II Cz 82/20

Sąd Okręgowy w KrakowieKraków2020-01-31
SAOSCywilnepostępowanie nieprocesoweŚredniaokręgowy
kurator spadkupostępowanie nieprocesoweinteres prawnywspółwłasnośćnieruchomośćzażaleniesąd okręgowysąd rejonowy

Podsumowanie

Sąd Okręgowy oddalił zażalenie współwłaścicielki nieruchomości na postanowienie o odmowie dopuszczenia jej do udziału w sprawie o nadzór nad kuratorem spadku, uznając brak jej interesu prawnego.

Sąd Rejonowy odmówił dopuszczenia K. P., współwłaścicielki nieruchomości, do udziału w sprawie o nadzór nad kuratorem spadku po zmarłych współwłaścicielkach, uznając, że nie posiada ona interesu prawnego, gdyż nie jest spadkobierczynią. K. P. wniosła zażalenie, argumentując, że jej prawa jako współwłaścicielki i wierzycielki wobec spadkobierców uzasadniają jej udział. Sąd Okręgowy oddalił zażalenie, potwierdzając, że interes prawny w postępowaniu dotyczącym zarządu majątkiem spadkowym przez kuratora nie obejmuje współwłaścicieli nieruchomości, którzy nie są spadkobiercami.

Sprawa dotyczyła zażalenia K. P. na postanowienie Sądu Rejonowego, który odmówił jej dopuszczenia do udziału w postępowaniu o nadzór nad kuratorem spadku po zmarłych współwłaścicielkach nieruchomości. K. P. twierdziła, że jest współwłaścicielką nieruchomości i posiada interes prawny w udziale w sprawie, a także wniosła o uchylenie kurateli. Sąd Rejonowy uznał, że K. P. nie jest spadkobierczynią i nie ma interesu prawnego w postępowaniu dotyczącym zarządu majątkiem spadkowym, ograniczając jej interes do faktycznego. Sąd Okręgowy, rozpoznając zażalenie, potwierdził stanowisko Sądu Rejonowego. Podkreślono, że zgodnie z art. 510 § 1 k.p.c. zainteresowanym jest każdy, czyich praw dotyczy wynik postępowania, jednak konieczny jest interes prawny. Sąd Okręgowy wyjaśnił, że kurator spadku zarządza majątkiem spadkowym, a w przypadku udziału we współwłasności nieruchomości, zarząd dotyczy tego udziału, a nie całej nieruchomości. Interes współwłaściciela, który nie jest spadkobiercą, ogranicza się do sfery współwłasności, a nie spadku. Kwestie zarządu nieruchomością jako rzeczą wspólną oraz ewentualne roszczenia osób trzecich powinny być rozpatrywane w odrębnych postępowaniach. Sąd uznał, że nawet posiadanie przez K. P. istotnych informacji o nieruchomości nie stanowi podstawy do stwierdzenia interesu prawnego w tym postępowaniu, a informacje takie może ona przekazać sądowi również jako osoba niebędąca stroną.

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, współwłaściciel nieruchomości, który nie jest spadkobiercą zmarłych współwłaścicieli, nie posiada interesu prawnego do udziału w postępowaniu o nadzór nad kuratorem spadku.

Uzasadnienie

Interes prawny w postępowaniu nieprocesowym wymaga, aby wynik postępowania dotyczył praw strony. Zarząd kuratora spadku dotyczy majątku spadkowego, a w przypadku udziału we współwłasności nieruchomości, dotyczy tego udziału. Interes współwłaściciela, który nie jest spadkobiercą, ogranicza się do sfery współwłasności, a nie spadku.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalić zażalenie

Strona wygrywająca

Sąd Rejonowy

Strony

NazwaTypRola
R. A.innewnioskodawca
V. N. - S.innewnioskodawca
Prokurator Rejonowy Kraków – Śródmieście Zachódorgan_państwowyuczestnik
K. P.inneuczestnik
kurator spadku po G. A. i E. (...) E. M. T.inneuczestnik

Przepisy (4)

Główne

k.p.c. art. 510 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Zainteresowanym w sprawie jest każdy, czyich praw dotyka wynik postępowania, jednak konieczne jest wykazanie interesu prawnego.

k.p.c. art. 385

Kodeks postępowania cywilnego

Podstawa prawna do oddalenia zażalenia.

Pomocnicze

k.p.c. art. 667 § § 2

Kodeks postępowania cywilnego

Kurator spadku zarządza majątkiem spadkowym pod nadzorem sądu spadku, stosując odpowiednio przepisy o zarządzie w toku egzekucji z nieruchomości.

k.p.c. art. 935 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Kurator spadku ma prawo pobierać pożytki z nieruchomości, spieniężać je w granicach zwykłego zarządu oraz prowadzić sprawy wynikające z zarządu, w tym pozywać i być pozywanym.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Brak interesu prawnego K. P. w postępowaniu o nadzór nad kuratorem spadku, ponieważ nie jest ona spadkobierczynią. Interes współwłaściciela nieruchomości, który nie jest spadkobiercą, ogranicza się do sfery współwłasności, a nie spadku. Zarząd kuratora spadku dotyczy majątku spadkowego, a nie całej nieruchomości czy praw wszystkich współwłaścicieli.

Odrzucone argumenty

K. P. posiada interes prawny wynikający z faktu bycia współwłaścicielką nieruchomości. Prawa K. P. obejmują nie tylko udział we własności, ale także zobowiązania i wierzytelności względem osób trzecich i spadkobierców. Wniosek o odmowę dopuszczenia do udziału jest próbą wyeliminowania osoby posiadającej najszerszą wiedzę o nieruchomości.

Godne uwagi sformułowania

interes prawny (tak też: T. Rowiński, Interes prawny w procesie i w postępowaniu nieprocesowym, Warszawa 1971, s. 141) Zarząd sprawowany przez kuratora dotyczy majątku spadkowego, gdy w skład spadku wchodzi udział we współwłasności nieruchomości dotyczy wyłącznie tego udziału, a nie całej nieruchomości. współwłaściciel nieruchomości nie ma uprawnień do udziału w zarządzie spadkiem, ani interesu prawnego w takim zarządzie, albowiem nie ma uprawnień do samego spadku. Jego uprawnienia i interesy ograniczają się zatem jedynie do sfery współwłasności, a nie spadku, do którego nie rości żadnych praw.

Skład orzekający

Katarzyna Serafin- Tabor

przewodniczący

Anna Koźlińska

sędzia

Anna Kruszewska

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Uzasadnienie braku interesu prawnego współwłaściciela w postępowaniu dotyczącym zarządu majątkiem spadkowym, gdy nie jest on spadkobiercą."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji współwłasności nieruchomości i postępowania o nadzór nad kuratorem spadku.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Orzeczenie wyjaśnia istotne rozróżnienie między interesem prawnym a faktycznym w kontekście postępowań spadkowych i współwłasności, co jest kluczowe dla praktyków prawa cywilnego.

Czy współwłaściciel nieruchomości zawsze ma prawo głosu w sprawach spadkowych po zmarłych współwłaścicielach?

Sektor

nieruchomości

Lexedit — asystent AI dla prawników

Analizuj umowy, identyfikuj ryzyka i edytuj dokumenty z pomocą AI. Wrażliwe dane są anonimizowane zanim opuszczą Twój komputer.

Analiza umów

Ryzyka, klauzule i rekomendacje w trybie śledzenia zmian

Pełna anonimizacja

Dane osobowe usuwane lokalnie przed wysyłką do AI

Bezpieczeństwo danych

Szyfrowanie, brak trenowania modeli na Twoich dokumentach

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Sygn. akt II Cz 82/20 POSTANOWIENIE Dnia 31 stycznia 2020 roku Sad Okręgowy w Krakowie Wydział II Cywilny – Odwoławczy w składzie: Przewodniczący: sędzia Katarzyna Serafin- Tabor Sędziowie: Anna Koźlińska del. Anna Kruszewska (sprawozdawca) po rozpoznaniu w dniu 31 stycznia 2020 roku w Krakowie na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku R. A. i V. N. - S. przy uczestnictwie Prokuratora Rejonowego Kraków – Śródmieście Zachód, K. P. oraz kuratora spadku po G. A. i E. (...) E. M. T. o ustanowienie kuratora spadku wskutek zażalenia K. P. na postanowienie Sądu Rejonowego dla Krakowa- Śródmieścia w Krakowie z dnia 25 czerwca 2019 roku, sygn. akt I Ns 842/14/S postanawia oddalić zażalenie. SSO Anna Koźlińska SSO Katarzyna Serafin- Tabor SSR (del) Anna Kruszewska UZASADNIENIE Sąd Rejonowy zaskarżonym postanowieniem odmówił K. P. dopuszczenia do udziału w sprawie. W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia podał, że pismem z dnia 3 października 2018 r. K. P. wniosła o dopuszczenie do udziału w sprawie o nadzór nad kuratorem spadku po G. A. i E. (...) E. L. , współwłaścicielkach nieruchomości położonej przy ul. (...) / S. 47 w K. . W uzasadnieniu wskazała, że jej interes prawny wynika z faktu, że jest współwłaścicielką wskazanej nieruchomości. Równocześnie wniosła o uchylenie kurateli spadku po G. A. i E. (...) E. L. i umorzenie postępowania, wskazując, że doszło już do objęcia spadku przez spadkobierców. W ocenie Sądu Rejonowego, wniosek K. P. nie zasługiwał na uwzględnienie. Sąd wskazał, że jak wynika z dokumentów oraz twierdzeń samej zgłaszającej udział, nie należy ona do kręgu spadkobierców G. A. i E. (...) E. L. . Nie ma ona zatem interesu prawnego, aby uczestniczyć w sprawie o nadzór nad kuratorem spadku po wymienionych osobach. Sąd wskazał, że zgodnie z ogólną regułą wyrażoną w art. 510 k.p.c. zainteresowanym jest każdy, czyich praw dotyka wynik postępowania, koniecznym jest jednakże wykazanie interesu prawnego w żądaniu. W ocenie Sądu, już sam fakt, iż niniejsze postępowanie dotyczy spadku nieobjętego i poszukiwania spadkobierców, powoduje, że po stronie K. P. – jako nienależącej do kręgu spadkobierców nieżyjących współwłaścicielek nieruchomości – istnieje jedynie interes faktyczny. Nie ma ona bowiem żadnych praw, roszczeń bądź obowiązków w stosunku do majątku spadkowego po zmarłych. Pojawienie się spadkobierców nie zmieni jej sytuacji prawnej. Mając powyższe na względzie, Sąd Rejonowy uznał, że K. P. nie ma interesu prawnego warunkującego dopuszczenie jej do udziału w sprawie. Ze wskazanych wyżej przyczyn, na podstawie art. 510 § 1 k.p.c. , Sąd Rejonowy orzekł jak w sentencji postanowienia. Zażalenie na powyższe rozstrzygnięcie wniosła K. P. . Postanowieniu zarzuciła naruszenie art. 510 § 1 k.p.c. poprzez uznanie, że wynik przedmiotowego postępowania nie dotyczy praw K. P. . Podniosła, że jej prawa w rozumieniu 510 § 1 k.p.c. to nie tylko udział w prawie własności nieruchomości położonej przy ul. (...) w K. , ale także jej zobowiązania i wierzytelności względem osób trzecich- w tym względem spadkobierców G. A. i E. ( E. ) L. zastępowanych przez kuratora spadku. W oparciu o powyższe, wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości jak również obciążenie kuratora spadku kosztami postępowania zażaleniowego, w tym kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Sąd Okręgowy zważył, co następuje : Zażalenie nie było zasadne. Krąg potencjalnych uczestników postępowania nieprocesowego wyznacza art. 510 § 1 k.p.c. , zgodnie z którym zainteresowanym w sprawie jest każdy, czyich praw dotyczy wynik postępowania. Jak słusznie wskazywał Sąd Rejonowy, o uprawnieniu do wzięcia udziału w postępowaniu nieprocesowym decyduje zawsze w każdym przypadku interes prawny (tak też: T. Rowiński, Interes prawny w procesie i w postępowaniu nieprocesowym, Warszawa 1971, s. 141). Dla K. P. , interes taki nie występuje w postępowaniu obejmującym nadzór nad ustanowionym kuratorem spadku. Zgodnie z art. 667 § 2 k.p.c. , kurator spadku zarządza majątkiem spadkowym pod nadzorem sądu spadku, przy czym do sprawowania zarządu stosuje się odpowiednio przepisy o zarządzie w toku egzekucji z nieruchomości. Jest on zatem obowiązany wykonywać czynności potrzebne do prowadzenia prawidłowej gospodarki; ma prawo pobierać wszelkie pożytki z nieruchomości, spieniężać je w granicach zwykłego zarządu oraz prowadzić sprawy, które przy wykonywaniu takiego zarządu okażą się potrzebne; w sprawach wynikających z zarządu nieruchomością może pozywać i być pozywany ( art. 935 § 1 k.p.c. ). Zarząd sprawowany przez kuratora dotyczy majątku spadkowego, gdy w skład spadku wchodzi udział we współwłasności nieruchomości dotyczy wyłącznie tego udziału, a nie całej nieruchomości. Z powyższego względu, na obecnym etapie postępowania w niniejszej sprawie trzeba uznać, że nie dotyczy ono bezpośrednio interesów K. P. . Owszem, sposób sprawowania kurateli oddziałuje na pozycję prawną współwłaścicieli, ale interes tych ostatnich związany jest wyłącznie z istniejącym prawem własności, a nie z przynależnością do kręgu spadkobierców- współwłaściciel nieruchomości nie ma uprawnień do udziału w zarządzie spadkiem, ani interesu prawnego w takim zarządzie, albowiem nie ma uprawnień do samego spadku. Jego uprawnienia i interesy ograniczają się zatem jedynie do sfery współwłasności, a nie spadku, do którego nie rości żadnych praw. Odnośnie kwestii roszczeń osób trzecich, jak i przez kuratora spadku, kierowanych do skarżącej, to Sąd wskazuje, że problemy zarządu nieruchomością jako rzeczą wspólną podlegają rozpoznaniu nie w ramach nadzoru nad kuratorem spadku, ale na innej drodze. Zaś co do twierdzeń skarżącej, że wniosek kuratora o odmowę dopuszczenia jej do udziału w sprawie jest podyktowany chęcią eliminacji z postępowania osoby, która posiada najszerszą wiedzę o nieruchomości wchodzącej w skład spadku, należy uznać je za nieuzasadnione. Sąd Okręgowy nie przeczy, że skarżąca z pewnością, jako współwłaścicielka nieruchomości, jest w posiadaniu istotnych informacji o rzeczonej nieruchomości, jednak nie jest to przesłanka do stwierdzenia, że skarżąca posiada interes prawny w niniejszym postępowaniu. Skarżąca, nawet nie będąc uczestniczką postepowania, może bowiem udzielać Sądowi informacji, które posiada, a w szczególności udzielić w ten sposób pomocy kuratorowi spadku (jednak jak wynika z akt sprawy, skarżąca do tej pory wręcz tej pomocy odmawiała). Także uwagi skarżącej co do zasadności ustanowienia kuratora w niniejszej sprawie, jak również co do kręgu spadkodawców, nie mają znaczenia w kontekście oceny, czy powinna zostać dopuszczona do udziału w sprawie, bowiem jej argumentacja wciąż sprowadza się do okoliczności, że jest współwłaścicielką nieruchomości, co może świadczyć jedynie o jej interesie faktycznym, nie prawnym. Z powyższych względów zażalenie podlegało oddaleniu na mocy art. 385 k.p.c. SSO Anna Koźlińska SSO Katarzyna Serafin- Tabor SSR (del) Anna Kruszewska