.c. art. 13 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Przepisy dotyczące postępowań sądowych stosuje się odpowiednio do innych czynności sądowych.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Przedłożone dokumenty (umowa przelewu, aneksy) nie spełniają wymogów art. 788 § 1 k.p.c. z uwagi na wadliwe poświadczenie podpisów przez notariusza. Notarialne poświadczenie podpisów na dokumentach prywatnych wymaga, aby podpisy zostały złożone w obecności notariusza lub uznane za własnoręczne w jego obecności, co musi być odnotowane. Ponowne podpisywanie umowy w obecności notariusza w celu uzyskania poświadczenia jest niedopuszczalne i narusza przepisy Prawa o notariacie.
Odrzucone argumenty
Zarzut naruszenia art. 788 § 1 k.p.c. przez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie. Twierdzenie, że wierzyciel wykazał przejście uprawnień dokumentem prywatnym z podpisem notarialnie poświadczonym, mimo że podpisy zostały złożone w obecności notariusza (co zostało zakwestionowane).
Godne uwagi sformułowania
Podpis pod dokumentem prywatnym, aby mógł rodzić skutki wynikające z art. 788 § 1 k.p.c. musi zostać urzędowo poświadczony przez powołane do tego podmioty. W myśl art. 79 pkt 1 ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. Prawo o notariacie (...), jedną z czynności wykonywanych przez notariusza jest sporządzanie poświadczeń. Podpisy na poświadczonych dokumentach składane są w obecności notariusza. Jeżeli podpis na poświadczonym dokumencie był złożony nie w obecności notariusza, osoba która podpisała, powinna uznać przed notariuszem złożony podpis za własnoręczny. Okoliczność tę notariusz zaznacza w sporządzonym dokumencie (art. 88 ustawy). W ocenie Sądu Okręgowego nie ma żadnych podstaw dla przyjęcia, iż zdanie pierwsze art. 88 ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. Prawo o notariacie ma zastosowanie do umów już wcześniej podpisanych bez obecności notariusza.
Skład orzekający
Wojciech Vogt
przewodniczący
Barbara Mokras
sędzia-sprawozdawca
Janusz Roszewski
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Wykazanie prawidłowości lub wadliwości poświadczenia podpisów przez notariusza w kontekście nadania klauzuli wykonalności na rzecz następcy prawnego wierzyciela."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wadliwego poświadczenia podpisów na dokumentach prywatnych, które miały wykazać przejście wierzytelności.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa ilustruje istotne niuanse proceduralne związane z nadawaniem klauzuli wykonalności i wymogami formalnymi dokumentów, co jest kluczowe dla praktyków prawa egzekucyjnego.
“Kluczowe poświadczenie podpisu: jak błąd notarialny może zablokować klauzulę wykonalności?”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySygn. akt II Cz 988/13 POSTANOWIENIE K. , dnia 20 grudnia 2013 r. Sąd Okręgowy w Kaliszu, II Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie następującym: Przewodniczący: S.S.O. Wojciech Vogt Sędziowie : S.S.O. Barbara Mokras – spr. S.S.O. Janusz Roszewski po rozpoznaniu w dniu 20 grudnia 2013 r. w Kaliszu na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku wierzyciela (...) Spółka z o.o. z siedzibą w S. z udziałem P. M. o nadanie klauzuli wykonalności na rzecz następcy wierzyciela w przedmiocie zażalenia wierzyciela (...) Spółka z o.o. z siedzibą w S. na postanowienie Sądu Rejonowego w Kaliszu z dnia 29 listopada 2013 r., sygn. akt I Co 3861/13 postanawia: oddalić zażalenie Sygn. akt II Cz 988/13 UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 29 listopada 2013 r. Sąd Rejonowy w Kaliszu nie znalazł podstaw do nadania klauzuli wykonalności nakazowi zapłaty wydanemu przez Sąd Rejonowy w Kaliszu w dniu 29 listopada 2007 r. w sprawie sygn. akt VII Nc 3751/07 oddalając wniosek (...) Spółka z o.o. z siedzibą w S. . W uzasadnieniu ustalił, że do wniosku wnioskodawca załączył kserokopię umowy przelewu wierzytelności z dnia 4 czerwca 2012 r. zawartą pomiędzy pierwotnym wierzycielem (...) Kasą (...) im. Z. C. z siedzibą w L. a (...) S.a. r.l. z siedzibą w L. wraz z kserokopią aneksu nr (...) z dnia 25 stycznia 2013 r. Dołączono także kserokopię umowy z dnia 4 czerwca 2012 r. dotyczącą obsługi wierzytelności 21B wraz z kserokopią aneksu nr (...) z dnia 25 stycznia 2013 r. zawartymi pomiędzy (...) S.a. r.l. w L. a (...) Spółka z o.o. z siedzibą w S. . Ponadto w aktach sprawy znajdują się dołączone do każdego z wymienionych dokumentów kserokopie notarialnych poświadczeń podpisów osób działających w imieniu zawierających poszczególne umowy podmiotów oraz kserokopie notarialnych poświadczeń zgodności z oryginałem poszczególnych kserokopii dokumentów. Wszystkie przedłożone kserokopie dokumentów zostały poświadczone za zgodność z oryginałem przez fachowego pełnomocnika działającego w sprawie. Rozstrzygając w przedmiocie wniosku o nadanie klauzuli wykonalności Sąd Rejonowy powołał przepis art. 788 § 1 k.p.c. zauważając, że przejście uprawnień musi być wykazane dokumentem urzędowym lub prywatnym z podpisem notarialnie poświadczonym. Co jest dokumentem urzędowym określa art. 244 k.p.c. a przedłożone w sprawie dokumenty mające potwierdzić przejście uprawnień na nowego wierzyciela nie są dokumentami urzędowymi w rozumieniu tego przepisu. Sąd Rejonowy wskazał nadto, że dokumenty prywatne stanowią dowód tego, że osoba która go podpisała złożyła oświadczenie zawarte w dokumencie ( art. 245 k.p.c. ). Podpis pod dokumentem prywatnym, aby mógł rodzić skutki wynikające z art. 788 k.p.c. musi zostać urzędowo poświadczony przez powołane do tego podmioty. Przedłożone przez wnioskodawcę dokumenty nie mogą stanowić podstawy nadania klauzuli wykonalności zgodnie z żądaniem wniosku. Umowy przelewu wierzytelności, których kserokopie przedłożył wnioskodawca zawierane były w dniu 4 czerwca 2012 r., aneksy do nich podpisano w dniu 25 stycznia 2013 r., natomiast notarialne poświadczenia podpisów pod powyższymi dokumentami miało miejsce 31 stycznia 2013 r. i 25 lutego 2013r. Zatem podpisy stron pod powyższymi dokumentami nie były faktycznie składane w obecności notariusza. W myśl art. 79 pkt 1 ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. Prawo o notariacie (Dz.U. z 2008r., Nr 189, poz. 1158 ze zm.), jedną z czynności wykonywanych przez notariusza jest sporządzanie poświadczeń. Podpisy na poświadczonych dokumentach składane są w obecności notariusza. Jeżeli podpis na poświadczonym dokumencie był złożony nie w obecności notariusza, osoba która podpisała, powinna uznać przed notariuszem złożony podpis za własnoręczny. Okoliczność tę notariusz zaznacza w sporządzonym dokumencie (art. 88 ustawy). Tymczasem w przedmiotowej sprawie notariusz poświadczył, że podpisy pod tymi dokumentami zostały złożone w jego obecności, co w żaden sposób nie znajduje odzwierciedlenia w samych dokumentach, skoro zostały one podpisane przed poświadczeniem podpisów przez notariusza. Z tych też względów należało stwierdzić brak podstaw do uwzględnienia wniosku. Zażalenie od tego rozstrzygnięcia złożył wierzyciel zarzucając naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 788 § 1 k.p.c. przez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie w przedmiotowej sprawie, a w konsekwencji odmowę nadania klauzuli wykonalności z przejściem uprawnień mimo spełnienia przesłanek opisanych w tym przepisie. W oparciu o ten zarzut wniósł o zmianę postanowienia przez uwzględnienie wniosku o nadanie tytułowi egzekucyjnemu klauzuli wykonalności z przejściem uprawnień i zasądzenie kosztów. Sąd Okręgowy zważył, co następuje : Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie Zgodnie z art. 96 ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. Prawo o notariacie (Dz.U. z 2008 r., Nr 189, poz. 1158 ze. zm.) notariusz poświadcza między innymi własnoręczność podpisu. Zgodnie natomiast z art. 88 cytowanej ustawy podpisy na aktach notarialnych i poświadczonych dokumentach są składane w obecności notariusza. Jeżeli podpis na poświadczonym dokumencie był złożony nie w obecności notariusza, osoba, która podpisała powinna uznać przed notariuszem złożony podpis za własnoręczny. Okoliczność tę notariusz zaznaczy w sporządzonym dokumencie. Wnioskodawca w zażaleniu wskazuje, że w niniejszej sprawie stawający u notariusza ponownie podpisali podpisane przez nich wcześniej umowy przelewu wierzytelności i dotyczące obsługi wierzytelności a także aneksy do tych umów, a notariusz potwierdził własnoręczność tych podpisów. Twierdzi więc, że w niniejszej sprawie notariusz poświadczył własnoręczność złożonych w jego obecności podpisów. Z tej przyczyny w ocenie skarżącego w niniejszej sprawie wykazano przejście uprawnień w rozumieniu art. 788 § 1 k.p.c. dokumentem prywatnym z podpisem notarialnie poświadczonym. Powyższe twierdzenia nie znajdują oparcia w obowiązujących przepisach prawa. Wskazać trzeba, że przepis art. 88 ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. Prawo o notariacie nie przewiduje możliwości ponownego podpisania umowy w obecności notariusza. Wbrew twierdzeniom skarżącego również żaden inny przepis prawa nie przewiduje możliwości dwukrotnego podpisywania tej samej umowy. W art. 88 ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. Prawo o notariacie wskazano jasno dwie i tylko dwie sytuacje. Pierwszą, gdy podpis pod umową składany jest w obecności notariusza, a drugi gdy umowa została podpisana wcześniej. Wówczas osoba, która ją podpisała, powinna uznać przed notariuszem złożony podpis za własnoręczny. Okoliczność tę notariusz winien zaznaczyć w sporządzonym dokumencie. W ocenie Sądu Okręgowego nie ma żadnych podstaw dla przyjęcia, iż zdanie pierwsze art. 88 ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. Prawo o notariacie ma zastosowanie do umów już wcześniej podpisanych bez obecności notariusza. Skoro z twierdzeń wnioskodawcy i dokumentów znajdujących się w aktach sprawy wynika, że umowy i aneksy zostały podpisane wcześniej obowiązkiem stawających przed notariuszem było uznanie znajdujących się na umowie podpisów za własnoręczne, co notariusz winien zaznaczyć w sporządzonym dokumencie. Przepisy nie przewidują żadnej innej możliwości poświadczenia podpisów, a uznanie za słuszne twierdzeń skarżącego prowadziłoby w istocie do ominięcia przepisów i stworzenia nowych zasad poświadczania podpisów, nie znajdujących oparcia w przepisach prawa. Trafnie więc Sąd Rejonowy uznał, że przedłożony dokument prywatny nie zawiera podpisów urzędowo poświadczonych. Twierdzenia skarżącego są bowiem zupełnie dowolne i sprzeczne z obowiązującymi przepisami. Sąd Rejonowy trafnie więc przyjął, że nie ma podstaw do nadania klauzuli wykonalności wobec nie spełnienia przesłanek wymaganych przez art. 788 § 1 k.p.c. Faktu tego nie zmienia szereg przeciwnych orzeczeń cytowanych przez skarżącego w zażaleniu albowiem nie wiążą one Sądu w niniejszej sprawie. Mając na uwadze powyższe okoliczności należało zgodnie z art. 385 w zw. z art. 397 § 2 k.p.c. i art. 13 § 2 k.p.c. orzec jak w sentencji.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI