II CZ 94/15

Sąd Najwyższy2016-01-29
SAOSCywilnepostępowanie cywilneWysokanajwyższy
apelacjazażalenieprzekształcenie przedsiębiorcyspółka z o.o.sukcesja prawnalegitymacja procesowakoszty postępowania

Sąd Najwyższy oddalił zażalenie na postanowienie o odrzuceniu apelacji, uznając, że przekształcona spółka nie wstępuje automatycznie w prawa strony w postępowaniu bez zgody przeciwnika procesowego.

Sąd Okręgowy odrzucił apelację spółki E. z o.o. od wyroku Sądu Rejonowego, uznając ją za wniesioną przez osobę nieuprawnioną. Spółka twierdziła, że przedsiębiorca jednoosobowy, którego działalność przekształciła, wstąpił w jego prawa. Sąd Najwyższy oddalił zażalenie, wyjaśniając, że przekształcenie przedsiębiorcy jednoosobowego w spółkę kapitałową nie jest sukcesją generalną, a spółka może wejść w prawa strony tylko za zgodą przeciwnika procesowego, która nie została wyrażona przed wydaniem wyroku przez sąd pierwszej instancji.

Sprawa dotyczyła zażalenia wniesionego przez "E." Spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością w P. na postanowienie Sądu Okręgowego w P., który odrzucił apelację tej spółki od wyroku Sądu Rejonowego w P. Sąd Okręgowy uznał apelację za niedopuszczalną, ponieważ została wniesiona przez osobę nieuprawnioną. Uzasadnienie opierało się na fakcie, że wyrok zapadł w sprawie z powództwa E. Sp. z o.o. przeciwko M. B., a przed wydaniem wyroku nie doszło do przekształcenia podmiotowego po stronie pozwanej. Skarżąca spółka argumentowała, że pozwany M. B., jako jednoosobowy przedsiębiorca, przekształcił swoją działalność w jednoosobową spółkę kapitałową zgodnie z art. 551 § 5 k.s.h., o czym poinformował sąd. W związku z tym, od daty zawiadomienia, pozwany powinien być oznaczany jako E. Sp. z o.o. Spółka zarzuciła również naruszenie art. 373 k.p.c. Sąd Najwyższy, rozpatrując zażalenie, odwołał się do art. 551 § 5 k.s.h., wyjaśniając, że skutkiem przekształcenia przedsiębiorcy jednoosobowego w spółkę kapitałową nie jest sukcesja generalna, a jedynie successio singularis w zakresie praw i obowiązków związanych z działalnością gospodarczą. Podkreślono, że spółka przekształcona może wejść w toku sprawy w miejsce przekształcanego podmiotu, ale wymaga to zezwolenia strony przeciwnej. Ponieważ takie zezwolenie nie zostało wyrażone przed wydaniem wyroku przez sąd pierwszej instancji, apelacja została zasadnie uznana za niedopuszczalną. Sąd Najwyższy oddalił zażalenie i orzekł o kosztach postępowania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, spółka przekształcona może wejść w toku sprawy w miejsce przekształcanego podmiotu, ale wymaga to zezwolenia strony przeciwnej, które nie zostało wyrażone przed wydaniem wyroku przez sąd pierwszej instancji.

Uzasadnienie

Przekształcenie przedsiębiorcy jednoosobowego w spółkę kapitałową nie jest sukcesją generalną, a jedynie successio singularis w zakresie praw i obowiązków związanych z działalnością gospodarczą. Legitymacja do wniesienia apelacji przysługuje tylko stronie, której dotyczy wyrok, a wstąpienie w prawa strony wymaga zgody przeciwnika procesowego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddala zażalenie

Strona wygrywająca

"E." Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w P.

Strony

NazwaTypRola
"E." Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w P.spółkaskarżący
M. B.osoba_fizycznapozwany
E. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnościąspółkastrona powodowa

Przepisy (11)

Główne

k.p.c. art. 373

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 370

Kodeks postępowania cywilnego

k.s.h. art. 551 § § 5

Kodeks spółek handlowych

k.p.c. art. 398^14

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 394^1 § § 1 i 3

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 98 § § 1 i 3

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 391 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 398^21

Kodeks postępowania cywilnego

Pomocnicze

k.s.h. art. 584^2 § § 1

Kodeks spółek handlowych

Ograniczony zakres kontynuacji wynikający z przepisu oznacza wstąpienie utworzonej spółki w prawa i obowiązki związane z działalnością gospodarczą prowadzoną przez jednoosobowego przedsiębiorcę, które nie skutkuje następstwem prawnym o charakterze ogólnym.

k.p.c. art. 192 § pkt 3

Kodeks postępowania cywilnego

u.s.d.g.

Ustawa o swobodzie działalności gospodarczej

Argumenty

Skuteczne argumenty

Przekształcenie przedsiębiorcy jednoosobowego w spółkę kapitałową nie skutkuje sukcesją generalną. Wstąpienie spółki przekształconej w prawa strony w postępowaniu wymaga zezwolenia strony przeciwnej. Zgoda strony przeciwnej na wstąpienie spółki w prawa strony musi być wyrażona przed wydaniem wyroku przez sąd pierwszej instancji, aby umożliwić zaskarżenie.

Odrzucone argumenty

Przekształcenie przedsiębiorcy jednoosobowego w spółkę kapitałową jest sukcesją generalną, a spółka automatycznie wstępuje w prawa strony. Zawiadomienie sądu o przekształceniu jest wystarczające do uznania spółki za stronę postępowania.

Godne uwagi sformułowania

Nie mamy tu więc do czynienia z sukcesją generalna, czy pełną kontynuacją podmiotu przekształcanego w inną postać prawną, które sytuowałyby spółkę przekształconą w sytuacji następcy prawnego jednoosobowego przedsiębiorcy. Ograniczony zakres kontynuacji wynikający z art. 584^2 § 1 k.s.h. oznacza wstąpienie utworzonej spółki w prawa i obowiązki związane z działalnością gospodarczą prowadzoną przez jednoosobowego przedsiębiorcę, które nie skutkuje następstwem prawnym o charakterze ogólnym, a ma jedynie charakter successio singularis w rozumieniu art. 192 pkt 3 k.p.c. Legitymacja do wniesienia apelacji od wyroku przysługuje tylko stronie, której dotyczy wyrok przez co należy rozumieć, że zawiera on rozstrzygnięcie o żądaniu, z którym strona wystąpiła jako powód, lub przeciwko której, jako pozwanemu zostało ono skierowane.

Skład orzekający

Marta Romańska

przewodniczący

Iwona Koper

sprawozdawca

Hubert Wrzeszcz

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja skutków prawnych przekształcenia przedsiębiorcy jednoosobowego w spółkę kapitałową w kontekście postępowań sądowych i legitymacji procesowej."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji przekształcenia przedsiębiorcy jednoosobowego w spółkę kapitałową i wymaga analizy konkretnych okoliczności sprawy, w tym momentu wyrażenia zgody na wstąpienie w prawa strony.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa wyjaśnia kluczową kwestię sukcesji prawnej w przypadku przekształcenia firmy, co jest częstym problemem w praktyce prawniczej i biznesowej.

Przekształcasz firmę? Uważaj, bo możesz stracić prawo do odwołania!

Dane finansowe

koszty postępowania zażaleniowego: 2700 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt II CZ 94/15 POSTANOWIENIE Dnia 29 stycznia 2016 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Marta Romańska (przewodniczący) SSN Iwona Koper (sprawozdawca) SSN Hubert Wrzeszcz w sprawie z powództwa "E." Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w P. przeciwko M. B. o zapłatę, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 29 stycznia 2016 r., zażalenia "E." Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w P. na postanowienie Sądu Okręgowego w P. z dnia 9 kwietnia 2015 r., oddala zażalenie i zasądza od skarżącego na rzecz strony powodowej kwotę 2700 (dwa tysiące siedemset) zł tytułem kosztów postępowania zażaleniowego. 2 UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 9 kwietnia 2015 r. Sąd Okręgowy w P. odrzucił na podstawie art. 373 k.p.c. w związku z art. 370 k.p.c. apelację E. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością od wyroku Sądu Rejonowego w P. z dnia 30 września 2014 r.; jako niedopuszczalną z powodu wniesienia przez nieuprawnioną osobę. Sąd w uzasadnieniu postanowienia wskazał, że wyrok ten zapadł w sprawie toczącej się z powództwa E. Sp. z o.o. przeciwko pozwanemu M. B. i przed jego wydaniem nie doszło do przekształcenia podmiotowego po stronie pozwanej. Skarżący, który nie wstąpił do sprawy w miejsce dotychczasowego pozwanego nie jest uprawniony do zaskarżenia wyroku Sądu Rejonowego. W zażaleniu na to postanowienie E. Sp. z o.o. wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i obciążenie powoda kosztami postępowania zażaleniowego. Podniósł, że pozwany M. B., jako jednoosobowy przedsiębiorca wykonujący we własnym imieniu działalność gospodarczą, dokonał przekształcenia formy prowadzonej działalności w jednoosobową spółkę kapitałową w myśl przepisu art. 551 § 5 k.s.h., o czym poinformował Sąd pierwszej instancji. W następstwie tego od daty zawiadomienia Sądu o dokonanym przekształceniu w dalszym toku postępowania pozwany winien być oznaczany jako E. Sp. z o.o. Skarżący zarzucił, że zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem art. 373 k.p.c., z uwagi na odrzucenie apelacji już po przeprowadzeniu rozprawy i jej zamknięciu. W odpowiedzi na zażalenie powód wniósł o oddalenie zażalenia w całości oraz zasądzenie od E. Sp. z o.o. kosztów postępowania zażaleniowego. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zgodnie z art. 551 § 5 k.s.h. przedsiębiorca będący osobą fizyczną wykonującą we własnym imieniu działalność gospodarczą w rozumieniu ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2013 r. poz. 672, 675 i 983) - (przedsiębiorca przekształcany) może przekształcić formę prowadzonej działalności w jednoosobową spółkę kapitałową (spółkę przekształconą). Skutkiem przekształcenia przedsiębiorcy jednoosobowego w spółkę z ograniczona odpowiedzialnością przekształceniu ulega nie sam podmiot lecz 3 przedmiot jego działalności tj. prowadzone przez niego przedsiębiorstwo. Po przekształceniu przestaje istnieć jedynie jako przedsiębiorca lecz istnieje nadal jako podmiot prawa. Nie staje się też nowym - przekształconym podmiotem lecz jest jedynym wspólnikiem spółki. Nie mamy tu więc do czynienia z sukcesją generalna, czy pełną kontynuacją podmiotu przekształcanego w inną postać prawną, które sytuowałyby spółkę przekształconą w sytuacji następcy prawnego jednoosobowego przedsiębiorcy. Ograniczony zakres kontynuacji wynikający z art. 5842 § 1 k.s.h. oznacza wstąpienie utworzonej spółki w prawa i obowiązki związane z działalnością gospodarczą prowadzoną przez jednoosobowego przedsiębiorcę, które nie skutkuje następstwem prawnym o charakterze ogólnym, a ma jedynie charakter successio singularis w rozumieniu art. 192 pkt 3 k.p.c. Kierując się tym trafnie Sąd Okręgowy uznał, że przekształcona spółka może wejść w toku sprawy w miejsce przekształcanego podmiotu, jednak konieczne jest na to zezwolenie strony przeciwnej, które w postępowaniu przed wydaniem wyroku przez sąd pierwszej instancji, a wiec ze skutkiem dla możliwości jego zaskarżenia przez skarżącego, nie zostało wyrażone. Oświadczenie takie zostało natomiast złożone przez powoda po wniesieniu apelacji przez skrżącego i pozostaje bez wpływu na ocenę jej dopuszczalności. Legitymacja do wniesienia apelacji od wyroku przysługuje tylko stronie, której dotyczy wyrok przez co należy rozumieć, że zawiera on rozstrzygnięcie o żądaniu, z którym strona wystąpiła jako powód, lub przeciwko której, jako pozwanemu zostało ono skierowane (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 5 września 1997 r., III CKN 152/97, nie publ.). W przedstawionym stanie rzeczy wniesiona przez skarżącego apelacja zasadnie została uznana za niedopuszczalną, co skutkowało jej odrzuceniem przez Sąd Okręgowy. Z tych przyczyn Sąd Najwyższy stosownie do art. 39814 w zw. z art. 3941 § 1 i 3 k.p.c. oddalił zażalenie oraz na podstawie art. 98 § 1 i 3 w zw. z art. 391 § 1 i art. 39821 k.p.c. orzekł o kosztach postępowania zażaleniowego stosownie do jego wyniku. kc 4

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI