II CZ 86/12

Sygn. akt II CZ 86/12 
 
 
 
 
 
 
POSTANOWIENIE 
 
Dnia 26 lipca 2012 r. 
Sąd Najwyższy w składzie : 
 
SSN Jan Górowski (przewodniczący) 
SSN Dariusz Dończyk 
SSA Andrzej Niedużak (sprawozdawca) 
 
 
w sprawie z wniosku H.S . 
przy uczestnictwie K. S., i in.  
o zasiedzenie, 
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym  
w Izbie Cywilnej w dniu 26 lipca 2012 r., 
zażalenia uczestnika postępowania W. Ł.  
na postanowienie Sądu Okręgowego w . 
z dnia 22 lipca 2011 r.,  
 
 
oddala zażalenie i zasądza od uczestnika postępowania W. Ł. 
na rzecz wnioskodawczyni H. S. kwotę 600 (sześćset) zł tytułem 
zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego. 
 
Uzasadnienie 
 
 

 
2 
Zaskarżonym postanowieniem, zawartym w postanowieniu co do istoty 
sprawy wydanym w postępowaniu apelacyjnym, Sąd Okręgowy w S. zasądził od 
uczestnika postępowania W. Ł. na rzecz wnioskodawczyni H. S. kwotę 600 złotych 
tytułem zwrotu kosztów zastępstwa prawnego przed sądem drugiej instancji, 
powołując się przy tym na przepis art. 520 § 3 k.p.c. 
W złożonym zażaleniu uczestnik postępowania zarzucał obrazę art. 520 
k.p.c. przez niezastosowanie reguły obowiązującej w postępowaniu nieprocesowym 
polegającej na „wzajemnym ponoszeniu” kosztów tego postępowania. Dodatkowo 
skarżący wskazywał, że W. Ł. w postępowaniu pierwszoinstancyjnym był zwolniony 
od kosztów sądowych, co w jego ocenie przemawia za zastosowaniem art. 102 
k.p.c. 
W odpowiedzi na zażalenie wnioskodawczyni domagała się oddalenia 
zażalenia i zasądzenia na jej rzecz od uczestnika postępowania kosztów 
postępowania zażaleniowego. 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
Wedle zasady wyrażonej w art. 520 § 1 k.p.c. koszty postępowania 
nieprocesowego 
nie 
podlegają 
rozliczeniu 
pomiędzy 
uczestnikami 
tego 
postępowania, lecz każdy z uczestników ponosi koszty związane ze swoim 
udziałem w sprawie (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 25 sierpnia 
2011 r., II CZ 55/11, LEX nr 949024). Reguła ta doznaje ograniczeń, jeżeli 
uczestnicy są w rożnym stopniu zainteresowani w wyniku postępowania 
lub  interesy ich są sprzeczne (art. 520 § 2 k.p.c.), a także, gdy interesy 
uczestników są sprzeczne lub jeżeli uczestnik postępował niesumiennie lub 
oczywiście niewłaściwie (art. 520 § 3 k.p.c.). W takich przypadkach sąd może 
stosunkowo rozdzielić obowiązek zwrotu kosztów lub nałożyć go na jednego 
z uczestników w całości. Stworzenie katalogu spraw, w których interesy 
uczestników są sprzeczne nie jest możliwe, nie powinno jednak budzić sprzeciwu 
stwierdzenie, że w postępowaniu nieprocesowym są rozpoznawane sprawy, 
w których interesy uczestników zazwyczaj są sprzeczne oraz, że do tej kategorii 
zaliczają się sprawy o stwierdzenie nabycia własności rzeczy przez zasiedzenie. 
Sprzeczność co do wyniku sprawy oczekiwanego przez wnioskodawcę i uczestnika 
postępowania jest wyraźna (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 

 
3 
19 listopada 2010 r. III CZ 46/10, OSNC 2011/7-8/88). W tej sytuacji podzielić 
trzeba stanowisko Sądu Okręgowego, że interesy apelującego uczestnika W. Ł. i 
wnioskodawczyni H. S. są sprzeczne. Jasno świadczy o tym wniosek apelacyjny 
zmierzający ostatecznie do oddalenia wniosku o stwierdzenie zasiedzenia. 
Wnioskodawczyni w odpowiedzi na apelację domagała się jej oddalenia oraz 
zasądzenia na jej rzecz kosztów postępowania apelacyjnego. Sąd drugiej instancji 
zarzutów wyrażonych w apelacji ani jej wniosków nie podzielił. Okoliczności te 
wskazują na prawidłowe zastosowanie przez Sąd art. 520 § 3 k.p.c. W zażaleniu 
wskazywano na trudną sytuację majątkową uczestnika postępowania, czego 
wyrazem było zwolnienie go od kosztów sądowych i upatrywano w tym 
uzasadnienia dla odstąpienia od obciążania W. Ł. obowiązkiem zwrotu kosztów 
postępowania na rzecz wnioskodawczyni. W orzecznictwie Sądu Najwyższego 
ugruntowany jest pogląd, że  uregulowanie z art. 520 k.p.c. nie ma charakteru 
wyczerpującego, zatem także w postępowaniu nieprocesowym mogą znajdować 
odpowiednie zastosowanie reguły dotyczące zwrotu kosztów procesu wynikające 
z art. 98 i następnych k.p.c. w związku z art. 13 § 2 k.p.c. (por. uchwałę Sądu 
Najwyższego z dnia 8 lipca 1987 r., III CZP 37/87, OSNC 1988/10/138). 
Zwrócić  jednak trzeba uwagę, że art. 102 k.p.c. wyrażający zasadę słuszności 
w orzekaniu 
o 
kosztach, 
stanowi 
normę 
o charakterze 
wyjątkowym. 
Szczególne  znaczenie dla jej stosowania ma ocena zachowania się stron 
(uczestników postępowania) z punktu widzenia zasad współżycia społecznego. 
Ocena  okoliczności, które uprawniają do zastosowania tego przepisu następuje 
niezależnie od przyznanego zwolnienia od kosztów sądowych (por. postanowienie 
Sądu Najwyższego z dnia 7 grudnia 2011 r., II PZ 34/11, LEX nr 1130377, z dnia 
19 sierpnia 2010 r., IV CZ 50/10, OSNC 2011/3/34).  
Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 39814 k.p.c. w związku z art. 
3941 § 3 k.p.c. i art. 13 § 2 k.p.c., zażalenie oddalono. Orzekając o kosztach 
postępowania zażaleniowego na podstawie art. 520 § 3 k.p.c. i § 12 ust. 2 pkt 2 
rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie 
opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów 
nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 

 
4 
ze zm.), Sąd Najwyższy kierował się względami analogicznymi do tych, które legły 
u podstaw oddalenia zażalenia. 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
jw