II CZ 87/09
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy oddalił zażalenie pozwanego SPZOZ w P. na postanowienie o kosztach, uznając, że sytuacja osobista i majątkowa powódki uzasadnia nieobciążanie jej kosztami postępowania apelacyjnego.
Sąd Okręgowy w Ł. nie obciążył powódki kosztami postępowania apelacyjnego ze względu na jej trudną sytuację osobistą i majątkową. Pozwany SPZOZ w P. złożył zażalenie, domagając się zmiany tego postanowienia i zasądzenia od powódki kosztów. Sąd Najwyższy, powołując się na art. 102 k.p.c., uznał, że sytuacja powódki (poważne schorzenia, niskie dochody) stanowi wypadek szczególnie uzasadniony, pozwalający na odstąpienie od obciążania jej kosztami.
Sąd Okręgowy w Ł. w wyroku z dnia 12 sierpnia 2009 r. oddalił apelację powódki D. S. od wyroku Sądu Rejonowego w Ł. z dnia 9 grudnia 2008 r. Jednocześnie, w pkt 2 tego wyroku, Sąd Okręgowy nie obciążył powódki kosztami postępowania odwoławczego należnymi stronie pozwanej. Uzasadniając tę decyzję, Sąd Okręgowy wskazał na charakter sprawy oraz trudną sytuację osobistą i majątkową skarżącej. Pozwany Samodzielny Publiczny Zakład Opieki Zdrowotnej w P. zaskarżył to rozstrzygnięcie o kosztach zażaleniem, zarzucając Sądowi Okręgowemu naruszenie przepisów postępowania (art. 109 § 2, art. 99 w zw. z art. 98 § 1 oraz art. 102 k.p.c.) i wnosząc o zmianę orzeczenia w zaskarżonej części oraz zasądzenie od powódki na rzecz pozwanego kosztów procesu. Sąd Najwyższy, rozpoznając zażalenie, odwołał się do treści art. 102 k.p.c., który stanowi, że w wypadkach szczególnie uzasadnionych sąd może nie obciążać strony przegrywającej kosztami. Podkreślono, że przepis ten urzeczywistnia zasadę słuszności i stanowi odstępstwo od zasady zawinienia. Sąd Najwyższy uznał, że okoliczności niniejszej sprawy, w tym poważne schorzenia powódki ograniczające jej normalne czynności życiowe, utrzymywanie się wyłącznie z emerytury oraz konieczność ponoszenia wydatków na leczenie, kwalifikują sprawę jako „wypadek szczególnie uzasadniony”. Dodatkowe obciążenie powódki kosztami postawiłoby ją w bardzo trudnej sytuacji finansowej. W związku z tym, na podstawie art. 398¹⁴ k.p.c. w zw. z art. 394¹ § 3 k.p.c., Sąd Najwyższy oddalił zażalenie pozwanego.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (1)
Odpowiedź sądu
Tak, trudna sytuacja osobista i majątkowa powódki może stanowić podstawę do nieobciążania jej kosztami postępowania apelacyjnego na podstawie art. 102 k.p.c.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że poważne schorzenia powódki, niskie dochody (emerytura) oraz konieczność ponoszenia wydatków na leczenie tworzą wypadek szczególnie uzasadniony w rozumieniu art. 102 k.p.c., co pozwala na odstąpienie od obciążania jej kosztami procesu.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalenie zażalenia
Strona wygrywająca
D. S.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| D. S. | osoba_fizyczna | powódka |
| Samodzielny Publiczny Zakład Opieki Zdrowotnej w P. | instytucja | pozwana |
| Powszechny Zakład Ubezpieczeń Spółka Akcyjna w W. | spółka | pozwana |
Przepisy (6)
Główne
k.p.c. art. 102
Kodeks postępowania cywilnego
W wypadkach szczególnie uzasadnionych sąd może zasądzić od strony przegrywającej tylko część kosztów albo nie obciążać jej w ogóle kosztami. Kwalifikacja „wypadków szczególnie uzasadnionych” należy do sądu, który mając na względzie okoliczności konkretnej sprawy powinien przede wszystkim kierować się poczuciem własnej sprawiedliwości.
Pomocnicze
k.p.c. art. 98 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawowa zasada orzekania o kosztach procesu (zasada zawinienia).
k.p.c. art. 109 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 99
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 398¹⁴
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 394¹ § § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Trudna sytuacja osobista i majątkowa powódki (poważne schorzenia, emerytura, koszty leczenia) uzasadnia zastosowanie art. 102 k.p.c. i nieobciążanie jej kosztami postępowania apelacyjnego.
Odrzucone argumenty
Zarzuty pozwanego SPZOZ w P. dotyczące naruszenia przepisów postępowania w zakresie kosztów, w tym art. 98 § 1 k.p.c. (zasada zawinienia).
Godne uwagi sformułowania
w wypadkach szczególnie uzasadnionych sąd może zasądzić od strony przegrywającej tylko część kosztów albo nie obciążać jej w ogóle kosztami Przepis urzeczywistnia zasadę słuszności a jednocześnie stanowi odstępstwo od podstawowej zasady orzekania o kosztach procesu, tj. zasady zawinienia Kwalifikacja „wypadków szczególnie uzasadnionych” należy do sądu, który mając na względzie okoliczności konkretnej sprawy powinien przede wszystkim kierować się poczuciem własnej sprawiedliwości.
Skład orzekający
Jan Górowski
przewodniczący
Krzysztof Strzelczyk
sprawozdawca
Barbara Trębska
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Uzasadnienie odstąpienia od obciążania strony przegrywającej kosztami postępowania na podstawie art. 102 k.p.c. ze względu na jej trudną sytuację osobistą i majątkową, zwłaszcza w sprawach dotyczących ochrony zdrowia."
Ograniczenia: Stosowanie art. 102 k.p.c. jest uznaniowe i zależy od indywidualnej oceny sądu w kontekście konkretnych okoliczności sprawy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje praktyczne zastosowanie zasady słuszności w kosztach sądowych, co jest istotne dla prawników procesowych. Podkreśla znaczenie indywidualnej sytuacji strony.
“Trudna sytuacja życiowa zwalnia z kosztów sądowych? Sąd Najwyższy wyjaśnia art. 102 k.p.c.”
Sektor
medycyna
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySygn. akt II CZ 87/09 POSTANOWIENIE Dnia 27 stycznia 2010 r. Sąd Najwyższy w składzie : SSN Jan Górowski (przewodniczący) SSN Krzysztof Strzelczyk (sprawozdawca) SSA Barbara Trębska w sprawie z powództwa D. S. przeciwko Samodzielnemu Publicznemu Zakładowi Opieki Zdrowotnej w P. oraz Powszechnemu Zakładowi Ubezpieczeń Spółce Akcyjnej w W. o zapłatę, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 27 stycznia 2010 r., zażalenia strony pozwanej Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej w P. na postanowienie o kosztach zawarte w wyroku Sądu Okręgowego w Ł. z dnia 12 sierpnia 2009 r., sygn. akt III Ca (…), oddala zażalenie. Uzasadnienie Sąd Okręgowy w Ł. w sprawie z powództwa D. S. przeciwko Samodzielnemu Publicznemu Zakładowi Opieki Zdrowotnej w P. oraz Powszechnemu Zakładowi Ubezpieczeń Spółce Akcyjnej o zapłatę na skutek apelacji powódki od wyroku Sądu Rejonowego w Ł. z dnia 9 grudnia 2008 r., wyrokiem z dnia 12 sierpnia 2009 r. w pkt 1. 2 oddalił apelację, w pkt 2 nie obciążył powódki kosztami postępowania odwoławczego należnymi stronie pozwanej. W uzasadnieniu powyższego wyroku, w zakresie rozstrzygnięcia o kosztach postępowania, Sąd Okręgowy wyjaśnił, że nie obciążył powódki kosztami postępowania apelacyjnego należnych stronie przeciwnej, ze względu na charakter sprawy oraz sytuację osobistą i majątkowa skarżącej. Rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów postępowania zaskarżył pozwany Samodzielny Publiczny Zakład Opieki Zdrowotnej w P. zarzucając Sądowi obrazę przepisów postępowania, tj. art. 109 § 2 k.p.c., art. 99 k.p.c. w zw. z art. 98 § 1 k.p.c. oraz art. 102 k.p.c. Zarzucając powyższe skarżący wniósł o zmianę orzeczenia w zaskarżonej części i zasądzenie od powódki na rzecz pozwanego kosztów procesu. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zgodnie z art. 102 k.p.c. w wypadkach szczególnie uzasadnionych sąd może zasądzić od strony przegrywającej tylko część kosztów albo nie obciążać jej w ogóle kosztami. Przytoczony przepis urzeczywistnia zasadę słuszności a jednocześnie stanowi odstępstwo od podstawowej zasady orzekania o kosztach procesu, tj. zasady zawinienia (art. 98 § 1 k.p.c.). Kwalifikacja „wypadków szczególnie uzasadnionych” należy do sądu, który mając na względzie okoliczności konkretnej sprawy powinien przede wszystkim kierować się poczuciem własnej sprawiedliwości. Zdaniem Sądu Najwyższego okoliczności niniejszej sprawy są tego rodzaju, że mogą zostać zakwalifikowane jako „wypadek szczególnie uzasadniony”, który pozwala nie obciążać strony przegrywającej kosztami procesu. Są to zarówno okoliczności związane z samym przebiegiem postępowania jak i takie, które postępowania w sposób bezpośredni nie dotyczą, wiążą się natomiast z osobą powódki. Należy zatem zważyć, że powódka cierpi na poważne schorzenia, które ograniczają normalne czynności życiowe. Utrzymuje się wyłącznie z emerytury. Ze względu na konieczność ponoszenia kosztów związanych z bieżącym utrzymaniem oraz wydatkami na leczenie, należy przyjąć, że dodatkowe obciążenie powódki kosztami należnymi przeciwnikowi procesowemu, niewątpliwie postawiłoby ją w bardzo trudnej sytuacji finansowej. Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy na podstawie art. 39814 k.p.c. w zw. z art. 3941 § 3 k.p.c. rozstrzygnął jak w sentencji.