II Cz 891/16

Sąd Okręgowy w KaliszuKalisz2017-01-10
SAOSCywilneprawo rzeczoweŚredniaokręgowy
zabezpieczenieczynność prawnanieruchomośćksięga wieczystainteres prawnyingerencja w prawo własnościskarga paulińskapostanowieniezażalenie

Sąd Okręgowy zmienił postanowienie sądu niższej instancji, modyfikując sposób zabezpieczenia powództwa o uznanie czynności prawnej za bezskuteczną, zastępując zakaz zbywania nieruchomości wpisem ostrzeżenia o toczącym się postępowaniu.

Sąd Okręgowy rozpoznał zażalenie pozwanej na postanowienie sądu rejonowego o udzieleniu zabezpieczenia powództwa o uznanie czynności prawnej za bezskuteczną. Sąd rejonowy zakazał zbywania i obciążania udziału w nieruchomości oraz nakazał wpis ostrzeżenia. Pozwana zarzuciła brak uprawdopodobnienia interesu prawnego w tak szerokim zabezpieczeniu. Sąd Okręgowy przychylił się do części zarzutów, uznając, że powód nie wykazał interesu prawnego w zakazie zbywania nieruchomości, ale uznał za wystarczający wpis ostrzeżenia o toczącym się postępowaniu.

Sąd Okręgowy w Kaliszu rozpoznał zażalenie pozwanej Z. M. na postanowienie Sądu Rejonowego w Kaliszu z dnia 6 października 2016 r., które udzieliło powodowi M. P. zabezpieczenia w sprawie o uznanie czynności prawnej za bezskuteczną. Sąd Rejonowy ustanowił zakaz zbywania i obciążania udziału 3/16 własności nieruchomości oraz nakazał wpis ostrzeżenia o toczącym się postępowaniu, oddalając jednocześnie wniosek o wpis hipoteki przymusowej. Pozwana w zażaleniu domagała się uchylenia postanowienia w części dotyczącej zakazu zbywania i obciążania nieruchomości, argumentując, że powód nie uprawdopodobnił zamiaru zbycia tej części nieruchomości, a ona sama dysponuje stałymi dochodami i nie posiada długów. Sąd Okręgowy, analizując sprawę, uznał, że choć powód uprawdopodobnił swoje roszczenie, to nie wykazał istnienia interesu prawnego w tak daleko idącej ingerencji w prawo własności pozwanej, jaką stanowi zakaz zbywania i obciążania nieruchomości. Sąd podkreślił, że brak zabezpieczenia musi uniemożliwiać lub poważnie utrudniać wykonanie orzeczenia. W związku z tym, Sąd Okręgowy zmienił punkt 1 zaskarżonego postanowienia, zastępując zakaz zbywania i obciążania nieruchomości nakazem dokonania wpisu ostrzeżenia o toczącym się postępowaniu, uznając ten sposób zabezpieczenia za współmierny i wystarczający dla ochrony interesu powoda, a jednocześnie nieprzekraczający zasad adekwatności w ingerencji w prawo własności pozwanej. Zażalenie w pozostałym zakresie zostało oddalone.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, sąd drugiej instancji może zmienić sposób zabezpieczenia, jeśli uzna, że pierwotnie orzeczony sposób stanowi nadmierną ingerencję w prawa strony i nie jest konieczny do osiągnięcia celu postępowania, a istnieją inne, wystarczające sposoby zabezpieczenia.

Uzasadnienie

Sąd Okręgowy uznał, że powód nie wykazał interesu prawnego w zakazie zbywania i obciążania nieruchomości, ponieważ nie uprawdopodobnił zamiaru pozwanej dokonania takich czynności ani nie wykazał, że brak takiego zakazu uniemożliwi lub poważnie utrudni wykonanie przyszłego orzeczenia. Sąd uznał, że wpis ostrzeżenia o toczącym się postępowaniu jest wystarczającym zabezpieczeniem.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

zmiana postanowienia

Strony

NazwaTypRola
M. P.osoba_fizycznapowód
Z. M.osoba_fizycznapozwana

Przepisy (9)

Główne

k.p.c. art. 730 § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Dotyczy ogólnych przesłanek udzielenia zabezpieczenia.

k.p.c. art. 730 § 1

Kodeks postępowania cywilnego

§ 2 określa istnienie interesu prawnego jako konieczną przesłankę udzielenia zabezpieczenia.

k.p.c. art. 730 § 1

Kodeks postępowania cywilnego

§ 3 nakłada na sąd obowiązek uwzględnienia interesów stron przy wyborze sposobu zabezpieczenia.

k.p.c. art. 738

Kodeks postępowania cywilnego

Sąd jest związany treścią wniosku uprawnionego co do sposobu zabezpieczenia, może jedynie dokonać wyboru spośród wskazanych przez uprawnionego sposobów.

k.c. art. 527

Kodeks cywilny

Podstawa prawna powództwa o uznanie czynności prawnej za bezskuteczną (skarga paulińska).

Pomocnicze

k.p.c. art. 755 § 1

Kodeks postępowania cywilnego

pkt 5 wskazuje na możliwość nakazania wpisu ostrzeżenia o toczącym się postępowaniu jako sposób zabezpieczenia.

k.p.c. art. 386 § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Podstawa prawna zmiany orzeczenia przez sąd drugiej instancji.

k.p.c. art. 397 § 2

Kodeks postępowania cywilnego

Dotyczy rozpoznawania zażaleń.

k.p.c. art. 13 § 2

Kodeks postępowania cywilnego

Stosowanie przepisów o procesie do postępowania wpadkowego.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Brak uprawdopodobnienia przez powoda istnienia interesu prawnego w udzieleniu zabezpieczenia przez ustanowienie zakazu zbywania i obciążania udziału w nieruchomości. Zabezpieczenie w postaci zakazu zbywania i obciążania stanowi daleko idącą ingerencję w prawo własności pozwanej. Wpis ostrzeżenia o toczącym się postępowaniu jest wystarczającym sposobem zabezpieczenia interesu powoda.

Odrzucone argumenty

Pozwana nie uprawdopodobniła zamiaru zbycia czy obciążenia nieruchomości. Pozwana posiada stałe dochody i nie posiada długów. Obawy powoda są czysto hipotetyczne.

Godne uwagi sformułowania

brak zabezpieczenia uniemożliwi lub też poważnie utrudni wykonanie zapadłego w sprawie orzeczenia lub osiągnięcie celu postępowania w sprawie współmiernym i wystarczającym sposobem zabezpieczenia interesu powoda, a przy tym nie przekraczającym zasad adekwatności w ingerencję w prawo własności pozwanej, jest udzielenie zabezpieczenia przez nakazanie dokonania wpisu ostrzeżenia

Skład orzekający

Wojciech Vogt

przewodniczący

Barbara Mokras

sprawozdawca

Janusz Roszewski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przesłanek udzielenia zabezpieczenia w sprawach o skargę paulińską, w szczególności dotyczących interesu prawnego i proporcjonalności środka zabezpieczenia."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej i stanu faktycznego, gdzie sąd drugiej instancji koryguje środek zabezpieczenia orzeczony przez sąd pierwszej instancji.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Orzeczenie dotyczy ważnego aspektu postępowania cywilnego – zabezpieczenia roszczeń, a konkretnie skargi paulińskiej. Pokazuje, jak sąd drugiej instancji może modyfikować środki zabezpieczenia, dbając o proporcjonalność i interesy stron.

Zabezpieczenie roszczenia: kiedy zakaz zbywania nieruchomości jest nadmierny?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt II Cz 891/16 POSTANOWIENIE K. , dnia 10 stycznia 2017 r. Sąd Okręgowy w Kaliszu, II Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie następującym: Przewodniczący: S.S.O. Wojciech Vogt Sędziowie : S.S.O. Barbara Mokras – spr. S.S.O. Janusz Roszewski po rozpoznaniu w dniu 10 stycznia 2017 r. w Kaliszu na posiedzeniu niejawnym sprawy z powództwa M. P. przeciwko Z. M. o uznanie za bezskuteczną czynności prawnej w przedmiocie zażalenia pozwanej na postanowienie Sądu Rejonowego w Kaliszu z dnia 6 października 2016 r., sygn. akt I C 1797/16 postanawia: I. zmienić punkt 1. zaskarżonego postanowienia Sądu Rejonowego w Kaliszu z dnia 6 października 2016 r., sygn. akt IC 1797/16 w ten sposób, że nadać mu następujące brzmienie: „1. na czas trwania postępowania udzielić powodowi M. P. zabezpieczenia przez nakazanie dokonania wpisu ostrzeżenia w dziale III księgi wieczystej o numerze (...) , prowadzonej przez Sąd Rejonowy w Kaliszu o toczącym się postępowaniu z powództwa M. P. przeciwko Z. M. o uznanie za bezskuteczną czynności prawnej dotyczącej 3/16 części własności nieruchomości położonej w K. przy ul. (...) lok. (...) II. oddalić zażalenie w pozostałym zakresie. S.S.O. Barbara Mokras S.S.O. Wojciech Vogt S.S.O. Janusz Roszewski Sygn. akt II Cz 891/16 UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 6 października 2016 r. Sąd Rejonowy w Kaliszu uwzględnił w części wniosek o udzielenie zabezpieczenia w ten sposób, że ustanowił zakaz zbywania i obciążania udziału 3/16 własności nieruchomości objętej księgą wieczystą prowadzoną przez Sąd Rejonowy w Kaliszu pod numerem (...) oraz nakazał dokonanie wpisu ostrzeżenia o powyższym w dziale III wspomnianej księgi wieczystej oraz oddalił wniosek o wpis hipoteki przymusowej. W uzasadnieniu wskazano, że przedstawione przez powoda dokumenty uzasadniają uwzględnienie wniosku o ustanowienie zakazu zbywania i obciążania udziału 3/16 własności przedmiotowej nieruchomości oraz wpis stosownego ostrzeżenia w księdze wieczystej. Sąd I instancji nie znalazł podstaw do uwzględnienia wniosku o udzielenie zabezpieczenia przez wpis hipoteki przymusowej, która służy zabezpieczeniu roszczeń pieniężnych, gdy tymczasem skarga paulińska, stanowiąca podstawę żądania pozwu w niniejszej sprawie, jest roszczeniem niepieniężnym. Zażalenie na powyższe orzeczenie, w zakresie udzielenia zabezpieczenia przez ustanowienie zakazu zbywania i obciążania udziału 3/16 we własności nieruchomości objętej księgą wieczystą (...) , wniosła pozwana domagając się uchylenia zaskarżonego postanowienia. W uzasadnieniu wskazano, iż powód domagając się udzielenia zabezpieczenia w zaskarżonej formie nie uprawdopodobnił zamiaru zbycia czy też obciążenia tej konkretnej części nieruchomości. Skarżąca wskazała, iż jest osobą która dysponuje stałymi dochodami i nie posiada żadnych długów. Pozwana wskazała, iż nie dawała żadnych ogłoszeń o sprzedaży mieszkania i nie zamierza zaciągać żadnych zobowiązań, dlatego obawy powoda w tym zakresie są czysto hipotetyczne a udzielone zabezpieczenie stanowi daleko idącą ingerencję w przysługujące jej prawo własności. Pozwana podniosła nadto, że nie stała się właścicielką udziału w majątku spadkowym córki, będącej dłużnikiem powoda, w drodze czynności prawnej, a w drodze orzeczenia sądu, stąd roszczenie oparte na postawie art. 527 k.c. jest niezasadne. W odpowiedzi na zażalenie powód wniósł o jego oddalenie i przyznanie kosztów postępowania zażaleniowego. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na częściowe uwzględnienie. Analizując zarzuty podniesione w zażaleniu wskazać należy, że na obecnym etapie postępowania, nie przesądzając w żadnej mierze o zasadności wytoczonego powództwa, podzielić należy stanowisko Sądu Rejonowego, że powód uprawdopodobnił swoje roszczenie. Analizując spełnienie drugiej z przesłanek, których spełnienie konieczne jest dla uwzględnienia wniosku o udzielenie zabezpieczenia, w ocenie Sądu Okręgowego, na obecnym etapie postępowania nie sposób podzielić stanowiska, iż powód wykazał istnienie interesu prawnego w udzieleniu zabezpieczenia, polegającego na istotnej ingerencji w prawo własności pozwanej, w postaci ustanowienia zakazu zbywania i obciążania udziału 3/16 części własności nieruchomości, dla której Sąd Rejonowy w Kaliszu prowadzi księgę wieczystą (...) . Zarówno w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, jak i w samym wniosku o udzielenie zabezpieczenia zupełnie pominięto okoliczność, iż zgodnie z dyspozycją art. 730 1 § 2 k.p.c. interes prawny w udzieleniu zabezpieczenia istnieje wtedy gdy brak zabezpieczenia uniemożliwi lub też poważnie utrudni wykonanie zapadłego w sprawie orzeczenia lub osiągnięcie celu postępowania w sprawie. Mając na uwadze powyższą regulację podzielić należy zarzuty zażalenia, iż powód w żaden sposób nie uprawdopodobnił, istnienia interesu prawnego w udzieleniu zabezpieczenia przez ustanowienie zakazu zbywania i obciążania udziału 3/16 części własności nieruchomości. W szczególności nie wykazano aby pozwana podjęła jakiekolwiek, choćby dalece wstępne, starania zmierzające do zbycia, czy też obciążenia przedmiotowej nieruchomości. Powód nie uprawdopodobnił również aby pozwana dotychczas nie zaciągała zobowiązań finansowych powodujących jakiekolwiek zadłużenie. W tych okolicznościach, uwzględniając dyspozycję art. 730 1 § 3 k.p.c. , nakładającą na Sąd obowiązek uwzględnienia interesów stron (por. D. Zawistowski Komentarz do art. 738 i art. 755 Kodeksu postępowania cywilnego , publ. LEX), w ocenie Sądu Okręgowego, współmiernym i wystarczającym sposobem zabezpieczenia interesu powoda, a przy tym nie przekraczającym zasad adekwatności w ingerencję w prawo własności pozwanej, jest udzielenie zabezpieczenia przez nakazanie dokonania wpisu ostrzeżenia, w dziale III księgi wieczystej (...) , o toczącym się postępowaniu z powództwa M. P. przeciwko Z. M. o uznanie za bezskuteczną czynności prawnej dotyczącej 3/16 części własności przedmiotowej nieruchomości lokalowej (na podstawie art. 755 § 1 pkt 5 k.p.c. ), który jako jeden ze wskazanych sposobów zabezpieczenia zawarty został we wniosku powoda. W konsekwencji dokonując zmiany orzeczenia Sądu I instancji uwzględniono również dyspozycję art. 738 k.p.c. , z którego wprost wynika, że Sąd rozpoznając wniosek o udzielenie zabezpieczenia władny jest zastosować jedynie taki sposób zabezpieczenia, którego żąda uprawniony we wniosku a określając sposób zabezpieczenia, Sąd jest związany treścią wniosku uprawnionego. Z tych przyczyn Sąd może zatem jedynie dokonać wyboru spośród kilku sposobów zabezpieczenia, jeżeli uprawniony wskazał je we wniosku. Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd Okręgowy na podstawie art. 386 § 1 k.p.c. w zw. z art. 397 § 2 k.p.c. i art. 13 § 2 k.p.c. orzekł jak w sentencji postanowienia. S.S.O. Barbara Mokras S.S.O. Wojciech Vogt S.S.O. Janusz Roszewski

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI