II CZ 83/05

Sygn. akt II CZ 83/05 
 
 
POSTANOWIENIE 
 
Dnia 5 października 2005 r. 
Sąd Najwyższy w składzie: 
 
SSN Helena Ciepła (przewodniczący) 
SSN Tadeusz Domińczyk (sprawozdawca) 
SSN Hubert Wrzeszcz 
 
w sprawie z wniosku Z. P. 
przy uczestnictwie Spółdzielni Kółek Rolniczych w K. w likwidacji 
o przyznanie wynagrodzenia, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie 
Cywilnej w dniu 5 października 2005 r., zażalenia wnioskodawcy na postanowienie Sądu 
Okręgowego w Z. z dnia 3 marca 2004 r., sygn. akt V Ga (…), 
 
oddala zażalenie oraz wniosek o przyznanie kosztów pomocy prawnej udzielonej z 
urzędu. 
 
Uzasadnienie 
 
Postanowieniem z dnia 3 marca 2004 r. Sąd Okręgowy w Z. odrzucił skargę Z. P. 
o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej postanowieniem tego Sądu z dnia 
19 grudnia 2003 r. oddalającym jego apelację od postanowienia Sądu Rejonowego w Z. 
z dnia 15 lipca 2003 r., którym Sąd ten zwolnił go z funkcji kuratora Spółdzielni Kółek 
Rolniczych w K., odmawiając mu jednocześnie przyznania wynagrodzenia za 
sprawowanie tej funkcji. 
W myśl stanowiska Sądu Okręgowego sprawa o ustanowienie lub odwołanie 
kuratora należy do kategorii spraw rozpoznawanych w postępowaniu nieprocesowym. 
Stosownie zatem do treści art. 524 § 1 k.p.c. wznowienie postępowania w tego rodzaju 
sprawach nie jest dopuszczalne, jeżeli kończące je postanowienie może być zmienione 
lub uchylone. Ustosunkowując się natomiast do powołanych w skardze przyczyn 

 
2 
żądanego wznowienia Sąd Okręgowy zauważył, że nie zachodzi przypadek wyłączenia 
sędziego przewidziany w art. 48 § 1 pkt 5 k.p.c., skoro w składzie sądu rozpoznającego 
skargę apelacyjną nie zasiadał sędzia, który uczestniczył w wydaniu zaskarżonego 
postanowienia. Nie podlega zaś wyłączeniu sędzia, który rozpoznawał w niższej 
instancji inną sprawę nie objętą zaskarżeniem. 
Zażalenie wnioskodawcy na postanowienie Sądu Okręgowego o odrzuceniu 
skargi o wznowienie postępowania. Sąd Najwyższy odrzucił postanowieniem z dnia 22 
października 2004 r. z tej przyczyny, że nie zostało ono wniesione przez 
profesjonalnego pełnomocnika. 
Postanowieniem z dnia 12 kwietnia 2005 r. Sąd Okręgowy przywrócił 
wnioskodawcy termin do złożenia zażalenia na wskazane postanowienie. W 
poprzedzającej to postanowienie ponownej skardze o wznowienie, odmiennie niż 
uprzednio, wnioskodawca powołał się na przepis art. 401 pkt. 2 k.p.c. i podniósł, iż „był 
pozbawiony możności działania..., gdyż postanowienie o odmowie przyznania mu 
wynagrodzenia wydano na posiedzeniu niejawnym na wniosek syndyka bez 
wcześniejszego doręczenia wnioskodawcy kopii niniejszego wniosku, uniemożliwiając 
mu w ten sposób ustosunkowanie się do twierdzeń syndyka...”. 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje. 
Wznowienia postępowania z powodu nieważności można żądać m. in. przez 
wzgląd na naruszenie przepisów prawa jako przyczyny pozbawienia strony możności 
działania. W skardze wnioskodawca nie wskazuje, które z przepisów prawa zostały 
naruszone i w jaki sposób. Można jedynie przyjąć, że skarżący upatruje naruszenia 
przepisów art. 514 k.p.c. Według § 1 tego artykułu rozprawa odbywa się w wypadkach 
wskazanych w ustawie, w innych zaś wypadkach wyznaczenie rozprawy zależy od 
uznania sądu (zd. 2), przy czym nie wyznaczając rozprawy sąd może przed 
rozstrzygnięciem sprawy wysłuchać uczestników na posiedzeniu sądowym lub zażądać 
od nich oświadczeń na piśmie (zd. 3). Zarówno zatem wyznaczenie rozprawy jak i 
wysłuchanie uczestników, względnie odebranie oświadczeń od nich, należy do 
uprawnień sądu, który z nich korzysta powodowany okolicznościami stanu faktycznego. 
W omawianym przypadku obligatoryjne wyznaczenie rozprawy nie jest przewidziane, 
wobec czego nie można sądowi czynić zarzutu, że nie skorzystał z takiej możliwości. 
Słusznie zatem Sąd Okręgowy skargę odrzucił, nie dostrzegając ustawowej podstawy 
wznowienia, na którą skarga ta się powołuje. 

 
3 
Z tego też względu należało oddalić zażalenie z powołaniem się na przepisy art. 
39318 § 2, 397 § 1 i 2 i 385 k.p.c. w związku z art. 3 ustawy z dnia 22 grudnia 2004 r. o 
zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz ustawy – Prawo o ustroju 
sądów powszechnych (Dz. U. z 2005 r. Nr 13, poz. 98). 
W związku z wniesieniem zażalenia przez profesjonalnego pełnomocnika 
wymaga zauważenia, iż pełnomocnik ten, podobnie jak osoba którą reprezentuje, 
zmierza 
do 
podważenia 
rozstrzygnięcia 
w 
przedmiocie 
odmowy 
przyznania 
wynagrodzenia za sprawowanie kurateli przy użyciu środków prawnych, które się 
nawzajem wykluczają. Należy bowiem pamiętać, że w postępowaniu procesowym 
wznowienie postępowania może nastąpić w sprawie zakończonej prawomocnym 
wyrokiem (art. 399 k.p.c.). W postępowaniu nieprocesowym natomiast do wznowienia 
może dojść w sprawie zakończonej orzeczeniem merytorycznym (art. 524 § 1 k.p.c.). 
Dopóki zatem otwarta jest droga zaskarżenia orzeczenia zapadłego zarówno w 
postępowaniu procesowym jaki nieprocesowym – wznowienie postępowania nie 
wchodzi w rachubę. W zależności od stanu załatwienia sprawy stronie służy wybór 
alternatywnego środka zmierzającego do wzruszenia orzeczenia. 
Tymczasem 
w 
sprawie 
niedopuszczalne 
jest 
zarówno 
złożenie 
skargi 
o wznowienie jak i skargi kasacyjnej, w obu wypadkach przez wzgląd na charakter 
postanowienia o odmowie przyznania kuratorowi wynagrodzenia. O ile dla samego 
zainteresowanego rozumienie tego zagadnienia mogło być trudne, o tyle w ocenie 
profesjonalnego 
pełnomocnika, 
nie 
powinno 
ono 
przedstawiać 
wątpliwości. 
W warunkach, gdy profesjonalny pełnomocnik podejmuje czynności zbieżne w 
zasadniczej części z tymi, które uprzednio podjął reprezentowany, to nie sposób uznać 
to za świadczenie pomocy prawnej, zwłaszcza, jeżeli prezentowane stanowisko 
pozbawione jest jurydycznie poprawnej argumentacji. 
Z tych wszystkich względów oddaleniu podlegało zażalenie – na zasadzie art. 
3941 § 2, 397 § 1 i 39814 k.p.c. – i oddaleniu podlegał także wniosek o przyznanie 
wynagrodzenie pełnomocnikowi z urzędu. 
Wymaga zauważenia, iż stosowni do treści § 20 rozp. Min. Spr. z dnia 28 
września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez 
Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 
163, poz. 1348 ze zm.) wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej 
powinien zawierać oświadczenie, że opłaty nie zostały zapłacone w całości lub części. 

 
4 
Rozpoznawany wniosek takiego oświadczenia nie zawiera. Wobec tego także z tego 
względu wniosek podlegał oddaleniu.