II CZ 93/12
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy zmienił postanowienie sądu apelacyjnego, nie obciążając powoda kosztami postępowania apelacyjnego i zasądzając od pozwanego zwrot kosztów postępowania zażaleniowego.
Sąd Apelacyjny zasądził od powoda M. B. kwotę 5 400 zł tytułem zwrotu kosztów procesu w instancji odwoławczej. Powód zaskarżył to postanowienie, zarzucając naruszenie art. 102 k.p.c. i wnosząc o nieobciążanie go kosztami. Sąd Najwyższy, powołując się na zasadę słuszności wyrażoną w art. 102 k.p.c., uznał, że zachodzi wypadek szczególnie uzasadniony, biorąc pod uwagę niskie zarobki powoda i wysokość zasądzonych kosztów. W konsekwencji, Sąd Najwyższy zmienił zaskarżone postanowienie.
Sąd Apelacyjny w postanowieniu z dnia 9 grudnia 2011 r. zasądził od powoda M. B. na rzecz Skarbu Państwa – Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa kwotę 5 400 zł tytułem zwrotu kosztów procesu w instancji odwoławczej, opierając się na art. 98 k.p.c. Powód złożył zażalenie, zarzucając naruszenie art. 102 k.p.c. i domagając się zmiany postanowienia w celu nieobciążania go kosztami postępowania za drugą instancję. Sąd Najwyższy, rozpoznając zażalenie, odwołał się do zasady odpowiedzialności za wynik procesu (art. 98 k.p.c.) oraz zasady słuszności (art. 102 k.p.c.). Podkreślił, że art. 102 k.p.c. pozwala na odstępstwa od zasady obciążania kosztami strony przegrywającej w wypadkach szczególnie uzasadnionych. Do takich wypadków zalicza się zarówno okoliczności związane z przebiegiem procesu (charakter żądania, jego znaczenie dla strony, subiektywne przekonanie o zasadności), jak i sytuację majątkową i rodzinną strony. Sąd Najwyższy uznał, że niska wysokość miesięcznych zarobków powoda (poniżej 700 zł) stanowiąca jedyne źródło utrzymania, w zestawieniu z zasądzoną kwotą 5 400 zł, budzi wątpliwości co do możliwości pokrycia tych kosztów. Dodatkowo, mimo że roszczenie zostało prawomocnie uznane za nieuzasadnione, powód uważał je za związane z utratą oszczędności życiowych. W świetle tych okoliczności, Sąd Najwyższy uznał, że zachodził „szczególnie uzasadniony wypadek” w rozumieniu art. 102 k.p.c. W konsekwencji, Sąd Najwyższy zmienił zaskarżone postanowienie, nie obciążając powoda kosztami postępowania apelacyjnego, oraz zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę 900 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (1)
Odpowiedź sądu
Tak, zachodzi wypadek szczególnie uzasadniony.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że niska wysokość miesięcznych zarobków powoda (poniżej 700 zł) stanowiąca jedyne źródło utrzymania, w zestawieniu z zasądzoną kwotą 5 400 zł, uzasadnia zastosowanie art. 102 k.p.c. Dodatkowo wzięto pod uwagę przekonanie powoda o związku roszczenia z utratą oszczędności życiowych.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
zmiana postanowienia i zasądzenie kosztów
Strona wygrywająca
M. B.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M. B. | osoba_fizyczna | powód |
| Skarb Państwa - Sąd Apelacyjny | organ_państwowy | pozwany |
Przepisy (4)
Główne
k.p.c. art. 102
Kodeks postępowania cywilnego
Wyraża zasadę słuszności, zgodnie z którą w wypadkach szczególnie uzasadnionych sąd może zasądzić od strony przegrywającej tylko część kosztów procesu, albo nie obciążać jej w ogóle kosztami.
Pomocnicze
k.p.c. art. 98
Kodeks postępowania cywilnego
Wyraża zasadę odpowiedzialności za wynik procesu.
k.p.c. art. 394¹
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 398¹⁵
Kodeks postępowania cywilnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Niska wysokość zarobków powoda w stosunku do zasądzonych kosztów procesu. Przekonanie powoda o związku roszczenia z utratą oszczędności życiowych. Zastosowanie zasady słuszności z art. 102 k.p.c. w szczególnych okolicznościach.
Godne uwagi sformułowania
zasada słuszności wypadkach szczególnie uzasadnionych można zasądzić od strony przegrywającej tylko część kosztów procesu, albo nie obciążać jej w ogóle kosztami
Skład orzekający
Barbara Myszka
przewodniczący
Teresa Bielska-Sobkowicz
sprawozdawca
Andrzej Niedużak
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Zastosowanie art. 102 k.p.c. w przypadku trudnej sytuacji materialnej strony, nawet gdy roszczenie zostało uznane za nieuzasadnione."
Ograniczenia: Każda sprawa wymaga indywidualnej oceny okoliczności uzasadniających zastosowanie art. 102 k.p.c.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak zasada słuszności może chronić strony w trudnej sytuacji materialnej przed nadmiernymi kosztami postępowania, co jest istotne dla praktyki prawniczej.
“Niskie zarobki a koszty procesu: Sąd Najwyższy staje po stronie słabszego.”
Dane finansowe
zwrot kosztów postępowania zażaleniowego: 900 PLN
Sektor
inne
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySygn. akt II CZ 93/12 POSTANOWIENIE Dnia 23 sierpnia 2012 r. Sąd Najwyższy w składzie : SSN Barbara Myszka (przewodniczący) SSN Teresa Bielska-Sobkowicz (sprawozdawca) SSA Andrzej Niedużak w sprawie z powództwa M. B. przeciwko Skarbowi Państwa - Sądowi Apelacyjnemu o odszkodowanie, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 23 sierpnia 2012 r., zażalenia powoda na postanowienie Sądu Apelacyjnego z dnia 9 grudnia 2011 r., 1. zmienia zaskarżone postanowienie i nie obciąża powoda kosztami postępowania apelacyjnego, 2. zasądza od pozwanego na rzecz powoda kwotę 900 (dziewięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego. Uzasadnienie 2 Postanowieniem z dnia 9 grudnia 2011 r. Sąd Apelacyjny zasądził od powoda M. B. na rzecz Skarbu Państwa – Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa kwotę 5 400 zł tytułem zwrotu kosztów procesu w instancji odwoławczej, jako podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazując art. 98 k.p.c. Postanowienie to zaskarżył zażaleniem powód, zarzucając naruszenie art. 102 k.p.c. i wnosząc o zmianę postanowienia i nieobciążanie go kosztami procesu za drugą instancję. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Przepis art. 98 k.p.c. wyraża zasadę odpowiedzialności za wynik procesu. Zgodnie z tą zasadą powód, który przegrał sprawę, powinien zwrócić przeciwnikowi procesowemu koszty procesu. Zasada ta w szczególnych okolicznościach może jednak doznać wyłomu. Taką możliwość przewiduje art. 102 k.p.c., wyrażający zasadę słuszności, zgodnie z którą w wypadkach szczególnie uzasadnionych sąd może zasądzić od strony przegrywającej tylko część kosztów procesu, albo nie obciążać jej w ogóle kosztami. Do wypadków „szczególnie uzasadnionych” należą zarówno okoliczności związane z przebiegiem procesu, do których zalicza się sytuacje wynikające z charakteru żądania, jego znaczenia dla strony, subiektywne przekonanie strony o zasadności żądania itp., jak również leżące poza procesem. Wchodzi tu w grę sytuacja majątkowa i rodzinna strony. Sama okoliczność zwolnienia strony od kosztów sądowych nie jest wystarczająca dla zastosowania art. 102 k.p.c., powinna jednak stanowić przyczynek do rozważań, czy nie zachodzi ów „szczególny wypadek”, o jakim mowa w powołanym przepisie. Jeśli się zaś porówna wysokość miesięcznych zarobków (poniżej 700 zł), stanowiących obecnie jedyne źródło utrzymania skarżącego, z wysokością zasądzonych kosztów procesu (5 400 zł), to trzeba w wątpliwość poddać twierdzenie o możliwości oszczędzenia na potrzeby procesu tak dużej sumy. Niezależnie zaś od tego, że roszczenie dochodzone w tym procesie prawomocnie uznane zostało za nieuzasadnione, nie można pominąć okoliczności, że - w przekonaniu powoda - ma ono związek z faktem utraty oszczędności życiowych. Wszystkie te okoliczności dają 3 podstawę do uznania, że zachodził „szczególnie uzasadniony wypadek” w rozumieniu art. 102 k.p.c. Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 3941 w związku z art. 39815 k.p.c. jw
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI