II Cz 855/13

Sąd Okręgowy w KaliszuKalisz2013-11-12
SAOSCywilnespadkiŚredniaokręgowy
postępowanie spadkowezawieszenie postępowaniaciężar dowoduwnioskodawcaspadkobiercysąd okręgowysąd rejonowyzażaleniekpc

Podsumowanie

Sąd Okręgowy oddalił zażalenie wnioskodawcy na postanowienie o zawieszeniu postępowania spadkowego, uznając, że sąd nie ma obowiązku wyręczania strony w ustalaniu kręgu spadkobierców.

Wnioskodawca złożył zażalenie na postanowienie o zawieszeniu postępowania spadkowego, argumentując trudności w ustaleniu wszystkich następców prawnych zmarłego. Sąd Okręgowy oddalił zażalenie, podkreślając, że ciężar udowodnienia kręgu spadkobierców spoczywa na wnioskodawcy, a sąd nie jest zobowiązany do zastępowania strony w tym zakresie. Sąd Rejonowy prawidłowo zawiesił postępowanie z powodu niewskazania wszystkich uczestników.

Sąd Okręgowy w Kaliszu rozpoznał zażalenie wnioskodawcy A. P. na postanowienie Sądu Rejonowego w Ostrowie Wielkopolskim o zawieszeniu postępowania w sprawie o stwierdzenie nabycia spadku po H. O. Sąd Rejonowy zawiesił postępowanie, ponieważ wnioskodawca nie wskazał wszystkich żyjących następców prawnych, co uniemożliwiało ich powiadomienie. Wnioskodawczyni w zażaleniu podniosła trudności w ustaleniu personaliów i adresów spadkobierców, a także wniosła o przesłuchanie świadka. Sąd Okręgowy uznał, że zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Podkreślono, że zgodnie z przepisami k.p.c. (art. 511 § 1 w zw. z art. 187 § 1, art. 126 § 1 pkt 1 i art. 13 § 2) wnioskodawca jest zobowiązany do wskazania wszystkich zainteresowanych w sprawie. Niewskazanie uczestników stanowi podstawę do zawieszenia postępowania na podstawie art. 177 § 1 pkt 6 k.p.c. Sąd zaznaczył, że obowiązek badania kręgu spadkobierców przez sąd (art. 670 k.p.c.) nie oznacza zastępowania strony w dowodzeniu okoliczności, z których wywodzi ona skutki prawne. Ciężar udowodnienia spoczywa na wnioskodawcy zgodnie z art. 6 k.c. Sąd Rejonowy podjął wszelkie możliwe starania w celu ustalenia uczestników, ale dowody nie przyniosły rezultatu. Dodatkowe informacje podane w zażaleniu nie mogły wpłynąć na decyzję, ponieważ wpłynęły po terminie.

Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.

Sprawdź

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Ciężar udowodnienia kręgu spadkobierców spoczywa na wnioskodawcy. Obowiązek sądu do badania z urzędu (art. 670 k.p.c.) nie oznacza zastępowania strony w dowodzeniu okoliczności, z których wywodzi ona skutki prawne.

Uzasadnienie

Sąd podkreślił, że choć sąd ma obowiązek badać krąg spadkobierców, nie zwalnia to wnioskodawcy z obowiązku przedstawiania dowodów na fakty, z których wywodzi skutki prawne. W przypadku niewystarczających dowodów lub niewykonania obowiązków dowodowych przez stronę, sąd może zastosować konsekwencje procesowe, w tym zawieszenie postępowania.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalić zażalenie

Strona wygrywająca

Sąd Rejonowy w Ostrowie Wielkopolskim

Strony

NazwaTypRola
A. P.osoba_fizycznawnioskodawca
H. O.osoba_fizycznaspadkodawca
następcy prawni H. O.inneuczestnik postępowania

Przepisy (12)

Główne

k.p.c. art. 511 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Wniosek o wszczęcie postępowania nieprocesowego powinien wskazywać zainteresowanych w sprawie.

k.p.c. art. 187 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Wniosek powinien zawierać oznaczenie stron i przedmiotu sprawy.

k.p.c. art. 126 § § 1 pkt 1

Kodeks postępowania cywilnego

Pisma procesowe powinny zawierać oznaczenie sądu, imiona i nazwiska stron lub ich przedstawicieli ustawowych i inne dane, oznaczenie rodzaju pisma.

k.p.c. art. 13 § § 2

Kodeks postępowania cywilnego

Przepisy dotyczące postępowań spornych stosuje się odpowiednio do postępowań nieprocesowych.

k.p.c. art. 177 § § 1 pkt 6

Kodeks postępowania cywilnego

Sąd zawiesza postępowanie, gdy nie wskazano stron lub innych uczestników postępowania albo gdy sąd nie może z uwagi na inne okoliczności wydać dalszego orzeczenia w przedmiocie rozpoznania sprawy.

k.p.c. art. 677 § § 1 zd. I

Kodeks postępowania cywilnego

Sąd stwierdza nabycie spadku przez spadkobierców, choćby były nimi inne osoby niż te, które wskazali uczestnicy.

k.p.c. art. 232 § zd. 1

Kodeks postępowania cywilnego

Strony jest obowiązane przedstawić dowody na poparcie twierdzeń, z których wynikają skutki prawne.

k.c. art. 6

Kodeks cywilny

Ciężar dowodu spoczywa na osobie, która z określonego faktu wywodzi skutki prawne.

k.p.c. art. 385

Kodeks postępowania cywilnego

Oddalenie zażalenia.

k.p.c. art. 397 § § 2

Kodeks postępowania cywilnego

Sąd drugiej instancji oddala zażalenie, jeżeli uzna je za nieuzasadnione.

Pomocnicze

k.p.c. art. 670

Kodeks postępowania cywilnego

Sąd bada z urzędu, kto jest spadkobiercą.

k.p.c. art. 227

Kodeks postępowania cywilnego

Przedmiotem dowodu są fakty, które mają istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Ciężar dowodu w zakresie ustalenia kręgu spadkobierców spoczywa na wnioskodawcy. Niewskazanie uczestników postępowania jest podstawą do jego zawieszenia. Sąd nie jest zobowiązany do zastępowania strony w dowodzeniu faktów.

Odrzucone argumenty

Trudności w ustaleniu personaliów i adresów spadkobierców usprawiedliwiają brak ich wskazania. Wniosek o przesłuchanie świadka w zażaleniu powinien zostać uwzględniony.

Godne uwagi sformułowania

nie poprzestaje” nie znaczy, że wchodzi w rolę strony, że ją zastępuje lub wyręcza, że przejmuje na siebie jej obowiązki. na sądzie tym spoczywa obowiązek zastępowania wnioskodawcy w udowodnieniu okoliczności, z których wywodzi on dla siebie skutki prawne.

Skład orzekający

Wojciech Vogt

przewodniczący

Barbara Mokras

sędzia

Janusz Roszewski

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Uzasadnienie obowiązku wnioskodawcy do aktywnego działania w postępowaniu spadkowym i granic odpowiedzialności sądu w tym zakresie."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji zawieszenia postępowania spadkowego z powodu niewskazania wszystkich spadkobierców.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Orzeczenie wyjaśnia ważne kwestie proceduralne dotyczące postępowań spadkowych, w szczególności rozkład ciężaru dowodu i rolę sądu. Jest to istotne dla praktyków prawa spadkowego.

Kto ustala spadkobierców? Sąd czy wnioskodawca? Wyjaśniamy obowiązki w postępowaniu spadkowym.

Agent AI dla prawników

Masz pytanie dotyczące tej sprawy?

Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.

Wyszukiwanie w 1,4 mln orzeczeń SN, NSA i sądów powszechnych
Dogłębna analiza z powołaniem na źródła
Zadawaj pytania uzupełniające — jak rozmowa z ekspertem

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Sygn. akt II Cz 855/13 POSTANOWIENIE K. , dnia 12 listopada 2013 r. Sąd Okręgowy w Kaliszu, II Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie następującym: Przewodniczący: S.S.O. Wojciech Vogt Sędziowie : S.S.O. Barbara Mokras S.S.O. Janusz Roszewski – spr. po rozpoznaniu w dniu 12 listopada 2013 r. w Kaliszu na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku A. P. o stwierdzenie nabycia spadku po H. O. w przedmiocie zażalenia wnioskodawcy na postanowienie Sądu Rejonowego w Ostrowie Wielkopolskim – VI Zamiejscowego Wydziału Cywilnego z siedzibą w K. z dnia 13 września 2013 r., sygn. akt VI Ns 242/13 postanawia: oddalić zażalenie. Sygn. akt II Cz 855/13 UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 13 września 2013 r. Sąd Rejonowy w Sądu Rejonowego w Ostrowie Wielkopolskim – VI Zamiejscowy Wydział Cywilny z siedzibą w K. zawiesił postępowania w sprawie z wniosku A. P. o stwierdzenie nabycia spadku po H. O. . W uzasadnieniu wskazano, iż postępowanie podlegało zawieszeniu z uwagi na niewskazanie przez wnioskodawczynię w wyznaczonym terminie wszystkich żyjących następców prawnych, co uniemożliwia powiadomienie ich o toczącym się postępowaniu w niniejszej sprawie. Zażalenie na powyższe orzeczenie wniosła wnioskodawczyni A. P. zaskarżając je w całości i domagając się jego uchylenia oraz nadania sprawie dalszego biegu. W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że pomimo czynionych starań, nie zdołała ustalić personaliów oraz adresów następców prawnych H. O. . Jednocześnie skarżąca wniosła o przesłuchanie w charakterze świadka swojego kuzyna S. K. , który według jej twierdzeń posiada szerszą wiedzę na temat kręgu następców prawnych H. O. , jka również wskazała adresy niektórych z nich. Sąd Okręgowy, zważył co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy zauważyć, że wnioskodawca składając wniosek o stwierdzenie nabycia spadku jest zobligowany do wskazania spadkobierców osoby, której wniosek dotyczy. Z treści art. 511 § 1 k.p.c. w zw. z 187 § 1 k.p.c. , 126 § 1 pkt 1 k.p.c. i art. 13 § 2 k.p.c. wynika bowiem, że wniosek o wszczęcie postępowania nieprocesowego, jakim bez wątpienia jest postępowanie o stwierdzenie nabycia spadku, powinien wskazywać zainteresowanych w sprawie. W sytuacji zatem ujawnienia się tego braku na późniejszym etapie postępowania, tego rodzaju brak stanowi podstawę zawieszenia postępowania na podatnie art. 177 § 1 pkt 6 k.p.c. , z uwagi na okoliczność, że niewskazanie uczestników postępowania uniemożliwia ich udział w sprawie, konieczny z uwagi na dyspozycję art. 677 § 1 zd. I k.p.c. , w myśl której sąd stwierdza nabycie spadku przez spadkobierców, choćby były nimi inne osoby niż te, które wskazali uczestnicy. Przepis ten nie można jednak interpretować w ten sposób, że na sąd orzekający został nałożony obowiązek działania z urzędu w kwestii ustalenia kręgu uczestników postępowania. Oznacza on jedynie, że sąd nie może poprzestać na tym, co zostanie zaoferowane przez uczestników postępowania, musi bowiem ocenić, czy stwarza to wystarczającą podstawę do prawidłowego stwierdzenia, kto nabył spadek. Podkreślić jednak należy, iż stwierdzenie „nie poprzestaje” nie znaczy, że wchodzi w rolę strony, że ją zastępuje lub wyręcza, że przejmuje na siebie jej obowiązki. W razie stwierdzenia, że dowody przedstawione przez uczestników nie są wystarczające dla ustalenia właściwego kręgu spadkobierców, sąd może nałożyć na uczestnika określone obowiązki dowodowe i egzekwować ich wykonanie, a w razie niewykonania - zastosować właściwe konsekwencje procesowe, co z resztą uczyniono w niniejszej sprawie. Wprawdzie przepis art. 670 k.p.c. nakłada na sąd orzekający obowiązek badania z urzędu, kto jest spadkobiercą, jednak nie stanowi on podstawy do twierdzenia, iż na sądzie tym spoczywa obowiązek zastępowania wnioskodawcy w udowodnieniu okoliczności, z których wywodzi on dla siebie skutki prawne. Przepis ten nie wyłącza bowiem ani nie zastępuje przepisów dotyczących postępowania dowodowego tj. art. 227 - 309 k.p.c. w związku z art. 13 § 2 k.p.c. (por. post. SN z dnia 6 marca 1998 r., sygn. akt III CKN 38/98, publ. LEX nr 399713 i post. SN z dnia 26 stycznia 1999 r., sygn. akt III CKN 134/98, publ. LEX nr 399715). Wskazać nadto trzeba, iż zgodnie z utrwalonym i niekwestionowanym stanowiskiem judykatury w postępowaniu o stwierdzenie nabycia spadku znajduje pełne zastosowanie przepis art. 232 zd. 1 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. , gdyż art. 670 k.p.c. nie zwalnia uczestników od obowiązku wskazywania dowodów dla stwierdzenia faktów, z których wywodzą oni skutki prawne. W konsekwencji na wnioskodawcy, który podniósł fakt lub zarzut, spoczywa także ciężar udowodnienia jego prawdziwości zgodnie z brzmieniem art. 6 k.c. (por. post. SN z dnia 21 kwietnia 2004 r., sygn. akt III CK 420/02, publ. LEX nr 399729). Analiza akt niniejszej sprawy wskazuje, że Sąd Rejonowy poczynił wszystkie możliwe starania w celu ustalenia wszystkich uczestników postępowania w niniejszej sprawie, zarówno ich personaliów, jak i adresów zamieszkania, zwracając się w tej sprawie do właściwych instytucji i urzędów oraz przeprowadzając wskazane przez wnioskodawczynię dowody, które jednak nie przyniosły oczekiwanego rezultatu. Powyższe wskazuje, że Sąd Rejonowy zasadnie zawiesił postępowanie w niniejszej sprawie. Wskazanie przez skarżącą w treści zażalenia dodatkowych informacji, które ewentualnie pozwoliłyby ustalić krąg spadkobierców H. O. , nie mogło wywrzeć wpływu na treść zaskarżonego rozstrzygnięcia z uwagi na okoliczność, iż nastąpiło to po upływie wyznaczonego przez Sąd Rejonowy terminu. Może co najwyżej stanowić podstawę podjęcia zawieszonego postępowania, w razie uznania przez Sąd Rejonowy istnienia ku temu wystarczających podstaw. Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd Okręgowy na podstawie art. 385 k.p.c. w zw. z art. 397 § 2 k.p.c. i art. 13 § 2 k.p.c. orzekł jak w sentencji.

Nie znalazłeś odpowiedzi?

Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.

Rozpocznij analizę