II Cz 91/14

Sąd Okręgowy w KaliszuKalisz2014-02-17
SAOSCywilnepostępowanie nieprocesoweŚredniaokręgowy
postępowanie spadkowezawieszenie postępowaniaobowiązki stronyciężar dowodusądwnioskodawcauczestnik postępowaniaakty stanu cywilnego

Sąd Okręgowy oddalił zażalenie banku na postanowienie o zawieszeniu postępowania o stwierdzenie nabycia spadku, podkreślając, że sąd nie zastępuje wnioskodawcy w udowadnianiu faktów.

Sąd Rejonowy zawiesił postępowanie o stwierdzenie nabycia spadku, ponieważ wnioskodawca (bank) nie wykonał zarządzeń sądu, nie podał adresu uczestniczki ani nie przedłożył odpisów aktów stanu cywilnego. Bank wniósł zażalenie, zarzucając sądowi naruszenie art. 177 § 1 pkt 6 k.p.c. i błędną wykładnię obowiązku sądu do działania z urzędu. Sąd Okręgowy oddalił zażalenie, wyjaśniając, że obowiązek działania z urzędu w sprawach spadkowych nie oznacza zastępowania wnioskodawcy w dowodzeniu faktów, a ciężar dowodu nadal spoczywa na stronie.

Sąd Okręgowy w Kaliszu rozpoznał zażalenie wnioskodawcy, (...) Bank (...) S.A. w G., na postanowienie Sądu Rejonowego w Kępnie o zawieszeniu postępowania w sprawie o stwierdzenie nabycia spadku po J. P. Sąd Rejonowy zawiesił postępowanie, ponieważ wnioskodawca nie wykonał zarządzeń sądu, nie podał adresu uczestniczki postępowania W. K. ani nie przedłożył wymaganych odpisów aktów stanu cywilnego. Wnioskodawca w zażaleniu zarzucił naruszenie art. 177 § 1 pkt 6 k.p.c. i błędną wykładnię obowiązku sądu do działania z urzędu w sprawach spadkowych. Sąd Okręgowy oddalił zażalenie. W uzasadnieniu podkreślono, że choć sąd w sprawach o stwierdzenie nabycia spadku ma obowiązek badać z urzędu krąg spadkobierców (art. 670 k.p.c.), nie oznacza to zastępowania wnioskodawcy w udowadnianiu okoliczności faktycznych, z których wywodzi on skutki prawne. Obowiązek działania z urzędu nie wyłącza ani nie zastępuje przepisów o postępowaniu dowodowym (art. 227-309 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c.). Sąd nie przejmuje obowiązków strony, a jedynie ocenia, czy przedstawione dowody są wystarczające. W przypadku niewystarczających dowodów, sąd może nałożyć na stronę obowiązki dowodowe i egzekwować ich wykonanie, stosując konsekwencje procesowe w razie niewykonania. Ciężar udowodnienia faktów spoczywa na stronie zgodnie z art. 6 k.c. Sąd Okręgowy stwierdził, że wnioskodawca niesłusznie powołał się na art. 670 § 1 k.p.c. dla wykazania obowiązku sądu do prowadzenia postępowania dowodowego w jego interesie, co byłoby sprzeczne z interesem innych spadkobierców. Wnioskodawca powinien sprostać obowiązkom nałożonym przez sąd, w tym przedłożeniu odpisów aktów stanu cywilnego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, obowiązek działania sądu z urzędu w sprawach spadkowych nie oznacza zastępowania wnioskodawcy w dowodzeniu faktów, a ciężar dowodu nadal spoczywa na stronie.

Uzasadnienie

Sąd podkreślił, że obowiązek działania z urzędu (art. 670 k.p.c.) nie wyłącza przepisów o postępowaniu dowodowym i nie nakłada na sąd obowiązku wyręczania strony w udowadnianiu faktów. W przypadku niewystarczających dowodów, sąd może nakładać obowiązki dowodowe na stronę i stosować konsekwencje procesowe w razie ich niewykonania.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalić zażalenie

Strona wygrywająca

Sąd Rejonowy w Kępnie

Strony

NazwaTypRola
(...) Bank (...) S.A. w G.spółkawnioskodawca
W. K.inneuczestniczka postępowania
J. P.innespadkodawca
P. P.inneuczestnik postępowania
S. P.inneuczestnik postępowania

Przepisy (10)

Główne

k.p.c. art. 670

Kodeks postępowania cywilnego

Obowiązek badania z urzędu kręgu spadkobierców nie oznacza zastępowania wnioskodawcy w dowodzeniu faktów.

k.c. art. 6

Kodeks cywilny

Ciężar udowodnienia faktu spoczywa na stronie, która go podnosi.

Pomocnicze

k.p.c. art. 177 § § 1 pkt 6

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 677

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 227

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 309

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 13 § § 2

Kodeks postępowania cywilnego

Prawo o aktach stanu cywilnego art. 4

Ustawa Prawo o aktach stanu cywilnego

Ustalenie danych personalnych uczestników postępowania o stwierdzenie nabycia spadku powinno opierać się na odpisach aktów stanu cywilnego.

k.p.c. art. 385

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 397 § § 2

Kodeks postępowania cywilnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Obowiązek działania sądu z urzędu w sprawach spadkowych nie zwalnia wnioskodawcy z ciężaru dowodu. Sąd nie jest zobowiązany do zastępowania strony w udowadnianiu faktów. Niewykonanie zarządzeń sądu uzasadnia zawieszenie postępowania.

Odrzucone argumenty

Sąd, działając z urzędu, powinien zastąpić wnioskodawcę w udowadnianiu okoliczności istotnych dla stwierdzenia nabycia spadku.

Godne uwagi sformułowania

obowiązek zastępowania przez Sąd wnioskodawcy w udowodnieniu okoliczności, z których wywodzi on dla siebie skutki prawne obowiązek działania z urzędu oznacza zatem, że sąd nie może poprzestać na tym, co zostanie zaoferowane przez uczestników postępowania, musi bowiem ocenić, czy stwarza to wystarczającą podstawę do prawidłowego stwierdzenia, kto nabył spadek stwierdzenie „nie poprzestaje” nie znaczy, że wchodzi w rolę strony, że ją zastępuje lub wyręcza, że przejmuje na siebie jej obowiązki

Skład orzekający

Henryk Haak

przewodniczący

Paweł Szwedowski

sędzia

Marian Raszewski

sędzia-sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja obowiązku sądu w sprawach spadkowych i konsekwencji niewykonania zarządzeń sądu przez stronę."

Ograniczenia: Dotyczy specyfiki postępowania o stwierdzenie nabycia spadku i obowiązków stron w tym zakresie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Orzeczenie wyjaśnia ważne kwestie proceduralne dotyczące obowiązków sądu i stron w postępowaniu spadkowym, co jest istotne dla praktyków prawa spadkowego.

Czy sąd wyręczy Cię w udowadnianiu spadku? Sprawdź, co mówi orzecznictwo!

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt II Cz 91/14 POSTANOWIENIE K. , dnia 17 lutego 2014 r. Sąd Okręgowy w Kaliszu, II Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie następującym: Przewodniczący: S.S.O. Henryk Haak Sędziowie : S.S.O. Paweł Szwedowski S.S.O. Marian Raszewski – spr. po rozpoznaniu w dniu 17 lutego 2014 r. w Kaliszu na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku (...) Bank (...) S.A. w G. o stwierdzenie nabycia spadku po J. P. w przedmiocie zażalenia wnioskodawcy na postanowienie Sądu Rejonowego w Kępnie z dnia 6 grudnia 2013 r., sygn. akt I Ns 49/13 postanawia: oddalić zażalenie Sygn. akt II Cz 91/14 UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 6 grudnia 2013 r. Sąd Rejonowy w Kępnie zawiesił postępowanie w sprawie z wniosku (...) Bank (...) S.A. w G. o stwierdzenie nabycia spadku po J. P. . W uzasadnieniu wskazano, iż wnioskodawca mimo wezwania Sądu nie wykonał w wyznaczonym terminie zarządzenia i nie wskazał adresu uczestniczki postępowania W. K. oraz nie przedłożył odpisów aktów stanu cywilnego W. K. , m. P. , J. P. i S. P. . Sąd Rejonowy wskazał, że z uwagi na brak wskazanych odpisów aktów urodzenia oraz adresu uczestniczki postępowania nie można sprawie nadać dalszego biegu. Zażalenie na powyższe orzeczenie wniósł wnioskodawca zaskarżając je w całości, domagając się nadania sprawie dalszego biegu. Skarżący zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił naruszenie art. 177 § 1 pkt 6 k.p.c. poprzez jego błędną wykładnię. W zażaleniu wskazano nadto, że w postępowaniu nieprocesowym Sąd zobowiązany jest do podjęcia z urzędu czynności mających na celu ustalenie kręgu spadkobierców oraz zakończenie postępowania o stwierdzenie nabycia spadku. Sąd Okręgowy, zważył co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Analizując zarzuty podniesione w zażaleniu wskazać należy z całą stanowczością, iż wprawdzie art. 670 k.p.c. nakłada na sąd orzekający w sprawie o stwierdzenie nabycia spadku obowiązek badania z urzędu, kto jest spadkobiercą, jednak z całą pewnością z jego treści nie można wyinterpretować obowiązku zastępowania przez Sąd wnioskodawcy w udowodnieniu okoliczności, z których wywodzi on dla siebie skutki prawne. Przepis ten nie wyłącza bowiem ani nie zastępuje przepisów dotyczących postępowania dowodowego tj. art. 227 - 309 k.p.c. w związku z art. 13 § 2 k.p.c. (por. post. SN z dnia 6 marca 1998 r., sygn. akt III CKN 38/98, publ. LEX nr 399713 i post. SN z dnia 26 stycznia 1999 r., sygn. akt III CKN 134/98, publ. LEX nr 399715). Skarżący wydaje się nie zauważać, że obowiązek wynikający z art. 670 k.p.c. pozostaje w związku z zasadą wyrażoną w art. 677 k.p.c. , w myśl której sąd stwierdzi nabycie spadku przez spadkobierców, choćby były nimi inne osoby niż te, które wskazali uczestnicy. Obowiązek działania z urzędu oznacza zatem, że sąd nie może poprzestać na tym, co zostanie zaoferowane przez uczestników postępowania, musi bowiem ocenić, czy stwarza to wystarczającą podstawę do prawidłowego stwierdzenia, kto nabył spadek. Podkreślić jednak należy, iż stwierdzenie „nie poprzestaje” nie znaczy, że wchodzi w rolę strony, że ją zastępuje lub wyręcza, że przejmuje na siebie jej obowiązki. W razie stwierdzenia, że dowody przedstawione przez uczestników nie są wystarczające dla ustalenia właściwego kręgu spadkobierców, sąd nie potraktuje tego - jak uczyniłby to w procesie - jedynie w kategorii udowodnienia, czy nie udowodnienia przez stronę twierdzeń, z których wyprowadza ona skutki prawne. W takim przypadku Sąd w szczególności może nałożyć na stronę określone obowiązki dowodowe i egzekwować ich wykonanie, a w razie niewykonania - zastosować właściwe konsekwencje procesowe. Z tych przyczyn wbrew argumentom zażalenia to, że sąd jest zobowiązany z urzędu badać, kto jest spadkobiercą, nie oznacza, jak już wskazano, aby sąd był zobowiązany zastąpić wnioskodawcę w udowodnieniu okoliczności, istotnych dla wykazania jego twierdzeń. Konsekwentnie, na wnioskodawcy, który podniósł fakt lub zarzut, spoczywa także ciężar udowodnienia jego prawdziwości zgodnie z brzmieniem art. 6 k.c. (por. post. SN z dnia 21 kwietnia 2004 r., sygn. akt III CK 420/02, publ. LEX nr 399729). Z powyższych względów skarżący niesłusznie więc przywołał przepis art. 670 § 1 k.p.c. dla wykazania obowiązku Sądu do prowadzenia z urzędu dalszego postępowania dowodowego w jego interesie, a nadto oczywiste w niniejszej sprawie jest, iż byłoby to wbrew interesowi pozostałych spadkobierców. Skoro ustalenie danych personalnych uczestników postępowania o stwierdzenie nabycia spadku powinno opierać się na odpisach aktów stanu cywilnego (por. art. 4 ustawy z dnia 29 września 1986 r. Prawo o aktach stanu cywilnego (Dz.U. z 2011 r., Nr 212, poz.1264), to wnioskodawca celem umożliwienia prowadzenia postępowania winien sprostać obowiązkom nałożonym na niego przez Sąd Rejonowy. Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd Okręgowy na podstawie art. 385 k.p.c. w zw. z art. 397 § 2 k.p.c. i art. 13 § 2 k.p.c. orzekł jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI