V CZ 77/10

Sąd Najwyższy2010-11-03
SNCywilnepostępowanie cywilneWysokanajwyższy
koszty zastępstwa procesowegostawki minimalnerozporządzenieSąd Najwyższyzażaleniekoszty sądowepełnomocnik

Sąd Najwyższy zmienił postanowienie o kosztach, zasądzając wyższą kwotę wynagrodzenia dla pełnomocnika pozwanego, uznając, że stawki minimalne są wiążące.

Sąd Najwyższy rozpoznał zażalenie pozwanego na postanowienie o kosztach zawarte w wyroku Sądu Apelacyjnego. Sąd Apelacyjny zasądził od powodów na rzecz pozwanego 2700 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego, mimo że stawka minimalna wynosiła 3600 zł. Sąd Najwyższy uznał, że stawki minimalne określone w rozporządzeniu są wiążące i nie można zasądzić niższej kwoty, chyba że wynika to z umowy lub sytuacji majątkowej klienta, czego w sprawie nie dowiedziono. W związku z tym Sąd Najwyższy zmienił zaskarżone postanowienie, zasądzając od powodów solidarnie na rzecz pozwanego 3600 zł kosztów za drugą instancję oraz 165 zł kosztów postępowania zażaleniowego.

Sprawa dotyczyła zażalenia pozwanego na postanowienie o kosztach postępowania za drugą instancję, zawarte w wyroku Sądu Apelacyjnego. Sąd Okręgowy pierwotnie zasądził od pozwanych na rzecz powoda znaczną kwotę. Sąd Apelacyjny, rozpoznając apelację powodów, oddalił ją i zasądził od powodów solidarnie na rzecz pozwanego 2700 zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego. Uzasadnienie obniżenia stawki z 3600 zł (wynikającej z przepisów rozporządzenia przy wartości przedmiotu zaskarżenia) opierało się na ocenie nakładu pracy pełnomocnika, charakteru sprawy i jego wkładu w rozstrzygnięcie. Sąd Najwyższy, rozpoznając zażalenie, uznał je za uzasadnione. Kluczowe dla rozstrzygnięcia było stanowisko Sądu Najwyższego, że stawki minimalne za czynności adwokackie, określone w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości, są wiążące dla sądu. Sąd podkreślił, że stawki te stanowią ryczałt uwzględniający specyfikę postępowania i nakład pracy, a kryteria takie jak nakład pracy czy charakter sprawy mogą być brane pod uwagę jedynie przy podwyższaniu stawki minimalnej. Możliwość zasądzenia niższej kwoty niż stawka minimalna istnieje jedynie w przypadku, gdy z umowy adwokata z klientem wynika niższa uzgodniona stawka ze względu na sytuację majątkową lub rodzinną klienta, co jednak nie zostało w tej sprawie wykazane. W konsekwencji, Sąd Najwyższy zmienił zaskarżone postanowienie, zasądzając od powodów solidarnie na rzecz pozwanego kwotę 3600 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego za drugą instancję oraz kwotę 165 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Nie, stawki minimalne określone w rozporządzeniu są wiążące dla sądu i nie można zasądzić niższej kwoty, chyba że wynika to z umowy adwokata z klientem ze względu na jego sytuację majątkową lub rodzinną, co nie zostało w sprawie dowiedzione.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy uznał, że stawki minimalne za czynności adwokackie mają charakter ryczałtu i uwzględniają wszelkie okoliczności typowe dla danego rodzaju postępowania. Kryteria takie jak nakład pracy czy charakter sprawy mogą być podstawą do podwyższenia stawki, ale nie do jej obniżenia poniżej minimum. Jedynym wyjątkiem jest sytuacja, gdy umowa między adwokatem a klientem przewiduje niższą stawkę ze względów majątkowych lub rodzinnych klienta, co jednak nie zostało w tej sprawie wykazane.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

zmiana postanowienia o kosztach

Strona wygrywająca

pozwany J. P.

Strony

NazwaTypRola
A. B.osoba_fizycznapowód
M. C.osoba_fizycznapowód
J. P.osoba_fizycznapozwany

Przepisy (12)

Główne

k.p.c. art. 394 § § 1 pkt 2

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 394 § § 3

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 398 § 16

Kodeks postępowania cywilnego

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu art. 13 § ust. 1 pkt 2

Pomocnicze

k.p.c. art. 98 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 98 § § 2

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 109 § § 2

Kodeks postępowania cywilnego

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu art. 13 § ust. 2 pkt 2

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu art. 6 § pkt 2

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu art. 2 § ust. 1

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu art. 3 § ust. 2

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu art. 3 § ust. 3

Argumenty

Skuteczne argumenty

Stawki minimalne za czynności adwokackie są wiążące dla sądu i nie można zasądzić kwoty niższej, chyba że wynika to z umowy ze względu na sytuację majątkową lub rodzinną klienta. Kryteria takie jak nakład pracy, charakter sprawy i wkład pełnomocnika w rozstrzygnięcie mogą być podstawą do podwyższenia stawki, ale nie do jej obniżenia poniżej minimum.

Godne uwagi sformułowania

stawka minimalna musi być traktowana jako wiążąca sąd Stawki te odczytywać należy jako formę ryczałtu skalkulowanego przez ustawodawcę z uwzględnieniem wszelkich okoliczności charakterystycznych dla danego rodzaju czy też typu sprawy. nie jest możliwe zasądzenie wynagrodzenia niższego niż stawka minimalna

Skład orzekający

Mirosław Bączyk

przewodniczący

Barbara Myszka

członek

Anna Kozłowska

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalanie wysokości kosztów zastępstwa procesowego, wiążący charakter stawek minimalnych w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości."

Ograniczenia: Dotyczy głównie spraw, gdzie wysokość kosztów zastępstwa procesowego jest ustalana na podstawie rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 2002 r. i nie obejmuje sytuacji, gdy strony ustaliły inne wynagrodzenie w umowie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Orzeczenie jest istotne dla praktyków prawa procesowego, ponieważ precyzuje zasady ustalania kosztów zastępstwa procesowego i wiążący charakter stawek minimalnych, co jest częstym problemem w praktyce.

Sąd Najwyższy: Stawka minimalna za prawnika jest wiążąca – nie można jej obniżyć bez powodu!

Dane finansowe

WPS: 97 826,4 PLN

zwrot kosztów zastępstwa procesowego za drugą instancję: 3600 PLN

zwrot kosztów postępowania zażaleniowego: 165 PLN

Sektor

inne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt V CZ 77/10 
 
 
 
POSTANOWIENIE 
 
 
Dnia 3 listopada 2010 r. 
Sąd Najwyższy w składzie: 
 
SSN Mirosław Bączyk (przewodniczący) 
SSN Barbara Myszka 
SSA Anna Kozłowska (sprawozdawca) 
 
w sprawie z powództwa A. B. i M. C. 
przeciwko J. P. 
o zapłatę, 
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 3 listopada 2010 r., 
zażalenia pozwanego na orzeczenie o kosztach, zawarte w wyroku Sądu Apelacyjnego 
z dnia 28 września 2007 r., sygn. akt I ACa (…), 
 
1. 
zmienia zaskarżone postanowienie i zamiast kwoty 2700 (dwa tysiące 
siedemset) zł zasądza od powodów solidarnie na rzecz pozwanego kwotę 
3600 (trzy tysiące sześćset) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania za 
drugą instancję, 
2. 
zasądza od powodów solidarnie na rzecz pozwanego kwotę 165 (sto 
sześćdziesiąt pięć) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego. 
 
Uzasadnienie 
 
Wyrokiem z dnia 8 lutego 2007 r. Sąd Okręgowy w K. zasądził solidarnie od 
pozwanych na rzecz powoda kwotę 203.657,30 zł z ustawowymi odsetkami od 29 
października 2005 r., oddalił powództwo w pozostałej części i orzekł o kosztach procesu. 

 
2 
Na skutek apelacji powodów od tego wyroku, w części oddalającej powództwo co 
do kwoty 97.826,40 zł, Sąd Apelacyjny wyrokiem z dnia 28 września 2007 r. oddalił 
apelację i zasądził od powodów solidarnie na rzecz pozwanego kwotę 2700 zł tytułem 
kosztów postępowania za drugą instancję. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia o kosztach 
procesu Sąd Apelacyjny wskazał, że rozstrzygnięcie obejmuje koszty zastępstwa 
procesowego i jakkolwiek z przepisów rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 
28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez 
Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 
163, poz. 1348 ze zm.) wynikałoby, iż pełnomocnik pozwanego jest uprawniony do 
uzyskania w instancji odwoławczej wynagrodzenia odpowiadającego 100% stawki, co 
przy wartości przedmiotu zaskarżenia wynosi 3.600 zł, to jednak wynagrodzenie 
to należało ograniczyć do kwoty 2.700 zł. Z uzasadnienia wynika, że obniżenie stawki 
nastąpiło z powodu oceny Sądu nakładu pracy pełnomocnika, zakresu podjętych przez 
niego czynności, charakteru sprawy i wkładu pełnomocnika w przyczynienie się do 
wyjaśnienia i rozstrzygnięcia sprawy. 
Postanowienie o kosztach procesu zaskarżył zażaleniem powód domagając się 
jego zmiany i zasądzenia na jego rzecz kosztów zastępstwa procesowego w kwocie 
3600 zł. Skarżący zarzucił naruszenie art. 98 k.p.c. w związku z art. 109 § 2 k.p.c. i § 13 
ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w 
sprawie opłat za czynności adwokacie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów 
nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz.1348 ze zm.). 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
Zażalenie jest uzasadnione.  
Określona w przepisach powołanego wyżej rozporządzenia wysokość stawek 
minimalnych za poszczególne czynności lub za udział w oznaczonych postępowaniach 
musi być traktowana jako wiążąca sąd. Stawki te odczytywać należy jako formę ryczałtu 
skalkulowanego przez ustawodawcę z uwzględnieniem wszelkich okoliczności 
charakterystycznych dla danego rodzaju czy też typu sprawy. W stawkach tych ujęta jest  
swoista wycena koniecznego nakładu pracy pełnomocnika związana ze specyfiką 
określonego rodzaju postępowania. Charakter przeto tych stawek, a przy tym określenie 
ich jako minimalne, prowadzi do wniosku, że nie jest możliwe zasądzenie 
wynagrodzenia niższego niż stawka minimalna. Kryteria wpływające na wysokość 
wynagrodzenia, wymienione w § 2 ust. 1 rozporządzenia, to jest niezbędny nakład pracy 
pełnomocnika, charakter sprawy i wkład pełnomocnika w przyczynienie się do 

 
3 
wyjaśnienia i rozstrzygnięcia sprawy winny być brane pod uwagę wówczas gdy w grę 
wchodziłoby podwyższenie stawki minimalnej. Przepisy rozporządzenia przewidują 
zasądzenie wynagrodzenia niższego niż stawka minimalna w jednym tylko wypadku, to 
jest wówczas gdy z umowy adwokata z klientem wynika, że z uwagi na sytuację 
majątkową lub rodzinną klienta albo z uwagi na rodzaj sprawy w umowie tej została 
uzgodniona stawka niższa – wówczas Sąd może zasądzić koszty zastępstwa w 
wysokości ustalonej przez adwokata (por. § 3 ust. 2 i ust. 3 rozporządzenia). Istnienie 
takiego wypadku nie zostało w sprawie dowiedzione, a ponadto brzmienie przepisu 
wskazuje na brak związania sądu umówioną kwotą wynagrodzenia niższą niż stawki 
minimalne. 
Biorąc przeto pod uwagę, że w sprawie niniejszej należne pełnomocnikowi 
pozwanego wynagrodzenie w instancji odwoławczej, obliczone od wartości przedmiotu 
zaskarżenia, wynosiło 3.600 zł, zaskarżone postanowienie należało zmienić i zasądzić 
od powodów na rzecz pozwanego tę kwotę tytułem zwrotu kosztów zastępstwa 
procesowego w postępowaniu apelacyjnym. 
Z tych też przeto przyczyn orzeczono na podstawie 3941 § 1 pkt 2 i § 3 k.p.c. w 
związku z art. 39816 k.p.c. 
O kosztach postępowania zażaleniowego orzeczono na podstawie art. 98 § 1 i § 
2 k.p.c. w związku z § 6 pkt 2 i w związku z § 13 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra 
Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie...., 
uwzględniając nadto poniesioną przez skarżącego opłatę od zażalenia w kwocie 30 zł.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI