II CZ 94/15

Sąd Najwyższy2016-01-29
SNCywilnepostępowanie cywilneWysokanajwyższy
przekształcenie przedsiębiorcyspółka z o.o.apelacjalegitymacja procesowasukcesja prawnakodeks spółek handlowychkodeks postępowania cywilnegosąd najwyższy

Sąd Najwyższy oddalił zażalenie spółki E. na postanowienie o odrzuceniu apelacji, uznając, że spółka przekształcona z przedsiębiorcy jednoosobowego nie wstępuje automatycznie w prawa i obowiązki strony w toku postępowania bez zgody drugiej strony.

Sąd Okręgowy odrzucił apelację spółki E. od wyroku Sądu Rejonowego, uznając ją za wniesioną przez osobę nieuprawnioną, ponieważ spółka przekształciła się z jednoosobowego przedsiębiorcy M. B. po wydaniu wyroku przez sąd pierwszej instancji. Sąd Najwyższy oddalił zażalenie spółki E., potwierdzając, że przekształcenie przedsiębiorcy jednoosobowego w spółkę kapitałową nie skutkuje sukcesją prawną w toku postępowania bez zgody strony przeciwnej.

Sprawa dotyczy zażalenia spółki E. na postanowienie Sądu Okręgowego, który odrzucił apelację tej spółki od wyroku Sądu Rejonowego. Sąd Okręgowy uznał apelację za niedopuszczalną, ponieważ została wniesiona przez osobę nieuprawnioną – spółkę E., która przekształciła się z jednoosobowego przedsiębiorcy M. B. po wydaniu wyroku przez sąd pierwszej instancji. Sąd Okręgowy wskazał, że przekształcenie formy działalności nie powoduje automatycznego wstąpienia spółki w prawa i obowiązki strony w toku postępowania, zwłaszcza jeśli nie uzyskała na to zgody strony przeciwnej przed wydaniem wyroku. Sąd Najwyższy, rozpoznając zażalenie, odwołał się do przepisów Kodeksu spółek handlowych dotyczących przekształcenia przedsiębiorcy jednoosobowego w spółkę kapitałową. Podkreślił, że skutkiem takiego przekształcenia jest zmiana formy prowadzenia przedsiębiorstwa, a nie sukcesja generalna. Spółka przekształcona wstępuje w prawa i obowiązki związane z działalnością gospodarczą, ale nie jest to następstwo prawne o charakterze ogólnym. Sąd Najwyższy zgodził się z Sądem Okręgowym, że spółka przekształcona może wejść w toku sprawy w miejsce przekształcanego podmiotu, ale wymaga to zezwolenia strony przeciwnej, które nie zostało wyrażone przed wydaniem wyroku przez sąd pierwszej instancji. Oświadczenie powoda złożone po wniesieniu apelacji przez skarżącego nie miało wpływu na ocenę jej dopuszczalności. Sąd Najwyższy potwierdził, że legitymacja do wniesienia apelacji przysługuje tylko stronie, której dotyczy wyrok. W związku z tym zażalenie zostało oddalone, a spółce E. zasądzono koszty postępowania zażaleniowego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, spółka przekształcona może wejść w toku sprawy w miejsce przekształcanego podmiotu, ale konieczne jest na to zezwolenie strony przeciwnej, które nie zostało wyrażone przed wydaniem wyroku przez sąd pierwszej instancji.

Uzasadnienie

Przekształcenie przedsiębiorcy jednoosobowego w spółkę kapitałową nie jest sukcesją generalną, a jedynie sukcesją singularis w zakresie praw i obowiązków związanych z działalnością gospodarczą. Wstąpienie spółki w miejsce strony w toku postępowania wymaga zgody strony przeciwnej.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalenie zażalenia

Strona wygrywająca

powód

Strony

NazwaTypRola
"E." Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w P.spółkaskarżący
M. B.osoba_fizycznapozwanego
E. Sp. z o.o.spółkapowód

Przepisy (10)

Główne

k.p.c. art. 373

Kodeks postępowania cywilnego

Podstawa do odrzucenia apelacji jako niedopuszczalnej.

k.s.h. art. 551 § § 5

Kodeks spółek handlowych

Reguluje przekształcenie przedsiębiorcy jednoosobowego w jednoosobową spółkę kapitałową.

k.p.c. art. 398 § 14

Kodeks postępowania cywilnego

Podstawa do oddalenia zażalenia.

k.p.c. art. 98 § § 1 i 3

Kodeks postępowania cywilnego

Podstawa do orzekania o kosztach postępowania.

Pomocnicze

k.p.c. art. 370

Kodeks postępowania cywilnego

W związku z art. 373 k.p.c. - odrzucenie apelacji.

k.s.h. art. 584 § 2 § 1

Kodeks spółek handlowych

Określa zakres wstąpienia spółki przekształconej w prawa i obowiązki przedsiębiorcy jednoosobowego.

k.p.c. art. 192 § pkt 3

Kodeks postępowania cywilnego

Dotyczy sukcesji singularis w postępowaniu cywilnym.

k.p.c. art. 394 § 1 § 1 i 3

Kodeks postępowania cywilnego

Dotyczy zażalenia na postanowienia sądu pierwszej instancji.

k.p.c. art. 391 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Dotyczy postępowania zażaleniowego.

k.p.c. art. 398 § 21

Kodeks postępowania cywilnego

Dotyczy kosztów w postępowaniu kasacyjnym.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Przekształcenie przedsiębiorcy jednoosobowego w spółkę kapitałową nie skutkuje sukcesją prawną w toku postępowania bez zgody strony przeciwnej. Legitymacja do wniesienia apelacji przysługuje tylko stronie, której dotyczy wyrok.

Odrzucone argumenty

Spółka przekształcona wstępuje automatycznie w prawa i obowiązki strony w toku postępowania. Zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem art. 373 k.p.c., z uwagi na odrzucenie apelacji już po przeprowadzeniu rozprawy i jej zamknięciu.

Godne uwagi sformułowania

Nie mamy tu więc do czynienia z sukcesją generalna, czy pełną kontynuacją podmiotu przekształcanego w inną postać prawną, które sytuowałyby spółkę przekształconą w sytuacji następcy prawnego jednoosobowego przedsiębiorcy. Ograniczony zakres kontynuacji wynikający z art. 584 2 § 1 k.s.h. oznacza wstąpienie utworzonej spółki w prawa i obowiązki związane z działalnością gospodarczą prowadzoną przez jednoosobowego przedsiębiorcę, które nie skutkuje następstwem prawnym o charakterze ogólnym, a ma jedynie charakter successio singularis w rozumieniu art. 192 pkt 3 k.p.c. Legitymacja do wniesienia apelacji od wyroku przysługuje tylko stronie, której dotyczy wyrok przez co należy rozumieć, że zawiera on rozstrzygnięcie o żądaniu, z którym strona wystąpiła jako powód, lub przeciwko której, jako pozwanemu zostało ono skierowane.

Skład orzekający

Marta Romańska

przewodniczący

Iwona Koper

sprawozdawca

Hubert Wrzeszcz

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalenie zasad sukcesji prawnej spółki przekształconej w toku postępowania cywilnego oraz legitymacji procesowej stron w przypadku przekształcenia podmiotu w trakcie sprawy."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji przekształcenia przedsiębiorcy jednoosobowego w spółkę kapitałową i jego skutków procesowych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa wyjaśnia istotne kwestie proceduralne związane z przekształceniem przedsiębiorcy w spółkę, co jest częstym zjawiskiem w obrocie gospodarczym i ma praktyczne znaczenie dla prawników.

Przekształcasz firmę? Uważaj, jak wchodzisz do gry w toczącym się procesie!

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt II CZ 94/15
POSTANOWIENIE
Dnia 29 stycznia 2016 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Marta Romańska (przewodniczący)
‎
SSN Iwona Koper (sprawozdawca)
‎
SSN Hubert Wrzeszcz
w sprawie z powództwa "E." Spółki z ograniczoną
odpowiedzialnością w P.
‎
przeciwko M. B.
‎
o zapłatę,
‎
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej
w dniu 29 stycznia 2016 r.,
‎
zażalenia "E." Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością
w P.
na postanowienie Sądu Okręgowego w P.
‎
z dnia 9 kwietnia 2015 r.,
oddala zażalenie i zasądza od skarżącego na rzecz strony powodowej kwotę 2700 (dwa tysiące siedemset) zł tytułem kosztów postępowania zażaleniowego.
UZASADNIENIE
Postanowieniem z dnia 9 kwietnia 2015 r. Sąd Okręgowy w P. odrzucił na podstawie art. 373 k.p.c. w związku z art. 370 k.p.c. apelację E. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością od wyroku Sądu Rejonowego w P. z dnia 30 września 2014 r.
;
jako niedopuszczalną z powodu wniesienia przez nieuprawnioną osobę. Sąd w  uzasadnieniu postanowienia wskazał, że wyrok ten zapadł w sprawie toczącej się z powództwa E. Sp. z o.o. przeciwko pozwanemu M. B. i przed jego wydaniem nie doszło do przekształcenia podmiotowego po stronie pozwanej. Skarżący, który nie wstąpił do sprawy w miejsce dotychczasowego pozwanego nie jest uprawniony do zaskarżenia wyroku Sądu Rejonowego.
W zażaleniu na to postanowienie E. Sp. z o.o. wniósł o uchylenie
zaskarżonego postanowienia w całości i obciążenie powoda kosztami postępowania zażaleniowego. Podniósł, że pozwany M. B., jako jednoosobowy przedsiębiorca wykonujący we własnym imieniu działalność gospodarczą, dokonał przekształcenia formy prowadzonej działalności w  jednoosobową spółkę kapitałową w myśl przepisu art. 551 § 5 k.s.h., o czym poinformował Sąd pierwszej instancji. W następstwie tego od daty zawiadomienia Sądu o dokonanym przekształceniu w dalszym toku postępowania pozwany winien być oznaczany jako E. Sp. z o.o. Skarżący zarzucił, że zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem art. 373 k.p.c., z uwagi na odrzucenie apelacji już po przeprowadzeniu rozprawy i jej zamknięciu.
W odpowiedzi na zażalenie powód wniósł o oddalenie zażalenia w całości oraz zasądzenie od E. Sp. z o.o. kosztów postępowania zażaleniowego.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 551 § 5 k.s.h. przedsiębiorca będący osobą fizyczną wykonującą we własnym imieniu działalność gospodarczą w rozumieniu ustawy z  dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2013 r. poz. 672, 675 i 983) - (przedsiębiorca przekształcany) może przekształcić formę prowadzonej działalności w jednoosobową spółkę kapitałową (spółkę przekształconą).
Skutkiem przekształcenia przedsiębiorcy jednoosobowego w spółkę z  ograniczona odpowiedzialnością przekształceniu ulega nie sam podmiot lecz przedmiot jego działalności tj. prowadzone przez niego przedsiębiorstwo. Po  przekształceniu przestaje istnieć jedynie jako przedsiębiorca lecz istnieje nadal jako podmiot prawa. Nie staje się też nowym - przekształconym podmiotem lecz jest jedynym wspólnikiem spółki. Nie mamy tu więc do czynienia z sukcesją generalna, czy pełną kontynuacją podmiotu przekształcanego w inną postać prawną, które sytuowałyby spółkę przekształconą w sytuacji następcy prawnego jednoosobowego przedsiębiorcy. Ograniczony zakres kontynuacji wynikający z art. 584
2
§ 1 k.s.h. oznacza wstąpienie utworzonej spółki w prawa i obowiązki związane z działalnością gospodarczą prowadzoną przez jednoosobowego przedsiębiorcę, które nie skutkuje następstwem prawnym o charakterze ogólnym, a ma jedynie charakter
successio singularis
w rozumieniu art. 192 pkt 3 k.p.c.
Kierując się tym trafnie Sąd Okręgowy uznał, że przekształcona spółka może wejść w toku sprawy w miejsce przekształcanego podmiotu, jednak konieczne jest na to zezwolenie strony przeciwnej, które w postępowaniu przed wydaniem wyroku przez sąd pierwszej instancji, a wiec ze skutkiem dla możliwości jego zaskarżenia przez skarżącego, nie zostało wyrażone. Oświadczenie takie zostało natomiast złożone przez powoda po wniesieniu apelacji przez skrżącego    i pozostaje bez wpływu na ocenę jej dopuszczalności.
Legitymacja do wniesienia apelacji od wyroku przysługuje tylko stronie, której dotyczy wyrok przez co należy rozumieć, że zawiera on rozstrzygnięcie o  żądaniu, z którym strona wystąpiła jako powód, lub przeciwko której, jako pozwanemu zostało ono skierowane (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z  dnia 5 września 1997 r., III CKN 152/97, nie publ.).
W przedstawionym stanie rzeczy wniesiona przez skarżącego apelacja zasadnie została uznana za niedopuszczalną, co skutkowało jej odrzuceniem przez Sąd Okręgowy.
Z tych przyczyn Sąd Najwyższy stosownie do art. 398
14
w zw. z art. 394
1
§ 1 i 3 k.p.c. oddalił zażalenie oraz na podstawie art. 98 § 1 i 3 w zw. z art. 391 § 1 i art. 398
21
k.p.c. orzekł o kosztach postępowania zażaleniowego stosownie do jego wyniku.
kc

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI